ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରକ୍ଷିଣସ୍ତତ୍ର ତଥା ବହୁତିଥେଽହନି। ନ୍ଯଵେଦଯଂସ୍ତଥା ରାଜ୍ଞେ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ନରାଧିପ
ଏଭଳି ଅନେକ ଦିନ ପରେ ରକ୍ଷକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ଘଟିଥିବା ସବୁ କଥା ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ରାଜା ଚ ତମୃଷିଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ସହ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ। ପ୍ରସାଦଯାମାସ ତଦା ଶୂଲସ୍ଥମୃଷିସତ୍ତମମ୍
ରାଜା ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ବାହାରିଲେ ଓ ଶୂଳରେ ଅଟକିଥିବା ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଯନ୍ମଯାଽପକୃତଂ ମୋହାଦଜ୍ଞାନାଦୃଷିସତ୍ତମ। ପ୍ରସାଦଯେ ତ୍ଵାଂ ତତ୍ରାହଂ ନ ମେ ତ୍ଵଂ କ୍ରୋଦ୍ଧୁମର୍ହସି
"ମୁଁ ଯେଉଁ ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ମୋହରେ ତୁମକୁ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛି, ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଖ୍ମା ଚାହୁଁଛି। ତୁମେ ମୋତେ କ୍ରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।"
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ରାଜ୍ଞା ପ୍ରସାଦମକରୋନ୍ମୁନିଃ। କୃତପ୍ରସାଦଂ ରାଜା ତଂ ତତଃ ସମଵତାରଯତ୍
ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଖ୍ମା କଲେ। ରାଜା ଖ୍ମା ପାଇଲେ ପରେ, ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଶୂଳରୁ ଅବତାରଣ କଲେ।
ଅଵତାର୍ଯ ଚ ଶୂଲାଗ୍ରାତ୍ତଚ୍ଛୂଲଂ ନିଶ୍ଚକର୍ଷ ହ। ଅଶକ୍ନୁଵଂଶ୍ଚ ନିଷ୍କ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଶୂଲଂ ମୂଲେ ସ ଚିଚ୍ଛିଦେ
ଶୂଳର ଟିପ୍ରୁ ତାଙ୍କୁ ଅବତାରଣ କରି, ଶୂଳଟିକୁ ଟାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ନିକାଳିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୂଳରୁ କାଟିଦେଲେ।
ସ ତଥାନ୍ତର୍ଗତେନୈଵ ଶୂଲେନ ଵ୍ଯଚରନ୍ମୁନିଃ। କଣ୍ଠପାର୍ଶ୍ଵାନ୍ତରସ୍ଥେନ ଶଙ୍କୁନା ମୁନିରାଚତ୍। ପୁଷ୍ପଭାଜନଧାରୀ ସ୍ଯାଦିତି ଚିନ୍ତାପରୋଽଭଵତ୍
ଏଭଳି ଶୂଳ ଭିତରେ ରହି, ମୁନି ଚାଲିଥିଲେ। ଗଳା ଓ ପାଶରେ ଶୂଳ ଅଟକିଥିବାରୁ, ମୁନି ଭାବିଲେ, "ମୁଁ ଫୁଲ ଧରିବା ପାତ୍ର ନେଇଯିବି।"
ସ ଚାତିତପସା ଲୋକାନ୍ଵିଜିଗ୍ଯେ ଦୁର୍ଲଭାନ୍ପରୈଃ
ତାଙ୍କର ଗଭୀର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ସେ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରାପ୍ତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ ଏମିତି ଦୁର୍ଲଭ ଲୋକମାନେ ଜିତିଥିଲେ।
ଅଣୀମାଣ୍ଡଵ୍ଯ ଇତି ଚ ତତୋ ଲୋକେଷୁ ଗୀଯତେ। ସ ଗତ୍ଵା ସଦନଂ ଵିପ୍ରୋ ଧର୍ମସ୍ଯ ପରମାର୍ଥଵିତ୍
ଏହି କାରଣରୁ, ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଣିମାଣ୍ଡବ୍ୟ ବୋଲି କହନ୍ତି। ସେ ମହାପୁରୁଷ, ଯିଏ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଥିଲେ, ଧର୍ମଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଆସନସ୍ଥଂ ତତୋ ଧର୍ମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋପାଲଭତ ପ୍ରଭୁମ୍। କିଂ ନୁ ତଦ୍ଦୁଷ୍କୃତଂ କର୍ମ ମଯା କୃତମଜାନତା
ସେ ଧର୍ମଙ୍କୁ ଆସନରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ମୁଁ ଅଜାଣି ଯେଉଁ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଛି, ସେ କଣ?'
ଯସ୍ଯେଯଂ ଫଲନିର୍ଵୃତ୍ତିରୀଦୃଶ୍ଯାସାଦିତା ମଯା। ଶୀଘ୍ରମାଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ ତତ୍ତ୍ଵଂ ପଶ୍ଯ ମେ ତପସୋ ବଲମ୍
'ଏହାର ଫଳ ଏଭଳି ଆସିଛି, ଏହା କାହିଁକି? ଦୟାକରି ସତ୍ୟ କୁ ଶୀଘ୍ର କହ, ମୋର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖ।'
ପତଙ୍ଗିକାନାଂ ପୁଚ୍ଛେଷୁ ତ୍ଵଯେଷୀକା ପ୍ରଵେଶିତା। କର୍ମଣସ୍ତସ୍ଯ ତେ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଫଲମେତତ୍ତପୋଧନ
'ତୁମେ ପୋକମାନଙ୍କ ପୁଛରେ ଘାସ ଲଗାଇଥିଲ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ତୁମେ ଭୋଗୁଛ, ହେ ତପସ୍ବୀ।'
ସ୍ଵଲ୍ପମେଵ ଯଥା ଦତ୍ତଂ ଦାନଂ ବହୁଗୁଣଂ ଭଵେତ୍। ଅଧର୍ମ ଏଵଂ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ବହୁଦୁଃଖଫଲପ୍ରଦଃ
'ଯେପରି ଅଳ୍ପ ଦାନ ଦେଇଲେ ବହୁ ଫଳ ମିଳେ, ସେପରି ଅନ୍ୟାୟ କରିଲେ ବହୁ ଦୁଃଖର ଫଳ ମିଳେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।'
କସ୍ମିନ୍କାଲେ ମଯା ତତ୍ତୁ କୃତଂ ବ୍ରୂହି ଯଥାତଥମ୍। ତେନୋକ୍ତଂ ଧର୍ମରାଜେନ ବାଲଭାଵେ ତ୍ଵଯା କୃତମ୍
'ମୁଁ କେଉଁ ସମୟରେ ଏହା କରିଥିଲି? ସତ୍ୟ କହ।' ତେବେ ଧର୍ମ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଛୁଆବେଳେ ଏହା କରିଥିଲ।'
ବାଲୋ ହି ଦ୍ଵାଦଶାଦ୍ଵର୍ଷାଜ୍ଜନ୍ମତୋ ଯତ୍କରିଷ୍ଯତି। ନ ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯଧର୍ମୋଽତ୍ର ନ ପ୍ରଜ୍ଞାସ୍ଯତି ଵୈ ଦିଶଃ
'ଜନ୍ମରୁ ବାରିଷ ବୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଛୁଆଁ ଯାହା କରେ, ତାହା ଅନ୍ୟାୟ ନୁହେଁ, ସେ ଦିଗ ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ।'
ଅଲ୍ପେଽପରାଧେଽପି ମହାନ୍ମମ ଦଣ୍ଡସ୍ତ୍ଵଯା ଧୃତଃ। ଗରୀଯାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଵଧଃ ସର୍ଵଭୂତଵଧାଦପି
'ଅତି ସାଧାରଣ ଅପରାଧ ପାଇଁ ତୁମେ ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ଦେଲ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ହତ୍ୟାଠାରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଅଧିକ ଭାରୀ।'
ଶୂଦ୍ରଯୋନାଵତୋ ଧର୍ମ ମାନୁଷଃ ସଂଭଵିଷ୍ଯସି। ମର୍ଯାଦାଂ ସ୍ଥାପଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ଲୋକେ କର୍ମଫଲୋଦଯାମ୍
'ହେ ଧର୍ମ, ତୁମେ ଶୂଦ୍ର ଗର୍ଭରେ ମାନବ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବ, ଆଜି ମୁଁ ଲୋକରେ କର୍ମର ଫଳ ମିଳିବାର ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରୁଛି।'
