ତମେଵଂଵାଦିନଂ ଭୀଷ୍ମଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ ମଦ୍ରପଃ। ନ ହି ମେଽନ୍ଯୋ ଵରସ୍ତ୍ଵତ୍ତଃ ଶ୍ରେଯାନିତି ମତିର୍ମମ
ଭୀଷ୍ମ ଏପରି କହିବା ପରେ, ମଦ୍ରରାଜ କହିଲେ, "ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ଭଲ ବିକଳ୍ପ ନାହିଁ; ଏହି ମୋର ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ।"
ପୂର୍ଵୈଃ ପ୍ରଵର୍ତିତଂ କିଂଚିତ୍କୁଲେଽସ୍ମିନ୍ନୃପସତ୍ତମୈଃ। ସାଧୁ ଵା ଯଦି ଵାଽସାଧୁ ତନ୍ନାତିକ୍ରାନ୍ତୁମୁତ୍ସହେ
ଏହି କୁଳରେ ଆଗରୁ ଯେଉଁ ନିୟମ ଉତ୍ତମ ପୂର୍ବଜମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି, ସେଠି ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ ଯାହାହେଉ, ମୁଁ ତାହା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିପାରିବି ନାହିଁ।
ଵ୍ଯକ୍ତଂ ତଦ୍ଭଵତଶ୍ଚାପି ଵିଦିତଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ। ନ ଚ ଯୁକ୍ତଂ ତଥା ଵକ୍ତୁଂ ଭଵାନ୍ଦେହୀତି ସତ୍ତମ
ଏହି କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିଛ; ଏଠାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବରେ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହେ ଉତ୍ତମ।
କୁଲଧର୍ମଃ ସ ନୋ ଵୀର ପ୍ରମାଣଂ ପରମଂ ଚ ତତ୍। ତେନ ତ୍ଵାଂ ନ ବ୍ରଵୀମ୍ଯେତଦସଂଦିଗ୍ଧଂ ଵଚୋଽରିହନ୍
ହେ ବୀର, କୁଳର ନୀତି ଆମ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମାନ୍ୟତା। ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ସନ୍ଦେହ ଛାଡ଼ି କହୁଛି, ହେ ଶତ୍ରୁନାଶକ।
ତଂ ଭୀଷ୍ମଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ମଦ୍ରରାଜଂ ଜନାଧିପଃ। ଧର୍ମ ଏଷ ପରୋ ରାଜନ୍ସ୍ଵଯମୁକ୍ତଃ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା
ତାପରେ ଭୀଷ୍ମ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ମଦ୍ରରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ରାଜା, ଏହି ଧର୍ମ ସବୁଠୁ ଉଚ୍ଚ, ନିଜେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏହାକୁ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି।"
ନାତ୍ର କଶ୍ଚନ ଦୋଷୋଽସ୍ତି ପୂର୍ଵୈର୍ଵିଧିରଯଂ କୃତଃ। ଵିଦିତେଯଂ ଚ ତେ ଶଲ୍ଯ ମର୍ଯାଦା ସାଧୁସଂମତା
ଏଠାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ; ଏହି ନିୟମ ପୂର୍ବଜମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସୀମା, ହେ ଶଲ୍ୟ, ତୁମେ ଜାଣିଛ ଏବଂ ଭଲ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ମନେ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ମହାତେଜାଃ ଶାତକୁମ୍ଭଂ କୃତାକୃତମ୍। ରତ୍ନାନି ଚ ଵିଚିତ୍ରାଣି ଶଲ୍ଯାଯାଦାତ୍ସହସ୍ରଶଃ
