ତଥା ତୁ ରକ୍ଷିମାଂ ତେଷାଂ ବ୍ରୁଵତାଂ ସ ତପୋଧନଃ। ନ କିଂଚିଦ୍ଵଚନଂ ରାଜନ୍ନବ୍ରଵୀତ୍ସାଧ୍ଵସାଧୁ ଵା
ତେବେ ସେମାନେ ଏପରି ପଚାରିଲେ, ତପସ୍ବୀ କିଛି କଥା କହିଲେ ନାହିଁ, ରାଜା, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କିଛି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ତତସ୍ତେ ରାଜପୁରୁଷା ଵିଚିନ୍ଵାନାସ୍ତମାଶ୍ରମମ୍। ଦଦୃଶୁସ୍ତତ୍ର ଲୀନାଂସ୍ତାଂଶ୍ଚୋରାଂସ୍ତଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯମେଵ ଚ
ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଖୋଜିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଲୁଚିଥିବା ଚୋରମାନେ ଓ ଚୋରା ଧନ ଦେଖିଲେ।
ତତଃ ଶଙ୍କା ସମଭଵଦ୍ରକ୍ଷିଣାଂ ତଂ ମୁନିଂ ପ୍ରତି। ସଂଯମ୍ଯୈନଂ ତତୋ ରାଜ୍ଞେ ