ମଞ୍ଜୂଷାଂ ରତ୍ନସଂପୂର୍ଣାଂ କୃତ୍ଵା ବାଲସମାଶ୍ରିତାମ୍। ଉତ୍ସସର୍ଜ କୁମାରଂ ତଂ ଜଲେ କୁନ୍ତୀ ମହାବଲମ୍
ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ମଞ୍ଜୁଷାରେ ଶିଶୁକୁ ରଖି, କୁନ୍ତୀ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅକୁ ଜଳରେ ଭସାଇଦେଲେ।
ତମୁତ୍ସୃଷ୍ଟଂ ଜଲେ ଗର୍ଭଂ ରାଧାଭର୍ତା ମହାଯଶାଃ। ପୁତ୍ରତ୍ଵେ କଲ୍ପଯାମାସ ସଭାର୍ଯଃ ସୂତନନ୍ଦନଃ
ସେଇ ଜଳରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଶିଶୁକୁ ରାଧାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ମହାନ୍, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରି, ପୁଅ ଭାବେ ଅଙ୍ଗୀକାର କଲେ।
ନାମଧେଯଂ ଚ ଚକ୍ରାତେ ତସ୍ଯ ବାଲସ୍ଯ ତାଵୁଭୌ। ଵସୁନା ସହ ଜାତୋଽଯଂ ଵସୁଷେଣୋ ଭଵତ୍ଵିତି
ସେ ଦୁଇଜଣେ ଏହି ଶିଶୁଙ୍କୁ ନାମ ଦେଲେ, 'ଏହା ଧନ ସହିତ ଜନ୍ମିଛି, ତେଣୁ ଏହାଙ୍କୁ ବସୁସେନ ବୋଲି କୁହାଯାଉ।'
ସ ଵର୍ଧମାନୋ ବଲଵାନ୍ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରେଷୂଦ୍ଯତୋଽଭଵତ୍। ଆପୃଷ୍ଠତାପାଦାଦିତ୍ଯମୁପାତିଷ୍ଠତ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ସେ ଶିଶୁ ବଡ଼ ହେଉଥିବା ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ; ପଛରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଲେ।
ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ତୁ ଜପତସ୍ତସ୍ଯ ଵୀରସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ନାଦେଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେଷ୍ଵାସୀତ୍କିଂଚିଦ୍ଵସୁ ମହୀତଲେ
ସେ ସମୟରେ, ସେହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ପୃଥିବୀରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦେବାକୁ କିଛି ଉପହାର ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ତତଃ କାଲେ ତୁ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ସ୍ଵପ୍ନାନ୍ତେ କର୍ଣମବ୍ରଵୀତ୍। ଆଦିତ୍ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଭୂତ୍ଵା ଶୃଣୁ ଵୀର ଵଚୋ ମମ
ତାପରେ, ଏକ ରାତିର ସ୍ୱପ୍ନର ଶେଷରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧରି କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ବୀର, ମୋ କଥା ଶୁଣ।"
ପ୍ରଭାତାଯାଂ ରଜନ୍ଯାଂ ତ୍ଵାମାଗମିଷ୍ଯତି ଵାସଵଃ। ନ ତସ୍ଯ ଭିକ୍ଷା ଦାତଵ୍ଯା ଵିପ୍ରରୂପୀ ଭଵିଷ୍ଯତି
ପ୍ରଭାତ ହେଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ; ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧରି ଆସିବେ, ତାଙ୍କୁ କିଛି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନିଶ୍ଚଯୋଽସ୍ଯାପହର୍ତୁଂ ତେ କଵଚଂ କୁଣ୍ଡଲେ ତଥା। ଅତସ୍ତ୍ଵାଂ ବୋଧଯାମ୍ଯେଷ ସ୍ମର୍ତାସି ଵଚନଂ ମମ
ସେ ତୁମର କବଚ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ନେବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି; ଏହିକାରଣରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସତର୍କ କରୁଛି, ମୋ କଥା ମନେ ରଖ।
ଶକ୍ରୋ ମାଂ ଵିପ୍ରରୂପେଣ ଯଦି ଵୈ ଯାଚତେ ଦ୍ଵିଜ। କଥଂ ତସ୍ମୈ ନ ଦାସ୍ଯାମି ଯଥା ଚାସ୍ମ୍ଯଵବୋଧିତଃ
ଯଦି ଶକ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ମୋ ପାଖରେ ଆସି ମାଗନ୍ତି, ମତେ ଯେପରି ଶିଖ୍ୟା ମିଳିଛି, ସେଠାରେ କିପରି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନ ଦେଇପାରିବି?
ଵିପ୍ରାଃ ପୂଜ୍ଯାସ୍ତୁ ଦେଵାନାଂ ସତତଂ ପ୍ରିଯମିଚ୍ଛତାମ୍। ତଂ ଦେଵଦେଵଂ ଜାନନ୍ଵୈ ନ ଶକ୍ତୋଽସ୍ମ୍ଯଵମନ୍ତ୍ରଣେ
ଦେବତାଙ୍କ ଦୟା ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; ସେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିପାରିବି ନାହିଁ।
ଯଦ୍ଯେଵଂ ଶୃଣୁ ମେ ଵୀର ଵରଂ ତେ ସୋଽପି ଦାସ୍ଯତି। ଶକ୍ତିଂ ତ୍ଵମପି ଯାଚେଥାଃ ସର୍ଵଶତ୍ରୁଵିବାଧିନୀମ୍
ଯଦି ଏହିପରି, ମୋ କଥା ଶୁଣ, ବୀର; ସେ ତୁମକୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବେ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବା ଏକ ଶକ୍ତି ମାଗ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଃ ସ୍ଵପ୍ନେ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ। କର୍ଣଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧସ୍ତଂ ସ୍ଵପ୍ନଂ ଚିନ୍ତଯାନୋଽଭଵତ୍ତଦା
ଏଭଳି କହି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; କର୍ଣ୍ଣ ଜାଗି ଉଠି, ସେହି ସ୍ୱପ୍ନ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତମିନ୍ଦ୍ରୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଭୂତ୍ଵା ପୁତ୍ରାର୍ଥଂ ଭୂତଭାଵନଃ। କୁଣ୍ଡଲେ ପ୍ରାର୍ଥଯାମାସ କଵଚଂ ଚ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ଭୂତମାତା ଓ ଦେବତାଙ୍କ ରକ୍ଷାକାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧରି, ତେଜସ୍ବୀ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ କୁଣ୍ଡଳ ଓ କବଚ ମାଗିଲେ।
ଉତ୍କୃତ୍ଯାଵିମନାଃ ସ୍ଵାଙ୍ଗାତ୍କଵଚଂ ରୁଧିରସ୍ରଵମ୍। କର୍ଣୌ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଚ ଦ୍ଵେ ଛିତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାଯଚ୍ଛତ୍ସ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ
କର୍ଣ୍ଣ ନିଜ ଶରୀରରୁ ରକ୍ତ ବହୁଥିବା କବଚ କାଟି ଓ ଦୁଇଟି କୁଣ୍ଡଳ ଛେଦି, ହାତ ଜୋଡି ଦେଇଦେଲେ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତୁ ଦେଵେଶସ୍ତୁଷ୍ଟସ୍ତେନାସ୍ଯ କର୍ମଣା। ଅହୋ ସାହସମିତ୍ଯାହ ମନସା ଵାସଵୋ ହସନ୍
ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ; ହସି ମନେ କହିଲେ, "ହାଁ, କେତେ ସାହସ!"
ଦେଵଦାନଵଯକ୍ଷାଣାଂ ଗନ୍ଧର୍ଵୋରଗରକ୍ଷସାମ୍। ନ ତଂ ପଶ୍ଯାମି ଯୋ ହ୍ଯେତତ୍କର୍ମ କର୍ତା ଭଵିଷ୍ଯତି
ଦେବତା, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି କାମ କରିପାରିବା କେହି ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ।
ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମି କର୍ମଣା ତେନ ଵରଂ ବ୍ରୂହି ଯଦିଚ୍ଛସି
ମୁଁ ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ; କହ, କଣ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ।
ଶକ୍ତିଂ ତସ୍ମୈ ଦଦୌ ଶକ୍ରୋ ଵିସ୍ମଯାଦ୍ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଦେଵଦାନଵଯକ୍ଷାଣାଂ ଗନ୍ଧର୍ଵୋରଗରକ୍ଷସାମ୍
ଶକ୍ର ତାଙ୍କୁ ଏକ ଶକ୍ତି ଦେଲେ ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ କହିଲେ, "ଦେବତା, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ—"
ଯସ୍ମୈ କ୍ଷେପ୍ସ୍ଯସି ରୁଷ୍ଟଃ ସନ୍ସୋଽନଯା ନ ଭଵିଷ୍ଯତି। ହତ୍ଵୈକଂ ସମରେ ଶତ୍ରୁଂ ତତୋ ମାମାଗମିଷ୍ଯତି। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାନ୍ତର୍ଦଧେ ଶକ୍ରୋ ଵରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ତସ୍ଯ ଵୈ
ତୁମେ ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଯାହା ଉପରେ କ୍ରୋଧରେ ଛାଡିବ, ସେ ବଞ୍ଚିପାରିବ ନାହିଁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ ଶତ୍ରୁକୁ ମାରିଦେବା ପରେ ଏହା ମୋ ପାଖକୁ ଫେରିଯିବ। ଏହିପରି କହି, ଶକ୍ର ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ପ୍ରାଙ୍ନାମ ତସ୍ଯ କଥିତଂ ଵସୁଷେଣ ଇତି କ୍ଷିତୌ। କର୍ଣୋ ଵୈକର୍ତନଶ୍ଚୈଵ କର୍ମଣା ତେନ ସୋଽଭଵତ୍
ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ନାମ ଥିଲା ବସୁସେନ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ବିକର୍ତନ ପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ସତ୍ଵରୂପଗୁଣୋପେତା ଧର୍ମାରାମା ମହାଵ୍ରତା। ଦୁହିତା କୁନ୍ତିଭୋଜସ୍ଯ ପୃଥା ପୃଥୁଲଲୋଚନା
ସୁନ୍ଦର ରୂପ, ଗୁଣ ଓ ଦ୍ରୁତ ଚରିତ୍ର ଥିବା, ଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ଓ ମହାବ୍ରତା, କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କ ଝିଅ ପୃଥା, ବିସ୍ତୃତ ଚକ୍ଷୁ ଥିଲେ।
ତାଂ ତୁ ତେଜସ୍ଵିନୀଂ କନ୍ଯାଂ ରୂପଯୌଵନଶାଲିନୀମ୍। ଵ୍ଯାଵୃଣ୍ଵନ୍ପାର୍ଥିଵାଃ କେଚିଦତୀଵ ସ୍ତ୍ରୀଗୁଣୈର୍ଯୁତାମ୍
ସେହି ତେଜସ୍ବିନୀ କନ୍ୟା, ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅତି ମହିଳା ସ୍ୱଭାବ ଥିବାରୁ କିଛି ରାଜା ତାଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଚାହିଲେ।
ତତଃ ସା କୁନ୍ତିଭୋଜେନ ରାଜ୍ଞାହୂଯ ନରାଧିପାନ୍। ପିତ୍ରା ସ୍ଵଯଂଵରେ ଦତ୍ତା ଦୁହିତା ରାଜସତ୍ତମ
ତାପରେ କୁନ୍ତିଭୋଜ ରାଜା ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଡାକି, ସ୍ୱୟଂବରରେ ନିଜ ଝିଅକୁ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ତତଃ ସା ରଙ୍ଗମଧ୍ଯସ୍ଥଂ ତେଷାଂ ରାଜ୍ଞାଂ ମନସ୍ଵିନୀ। ଦଦର୍ଶ ରାଜଶାର୍ଦୂଲଂ ପାଣ୍ଡୁଂ ଭରତସତ୍ତମମ୍
ସେଠାରେ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଥିବା ସେ ମହିଳା, ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ସିଂହଦର୍ପଂ ମହୋରସ୍କଂ ଵୃଷଭାକ୍ଷଂ ମହାବଲମ୍। ଆଦିତ୍ଯମିଵ ସର୍ଵେଷାଂ ରାଜ୍ଞାଂ ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଵୈ ପ୍ରଭାଃ
ସିଂହ ସମାନ ଗର୍ବ, ଚଉଡ଼ ଛାତି, ବୃଷଭ ଦୃଷ୍ଟି, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ତେଜ ଅନ୍ଧାର ହେଉଥିଲା।
ତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ରାଜସମିତୌ ପୁରନ୍ଦରମିଵାପରମ୍। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସାଽନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀ କୁନ୍ତିଭୋଜସୁତା ଶୁଭା
ରାଜସଭାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଥିବା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୋଷରହିତ ଅଙ୍ଗ ଓ ଶୁଭ ରୂପ ଥିବା କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କ ଝିଅ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ।
ପାଣ୍ଡୁଂ ନରଵରଂ ରଙ୍ଗେ ହୃଦଯେନାକୁଲାଽଭଵତ୍। ତତଃ କାମପରୀତାଙ୍ଗୀ ସକୃତ୍ପ୍ରଚଲମାନସା
ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇଥିବା ମହାପୁରୁଷ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଦେଖି, କୁନ୍ତୀଙ୍କ ହୃଦୟ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା; ତାଙ୍କ ଦେହ କାମନାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇ, ମନ କ୍ଷଣକ ପାଇଁ ଡାଲିଗଲା।
ଵ୍ରୀଡମାନ ସ୍ରଜଂ କୁନ୍ତୀ ରାଜ୍ଞଃ ସ୍କନ୍ଧେ ସମାସଜତ୍। ତଂ ନିଶମ୍ଯ ଵୃତଂ ପାଣ୍ଡୁଂ କୁନ୍ତ୍ଯା ସର୍ଵେ ନରାଧିପାଃ
ଲଜ୍ଜିତ କୁନ୍ତୀ ମାଳାଟିକୁ ରାଜାଙ୍କ ଗାଁଧିରେ ପିନ୍ଧାଇଲେ; ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ କୁନ୍ତୀ ଚୟନ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ରାଜା—
ଯଥାଗତଂ ସମାଜଗ୍ମୁର୍ଗଜୈରଶ୍ଵୈ ରଥୈସ୍ତଥା। ତତସ୍ତସ୍ଯାଃ ପିତା ରାଜନ୍ଵିଵାହମକରୋତ୍ପ୍ରଭୁଃ
—ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ, ରାଜା କୁନ୍ତିଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ।
ସ ତଯା କୁନ୍ତିଭୋଜସ୍ଯ ଦୁହିତ୍ରା କୁରୁନନ୍ଦନଃ। ଯୁଯୁଜେଽମିତସୌଭାଗ୍ଯଃ ପୌଲୋମ୍ଯା ମଘଵାନିଵ
ଏଭଳି ଅପାର ସୌଭାଗ୍ୟଶାଳୀ କୁରୁବଂଶୀ ପାଣ୍ଡୁ, କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କ ଝିଅ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ଯେପରି ମଘବାନ୍ ପୌଳୋମୀ ସହିତ।