ଏଭଳି କହି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀଷ୍ମ ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ ହଜାର-ହଜାର ନାନା ପ୍ରକାରର ସୁନା ଭାଡ଼ା, ତିଆରି ଓ ଅତିଆରି, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦେଲେ।
ଗଜାନଶ୍ଵାନ୍ରଥାଂଶ୍ଚୈଵ ଵାସାଂସ୍ଯାଭରଣାନି ଚ। ମଣିମୁକ୍ତାପ୍ରଵାଲଂ ଚ ଗାଙ୍ଗେଯୋ ଵ୍ଯସୃଜଚ୍ଛୁଭମ୍
ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଶୁଭ ଉପହାର ଦେଲେ—ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ, ଏବଂ ମଣି, ମୁକ୍ତା, ପ୍ରବାଳର ମାଳା।
ତତ୍ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଧନଂ ସର୍ଵଂ ଶଲ୍ଯଃ ସଂପ୍ରତୀମାନସଃ। ଦଦୌ ତାଂ ସମଲଙ୍କୃତ୍ଯ ସ୍ଵସାରଂ କୌରଵର୍ଷଭେ
ସମସ୍ତ ଧନ ଗ୍ରହଣ କରି, ଶଲ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ନିଜ ଭଉଣୀକୁ ଭଲଭଳି ସଜାଇ, କୌରବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ସ ତାଂ ମାଦ୍ରୀମୁପାଦାଯ ଭୀଷ୍ମଃ ସାଗରଗାସୁତଃ। ଆଜଗାମ ପୁରୀଂ ଧୀମାନ୍ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଗଜସାହ୍ଵଯମ୍
ତାପରେ ସାଗରଜନ୍ମା ଭୀଷ୍ମ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମାଦ୍ରୀକୁ ନେଇ, ଗଜଦ୍ୱାର ନାମକ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତ ଇଷ୍ଟେଽହନି ପ୍ରାପ୍ତେ ମୁହୂର୍ତେ ସାଧୁସଂମତେ। `ଵିଵାହଂ କାରାଯାମାସ ଭୀଷ୍ମଃ ପାଣ୍ଡୋର୍ମହାତ୍ମନଃ।' ଜଗ୍ରାହ ଵିଧିଵତ୍ପାଣିଂ ମାଦ୍ର୍ଯାଃ ପାଣ୍ଡୁର୍ନରାଧିପଃ
ପରେ ଶୁଭ ଦିନ ଆସିଲା, ଭୀଷ୍ମ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ବିବାହ କରାଇଲେ। ରାଜା ପାଣ୍ଡୁ ବିଧିମତ ଭାବେ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ହାତ ଧରିଲେ।
ତତୋ ଵିଵାହେ ନିର୍ଵୃତ୍ତେ ସ ରାଜା କୁରୁନନ୍ଦନଃ। ସ୍ଥାପଯାମାସ ତାଂ ଭାର୍ଯାଂ ଶୁଭେ ଵେଶ୍ମନି ଭାମିନୀଂ
ବିବାହ ଶେଷ ହେବା ପରେ, କୁରୁ ରାଜା ନିଜ ଚମକୁଥିବା ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଏକ ଶୁଭ ଗୃହରେ ବସାଇଲେ।
ସ ତାଭ୍ଯାଂ ଵ୍ଯଚରତ୍ସାର୍ଧଂ ଭାର୍ଯାଭ୍ଯାଂ ରାଜସତ୍ତମଃ। କୁନ୍ତ୍ଯା ମାଦ୍ର୍ଯା ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ଯଥାକାମଂ ଯଥାସୁଖମ୍
ରାଜା ପାଣ୍ଡୁ ନିଜ ଦୁଇ ଭାର୍ଯ୍ୟା କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ ସହିତ ଇଚ୍ଛାମତ ଏବଂ ସୁଖରେ ଜୀବନ କଟାଇଲେ।
ତତଃ ସ କୌରଵୋ ରାଜା ଵିହୃତ୍ଯ ତ୍ରିଦଶା ନିଶାଃ। ଜିଗୀଷଯା ମହୀଂ ପାଣ୍ଡୁର୍ନିରକ୍ରାମତ୍ପୁରାତ୍ପ୍ରଭୋ
ତାପରେ, ତିନି ରାତି ଅତିତ ହେବା ପରେ, କୁରୁ ରାଜା ପାଣ୍ଡୁ ପୃଥିବୀ ଜିତିବା ଇଚ୍ଛାରେ ସହର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
ସ ଭୀଷ୍ମପ୍ରମୁଖାନ୍ଵୃଦ୍ଧାନଭିଵାଦ୍ଯ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଚ କୌରଵ୍ଯଂ ତଥାନ୍ଯାନ୍କୁରୁସତ୍ତମାନ୍। ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ ପ୍ରଯଯୌ ରାଜା ତୈଶ୍ଚୈଵାପ୍ଯନୁମୋଜିତଃ
ସେ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ବୃଦ୍ଧମାନେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ କୁଣ୍ଡିଲେ, ବିଦାୟ ନେଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
ମଙ୍ଗଲାଚାରଯୁକ୍ତାଭିରାଶୀର୍ଭିରଭିନନ୍ଦିତଃ। ଗଜଵାଜିରଥୌଘେନ ବଲେନ ମହତାଽଗମତ୍
ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଆଶୀର୍ବାଦ ସହିତ, ସେ ବଡ଼ ସେନା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ସ ରାଜା ଦେଵଗର୍ଭାଭୋ ଵିଜିଗୀଷୁର୍ଵସୁନ୍ଧରାମ୍। ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟବଲୈଃ ପ୍ରାଯାତ୍ପାଣ୍ଡୁଃ ଶତ୍ରୂନନେକଶଃ
ଦେବସମାନ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେହି ରାଜା ପାଣ୍ଡୁ, ପୃଥିବୀ ଜିତିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ଆନନ୍ଦିତ ଓ ସୁସ୍ଥ ସେନା ସହିତ ଅନେକ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଉପରେ ଚଢ଼ାଉ କଲେ।
ପୂର୍ଵମାଗସ୍କୃତୋ ଗତ୍ଵା ଦଶାର୍ଣାଃ ସମରେ ଜିତାଃ। ପାଣ୍ଡୁନା ନରସିଂହେନ କୌରଵାଣାଂ ଯଶୋଭୃତା
ପ୍ରଥମେ, ସିଂହସଦୃଶ ପାଣ୍ଡୁ, କୁରୁମାନଙ୍କ ଗୌରବ, ଦଶାର୍ଣ୍ଣ ଦେଶକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତିଲେ।
ତତଃ ସେନାମୁପାଦାଯ ପାଣ୍ଡୁର୍ନାନାଵିଧଧ୍ଵଜାମ୍। ପ୍ରଭୂତହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵଯୁତାଂ ପଦାତିରଥସଂକୁଲାମ୍
ତାପରେ ପାଣ୍ଡୁ ନାନା ପ୍ରକାର ଝଣ୍ଡାରେ ସଜିଥିବା, ଅନେକ ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା, ପଦାତି ଓ ରଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନା ଏକଠା କଲେ।
ଆଗସ୍କାରୀ ମହୀପାନାଂ ବହୂନାଂ ବଲଦର୍ପିତଃ। ଗୋପ୍ତା ମଗଧରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଦୀର୍ଘୋ ରାଜଗୃହେ ହତଃ
ସେ ଅନେକ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୂର ଓ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ, ମଗଧ ରାଜ୍ୟର ରକ୍ଷକ, ଦୀର୍ଘ ରାଜଗୃହ ନଗରରେ ବଧ୍ ହେଲେ।
ତତଃ କୋଶଂ ସମାଦାଯ ଵାହନାନି ଚ ଭୂରିଶଃ। ପାଣ୍ଡୁନା ମିଥିଲାଂ ଗତ୍ଵା ଵିଦେହାଃ ସମରେ ଜିତାଃ
ତାପରେ ପାଣ୍ଡୁ ଧନଭଣ୍ଡାର ଓ ବହୁତ ଯାନବାହନ ନେଇ, ମିଥିଲାକୁ ଗଲେ ଓ ସମରେ ବିଦେହ ଦେଶକୁ ଜିତିଲେ।
ତଥା କାଶିଷୁ ସୁହ୍ମେଷୁ ପୁଣ୍ଡ୍ରେଷୁ ଚ ନରର୍ଷଭ। ସ୍ଵବାହୁବଲଵୀର୍ଯେଣ କୁରୂଣାମକରୋଦ୍ଯଶଃ
ଏଭଳି କାଶୀ, ସୁହ୍ମ, ପୁଣ୍ଡ୍ର ଦେଶରେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ବାହୁବଳ ଓ ପ୍ରତାପରେ, ସେ କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ମହିମା ଆଣିଲେ।
ତଂ ଶରୌଘମହାଜ୍ଵାଲଂ ଶସ୍ତ୍ରାର୍ଚିଷମରିନ୍ଦମମ୍। ପାଣ୍ଡୁପାଵକମାସାଦ୍ଯ ଵ୍ଯଵହ୍ଯନ୍ତ ନରାଧିପାଃ
ପାଣ୍ଡୁ ଯେଉଁଠି ଶସ୍ତ୍ର ଓ ବାଣର ଆଗ୍ନିର ଭଳି ଜ୍ୱଳିଥିଲେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ, ସେଠାରୁ ରାଜାମାନେ ପଛୁଆଇ ଗଲେ।
ତେ ସସେନାଃ ସସେନେନ ଵିଧ୍ଵଂସିତବଲା ନୃପାଃ। ପାଣ୍ଡୁନା ଵଶଗାଃ କୃତ୍ଵା କୁରୁକର୍ମସୁ ଯୋଜିତାଃ
ସେହି ରାଜାମାନେ, ତାଙ୍କ ସେନା ପାଣ୍ଡୁ ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗ ହୋଇ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଆସି, କୁରୁମାନଙ୍କ କାମରେ ଲାଗିଲେ।
ତେନ ତେ ନିର୍ଜିତାଃ ସର୍ଵେ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାଃ। ତମେକଂ ମେନିରେ ଶୂରଂ ଦେଵେଷ୍ଵିଵ ପୁରନ୍ଦରମ୍
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେ ଜିତାଯିବା ପରେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ଶୂର ବୋଲି ମନେ କଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର।
ତଂ କୃତାଞ୍ଜଲଯଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଣତା ଵସୁଧାଧିପାଃ। ଉପାଜଗ୍ମୁର୍ଧନଂ ଗୃହ୍ଯ ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ସମସ୍ତ ଭୂମିପତିମାନେ ହାତ ଯୋଡ଼ି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ ନେଇ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ମଣିମୁକ୍ତାପ୍ରଵାଲଂ ଚ ସୁଵର୍ଣଂ ରଜତଂ ବହୁ। ଗୋରତ୍ନାନ୍ଯଶ୍ଵରତ୍ନାନି ରଥରତ୍ନାନି କୁଞ୍ଜରାନ୍
ସେମାନେ ମଣି, ମୁକ୍ତା, ପ୍ରବାଳ, ବହୁତ ସୁନା ଓ ଚାଁଦି, ଗାଈ ଓ ଘୋଡ଼ାର ଧନ, ରଥ ଓ ହାତୀ ନେଇ ଆସିଲେ।
ଖରୋଷ୍ଟ୍ରମହିଷାଂଶ୍ଚୈଵ ଯଚ୍ଚ କିଂଚିଦଜାଵିକମ୍। କମ୍ଲାଜିନରତ୍ନାନି ରାଙ୍କଵାସ୍ତରଣାନି ଚ। ତତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ରାଜା ନାଗପୁରାଧିପଃ
ଉଠ, ମହିଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁ, ପଦ୍ମଚର୍ମ ରତ୍ନ, ରାଙ୍କା ଚାଦର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଉପହାର ମଧ୍ୟ, ନାଗପୁରର ରାଜା ସେସବୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ତଦାଦାଯ ଯଯୌ ପାଣ୍ଡୁଃ ପୁନର୍ମଦିତଵାହନଃ। ହର୍ଷଯିଷ୍ଯନ୍ସ୍ଵରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ପୁରଂ ଚ ଗଜସାହ୍ଵଯମ୍
ସେସବୁ ନେଇ, ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯାନବାହନ ସହିତ ପୁନି ଚାଲିଗଲେ, ନିଜ ଦେଶ ଓ ଗଜସାହ୍ବୟ ପୁରକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିବାକୁ।
ଶାନ୍ତନୋ ରାଜସିଂହସ୍ଯ ଭରତସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ। ପ୍ରନଷ୍ଟଃ କୀର୍ତିଜଃ ଶବ୍ଦଃ ପାଣ୍ଡୁନା ପୁନରାହୃତଃ
ଶାନ୍ତନୁ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭରତଙ୍କ ହରାଇଯାଇଥିବା କୀର୍ତିକୁ, ପାଣ୍ଡୁ ପୁନି ଫେରାଇ ଆଣିଲେ।