ସତ୍ଵରୂପଗୁଣୋପେତା ଧର୍ମାରାମା ମହାଵ୍ରତା। ଦୁହିତା କୁନ୍ତିଭୋଜସ୍ଯ ପୃଥା ପୃଥୁଲଲୋଚନା
ସୁନ୍ଦର ରୂପ, ଗୁଣ ଓ ଦ୍ରୁତ ଚରିତ୍ର ଥିବା, ଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ଓ ମହାବ୍ରତା, କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କ ଝିଅ ପୃଥା, ବିସ୍ତୃତ ଚକ୍ଷୁ ଥିଲେ।
ତାଂ ତୁ ତେଜସ୍ଵିନୀଂ କନ୍ଯାଂ ରୂପଯୌଵନଶାଲିନୀମ୍। ଵ୍ଯାଵୃଣ୍ଵନ୍ପାର୍ଥିଵାଃ କେଚିଦତୀଵ ସ୍ତ୍ରୀଗୁଣୈର୍ଯୁତାମ୍
ସେହି ତେଜସ୍ବିନୀ କନ୍ୟା, ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅତି ମହିଳା ସ୍ୱଭାବ ଥିବାରୁ କିଛି ରାଜା ତାଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଚାହିଲେ।
ତତଃ ସା କୁନ୍ତିଭୋଜେନ ରାଜ୍ଞାହୂଯ ନରାଧିପାନ୍। ପିତ୍ରା ସ୍ଵଯଂଵରେ ଦତ୍ତା ଦୁହିତା ରାଜସତ୍ତମ
ତାପରେ କୁନ୍ତିଭୋଜ ରାଜା ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଡାକି, ସ୍ୱୟଂବରରେ ନିଜ ଝିଅକୁ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ତତଃ ସା ରଙ୍ଗମଧ୍ଯସ୍ଥଂ ତେଷାଂ ରାଜ୍ଞାଂ ମନସ୍ଵିନୀ। ଦଦର୍ଶ ରାଜଶାର୍ଦୂଲଂ ପାଣ୍ଡୁଂ ଭରତସତ୍ତମମ୍
ସେଠାରେ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଥିବା ସେ ମହିଳା, ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ସିଂହଦର୍ପଂ ମହୋରସ୍କଂ ଵୃଷଭାକ୍ଷଂ ମହାବଲମ୍। ଆଦିତ୍ଯମିଵ ସର୍ଵେଷାଂ ରାଜ୍ଞାଂ ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଵୈ ପ୍ରଭାଃ
ସିଂହ ସମାନ ଗର୍ବ, ଚଉଡ଼ ଛାତି, ବୃଷଭ ଦୃଷ୍ଟି, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ତେଜ ଅନ୍ଧାର ହେଉଥିଲା।
ତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ରାଜସମିତୌ ପୁରନ୍ଦରମିଵାପରମ୍। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସାଽନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀ କୁନ୍ତିଭୋଜସୁତା ଶୁଭା
ରାଜସଭାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଥିବା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୋଷରହିତ ଅଙ୍ଗ ଓ ଶୁଭ ରୂପ ଥିବା କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କ ଝିଅ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ।
ପାଣ୍ଡୁଂ ନରଵରଂ ରଙ୍ଗେ ହୃଦଯେନାକୁଲାଽଭଵତ୍। ତତଃ କାମପରୀତାଙ୍ଗୀ ସକୃତ୍ପ୍ରଚଲମାନସା
ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଥିବା ମହାପୁରୁଷ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଦେଖି, କୁନ୍ତୀଙ୍କ ହୃଦୟ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା; ତାଙ୍କ ଦେହ କାମନାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇ, ମନ କ୍ଷଣକ ପାଇଁ ଡାଲିଗଲା।
ଵ୍ରୀଡମାନ ସ୍ରଜଂ କୁନ୍ତୀ ରାଜ୍ଞଃ ସ୍କନ୍ଧେ ସମାସଜତ୍। ତଂ ନିଶମ୍ଯ ଵୃତଂ ପାଣ୍ଡୁଂ କୁନ୍ତ୍ଯା ସର୍ଵେ ନରାଧିପାଃ
