କୂପାରାମସଭାଵାପ୍ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାଵସଥାସ୍ତଥା। ବଭୂଵୁଃ ସର୍ଵର୍ଦ୍ଧିଯୁତାସ୍ତସ୍ମିନ୍ରାଷ୍ଟ୍ରେ ସଦୋତ୍ସଵାଃ
ଏହି ରାଜ୍ୟରେ କୂଆଁ, ବଗିଚା, ସଭାମଣ୍ଡପ, ପୋଖରୀ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘର ଏବଂ ସମସ୍ତ କିଛି ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ସବୁଠାରେ ଉତ୍ସବ ହେଉଥିଲା।
ଭୀଷ୍ମେଣ ଧର୍ମତୋ ରାଜନ୍ସର୍ଵତଃ ପରିରକ୍ଷିତେ। ବଭୂଵ ରମଣୀଯଶ୍ଚ ଚୈତ୍ଯଯୂପଶତାଙ୍କିତଃ
ହେ ରାଜା, ଭୀଷ୍ମ ଧର୍ମରେ ରହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବାବେଳେ, ଏହି ଭୂମି ଶତଶଃ ଚୈତ୍ୟ ଓ ବଳିପୀଠରେ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରମଣୀୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ସ ଦେଶଃ ପରରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ଵିମୃଜ୍ଯାଭିପ୍ରଵର୍ଧିତଃ। ଭୀଷ୍ମେଣ ଵିହିତଂ ରାଷ୍ଟ୍ରେ ଧର୍ମଚକ୍ରମଵର୍ତତ
ସେ ଦେଶ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ବିକାଶ ପାଇଥିଲା। ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଶାସନରେ ଧର୍ମର ଚକ୍ର ଚାଲିଥିଲା।
କ୍ରିଯମାଣେଷୁ କୃତ୍ଯେଷୁ କୁମାରାଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ପୌରଜାନପଦାଃ ସର୍ଵେ ବଭୂଵୁଃ ପରମୋତ୍ସୁକାଃ
ମହାତ୍ମା କୁମାରମାନେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ପୁରବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ଗୃହେଷୁ କୁରୁମୁଖ୍ଯାନାଂ ପୌରାଣାଂ ଚ ନରାଧିପ। ଦୀଯତାଂ ଭୁଜ୍ଯତାଂ ଚେତି ଵାଚୋଽଶ୍ରୂଯନ୍ତ ସର୍ଵଶଃ
କୁରୁମୁଖ୍ୟ ଓ ପୁରବାସୀଙ୍କ ଘରେ ସବୁଠାରେ 'ଦିଅ', 'ଭୋଗ କର' ବୋଲି କଥା ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡୁଶ୍ଚ ଵିଦୁରଶ୍ଚ ମହାମତିଃ। ଜନ୍ମପ୍ରଭୃତି ଭୀଷ୍ମେଣ ପୁତ୍ରଵତ୍ପରିପାଲିତାଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ପାଣ୍ଡୁ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଦୁରଙ୍କୁ ଭୀଷ୍ମ ଜନ୍ମରୁ ପୁତ୍ର ସମାନ ଦେଖାଶୁଣା କରୁଥିଲେ।
ସଂସ୍କାରୈଃ ସଂସ୍କୃତାସ୍ତେ ତୁ ଵ୍ରତାଧ୍ଯଯନସଂଯୁତାଃ। ଶ୍ରମଵ୍ଯାଯାମକୁଶଲାଃ ସମପଦ୍ଯନ୍ତ ଯୌଵନମ୍
ସେମାନେ ସଂସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଗଢ଼ିଉଠିଥିଲେ, ବ୍ରତ ଓ ପାଠରେ ଲିନ ଥିଲେ, ଶ୍ରମ ଓ ବ୍ୟାୟାମରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇ, ଯୁବାବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଧନୁର୍ଵେଦେ ଚ ଵେଦେ ଚ ଗଦାଯୁଦ୍ଧେଽସିଚର୍ମଣି। ତଥୈଵ ଗଜଶିକ୍ଷାଯାଂ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ପାରଗାଃ
ସେମାନେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା, ବେଦ, ଗଦାଯୁଦ୍ଧ, ତଳୱାର-ଢାଳ, ହାତୀ ଶିକ୍ଷା ଓ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇଥିଲେ।