ଆ ଚତୁର୍ଦଶକାଦ୍ଵର୍ଷାନ୍ନ ଭଵିଷ୍ଯତି ପାତକମ୍। ପରତଃ କୁର୍ଵତାମେଵ ଦୋଷ ଏଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
'ଚୌଦ ବର୍ଷ ବୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ; ଏହା ପରେ ଭୁଲ କରିଲେ ଦୋଷ ହେବ।'
ଏତେନ ତ୍ଵପରାଧେନ ଶାପାତ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଧର୍ମୋ ଵିଦୁରରୂପେଣ ଶୂଦ୍ରଯୋନାଵଜାଯତ
ଏହି ଅପରାଧ ଓ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା, ଧର୍ମ ଶୂଦ୍ର ଗର୍ଭରେ ବିଦୁର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଧର୍ମେ ଚାର୍ଥେ ଚ କୁଶଲୋ ଲୋଭକ୍ରୋଧଵିଵର୍ଜିତଃ। ଦୀର୍ଘଦର୍ଶୀ ଶମପରଃ କୁରୂଣାଂ ଚ ହିତେ ରତଃ
ସେ ଧର୍ମ ଓ ଧନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଲୋଭ ଓ କ୍ରୋଧ ରହିତ, ଦୂରଦର୍ଶୀ, ଶାନ୍ତିରେ ଲଗ୍ନ ଓ କୁରୁମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେ ଚ ପାଣ୍ଡୌ ଚ ଵିଦୁରେ ଚ ମହାତ୍ମନି।' ଏଷୁ ତ୍ରିଷୁ କୁମାରେଷୁ ଜାତେଷୁ କୁରୁଜାଙ୍ଗଲମ୍। କୁରଵୋଽଥ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ତ୍ରଯମେତଦଵର୍ଧତ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ପାଣ୍ଡୁ ଓ ମହାନ ବିଦୁର ଜନ୍ମ ନେବା ସହିତ, କୁରୁ ଜାଙ୍ଗଳ ଓ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟ ଫୁଲିଉଠିଲା।
ଊର୍ଧ୍ଵସସ୍ଯାଽଭଵଦ୍ଭୂମିଃ ସସ୍ଯାନି ଫଲଵନ୍ତି ଚ। ଯଥର୍ତୁଵର୍ଷୀ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ବହୁପୁଷ୍ପଫଲା ଦ୍ରୁମାଃ
ଭୂମି ଉତ୍ତମ ଫସଲ ଦେଲା, ଧାନ୍ୟ ଫଳିଲା; ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ବର୍ଷା ହେଲା, ଗଛମାନେ ବହୁ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଲେ।
ଵାହନାନି ପ୍ରହୃଷ୍ଟାନି ମୁଦିତା ମୃଗପକ୍ଷିଣଃ। ଗନ୍ଧଵନ୍ତି ଚ ମାଲ୍ଯାନି ରସଵନ୍ତି ଫଲାନି ଚ
ବାହନମାନେ ଖୁସି ହେଲେ, ପଶୁପକ୍ଷୀ ମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ମାଳା ମଧୁର ଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଫଳ ରସରେ ଭରିଥିଲା।
ଵଣିଗ୍ଭିଶ୍ଚାନ୍ଵକୀର୍ଯନ୍ତ ନଗରାଣ୍ଯଥ ଶିଲ୍ପିଭିଃ। ଶୂରାଶ୍ଚ କୃତଵିଦ୍ଯାଶ୍ଚ ସନ୍ତଶ୍ଚ ସୁଖିନୋଽଭଵନ୍
ନଗରମାନେ ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ କାରିଗରମାନେ ଭରିଗଲା; ବୀରମାନେ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଓ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ସମସ୍ତେ ଖୁସି ଥିଲେ।
ନାଭଵନ୍ଦସ୍ଯଵଃ କେଚିନ୍ନାଧର୍ମରୁଚଯୋ ଜନାଃ। ପ୍ରଦେଶେଷ୍ଵପି ରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ କୃତଂ ଯୁଗମଵର୍ତତ
କୌଣସି ଚୋର ନଥିଲେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାୟରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକ ନଥିଲେ; ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟଯୁଗ ପରି ଶାନ୍ତି ଓ ସୁଖ ରହିଲା।
ଧର୍ମକ୍ରିଯା ଯଜ୍ଞଶୀଲାଃ ସତ୍ଯଵ୍ରତପରାଯଣାଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯପ୍ରୀତିସଂଯୁକ୍ତା ଵ୍ଯଵର୍ଧନ୍ତ ପ୍ରଜାସ୍ତଦା
ସେ ସମୟରେ ଲୋକମାନେ ଧର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ ଓ ସତ୍ୟବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ। ସେମାନେ ପରସ୍ପର ପ୍ରେମରେ ବନ୍ଧା ହୋଇ, ସମୃଦ୍ଧିରେ ଉନ୍ନତି କରୁଥିଲେ।
ମାନକ୍ରୋଧଵିହୀନାଶ୍ଚ ନରା ଲୋଭଵିଵର୍ଜିତାଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମଭ୍ଯନନ୍ଦନ୍ତ ଧର୍ମୋତ୍ତରମଵର୍ତତ
ସେମାନେ ଅହଂକାର ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ, ଲୋଭ ନଥିଲା। ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ପାଳିତ ହେଉଥିଲା।
ତନ୍ମହୋଦଧିଵତ୍ପୂର୍ଣଂ ନଗରଂ ଵୈ ଵ୍ଯରୋଚତ। ଦ୍ଵାରତୋରଣନିର୍ଯୂହୈର୍ଯୁକ୍ତମଭ୍ରଚଯୋପମୈଃ
ସେ ନଗର ଏକ ବଡ଼ ସାଗର ପରି ଭରିଥିଲା, ଦ୍ୱାର, ତୋରଣ ଓ ବାହାରିବା ରାସ୍ତାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ମେଘମାଳା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ପ୍ରସାଦଶତସଂବାଧଂ ମହେନ୍ଦ୍ରପୁରସନ୍ନିଭମ୍। ନଦୀଷୁ ଵନଖଣ୍ଡେଷୁ ଵାପୀପଲ୍ଵଲସାନୁଷୁ। କାନନେଷୁ ଚ ରମ୍ଯେଷୁ ଵିଜହ୍ରୁର୍ମୁଦିତା ଜନାଃ
ସେ ନଗର ଶତଶଃ ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ଭରିଥିଲା, ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ନଦୀ, ଜଙ୍ଗଲ, ପୋଖରୀ, ଜଳାଶୟ ଓ ସୁନ୍ଦର ବନରେ ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କରୁଥିଲେ।
ଉତ୍ତରୈଃ କୁରୁଭିଃ ସାର୍ଧଂ ଦକ୍ଷିଣାଃ କୁରଵସ୍ତଥା। ଵିସ୍ପର୍ଧମାନା ଵ୍ଯଚରଂସ୍ତଥା ଦେଵର୍ଷିଚାରଣୈଃ
ଉତ୍ତର କୁରୁ ଓ ଦକ୍ଷିଣ କୁରୁମାନେ, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ପରି, ପରସ୍ପର ସ୍ପର୍ଧା କରି ଚଳାଚଳ କରୁଥିଲେ।
ନାଭଵତ୍କୃପଣଃ କଶ୍ଚିନ୍ନାଭଵନ୍ଵିଧଵାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ। ତସ୍ମିଞ୍ଜନପଦେ ରମ୍ଯେ କୁରୁଭିର୍ବହୁଲୀକୃତେ
ସେ ସୁନ୍ଦର ଦେଶରେ, କୁରୁମାନେ ଭରିଦେଇଥିବା ଏହି ଭୂମିରେ, କେହି ଦୁଃଖୀ ନଥିଲେ, କେହି ଜଣେ ମହିଳା ବିଧବା ହେଉନଥିଲେ।