ଊର୍ଧ୍ଵସସ୍ଯାଽଭଵଦ୍ଭୂମିଃ ସସ୍ଯାନି ଫଲଵନ୍ତି ଚ। ଯଥର୍ତୁଵର୍ଷୀ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ବହୁପୁଷ୍ପଫଲା ଦ୍ରୁମାଃ
ଭୂମି ଉତ୍ତମ ଫସଲ ଦେଲା, ଧାନ୍ୟ ଫଳିଲା; ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ବର୍ଷା ହେଲା, ଗଛମାନେ ବହୁ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଲେ।
ଵାହନାନି ପ୍ରହୃଷ୍ଟାନି ମୁଦିତା ମୃଗପକ୍ଷିଣଃ। ଗନ୍ଧଵନ୍ତି ଚ ମାଲ୍ଯାନି ରସଵନ୍ତି ଫଲାନି ଚ
ବାହନମାନେ ଖୁସି ହେଲେ, ପଶୁପକ୍ଷୀ ମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ମାଳା ମଧୁର ଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଫଳ ରସରେ ଭରିଥିଲା।
ଵଣିଗ୍ଭିଶ୍ଚାନ୍ଵକୀର୍ଯନ୍ତ ନଗରାଣ୍ଯଥ ଶିଲ୍ପିଭିଃ। ଶୂରାଶ୍ଚ କୃତଵିଦ୍ଯାଶ୍ଚ ସନ୍ତଶ୍ଚ ସୁଖିନୋଽଭଵନ୍
ନଗରମାନେ ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ କାରିଗରମାନେ ଭରିଗଲା; ବୀରମାନେ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଓ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ସମସ୍ତେ ଖୁସି ଥିଲେ।
ନାଭଵନ୍ଦସ୍ଯଵଃ କେଚିନ୍ନାଧର୍ମରୁଚଯୋ ଜନାଃ। ପ୍ରଦେଶେଷ୍ଵପି ରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ କୃତଂ ଯୁଗମଵର୍ତତ
କୌଣସି ଚୋର ନଥିଲେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାୟରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକ ନଥିଲେ; ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟଯୁଗ ପରି ଶାନ୍ତି ଓ ସୁଖ ରହିଲା।
ଧର୍ମକ୍ରିଯା ଯଜ୍ଞଶୀଲାଃ ସତ୍ଯଵ୍ରତପରାଯଣାଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯପ୍ରୀତିସଂଯୁକ୍ତା ଵ୍ଯଵର୍ଧନ୍ତ ପ୍ରଜାସ୍ତଦା
ସେ ସମୟରେ ଲୋକମାନେ ଧର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ ଓ ସତ୍ୟବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ। ସେମାନେ ପରସ୍ପର ପ୍ରେମରେ ବନ୍ଧା ହୋଇ, ସମୃଦ୍ଧିରେ ଉନ୍ନତି କରୁଥିଲେ।
ମାନକ୍ରୋଧଵିହୀନାଶ୍ଚ ନରା ଲୋଭଵିଵର୍ଜିତାଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମଭ୍ଯନନ୍ଦନ୍ତ ଧର୍ମୋତ୍ତରମଵର୍ତତ
ସେମାନେ ଅହଂକାର ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ, ଲୋଭ ନଥିଲା। ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ପାଳିତ ହେଉଥିଲା।
ତନ୍ମହୋଦଧିଵତ୍ପୂର୍ଣଂ ନଗରଂ ଵୈ ଵ୍ଯରୋଚତ। ଦ୍ଵାରତୋରଣନିର୍ଯୂହୈର୍ଯୁକ୍ତମଭ୍ରଚଯୋପମୈଃ
ସେ ନଗର ଏକ ବଡ଼ ସାଗର ପରି ଭରିଥିଲା, ଦ୍ୱାର, ତୋରଣ ଓ ବାହାରିବା ରାସ୍ତାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ମେଘମାଳା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ପ୍ରସାଦଶତସଂବାଧଂ ମହେନ୍ଦ୍ରପୁରସନ୍ନିଭମ୍। ନଦୀଷୁ ଵନଖଣ୍ଡେଷୁ ଵାପୀପଲ୍ଵଲସାନୁଷୁ। କାନନେଷୁ ଚ ରମ୍ଯେଷୁ ଵିଜହ୍ରୁର୍ମୁଦିତା ଜନାଃ