ଲଜ୍ଜିତ କୁନ୍ତୀ ମାଳାଟିକୁ ରାଜାଙ୍କ ଗାଁଧିରେ ପିନ୍ଧାଇଲେ; ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ କୁନ୍ତୀ ଚୟନ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ରାଜା—
ଯଥାଗତଂ ସମାଜଗ୍ମୁର୍ଗଜୈରଶ୍ଵୈ ରଥୈସ୍ତଥା। ତତସ୍ତସ୍ଯାଃ ପିତା ରାଜନ୍ଵିଵାହମକରୋତ୍ପ୍ରଭୁଃ
—ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ, ରାଜା କୁନ୍ତିଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ।
ସ ତଯା କୁନ୍ତିଭୋଜସ୍ଯ ଦୁହିତ୍ରା କୁରୁନନ୍ଦନଃ। ଯୁଯୁଜେଽମିତସୌଭାଗ୍ଯଃ ପୌଲୋମ୍ଯା ମଘଵାନିଵ
ଏଭଳି ଅପାର ସୌଭାଗ୍ୟଶାଳୀ କୁରୁବଂଶୀ ପାଣ୍ଡୁ, କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କ ଝିଅ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ଯେପରି ମଘବାନ୍ ପୌଳୋମୀ ସହିତ।
କୁନ୍ତ୍ଯାଃ ପାଣ୍ଡୋଶ୍ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର କୁନ୍ତିଭୋଜୋ ମହୀପତିଃ। କୃତ୍ଵୋଦ୍ଵାହଂ ତଦା ତଂ ତୁ ନାନାଵସୁଭିରର୍ଚିତମ୍। ସ୍ଵପୁରଂ ପ୍ରେଷଯାମାସ ସ ରାଜା କୁରୁସତ୍ତମ
କୁନ୍ତୀ ଓ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ବିବାହ ପରେ, ରାଜା କୁନ୍ତିଭୋଜ ବିଭିନ୍ନ ଧନ-ଦୌଲତ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରି, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ସହରକୁ ପଠାଇଲେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତୋ ବଲେନ ମହତା ନାନାଧ୍ଵଜପତାକିନା। ସ୍ତୂଯମାନଃ ସ ଚାଶୀର୍ଭିର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ଚ ମହର୍ଷିଭିଃ
ତାପରେ ବିଭିନ୍ନ ପତାକା ଲାଗିଥିବା ବଡ଼ ସେନା ସହିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଗୀତ ଗାଇ, ସେ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ନଗରଂ ରାଜା ପାଣ୍ଡୁଃ କୌରଵନନ୍ଦନଃ। ନ୍ଯଵେଶତ ତାଂ ଭାର୍ଯାଂ କୁନ୍ତୀଂ ସ୍ଵଭଵନେ ପ୍ରଭୁଃ
କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚି, ନିଜ ଭବନରେ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ରାଣୀ ଭାବେ ବସାଇଲେ।
ତତଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ଭୀଷ୍ମୋ ରାଜ୍ଞଃ ପାଣ୍ଡୋର୍ଯଶସ୍ଵିନଃ। ଵିଵାହସ୍ଯାପରସ୍ଯାର୍ଥେ ଚକାର ମତିମାନ୍ମତିମ୍
ତାପରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ବୀଷ୍ମ, ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ରାଜା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିବାହ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ସୋଽମାତ୍ଯୈଃ ସ୍ଥଵିରୈଃ ସାର୍ଧଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ଚ ମହର୍ଷିଭିଃ। ବଲେନ ଚତୁରଙ୍ଗେଣ ଯଯୌ ମଦ୍ରପତେଃ ପୁରମ୍
ସେ ବୟସ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ, ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନା ସହିତ ମଦ୍ରରାଜଙ୍କ ସହରକୁ ଯାଇଲେ।
ତମାଗତମଭିଶ୍ରୁତ୍ଯ ଭୀଷ୍ମଂ ଵାହୀକପୁଙ୍ଗଵଃ। ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗମ୍ଯାର୍ଚଯିତ୍ଵା ଚ ପୁରଂ ପ୍ରାଵେଶଯନ୍ନୃପଃ