ଇତିହାସପୁରାଣେଷୁ ନାନାଶିକ୍ଷାସୁ ବୋଧିତାଃ। ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାଃ ସର୍ଵତ୍ର କୃତନିଶ୍ଚଯାଃ
ସେମାନେ ଇତିହାସ, ପୁରାଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶିକ୍ଷାରେ ଶିକ୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ; ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ରଖିଥିଲେ।
ଵୈଦିକାଧ୍ଯଯନେ ଯୁକ୍ତୋ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ପାରଗଃ। ଭୀଷ୍ମେଣ ରାଜା କୌରଵ୍ଯୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽଭିଷେଚିତଃ
ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିବା କୌରବ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଭୀଷ୍ମ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ।
ଧନୁର୍ଵେଦେଽଶ୍ଵପୃଷ୍ଠେ ଚ ଗଦାଯୁଦ୍ଧେଽସିଚର୍ମଣି। ତଥୈଵ ଗଜଶିକ୍ଷାଯାମସ୍ତ୍ରେଷୁ ଵିଵିଧେଷୁ ଚ
ସେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା, ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ିବା, ଗଦାଯୁଦ୍ଧ, ତଳୱାର-ଢାଳ, ହାତୀ ଶିକ୍ଷା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷା ନେଇଥିଲେ।
ଅର୍ଥଧର୍ମପ୍ରଧାନାସୁ ଵିଦ୍ଯାସୁ ଵିଵିଧାସୁ ଚ। ଗତଃ ପାରଂ ଯଦା ପାଣ୍ଡୁସ୍ତଦା ସେନାପତିଃ କୃତଃ
ପାଣ୍ଡୁ ଧନ ଓ ଧର୍ମ ସମ୍ପର୍କିତ ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେବା ପରେ, ସେଠାରେ ସେନାପତି ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ।
ପାଣ୍ଡୁର୍ଧନୁଷି ଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ନରେଷ୍ଵଭ୍ଯଦିକୋଽଭଵତ୍। ଅନ୍ଯେଭ୍ଯୋ ବଲଵାନାସୀଦ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ମହୀପତିଃ
ପାଣ୍ଡୁ ଧନୁଷ୍ ଚଳାଇବାରେ ଅତିଶୟ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ରାଜା ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ଅମାତ୍ଯୋ ମନୁଜେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ବାଲ ଏଵ ଯଶସ୍ଵିନଃ। ଭୀଷ୍ମେଣ ସର୍ଵଧର୍ମାଣାଂ ପ୍ରଣେତା ଵିଦୁରଃ କୃତଃ
ଯଦ୍ୟପି ଏଉଁବେଳେ ବିଦୁର ଛୋଟ ଥିଲେ, ତଥାପି ତାଙ୍କର ନାମ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟରେ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ପରାମର୍ଶଦାତା କରିଥିଲେ।
ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ବୁଦ୍ଧିମେଧାପଟୁର୍ଯୁଵା। ଭାଵେନାଗମଯୁକ୍ତେନ ସର୍ଵଂ ଵେଦଯତେ ଜଗତ୍
ଏହି ଯୁବକ ବୁଦ୍ଧି, ଜ୍ଞାନ ଓ ପାଠପଢ଼ିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ବିଚାର ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବୁଝିପାରିଥିଲେ।
ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ନ ତ୍ଵାସୀତ୍କଶ୍ଚିଦ୍ଵିଦୁରସଂମିତଃ। ଧର୍ମନିତ୍ଯସ୍ତଥା ରାଜନ୍ଧର୍ମଂ ଚ ପରମଂ ଗତଃ
ତିନି ଲୋକରେ ବିଦୁରଙ୍କ ସମାନ କେହି ଥିଲେ ନାହିଁ; ସେ ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।
ପ୍ରନଷ୍ଟଂ ଶାନ୍ତନୋର୍ଵଂଶଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ପୁନରୁଦ୍ଧୃତମ୍। ତତୋ ନିର୍ଵଚନଂ ଲୋକେ ସର୍ଵରାଷ୍ଟ୍ରେଷ୍ଵଵର୍ତତ
ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ପରେ ପୁନି ଉଦ୍ଧାର ହେବାକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ଏକ କଥା ପ୍ରଚଳିତ ହେଲା।
ଵୀରସୂନାଂ କାଶିସୁତେ ଦେଶାନାଂ କୁରୁଜାଙ୍ଗଲମ୍। ସର୍ଵଧ୍ରମଵିଦାଂ ଭୀଷ୍ମଃ ପୁରାଣାଂ ଗଜସାହ୍ଵଯମ୍
କାଶୀରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟାର ପୁଅ ଭୀଷ୍ମ, ଧର୍ମଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ କୁରୁଜଙ୍ଗଳ ଅଞ୍ଚଳର ପୁରାତନ ଗଜସାହ୍ବୟ ଥିଲେ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତ୍ଵଚକ୍ଷୁଷ୍ଟ୍ଵାଦ୍ରଜ୍ଯଂ ନ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ। ପାରସଵତ୍ଵାଦ୍ଵିଦୁରୋ ରାଜା ପାଣ୍ଡୁର୍ବଭୂଵ ହ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଅନ୍ଧ ଥିବାରୁ ସେ ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ ନାହିଁ; ବିଦୁର ଦାସୀର ପୁଅ ଥିବାରୁ ପାଣ୍ଡୁ ରାଜା ହେଲେ।
ଅଥ ଶୁଶ୍ରାଵ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯଃ କୁନ୍ତିଭୋଜମହୀପତେଃ। ରୂପଯୌଵନସଂପନ୍ନାଂ ସୁତାଂ ସାଗରଗାସୁତଃ
ଏହାପରେ ସାଗରଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କଠାରୁ କୁନ୍ତିଭୋଜ ରାଜାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଓ ଯୁବତୀ କନ୍ୟା ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ।
ସୁବଲସ୍ଯ ଚ କଲ୍ଯାଣୀଂ ଗାନ୍ଧାରାଧିପତେଃ ସୁତାମ୍। ସୁତାଂ ଚ ମଦ୍ରରାଜସ୍ଯ ରୂପେଣାପ୍ରତିମାଂ ଭୁଵି
ଗାନ୍ଧାରରାଜା ସୁବଳଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ଚରିତ୍ର ଥିବା କନ୍ୟା ଏବଂ ମଦ୍ରରାଜାଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଥିବା କନ୍ୟା ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଲେ।
କଦାଚିଦଥ ଗାଙ୍ଗେଯଃ ସର୍ଵନୀତିମତାଂ ଵରଃ। ଵିଦୁରଂ ଧର୍ମତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଂ ଵାକ୍ଯମାହ ଯଥୋଚିତମ୍
କେବଳ ଏକଥର ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଧର୍ମର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ବିଦୁରଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ କଥା କହିଲେ।
ଗୁଣୈଃ ସମୁଦିତଂ ସମ୍ଯଗିଦଂ ନଃ ପ୍ରଥିତଂ କୁଲମ୍। ଅତ୍ଯନ୍ଯାନ୍ପୃଥିଵୀପାଲାନ୍ପୃଥିଵ୍ଯାମଧିରାଜ୍ଯଭାକ୍
ଆମର ବଂଶ ଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସମ୍ମାନିତ; ଏହା ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କଠାରୁ ଉପରେ ରହିଛି।
ରକ୍ଷିତଂ ରାଜଭିଃ ପୂର୍ଵଂ ଧର୍ମଵିଦ୍ଭିର୍ମହାତ୍ମଭିଃ। ନୋତ୍ସାଦମଗମଚ୍ଚେଦଂ କଦାଚିଦିହ ନଃ କୁଲମ୍
ପୂର୍ବରୁ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ମହାନ ରାଜାମାନେ ଏହି ବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ; ଆମ ବଂଶ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅବନତିକୁ ପାଇନାହିଁ।
ମଯା ଚ ସତ୍ଯଵତ୍ଯା ଚ କୃଷ୍ଣେନ ଚ ମହାତ୍ମନା। ସମଵସ୍ଥାପିତ ଭୂଯୋ ଯୁଷ୍ମାସୁ କୁଲତନ୍ତୁଷୁ
ମୁଁ, ସତ୍ୟବତୀ ଓ ମହାତ୍ମା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବଂଶ ପୁନି ତୁମମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି।
ତଚ୍ଚୈତଦ୍ଵର୍ଧତେ ଭୂଯଃ କୁଲଂ ସାଗରଵଦ୍ଯଥା। ତଥା ମଯା ଵିଧାତଵ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଚୈଵ ନ ସଂଶଯଃ
ଏହି ବଂଶ ସାଗର ପରି ଆଉ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି; ତେଣୁ ମୁଁ ଓ ତୁମେ ଏହାକୁ ଆଉ ଆଗେ ବଢ଼ାଇବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରୂଯତେ ଯାଦଵୀ କନ୍ଯା ସ୍ଵନୁରୂପା କୁଲସ୍ଯ ନଃ। ସୁବଲସ୍ଯାତ୍ମଜା ଚୈଵ ତଥା ମଦ୍ରେଶ୍ଵରସ୍ଯ ଚ
ଶୁଣାଯାଉଛି ଯଦୁବଂଶର କନ୍ୟାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଆମ ବଂଶ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ସେମାନେ ସୁବଳଙ୍କ ଝିଅ ଓ ମଦ୍ରରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
କୁଲୀନା ରୂପଵତ୍ଯଶ୍ଚ ତାଃ କନ୍ଯାଃ ପୁତ୍ର ସର୍ଵଶଃ। ଉଚିତାଶ୍ଚୈଵ ସଂବନ୍ଧେ ତେଽସ୍ମାକଂ କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନେ, ପୁଅ, ଉତ୍ତମ ବଂଶର ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ; ଏହିମାନେ ଆମ ସମ୍ପର୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ହେ କ୍ଷତ୍ରିୟମଣି।
ମନ୍ଯେ ଵରଯିତଵ୍ଯାସ୍ତା ଇତ୍ଯହଂ ଧୀମତାଂ ଵର। ସନ୍ତାନାର୍ଥଂ କୁଲସ୍ଯାସ୍ଯ ଯଦ୍ଵା ଵିଦୁର ମନ୍ଯସେ
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଏହିମାନେ ବଂଶର ବଢ଼ିବା ପାଇଁ ବରଣ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଯଦି ବିଦୁର, ତୁମର ଅନ୍ୟ ମତ ନଥାଏ।
ଭଵାନ୍ପିତା ଭାଵନ୍ମାତା ଭଵାନ୍ନଃ ପରମୋ ଗୁରୁଃ। ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଵଯଂ କୁଲସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିଚାର୍ଯ କୁରୁ ଯଦ୍ଧିତମ୍
ତୁମେ ଆମର ପିତା, ତୁମେ ଆମର ମାଆ, ତୁମେ ଆମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁରୁ; ତେଣୁ ଏହି ବଂଶ ପାଇଁ ଯାହା ଭଲ ଭାବିବ, ସେହି କାମ କର।