ଯେ ପୁରା କୁରୁରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ଜହ୍ରୁଃ କୁରୁଧନାନି ଚ। ତେ ନାଗପୁରସିଂହେନ ପାଣ୍ଡୁନା କରଦୀକୃତାଃ
ଯେମାନେ ପୂର୍ବରୁ କୁରୁ ଦେଶ ଓ ଧନ ଦଖଳ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ନାଗପୁରର ସିଂହ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରଦାର ହେଲେ।
ଇତ୍ଯଭାଷନ୍ତ ରାଜାନୋ ରାଜାମାତ୍ଯାଶ୍ଚ ସଙ୍ଗତାଃ। ପ୍ରତୀତମନସୋ ହୃଷ୍ଟାଃ ପୌରଜାନପଦୈଃ ସହ
ଏଭଳି ରାଜାମାନେ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ସହର ଓ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ସହିତ, ଆନନ୍ଦ ଓ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ମନେ, ଏପରି କହିଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୁଶ୍ଚ ତଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ସର୍ଵେ ଭୀଷ୍ମପୁରୋଗମାଃ। ତେ ନଦୂରମିଵାଧ୍ଵାନଂ ଗତ୍ଵା ନାଗପୁରାଲଯାଃ
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଆଗ୍ରଣୀତ୍ୱରେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବାକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ନାଗପୁରର ନିବାସୀମାନେ ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଯାଇ ସେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଆଵୃତଂ ଦଦୃଶୁର୍ହୃଷ୍ଟା ଲୋକଂ ବହୁଵିଧୈର୍ଧନୈଃ। ନାନାଯାନସମାନୀତୈ ରତ୍ନୈରୁଚ୍ଚାଵଚୈସ୍ତଦା
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଭୂମି ନାନା ପ୍ରକାର ଧନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଯାନରେ ଆଣାଯାଇଥିବା ଉଚ୍ଚ-ନିମ୍ନ ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥରତ୍ନୈଶ୍ଚ ଗୋଭିରୁଷ୍ଟ୍ରୈସ୍ତଥାଽଽଵିଭିଃ। ନାନ୍ତଂ ଦଦୃଶୁରାସାଦ୍ଯ ଭୀଷ୍ମେଣ ସହ କୌରଵାଃ
ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ଗାଈ, ଉଠ ଓ ଛାଗ ରତ୍ନ ସହିତ, କୌରବମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହିତ ଏହି ଧନର କେତେ ଅଛି ତାହାର ଶେଷ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ସୋଽଭିଵାଦ୍ଯ ପିତୁଃ ପାଦୌ କୌସଲ୍ଯାନନ୍ଦଵର୍ଧନଃ। ଯଥାଽର୍ହଂ ମାନଯାମାସ ପୌରଜାନପଦାନପି
କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇ, ସେ ପିତାଙ୍କ ଚରଣରେ ଶିର ନମାଇଲେ, ଏବଂ ସହର ଓ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେକୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
ପ୍ରମୃଦ୍ଯ ପରରାଷ୍ଟ୍ରାଣି କୃତାର୍ଥଂ ପୁନରାଗତମ୍। ପୁତ୍ରମାଶ୍ଲିଷ୍ଯ ଭୀଷ୍ମସ୍ତୁ ହର୍ଷାଦଶ୍ରୂଣ୍ଯଵର୍ତଯତ୍
ଶତ୍ରୁ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଜିତି ନିଜ କାମ୍ୟ ସଫଳ କରି ଭୀଷ୍ମ ଫେରିଲେ; ସେ ପୁଅକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଆନନ୍ଦରେ ଲୁହ ଝରାଇଲେ।
ସ ତୂର୍ଯଶତଶଙ୍ଖାନାଂ ଭେରୀଣାଂ ଚ ମହାସ୍ଵନୈଃ। ହର୍ଷଯନ୍ସର୍ଵଶଃ ପୌରାନ୍ଵିଵେଶ ଗଜସାହ୍ଵଯମ୍
ସେ ଶହେଇ ତୁରୀ, ଶଂଖ ଓ ଢୋଳର ଗଜଗଜାହଟ ସହିତ ସମସ୍ତ ପୁରବାସୀଙ୍କୁ ଖୁସି କରି ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଃ ସ୍ଵବାହୁଵିଜିତଂ ଧନମ୍। ଭୀଷ୍ମାଯ ସତ୍ଯଵତ୍ଯୈ ଚ ମାତ୍ରେ ଚୋପଜହାର ସଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ପାଣ୍ଡୁ ନିଜ ବଳରେ ଜିତା ଧନ ଭୀଷ୍ମ, ସତ୍ୟବତୀ ଓ ମାଆଁଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।
ଵିଦୁରାଯ ଚ ଵୈ ପାଣ୍ଡୁଃ ପ୍ରେଷଯାମାସ ତଦ୍ଧନମ୍। ସୁହୃଦଶ୍ଚାପି ଧର୍ମାତ୍ମା ଧନେନ ସମତର୍ପଯତ୍
ପାଣ୍ଡୁ ସେଇ ଧନ ବିଦୁରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପଠାଇଲେ; ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ଧନ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ।
ତତଃ ସତ୍ଯଵତୀଂ ଭୀଷ୍ମଂ କୌସଲ୍ଯାଂ ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍। ଶୁଭୈଃ ପାଣ୍ଡୁର୍ଜିତୈରର୍ଥୈସ୍ତୋଷଯାମାସ ଭାରତ
ତାପରେ, ହେ ଭାରତ, ପାଣ୍ଡୁ ଜିତା ଶୁଭ ଧନ ସହିତ ସତ୍ୟବତୀ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଯଶସ୍ବିନୀ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଖୁସି କଲେ।
ନନନ୍ଦ ମାତା କୌସଲ୍ଯା ତମପ୍ରତିମତେଜସମ୍। ଜଯନ୍ତମିଵ ପୌଲୋମୀ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ନର୍ଷଭମ୍
ତାଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ତେଜସ୍ବୀ ପୁଅକୁ ବାହୁଡ଼େ ନେଇ, କୌଶଲ୍ୟା ମାଆଁ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ, ଯେପରି ଜୟ ପାଇଲେ ପୌଳୋମୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ଵୀରସ୍ଯ ଵିକ୍ରାନ୍ତୈଃ ସହସ୍ରଶତଦକ୍ଷିଣୈଃ। ଅଶ୍ଵମେଧଶତୈରୀଜେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାମଖୈଃ
ସେ ଶୂରବୀର ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଅପାର ବଳ ଓ ଅନେକ ଦାନ ଦ୍ୱାରା, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଶତଶଃ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ସଂପ୍ରଯୁକ୍ତସ୍ତୁ କୁନ୍ତ୍ଯା ଚ ମାଦ୍ର୍ଯା ଚ ଭରତର୍ଷଭ। ଜିତତନ୍ଦ୍ରୀସ୍ତଦା ପାଣ୍ଡୁର୍ବଭୂଵ ଵନଗୋଚରଃ
କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ ସହିତ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ, ଅକ୍ଳାନ୍ତ ପାଣ୍ଡୁ ବନରେ ବାସ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ହିତ୍ଵା ପ୍ରାସାଦନିଲଯଂ ଶୁଭାନି ଶଯନାନି ଚ। ଅରଣ୍ଯନିତ୍ଯଃ ସତତଂ ବଭୂଵ ମୃଗଯାପରଃ
ରାଜମହଳ ଓ ଶୁଭ ଶୟନ ଛାଡ଼ି, ସେ ସଦା ବନରେ ବାସ କରି, ନିତ୍ୟ ଶିକାରରେ ଲାଗି ରହିଲେ।
ସ ଚରନ୍ଦକ୍ଷିଣଂ ପାର୍ଶ୍ଵଂ ରମ୍ଯଂ ହିମଵତୋ ଗିରଃ। ଉଵାସ ଗିରିପୃଷ୍ଠେଷୁ ମହାଶାଲଵନେଷୁ ଚ
ସେ ହିମାଳୟର ସୁନ୍ଦର ଦକ୍ଷିଣ ଢାଳରେ ଘୁରିବା ଓ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଓ ବଡ଼ ଶାଳବନରେ ବାସ କରିଲେ।
ରରାଜ କୁନ୍ତ୍ଯା ମାଦ୍ର୍ଯା ଚ ପାଣ୍ଡୁଃ ସହ ଵନେ ଚରନ୍। କରେଣ୍ଵୋରିଵ ମଧ୍ଯସ୍ଥଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ପୌରନ୍ଦରୋ ଗଜଃ
କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ ସହିତ ବନରେ ଘୁରୁଥିବା ପାଣ୍ଡୁ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଦୁଇ ମହିଳା ହାତୀ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର।
ଭାରତଂ ସହ ଭାର୍ଯାଭ୍ଯାଂ ଖଙ୍ଗବାଣଧନୁର୍ଧରମ୍। ଵିଚିତ୍ରକଵଚଂ ଵୀରଂ ପରମାସ୍ତ୍ରଵିଦଂ ନୃପମ୍। ଦେଵୋଽଯମିତ୍ଯମନ୍ଯନ୍ତ ଚରନ୍ତଂ ଵନଵାସିନଃ
ତାଙ୍କୁ ତଳୱାର, ବାଣ ଓ ଧନୁଷ୍ୟ ଧାରଣ କରି, ବିଚିତ୍ର କବଚ ପିନ୍ଧି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଦୁଇ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ବନରେ ଘୁରୁଥିବା ଦେଖି, ବନବାସୀମାନେ ଭାବିଲେ—'ଏ ନିଶ୍ଚୟ ଦେବତା'।
ତସ୍ଯ କାମାଂଶ୍ଚ ଭୋଗାଂଶ୍ଚ ନରା ନିତ୍ଯମତନ୍ଦ୍ରିତାଃ। ଉପଜହ୍ରୁର୍ଵନାନ୍ତେଷୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ଚୋଦିତାଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଲୋକମାନେ ସଦା ଚେଷ୍ଟାଶୀଳ ହୋଇ, ବନର ସୀମାରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଓ ଭୋଗ ଆଣି ଦେଉଥିଲେ।
ତଦାସାଦ୍ଯ ମହାରଣ୍ଯଂ ମୃଗଵ୍ଯାଲନିଷେଵିତମ୍। ତତ୍ର ମୈଥୁନକାଲସ୍ଥଂ ଦଦର୍ଶ ମୃଗଯୂଥପମ୍
ସେ ବେଳେ, ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯେଉଁଠାରେ ବନ୍ୟପଶୁ ଓ ବାଘ ରହୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ପାଣ୍ଡୁ ଏକ ହରିଣ ଦଳର ମୁଖିଆକୁ ମିଳିଲେ, ଯିଏ ମିଳନରେ ଲାଗିଥିଲା।
ତତସ୍ତଂ ଚ ମୃଗୀଂ ଚୈଵ ରୁକ୍ମପୁଙ୍ଖୈଃ ସୁପତ୍ରିଭିଃ। ନିର୍ବିଭେଦ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ପାଣ୍ଡୁଃ ପଞ୍ଚଭିରାଶୁଗୈଃ
ତାପରେ, ପାଣ୍ଡୁ ସୁନା ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପଞ୍ଚଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସେ ହରିଣ ଓ ହରିଣୀକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ସ ଚ ରାଜନ୍ମହାତେଜା ଋଷିପୁତ୍ରସ୍ତପୋଧନଃ। ଭାର୍ଯଯା ସହ ତେଜସ୍ଵୀ ମୃଗରୂପେଣ ସଙ୍ଗତଃ
ହେ ରାଜା, ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ଋଷିପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ହରିଣ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଏକାତ୍ମ ହୋଇଥିଲେ।
ସ ସଂଯୁକ୍ତସ୍ତଯା ମୃଗ୍ଯା ମାନୁଷୀଂ ଵାଚମୀରଯନ୍। କ୍ଷଣେନ ପତିତୋ ଭୂମୌ ଵିଲଲାପାତୁରୋ ମୃଗଃ
ସେ ହରିଣୀ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ମାନବୀୟ କଥା କହିଲେ; କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି, ଦୁଃଖରେ ହରିଣ ଦୁଃଖ କରି କାନ୍ଦିଲେ।
କାମମନ୍ଯୁଵଶଂ ପ୍ରାପ୍ତା ବୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତରଗତା ଅପି। ଵର୍ଜଯନ୍ତି ନୃଶଂସାନି ପାପେଷ୍ଵପି ରତା ନରାଃ
ମନରେ ଜଣା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ଅଭିଲାଷା ଓ କ୍ରୋଧରେ ଆବୃତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଅପରାଧରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ୟାତନା କାମ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ନ ଵିଧିଂ ଗ୍ରସତେ ପ୍ରଜ୍ଞା ପ୍ରଜ୍ଞାଂ ତୁ ଗ୍ରସତେ ଵିଧିଃ। ଵିଧିପର୍ଯାଗତାନର୍ଥାନ୍ପ୍ରଜ୍ଞାଵାନ୍ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ନୀତି କେବେ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଦମନ କରିପାରେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ବିପରୀତ ଭାବେ ବୁଦ୍ଧି ନୀତିକୁ ଦମନ କରିପାରେ। ଯେଉଁଜଣ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସେ ନୀତି ଭଙ୍ଗରୁ ହେଉଥିବା ଅସୁବିଧାକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରେ।
ଶସ୍ଵଦ୍ଧର୍ମାତ୍ମନାଂ ମୁଖ୍ଯେ କୁଲେ ଜାତସ୍ଯ ଭାରତ। କାମଲୋଭାଭିଭୂତସ୍ଯ କଥଂ ତେ ଚଲିତା ମତିଃ
ହେ ଭାରତ, ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ଏବେ କାମ ଓ ଲୋଭରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, କିପରି ତୁମର ମନ ଡାହାଣି ହୋଇଗଲା?
ଶତ୍ରୂଣାଂ ଯା ଵଧେ ଵୃତ୍ତିଃ ସା ମୃଗାଣାଂ ଵଧେ ସ୍ମୃତା। ରାଜ୍ଞାଂ ମୃଗ ନ ମାଂ ମୋହାତ୍ତ୍ଵଂ ଗର୍ହଯିତୁମର୍ହସି
ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମାରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯେପରି ଜନ୍ତୁମାନେ ମାରାଯାନ୍ତି, ସେହିପରି। ରାଜା, ମୋହରେ ପଡି ମୋତେ ପଶୁ ପରି ଦୋଷାରୋପ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଚ୍ଛଦ୍ମନାଽମାଯଯା ଚ ମୃଗାଣାଂ ଵଧ ଇଷ୍ଯତେ। ସ ଏଵ ଧର୍ମୋ ରାଜ୍ଞାଂ ତୁ ତଦ୍ଧି ତ୍ଵଂ କିଂ ନୁ ଗର୍ହସେ
ଖୋଲା ଭାବେ ଓ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଭାବରେ ପଶୁମାନେ ମାରାଯିବାକୁ ମନ୍ୟ ହୁଏ। ଏହି ନୀତି ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୁଏ—ତେବେ ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ଦୋଷାରୋପ କରୁଛ?
ଅଗସ୍ତ୍ଯଃ ସତ୍ରମାସୀନଶ୍ଚକାର ମୃଗଯାମୃଷିଃ। ଆରଣ୍ଯାନ୍ସର୍ଵଦୈଵତ୍ଯାନ୍ମୃଗାନ୍ପ୍ରୋକ୍ଷ୍ଯ ମହାଵନେ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ, ସେ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପଶୁମାନେକୁ ପବିତ୍ର ଜଳ ଛିଟି ଶିକାର କରିଥିଲେ।
ପ୍ରମାଣଦୃଷ୍ଟଧର୍ମେଣ କଥମସ୍ମାନ୍ଵିଗର୍ହସେ। ଅଗସ୍ତ୍ଯସ୍ଯାଭିଚାରେଣ ଯୁଷ୍ମାକଂ ଵିହିତୋ ଵଧଃ
ନିୟମ ଓ ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ, ତୁମେ କାହିଁକି ଆମକୁ ଦୋଷାରୋପ କରୁଛ? ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କର ଉଦାହରଣ ଅନୁଯାୟୀ, ତୁମର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ନୀତିସମ୍ମତ।