ବୀଷ୍ମଙ୍କ ଆଗମନ ଶୁଣି, ଭାହୀକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ବାହାରକୁ ଯାଇ ସମ୍ମାନ କରି, ସହରକୁ ଆଣିଲେ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ତସ୍ଯାସନଂ ଶୁଭ୍ରଂ ପାଦ୍ଯମର୍ଘ୍ଯଂ ତଥୈଵ ଚ। ମଧୁପର୍କଂ ଚ ମଦ୍ରେଶଃ ପପ୍ରଚ୍ଛାଗମନେଽର୍ଥିତାମ୍
ମଦ୍ରରାଜ ତାଙ୍କୁ ଶୁଭ୍ର ଆସନ, ପାଦଧୋଇବା ପାଣି, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ମଧୁପାର୍କ ଦେଇ, ଆଗମନର କାରଣ ପଚାରିଲେ।
ତଂ ଭୀଷ୍ମଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ମଦ୍ରରାଜଂ କୁରୂଦ୍ଵହଃ। ଆଗତଂ ମାଂ ଵିଜାନୀହି କନ୍ଯାର୍ଥିନମରିନ୍ଦମ
କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀଷ୍ମ ମଦ୍ରରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୋତେ ବୁଝ, ମୁଁ ଏଠାକୁ କନ୍ୟା ଚାହିଁ ଆସିଛି, ହେ ଶତ୍ରୁଜୟୀ।'
ଶ୍ରୂଯତେ ଭଵତଃ ସାଧ୍ଵୀ ସ୍ଵସା ମାଦ୍ରୀ ଯଶସ୍ଵିନୀ। ତାମହଂ ଵରଯିଷ୍ଯାମି ପାଣ୍ଡୋରର୍ଥେ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍
'ଶୁଣାଯାଉଛି ତୁମର ସଦ୍ଗୁଣବତୀ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭଉଣୀ ମାଦ୍ରୀ ଅଛନ୍ତି; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ରାଜା ପାଣ୍ଡୁ ପାଇଁ ବର୍ଚ୍ଛି।'
ଯୁକ୍ତରୂପୋ ହି ସଂବନ୍ଧେ ତ୍ଵଂ ନୋ ରାଜନ୍ଵଯଂ ତଵ। ଏତତ୍ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ମଦ୍ରେଶ ଗୃହାଣାସ୍ମାନ୍ଯଥାଵିଧି
'ତୁମେ ଆମ ସହ ନିକଟ ସମ୍ପର୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଆମ ବଂଶ ତୁମ ବଂଶ ସହିତ ମେଳ ଖାଏ; ଏହା ଭାବି, ହେ ମଦ୍ରରାଜ, ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ଆମକୁ ଗ୍ରହଣ କର।'
ତମେଵଂଵାଦିନଂ ଭୀଷ୍ମଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ ମଦ୍ରପଃ। ନ ହି ମେଽନ୍ଯୋ ଵରସ୍ତ୍ଵତ୍ତଃ ଶ୍ରେଯାନିତି ମତିର୍ମମ
ଭୀଷ୍ମ ଏପରି କହିବା ପରେ, ମଦ୍ରରାଜ କହିଲେ, "ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ଭଲ ବିକଳ୍ପ ନାହିଁ; ଏହି ମୋର ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ।"
ପୂର୍ଵୈଃ ପ୍ରଵର୍ତିତଂ କିଂଚିତ୍କୁଲେଽସ୍ମିନ୍ନୃପସତ୍ତମୈଃ। ସାଧୁ ଵା ଯଦି ଵାଽସାଧୁ ତନ୍ନାତିକ୍ରାନ୍ତୁମୁତ୍ସହେ
ଏହି କୁଳରେ ଆଗରୁ ଯେଉଁ ନିୟମ ଉତ୍ତମ ପୂର୍ବଜମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି, ସେଠି ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ ଯାହାହେଉ, ମୁଁ ତାହା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିପାରିବି ନାହିଁ।
ଵ୍ଯକ୍ତଂ ତଦ୍ଭଵତଶ୍ଚାପି ଵିଦିତଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ। ନ ଚ ଯୁକ୍ତଂ ତଥା ଵକ୍ତୁଂ ଭଵାନ୍ଦେହୀତି ସତ୍ତମ
ଏହି କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିଛ; ଏଠାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବରେ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହେ ଉତ୍ତମ।
କୁଲଧର୍ମଃ ସ ନୋ ଵୀର ପ୍ରମାଣଂ ପରମଂ ଚ ତତ୍। ତେନ ତ୍ଵାଂ ନ ବ୍ରଵୀମ୍ଯେତଦସଂଦିଗ୍ଧଂ ଵଚୋଽରିହନ୍
ହେ ବୀର, କୁଳର ନୀତି ଆମ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମାନ୍ୟତା। ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ସନ୍ଦେହ ଛାଡ଼ି କହୁଛି, ହେ ଶତ୍ରୁନାଶକ।
ତଂ ଭୀଷ୍ମଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ମଦ୍ରରାଜଂ ଜନାଧିପଃ। ଧର୍ମ ଏଷ ପରୋ ରାଜନ୍ସ୍ଵଯମୁକ୍ତଃ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା
ତାପରେ ଭୀଷ୍ମ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ମଦ୍ରରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ରାଜା, ଏହି ଧର୍ମ ସବୁଠୁ ଉଚ୍ଚ, ନିଜେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏହାକୁ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି।"
ନାତ୍ର କଶ୍ଚନ ଦୋଷୋଽସ୍ତି ପୂର୍ଵୈର୍ଵିଧିରଯଂ କୃତଃ। ଵିଦିତେଯଂ ଚ ତେ ଶଲ୍ଯ ମର୍ଯାଦା ସାଧୁସଂମତା
ଏଠାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ; ଏହି ନିୟମ ପୂର୍ବଜମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସୀମା, ହେ ଶଲ୍ୟ, ତୁମେ ଜାଣିଛ ଏବଂ ଭଲ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ମନେ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ମହାତେଜାଃ ଶାତକୁମ୍ଭଂ କୃତାକୃତମ୍। ରତ୍ନାନି ଚ ଵିଚିତ୍ରାଣି ଶଲ୍ଯାଯାଦାତ୍ସହସ୍ରଶଃ
ଏଭଳି କହି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀଷ୍ମ ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ ହଜାର-ହଜାର ନାନା ପ୍ରକାରର ସୁନା ଭାଡ଼ା, ତିଆରି ଓ ଅତିଆରି, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦେଲେ।
ଗଜାନଶ୍ଵାନ୍ରଥାଂଶ୍ଚୈଵ ଵାସାଂସ୍ଯାଭରଣାନି ଚ। ମଣିମୁକ୍ତାପ୍ରଵାଲଂ ଚ ଗାଙ୍ଗେଯୋ ଵ୍ଯସୃଜଚ୍ଛୁଭମ୍
ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଶୁଭ ଉପହାର ଦେଲେ—ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ, ଏବଂ ମଣି, ମୁକ୍ତା, ପ୍ରବାଳର ମାଳା।
ତତ୍ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଧନଂ ସର୍ଵଂ ଶଲ୍ଯଃ ସଂପ୍ରତୀମାନସଃ। ଦଦୌ ତାଂ ସମଲଙ୍କୃତ୍ଯ ସ୍ଵସାରଂ କୌରଵର୍ଷଭେ
ସମସ୍ତ ଧନ ଗ୍ରହଣ କରି, ଶଲ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ନିଜ ଭଉଣୀକୁ ଭଲଭଳି ସଜାଇ, କୌରବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ସ ତାଂ ମାଦ୍ରୀମୁପାଦାଯ ଭୀଷ୍ମଃ ସାଗରଗାସୁତଃ। ଆଜଗାମ ପୁରୀଂ ଧୀମାନ୍ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଗଜସାହ୍ଵଯମ୍
ତାପରେ ସାଗରଜନ୍ମା ଭୀଷ୍ମ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମାଦ୍ରୀକୁ ନେଇ, ଗଜଦ୍ୱାର ନାମକ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।