ନିଯୁକ୍ତା ସା ପିତୁର୍ଗେହେ ବ୍ରାହ୍ମଣାତିଥିପୂଜନେ। ଉଗ୍ରଂ ପର୍ଯଚରତ୍ତତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ସଂଶିତବ୍ରତମ୍
ସେ କନ୍ୟା, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଘରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅତିଥିମାନେ ପାଇଁ ସେବା କରିବାକୁ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଏକ କଠୋର ଓ ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସେବା କଲେ।
ନିଗୂଢନିଶ୍ଚଯଂ ଧର୍ମେ ଯଂ ତଂ ଦୁର୍ଵାସସଂ ଵିଦୁଃ। ତମୁଗ୍ରଂ ସଂଶିତାତ୍ମାନଂ ସର୍ଵଯତ୍ନୈରତୋଷଯତ୍
ଯିଏ ଧର୍ମରେ ଗୁପ୍ତ ନିଶ୍ଚୟ ରଖିଥିଲେ, ସେ ଉଗ୍ର ଋଷିଙ୍କୁ ଲୋକେ ଦୁର୍ବାସା ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି। ସେ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ମୁନିଙ୍କୁ ସେ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ।
ଦଧ୍ଯାଜ୍ଯକାଦିଭିର୍ନିତ୍ଯଂ ଵ୍ଯଞ୍ଜନୈଃ ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଶୁଭା। ସହସ୍ରସଙ୍ଖ୍ଯୈର୍ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ରମୁପଚାରଦନୁତ୍ତମା
ସେ ଶୁଭା, ପ୍ରତିଦିନ ଦହି, ଘିଅ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଧୁର ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଅସଂଖ୍ୟ ପ୍ରକାରରେ, ସେ ଯୋଗୀଙ୍କୁ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଦର ଦେଇ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ଦୁର୍ଵାସା ଵତ୍ସରସ୍ଯାନ୍ତେ ଦଦୌ ମନ୍ତ୍ରମନୁତ୍ତମମ୍'। ଯଶସ୍ଵିନ୍ଯୈ ପୃଥାଯୈ ତଦାପଦ୍ଧର୍ମାନ୍ଵଵେକ୍ଷଯା। ଅଭିଚାରାଭିସଂଯୁକ୍ତମବ୍ରଵୀଚ୍ଚୈଵ ତାଂ ମୁନିଃ
ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ଦୁର୍ବାସା ମୁନି ତାହା ଯଶସ୍ୱିନୀ ପୃଥାକୁ ଏକ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ଆପଦରେ ଧର୍ମ ପାଳନ ଦେଖି, ଏବଂ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତାହାର ବ୍ୟବହାର ଶିଖାଇଲେ।
ଯଂ ଯଂ ଦେଵଂ ତ୍ଵମେତେନ ମନ୍ତ୍ରେଣାଵାହଯିଷ୍ଯସି। ତସ୍ଯ ତସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵେଣ ତଵ ପୁତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବ, ସେଇ ଦେବତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ତୁମ ପାଖରେ ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବ।
ତଥୋକ୍ତା ସା ତୁ ଵିପ୍ରେଣ କୁନ୍ତୀ କୌତୂହଲାନ୍ଵିତା। କନ୍ଯା ସତୀ ଦେଵମର୍କମାଜୁହାଵ ଯଶସ୍ଵିନୀ
ଏଭଳି ଋଷିଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇ, କୁନ୍ତୀ ଜିଜ୍ଞାସାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସତୀ ଓ ଯଶସ୍ୱିନୀ ଥିବାବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।
ତତୋ ଘନାନ୍ତରଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵମାର୍ଗଂ ତପନସ୍ତଦା। ଉପତସ୍ଥେ ସ ତାଂ କନ୍ଯାଂ ପୃଥାଂ ପୃଥୁଲଲୋଚନାମ୍
ତାପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ମେଘମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ନିଜ ପଥ ଦେଇ, ସେ ପ୍ରଥା, ଚଉଡ଼ା ଆଖି ଥିବା କନ୍ୟାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ସା ଦଦର୍ଶ ତମାଯାନ୍ତଂ ଭାସ୍କରଂ ଲୋକଭାଵନମ୍। ଵିସ୍ମିତା ଚାନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତନ୍ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍
ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଶରୀର ଥିବା ପ୍ରଥା, ଲୋକଙ୍କୁ ପାଳନ କରୁଥିବା ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ସେ ଏହି ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ।
ଆହୂତୋପସ୍ଥିତଂ ଭଦ୍ରେ ଋଷିମନ୍ତ୍ରେଣ ଚୋଦିତମ୍। ଵିଦ୍ଧି ମାଂ ପୁତ୍ରଲାଭାଯ ଦେଵମର୍କଂ ଶୁଚିସ୍ମିତେ
ମୁନିଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ କହିଲେ: 'ଶୁଭ୍ର ହସ୍ତିନୀ, ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତୁମକୁ ପୁଅ ଦେବା ପାଇଁ ଆସିଛି, ଏହି କଥା ଜାଣ।'
ପୁତ୍ରସ୍ତେ ନିର୍ମିତଃ ସୁଭ୍ରୁ ଶୃଣୁ ମହାଦୃକ୍ଛୁଭାନନେ। ଆଦିତ୍ଯେ କୁଣ୍ଡଲେ ବିଭ୍ରତ୍କଵଚଂ ଚୈଵ ମାମକମ୍
ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟି ଥିବା, ମହାନ୍ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶୁଭ୍ର ମୁହଁ ଥିବା ପ୍ରଥା, ତୁମ ପୁଅ ତିଆରି ହୋଇଛି; ସେ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ କୁଣ୍ଡଳ ଓ କବଚ ପିନ୍ଧି ଜନ୍ମ ନେବ।
ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରାଣାମଭେଦ୍ଯଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି ଶୁଚିସ୍ମିତେ। ନାସ୍ଯ କିଂଚିଦଦେଯଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଶୁଭ୍ର ହସ୍ତିନୀ, ସେ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଅଭେଦ୍ୟ ହେବେ; ତାଙ୍କର କିଛିବି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।
ଚୋଦ୍ଯମାନୋ ମଯା ଚାପି ନ କ୍ଷମଂ ଚିନ୍ତଯିଷ୍ଯତି। ଦାସ୍ଯତ୍ଯେଵ ହି ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ମାନୀ ଚୈଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
ମୁଁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କେବେ ନାକାରିବେ ନାହିଁ; ସେ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦେବେ ଏବଂ ଗର୍ବିତ ମଧ୍ୟ ହେବେ।
ଏଵମୁକ୍ତା ତତଃ କୁନ୍ତୀ ଗୋପତିଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ। କନ୍ଯା ପିତୃସା ଚାହଂ ପୁରୁଷାର୍ଥୋ ନ ଚୈଵ ମେ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, କୁନ୍ତୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଏକ କନ୍ୟା, ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି, ମୋର କୌଣସି ପତି ନାହିଁ।'
କଶ୍ଚିନ୍ମେ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପ୍ରାଦାଦ୍ଵରଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ଚ ଶତ୍ରୁହନ୍। ତଦ୍ଵିଜିଜ୍ଞାସଯାଽଽହ୍ଵାନଂ କୃତଵତ୍ଯସ୍ମି ତେ ଵିଭୋ
'ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋତେ ଏକ ଵର ଓ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିଲେ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିବା; ତାହାର ଜିଜ୍ଞାସାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ।'
ଏତସ୍ମିନ୍ନପରାଧେ ତ୍ଵାଂ ଶିରସାଽହଂ ପ୍ରସାଦଯେ। ଯୋଷିତୋ ହି ସଦା ରକ୍ଷ୍ଯାସ୍ତ୍ଵପରାଧେଽପି ନିତ୍ଯଶଃ
'ଏହି ଅଜାଣି ଅପରାଧ ପାଇଁ ମୁଁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ତୁମ ପ୍ରସାଦ ଚାହୁଁଛି; ନାରୀମାନେ ସଦା ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବା ଉଚିତ, ତାଙ୍କର ଅପରାଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ।'
ଵେଦାହଂ ସର୍ଵମେଵୈତଦ୍ଯଦ୍ଦୁର୍ଵାସା ଵରଂ ଦଦୌ। ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଭଯମେଵେହ କ୍ରିଯତାଂ ସଙ୍ଗମୋ ମମ
'ମୁଁ ଜାଣେ ଦୁର୍ବାସା ମୋତେ ଯେଉଁ ଵର ଦେଇଥିଲେ, ଭୟକୁ ଛାଡ଼ି ଏଠାରେ ଆମର ଏକତା ହେଉ।'
ଅମୋଘଂ ଦର୍ଶନଂ ମହ୍ଯମାହୂତଶ୍ଚାସ୍ମି ତେ ଶୁଭେ। ଵୃଥାଽଽହ୍ଵାନେଽପି ତେ ଭୀରୁ ଦୋଷଃ ସ୍ଯାନ୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ମୋର ଦର୍ଶନ କେବେ ବ୍ଫଳ ହୁଏନାହିଁ, ତୁମେ ମୋତେ ଡାକିଛ, ଶୁଭେ। ଯଦି ତୁମର ଡାକ ଅକାରଣ ଥାଏ, ଭୟଭିତେ, ତେବେ ତୁମ ପାଇଁ ଦୋଷ ହେବ ନିଶ୍ଚୟ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯଦ୍ଯେଵଂ ମନ୍ଯସେ ଭୀରୁ କିମାହ୍ଵଯସି ଭାସ୍କରମ୍। ଯଦି ମାମଵଜାନାସି ଋଷିଃ ସ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଯଦି ଏଭଳି ଭାବୁଛ, ଭୟଭିତେ, ତେବେ କାହିଁକି ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଡାକିଲ? ଯଦି ମୋତେ ଅମାନ୍ୟ କର, ତେବେ ଋଷିଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ଫଳିବ ନାହିଁ।
ମନ୍ତ୍ରଦାନେନ ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମଵଲେପେନ ଦର୍ପିତା। କୁଲଂ ଚ ତେଽଦ୍ଯ ଧକ୍ଷ୍ଯାମି କ୍ରୋଧଦୀପ୍ତେନ ଚକ୍ଷୁଷା
ମନ୍ତ୍ର ଦେଇଥିବାରୁ ତୁମେ ଗର୍ବିତ ଓ ଅହଂକାରରେ ଭରିଯାଇଛ, ଏହି ଅହଂକାର ପାଇଁ ଆଜି ମୁଁ ରାଗରେ ତୁମର ବଂଶକୁ ଜଳାଇଦେବି।
ଏଵମୁକ୍ତା ବହୁଵିଧଂ ସାନ୍ତ୍ଵପୂର୍ଵଂ ଵିଵସ୍ଵତା। ସା ତୁ ନୈଚ୍ଛଦ୍ଵରାରୋହା କନ୍ଯାହମିତି ଭାରତ
ଏଭଳି ଅନେକ ପ୍ରକାର ମୃଦୁ କଥା କହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଅପରିଣୀତା କୁମାରୀ ମୁଁ, ବୋଲି ମନା କଲେ, ହେ ଭାରତ।
ବନ୍ଧୁପକ୍ଷଭଯାଦ୍ଭୀତା ଲଜ୍ଜଯା ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀ। ତାମର୍କଃ ପୁନରେଵେଦବ୍ରଵୀଦ୍ଭରତର୍ଷଭ।।?
ବନ୍ଧୁମାନେ ଓ ପରିବାର ପାଇଁ ଭୟ ଓ ଲଜ୍ଜାରେ ଭୀତ ହୋଇ, ଏହି ଯଶସ୍ବିନୀ କୁମାରୀ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲେ; ତେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୁନି କଥା କହିଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ମତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ନ ତେ ରାଜ୍ଞି ଭଵିତା ଦୋଷ ଇତ୍ଯୁତ
ମୋର କୃପାରେ, ରାଣୀ, ତୁମେ କୌଣସି ଦୋଷରେ ପଡିବ ନାହିଁ।
ପ୍ରସୀଦ ଭଗଵନ୍ମହ୍ଯମଵଲେପୋ ହି ନାସ୍ତି ମେ। ତ୍ଵଯୈଵ ପରିହାର୍ଯଂ ସ୍ଯାତ୍କନ୍ଯାଭାଵସ୍ଯ ଦୂଷଣମ୍
ଦୟା କର, ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ କୌଣସି ଅହଂକାର ନାହିଁ। କୁମାରୀତ୍ୱ ହରାଇବାର ଦୋଷ ତୁମେ ନିଜେ ଦୂର କର।
ଵ୍ଯପଯାତୁ ଭଯଂ ତେଽଦ୍ଯ କୁମାରଂ ପ୍ରସମୀକ୍ଷସେ। ମଯା ତ୍ଵଂ ଚାପ୍ଯନୁଜ୍ଞାତା ପୁନଃ କନ୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯସି
ଆଜି ତୁମର ଭୟ ଦୂର ହେଉ; ତୁମେ ଶିଶୁକୁ ଦେଖିବ। ମୋର ଅନୁମତିରେ, ପୁଣି ତୁମେ କୁମାରୀ ହେବ।
ଏଵମୁକ୍ତା ତତଃ କୁନ୍ତୀ ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟତନୂରୁହା। ସଙ୍ଗତାଽଭୂତ୍ତଦା ସୁଭ୍ରୂରାଦିତ୍ଯେନ ମହାତ୍ମନା
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, କୁନ୍ତୀ ଆନନ୍ଦରେ ଶରୀର କମ୍ପିତ ହେଲେ; ସେ ସମୟରେ ସେ ସୁନ୍ଦର ଭୃକ୍ତି ବିଶିଷ୍ଟା କୁନ୍ତୀ ମହାତ୍ମା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର ହେଲେ।
ପ୍ରକାଶକର୍ମା ତପନଃ କନ୍ଯାଗର୍ଭଂ ଦଦୌ ପୁନଃ।' ତତ୍ର ଵୀରଃ ସମଭଵତ୍ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ
ପ୍ରଭାଶାଳୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଯାହାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ, ପୁଣି ସେଇ କୁମାରୀ ଗର୍ଭରେ ଶିଶୁକୁ ରଖିଲେ; ସେଠାରେ ଏକ ଶୂରବୀର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଆମୁକ୍ତକଵଚଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଦେଵଗର୍ଭଃ ଶ୍ରିଯାନ୍ଵିତଃ। ସହଜଂ କଵଚଂ ବିଭ୍ରତ୍କୁଣ୍ଡଲୋଦ୍ଦ୍ଯୋତିତାନନଃ
ଜନ୍ମକାଳରୁ କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶ୍ରୀମାନ୍, ଦିବ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଶ୍ରୀରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ସ୍ୱାଭାବିକ କବଚ ପିନ୍ଧିଥିଲେ ଓ କୁଣ୍ଡଳର ଚମକରେ ମୁହଁ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିଲା।
ଅଜାଯତ ସୁତଃ କର୍ଣଃ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ପ୍ରାଦାଚ୍ଚ ତସ୍ଯୈ କନ୍ଯାତ୍ଵଂ ପୁନଃ ସ ପରମଦ୍ଯୁତିଃ
ସେଇ ପୁଅ କର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି କୁମାରୀତ୍ୱ ଦେଲେ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ତପତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦିଵମାଚକ୍ରମେ ତତଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁମାରଂ ଜାତଂ ସା ଵାର୍ଷ୍ଣେଯୀ ଦୀନମାନସା
ଶିଶୁକୁ ଦେଇ, ସବୁଠୁ ତାପମୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ; ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମିତ ଦେଖି, ସେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟୀ ମନରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ଏକାଗ୍ରଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ କିଂ କୃତ୍ଵା ସୁକୃତଂ ଭଵେତ୍। ଗୂହମାନାପଚାରଂ ସା ବନ୍ଧୁପକ୍ଷଭଯାତ୍ତଦା
ସେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଭାବିଲେ, 'କଣ କରିଲେ ଭଲ ହେବ?' ତାଙ୍କ ଅପରାଧ ଲୁଚାଇ, ସେ ବନ୍ଧୁମାନେ ପାଇଁ ଭୟ କରୁଥିଲେ।