ସେ ନଗର ଶତଶଃ ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ଭରିଥିଲା, ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ନଦୀ, ଜଙ୍ଗଲ, ପୋଖରୀ, ଜଳାଶୟ ଓ ସୁନ୍ଦର ବନରେ ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କରୁଥିଲେ।
ଉତ୍ତରୈଃ କୁରୁଭିଃ ସାର୍ଧଂ ଦକ୍ଷିଣାଃ କୁରଵସ୍ତଥା। ଵିସ୍ପର୍ଧମାନା ଵ୍ଯଚରଂସ୍ତଥା ଦେଵର୍ଷିଚାରଣୈଃ
ଉତ୍ତର କୁରୁ ଓ ଦକ୍ଷିଣ କୁରୁମାନେ, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ପରି, ପରସ୍ପର ସ୍ପର୍ଧା କରି ଚଳାଚଳ କରୁଥିଲେ।
ନାଭଵତ୍କୃପଣଃ କଶ୍ଚିନ୍ନାଭଵନ୍ଵିଧଵାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ। ତସ୍ମିଞ୍ଜନପଦେ ରମ୍ଯେ କୁରୁଭିର୍ବହୁଲୀକୃତେ
ସେ ସୁନ୍ଦର ଦେଶରେ, କୁରୁମାନେ ଭରିଦେଇଥିବା ଏହି ଭୂମିରେ, କେହି ଦୁଃଖୀ ନଥିଲେ, କେହି ଜଣେ ମହିଳା ବିଧବା ହେଉନଥିଲେ।
କୂପାରାମସଭାଵାପ୍ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାଵସଥାସ୍ତଥା। ବଭୂଵୁଃ ସର୍ଵର୍ଦ୍ଧିଯୁତାସ୍ତସ୍ମିନ୍ରାଷ୍ଟ୍ରେ ସଦୋତ୍ସଵାଃ
ଏହି ରାଜ୍ୟରେ କୂଆଁ, ବଗିଚା, ସଭାମଣ୍ଡପ, ପୋଖରୀ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘର ଏବଂ ସମସ୍ତ କିଛି ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ସବୁଠାରେ ଉତ୍ସବ ହେଉଥିଲା।
ଭୀଷ୍ମେଣ ଧର୍ମତୋ ରାଜନ୍ସର୍ଵତଃ ପରିରକ୍ଷିତେ। ବଭୂଵ ରମଣୀଯଶ୍ଚ ଚୈତ୍ଯଯୂପଶତାଙ୍କିତଃ
ହେ ରାଜା, ଭୀଷ୍ମ ଧର୍ମରେ ରହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବାବେଳେ, ଏହି ଭୂମି ଶତଶଃ ଚୈତ୍ୟ ଓ ବଳିପୀଠରେ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରମଣୀୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ସ ଦେଶଃ ପରରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ଵିମୃଜ୍ଯାଭିପ୍ରଵର୍ଧିତଃ। ଭୀଷ୍ମେଣ ଵିହିତଂ ରାଷ୍ଟ୍ରେ ଧର୍ମଚକ୍ରମଵର୍ତତ
ସେ ଦେଶ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ବିକାଶ ପାଇଥିଲା। ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଶାସନରେ ଧର୍ମର ଚକ୍ର ଚାଲିଥିଲା।
କ୍ରିଯମାଣେଷୁ କୃତ୍ଯେଷୁ କୁମାରାଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ପୌରଜାନପଦାଃ ସର୍ଵେ ବଭୂଵୁଃ ପରମୋତ୍ସୁକାଃ
ମହାତ୍ମା କୁମାରମାନେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ପୁରବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ଗୃହେଷୁ କୁରୁମୁଖ୍ଯାନାଂ ପୌରାଣାଂ ଚ ନରାଧିପ। ଦୀଯତାଂ ଭୁଜ୍ଯତାଂ ଚେତି ଵାଚୋଽଶ୍ରୂଯନ୍ତ ସର୍ଵଶଃ
କୁରୁମୁଖ୍ୟ ଓ ପୁରବାସୀଙ୍କ ଘରେ ସବୁଠାରେ 'ଦିଅ', 'ଭୋଗ କର' ବୋଲି କଥା ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡୁଶ୍ଚ ଵିଦୁରଶ୍ଚ ମହାମତିଃ। ଜନ୍ମପ୍ରଭୃତି ଭୀଷ୍ମେଣ ପୁତ୍ରଵତ୍ପରିପାଲିତାଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ପାଣ୍ଡୁ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଦୁରଙ୍କୁ ଭୀଷ୍ମ ଜନ୍ମରୁ ପୁତ୍ର ସମାନ ଦେଖାଶୁଣା କରୁଥିଲେ।
ସଂସ୍କାରୈଃ ସଂସ୍କୃତାସ୍ତେ ତୁ ଵ୍ରତାଧ୍ଯଯନସଂଯୁତାଃ। ଶ୍ରମଵ୍ଯାଯାମକୁଶଲାଃ ସମପଦ୍ଯନ୍ତ ଯୌଵନମ୍
ସେମାନେ ସଂସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଗଢ଼ିଉଠିଥିଲେ, ବ୍ରତ ଓ ପାଠରେ ଲିନ ଥିଲେ, ଶ୍ରମ ଓ ବ୍ୟାୟାମରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇ, ଯୁବାବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଧନୁର୍ଵେଦେ ଚ ଵେଦେ ଚ ଗଦାଯୁଦ୍ଧେଽସିଚର୍ମଣି। ତଥୈଵ ଗଜଶିକ୍ଷାଯାଂ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ପାରଗାଃ
ସେମାନେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା, ବେଦ, ଗଦାଯୁଦ୍ଧ, ତଳୱାର-ଢାଳ, ହାତୀ ଶିକ୍ଷା ଓ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇଥିଲେ।
ଇତିହାସପୁରାଣେଷୁ ନାନାଶିକ୍ଷାସୁ ବୋଧିତାଃ। ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାଃ ସର୍ଵତ୍ର କୃତନିଶ୍ଚଯାଃ
ସେମାନେ ଇତିହାସ, ପୁରାଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶିକ୍ଷାରେ ଶିକ୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ; ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ରଖିଥିଲେ।
ଵୈଦିକାଧ୍ଯଯନେ ଯୁକ୍ତୋ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ପାରଗଃ। ଭୀଷ୍ମେଣ ରାଜା କୌରଵ୍ଯୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽଭିଷେଚିତଃ
ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ନୀତିଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିବା କୌରବ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଭୀଷ୍ମ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ।
ଧନୁର୍ଵେଦେଽଶ୍ଵପୃଷ୍ଠେ ଚ ଗଦାଯୁଦ୍ଧେଽସିଚର୍ମଣି। ତଥୈଵ ଗଜଶିକ୍ଷାଯାମସ୍ତ୍ରେଷୁ ଵିଵିଧେଷୁ ଚ
ସେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା, ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ିବା, ଗଦାଯୁଦ୍ଧ, ତଳୱାର-ଢାଳ, ହାତୀ ଶିକ୍ଷା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷା ନେଇଥିଲେ।
ଅର୍ଥଧର୍ମପ୍ରଧାନାସୁ ଵିଦ୍ଯାସୁ ଵିଵିଧାସୁ ଚ। ଗତଃ ପାରଂ ଯଦା ପାଣ୍ଡୁସ୍ତଦା ସେନାପତିଃ କୃତଃ
ପାଣ୍ଡୁ ଧନ ଓ ଧର୍ମ ସମ୍ପର୍କିତ ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେବା ପରେ, ସେଠାରେ ସେନାପତି ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ।
ପାଣ୍ଡୁର୍ଧନୁଷି ଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ନରେଷ୍ଵଭ୍ଯଦିକୋଽଭଵତ୍। ଅନ୍ଯେଭ୍ଯୋ ବଲଵାନାସୀଦ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ମହୀପତିଃ
ପାଣ୍ଡୁ ଧନୁଷ୍ ଚଳାଇବାରେ ଅତିଶୟ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ରାଜା ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ଅମାତ୍ଯୋ ମନୁଜେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ବାଲ ଏଵ ଯଶସ୍ଵିନଃ। ଭୀଷ୍ମେଣ ସର୍ଵଧର୍ମାଣାଂ ପ୍ରଣେତା ଵିଦୁରଃ କୃତଃ
ଯଦ୍ୟପି ଏଉଁବେଳେ ବିଦୁର ଛୋଟ ଥିଲେ, ତଥାପି ତାଙ୍କର ନାମ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟରେ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ପରାମର୍ଶଦାତା କରିଥିଲେ।
ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ବୁଦ୍ଧିମେଧାପଟୁର୍ଯୁଵା। ଭାଵେନାଗମଯୁକ୍ତେନ ସର୍ଵଂ ଵେଦଯତେ ଜଗତ୍
ଏହି ଯୁବକ ବୁଦ୍ଧି, ଜ୍ଞାନ ଓ ପାଠପଢ଼ିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ବିଚାର ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବୁଝିପାରିଥିଲେ।
ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ନ ତ୍ଵାସୀତ୍କଶ୍ଚିଦ୍ଵିଦୁରସଂମିତଃ। ଧର୍ମନିତ୍ଯସ୍ତଥା ରାଜନ୍ଧର୍ମଂ ଚ ପରମଂ ଗତଃ
ତିନି ଲୋକରେ ବିଦୁରଙ୍କ ସମାନ କେହି ଥିଲେ ନାହିଁ; ସେ ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।
ପ୍ରନଷ୍ଟଂ ଶାନ୍ତନୋର୍ଵଂଶଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ପୁନରୁଦ୍ଧୃତମ୍। ତତୋ ନିର୍ଵଚନଂ ଲୋକେ ସର୍ଵରାଷ୍ଟ୍ରେଷ୍ଵଵର୍ତତ
ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ପରେ ପୁନି ଉଦ୍ଧାର ହେବାକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ଏକ କଥା ପ୍ରଚଳିତ ହେଲା।
ଵୀରସୂନାଂ କାଶିସୁତେ ଦେଶାନାଂ କୁରୁଜାଙ୍ଗଲମ୍। ସର୍ଵଧ୍ରମଵିଦାଂ ଭୀଷ୍ମଃ ପୁରାଣାଂ ଗଜସାହ୍ଵଯମ୍
କାଶୀରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟାର ପୁଅ ଭୀଷ୍ମ, ଧର୍ମଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ କୁରୁଜଙ୍ଗଳ ଅଞ୍ଚଳର ପୁରାତନ ଗଜସାହ୍ବୟ ଥିଲେ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତ୍ଵଚକ୍ଷୁଷ୍ଟ୍ଵାଦ୍ରଜ୍ଯଂ ନ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ। ପାରସଵତ୍ଵାଦ୍ଵିଦୁରୋ ରାଜା ପାଣ୍ଡୁର୍ବଭୂଵ ହ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଅନ୍ଧ ଥିବାରୁ ସେ ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ ନାହିଁ; ବିଦୁର ଦାସୀର ପୁଅ ଥିବାରୁ ପାଣ୍ଡୁ ରାଜା ହେଲେ।
ଅଥ ଶୁଶ୍ରାଵ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯଃ କୁନ୍ତିଭୋଜମହୀପତେଃ। ରୂପଯୌଵନସଂପନ୍ନାଂ ସୁତାଂ ସାଗରଗାସୁତଃ
ଏହାପରେ ସାଗରଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କଠାରୁ କୁନ୍ତିଭୋଜ ରାଜାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଓ ଯୁବତୀ କନ୍ୟା ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ।