ଧନୁର୍ଵେଦେଽଶ୍ଵପୃଷ୍ଠେ ଚ ଗଦାଯୁଦ୍ଧେଽସିଚର୍ମଣି। ତଥୈଵ ଗଜଶିକ୍ଷାଯାମସ୍ତ୍ରେଷୁ ଵିଵିଧେଷୁ ଚ
ସେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା, ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ିବା, ଗଦାଯୁଦ୍ଧ, ତଳୱାର-ଢାଳ, ହାତୀ ଶିକ୍ଷା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷା ନେଇଥିଲେ।
ଅର୍ଥଧର୍ମପ୍ରଧାନାସୁ ଵିଦ୍ଯାସୁ ଵିଵିଧାସୁ ଚ। ଗତଃ ପାରଂ ଯଦା ପାଣ୍ଡୁସ୍ତଦା ସେନାପତିଃ କୃତଃ
ପାଣ୍ଡୁ ଧନ ଓ ଧର୍ମ ସମ୍ପର୍କିତ ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେବା ପରେ, ସେଠାରେ ସେନାପତି ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ।
ପାଣ୍ଡୁର୍ଧନୁଷି ଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ନରେଷ୍ଵଭ୍ଯଦିକୋଽଭଵତ୍। ଅନ୍ଯେଭ୍ଯୋ ବଲଵାନାସୀଦ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ମହୀପତିଃ
ପାଣ୍ଡୁ ଧନୁଷ୍ ଚଳାଇବାରେ ଅତିଶୟ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ରାଜା ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ଅମାତ୍ଯୋ ମନୁଜେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ବାଲ ଏଵ ଯଶସ୍ଵିନଃ। ଭୀଷ୍ମେଣ ସର୍ଵଧର୍ମାଣାଂ ପ୍ରଣେତା ଵିଦୁରଃ କୃତଃ
ଯଦ୍ୟପି ଏଉଁବେଳେ ବିଦୁର ଛୋଟ ଥିଲେ, ତଥାପି ତାଙ୍କର ନାମ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟରେ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ପରାମର୍ଶଦାତା କରିଥିଲେ।
ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ବୁଦ୍ଧିମେଧାପଟୁର୍ଯୁଵା। ଭାଵେନାଗମଯୁକ୍ତେନ ସର୍ଵଂ ଵେଦଯତେ ଜଗତ୍
ଏହି ଯୁବକ ବୁଦ୍ଧି, ଜ୍ଞାନ ଓ ପାଠପଢ଼ିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ବିଚାର ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବୁଝିପାରିଥିଲେ।
ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ନ ତ୍ଵାସୀତ୍କଶ୍ଚିଦ୍ଵିଦୁରସଂମିତଃ। ଧର୍ମନିତ୍ଯସ୍ତଥା ରାଜନ୍ଧର୍ମଂ ଚ ପରମଂ ଗତଃ
ତିନି ଲୋକରେ ବିଦୁରଙ୍କ ସମାନ କେହି ଥିଲେ ନାହିଁ; ସେ ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।
ପ୍ରନଷ୍ଟଂ ଶାନ୍ତନୋର୍ଵଂଶଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ପୁନରୁଦ୍ଧୃତମ୍। ତତୋ ନିର୍ଵଚନଂ ଲୋକେ ସର୍ଵରାଷ୍ଟ୍ରେଷ୍ଵଵର୍ତତ
ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ପରେ ପୁନି ଉଦ୍ଧାର ହେବାକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ଏକ କଥା ପ୍ରଚଳିତ ହେଲା।
ଵୀରସୂନାଂ କାଶିସୁତେ ଦେଶାନାଂ କୁରୁଜାଙ୍ଗଲମ୍। ସର୍ଵଧ୍ରମଵିଦାଂ ଭୀଷ୍ମଃ ପୁରାଣାଂ ଗଜସାହ୍ଵଯମ୍
କାଶୀରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟାର ପୁଅ ଭୀଷ୍ମ, ଧର୍ମଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ କୁରୁଜଙ୍ଗଳ ଅଞ୍ଚଳର ପୁରାତନ ଗଜସାହ୍ବୟ ଥିଲେ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତ୍ଵଚକ୍ଷୁଷ୍ଟ୍ଵାଦ୍ରଜ୍ଯଂ ନ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ। ପାରସଵତ୍ଵାଦ୍ଵିଦୁରୋ ରାଜା ପାଣ୍ଡୁର୍ବଭୂଵ ହ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଅନ୍ଧ ଥିବାରୁ ସେ ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ ନାହିଁ; ବିଦୁର ଦାସୀର ପୁଅ ଥିବାରୁ ପାଣ୍ଡୁ ରାଜା ହେଲେ।
ଅଥ ଶୁଶ୍ରାଵ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯଃ କୁନ୍ତିଭୋଜମହୀପତେଃ। ରୂପଯୌଵନସଂପନ୍ନାଂ ସୁତାଂ ସାଗରଗାସୁତଃ
ଏହାପରେ ସାଗରଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କଠାରୁ କୁନ୍ତିଭୋଜ ରାଜାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଓ ଯୁବତୀ କନ୍ୟା ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ।
ସୁବଲସ୍ଯ ଚ କଲ୍ଯାଣୀଂ ଗାନ୍ଧାରାଧିପତେଃ ସୁତାମ୍। ସୁତାଂ ଚ ମଦ୍ରରାଜସ୍ଯ ରୂପେଣାପ୍ରତିମାଂ ଭୁଵି
ଗାନ୍ଧାରରାଜା ସୁବଳଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ଚରିତ୍ର ଥିବା କନ୍ୟା ଏବଂ ମଦ୍ରରାଜାଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଥିବା କନ୍ୟା ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଲେ।
କଦାଚିଦଥ ଗାଙ୍ଗେଯଃ ସର୍ଵନୀତିମତାଂ ଵରଃ। ଵିଦୁରଂ ଧର୍ମତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଂ ଵାକ୍ଯମାହ ଯଥୋଚିତମ୍
କେବଳ ଏକଥର ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଧର୍ମର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ବିଦୁରଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ କଥା କହିଲେ।
ଗୁଣୈଃ ସମୁଦିତଂ ସମ୍ଯଗିଦଂ ନଃ ପ୍ରଥିତଂ କୁଲମ୍। ଅତ୍ଯନ୍ଯାନ୍ପୃଥିଵୀପାଲାନ୍ପୃଥିଵ୍ଯାମଧିରାଜ୍ଯଭାକ୍
ଆମର ବଂଶ ଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସମ୍ମାନିତ; ଏହା ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କଠାରୁ ଉପରେ ରହିଛି।
ରକ୍ଷିତଂ ରାଜଭିଃ ପୂର୍ଵଂ ଧର୍ମଵିଦ୍ଭିର୍ମହାତ୍ମଭିଃ। ନୋତ୍ସାଦମଗମଚ୍ଚେଦଂ କଦାଚିଦିହ ନଃ କୁଲମ୍
ପୂର୍ବରୁ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ମହାନ ରାଜାମାନେ ଏହି ବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ; ଆମ ବଂଶ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅବନତିକୁ ପାଇନାହିଁ।
ମଯା ଚ ସତ୍ଯଵତ୍ଯା ଚ କୃଷ୍ଣେନ ଚ ମହାତ୍ମନା। ସମଵସ୍ଥାପିତ ଭୂଯୋ ଯୁଷ୍ମାସୁ କୁଲତନ୍ତୁଷୁ
ମୁଁ, ସତ୍ୟବତୀ ଓ ମହାତ୍ମା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବଂଶ ପୁନି ତୁମମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି।
ତଚ୍ଚୈତଦ୍ଵର୍ଧତେ ଭୂଯଃ କୁଲଂ ସାଗରଵଦ୍ଯଥା। ତଥା ମଯା ଵିଧାତଵ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଚୈଵ ନ ସଂଶଯଃ
ଏହି ବଂଶ ସାଗର ପରି ଆଉ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି; ତେଣୁ ମୁଁ ଓ ତୁମେ ଏହାକୁ ଆଉ ଆଗେ ବଢ଼ାଇବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୂଯତେ ଯାଦଵୀ କନ୍ଯା ସ୍ଵନୁରୂପା କୁଲସ୍ଯ ନଃ। ସୁବଲସ୍ଯାତ୍ମଜା ଚୈଵ ତଥା ମଦ୍ରେଶ୍ଵରସ୍ଯ ଚ
ଶୁଣାଯାଉଛି ଯଦୁବଂଶର କନ୍ୟାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଆମ ବଂଶ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ସେମାନେ ସୁବଳଙ୍କ ଝିଅ ଓ ମଦ୍ରରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
କୁଲୀନା ରୂପଵତ୍ଯଶ୍ଚ ତାଃ କନ୍ଯାଃ ପୁତ୍ର ସର୍ଵଶଃ। ଉଚିତାଶ୍ଚୈଵ ସଂବନ୍ଧେ ତେଽସ୍ମାକଂ କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନେ, ପୁଅ, ଉତ୍ତମ ବଂଶର ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ; ଏହିମାନେ ଆମ ସମ୍ପର୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ହେ କ୍ଷତ୍ରିୟମଣି।
ମନ୍ଯେ ଵରଯିତଵ୍ଯାସ୍ତା ଇତ୍ଯହଂ ଧୀମତାଂ ଵର। ସନ୍ତାନାର୍ଥଂ କୁଲସ୍ଯାସ୍ଯ ଯଦ୍ଵା ଵିଦୁର ମନ୍ଯସେ
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଏହିମାନେ ବଂଶର ବଢ଼ିବା ପାଇଁ ବରଣ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଯଦି ବିଦୁର, ତୁମର ଅନ୍ୟ ମତ ନଥାଏ।
ଭଵାନ୍ପିତା ଭାଵନ୍ମାତା ଭଵାନ୍ନଃ ପରମୋ ଗୁରୁଃ। ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଵଯଂ କୁଲସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିଚାର୍ଯ କୁରୁ ଯଦ୍ଧିତମ୍
ତୁମେ ଆମର ପିତା, ତୁମେ ଆମର ମାଆ, ତୁମେ ଆମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁରୁ; ତେଣୁ ଏହି ବଂଶ ପାଇଁ ଯାହା ଭଲ ଭାବିବ, ସେହି କାମ କର।
ଅଥ ଶୁଶ୍ରାଵ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଗାନ୍ଧାରୀଂ ସୁବଲାତ୍ମଜାମ୍। ଆରାଧ୍ଯ ଵରଦଂ ଦେଵଂ ଭଗନେତ୍ରହରଂ ହରମ୍
ତାପରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଲେ ଯେ, ସୁବଳଙ୍କର କନ୍ୟା ଗାନ୍ଧାରୀ, ଭଗନେତ୍ର ଧ୍ୱଂସକ ଦୟାଳୁ ଦେବତା ହରଙ୍କୁ ପୂଜି, ଏକ ବଡ଼ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥିଲେ।
ଗାନ୍ଧାରୀ କିଲ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଶତଂ ଲେଭେ ଵରଂ ଶୁଭା। ଇତି ଶୁଶ୍ରାଵ ତତ୍ତ୍ଵେନ ଭୀଷ୍ମଃ କୁରୁପିତାମହଃ
ଗାନ୍ଧାରୀ, ଶୁଭ ଚରିତ୍ର ଥିବା, ଏକ ଶତ ପୁଅ ପାଇବାର ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିଥିଲେ ବୋଲି କହାଯାଉଥିଲା। ଏହି କଥା ସତ୍ୟ ବୋଲି କୁରୁଙ୍କ ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ ଶୁଣିଥିଲେ।
ତତୋ ଗାନ୍ଧାରରାଜସ୍ଯ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଭାରତ। ଅଚକ୍ଷୁରିତି ତତ୍ରାସୀତ୍ସୁବଲସ୍ଯ ଵିଚାରଣା
ତାପରେ, ହେ ଭାରତ, ସେ ଗାନ୍ଧାରର ରାଜାଙ୍କୁ ଦୂତ ପଠାଇଲେ। ସୁବଳଙ୍କ ଘରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଅନ୍ଧତା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା ହେଲା।
କୁଲଂ ଖ୍ଯାତିଂ ଚ ଵୃତ୍ତଂ ଚ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତୁ ପ୍ରସମୀକ୍ଷ୍ଯ ସଃ। ଦଦୈ ତାଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରାଯ ଗାନ୍ଧାରୀଂ ଧର୍ମଚାରିଣୀମ୍
ସେ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା କୁଳ, ଖ୍ୟାତି ଓ ଚରିତ୍ରକୁ ଭଲଭାବେ ଦେଖି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ଗାନ୍ଧାରୀ ତ୍ଵଥ ଶୁଶ୍ରାଵ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରମଚକ୍ଷୁଷମ୍। ଆତ୍ମାନଂ ଦିପ୍ସିତଂ ଚାସ୍ମୈ ପିତ୍ରା ମାତ୍ରା ଚ ଭାରତ
ତାପରେ ଗାନ୍ଧାରୀ ଶୁଣିଲେ ଯେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଅନ୍ଧ; ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ମାଆ ତାଙ୍କୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ବାଛିଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ତତଃ ସା ପଟମାଦାଯ କୃତ୍ଵା ବହୁଗୁଣଂ ତଦା। ବବନ୍ଧ ନେତ୍ରେ ସ୍ଵେ ରାଜନ୍ପତିଵ୍ରତପରାଯଣା
ତାପରେ ସେ ଏକ ବସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଏହାକୁ ଅନେକ ଗୁଣ କରି, ନିଜ ଆଖିକୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ, ହେ ରାଜନ୍, ପତିଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି।
ନାଭ୍ଯସୂଯାଂ ପତିମହମିତ୍ଯେଵଂ କୃତନିଶ୍ଚଯା। ତତୋ ଗାନ୍ଧାରରାଜସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ଶକୁନିରଭ୍ଯଯାତ୍
ସେ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା କଲେ, 'ମୁଁ କେବେ ମୋ ପତିଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେବିନାହିଁ'। ଏହାପରେ ଗାନ୍ଧାରର ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ଶକୁନି ଆସିଲେ।
ସ୍ଵସାରଂ ପରଯା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଯୁକ୍ତାମାଦାଯ କୌରଵାନ୍। ତାଂ ତଦା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରାଯ ଦଦୌ ପରମସତ୍କୃତାମ୍। ଭୀଷ୍ମସ୍ଯାନୁମତେ ଚୈଵ ଵିଵାହଂ ସମକାରଯତ୍
ସେ ତାଙ୍କର ଭଉଣୀଙ୍କୁ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭୂଷାରେ ଶୋଭିତ କରି, କୌରବମାନେଙ୍କ ଠାରେ ନେଇଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ବଡ଼ ସମ୍ମାନରେ ଦେଇ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ସ ଭଗିନୀଂ ଵୀରୋ ଯଥାର୍ହଂ ଚ ପରିଚ୍ଛଦମ୍। ପୁନରାଯାତ୍ସ୍ଵନଗରଂ ଭୀଷ୍ମେଣ ପ୍ରତିପୂଜିତଃ
ଭଉଣୀ ଓ ଯଥାଯଥ ଉପହାର ଦେଇ, ସେ ବୀର ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ।
ଗାନ୍ଧାର୍ଯପି ଵରାରୋହା ଶୀଲାଚାରଵିଚିଷେଟିତୈଃ। ତୁଷ୍ଟିଂ କୁରୂଣାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଜନଯାମାସ ଭାରତ
ଗାନ୍ଧାରୀ, ଉତ୍ତମ ଆକୃତି ଓ ଶିଳ୍ପ ଚରିତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ କୁରୁଙ୍କ ମନକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଦେଲେ, ହେ ଭାରତ।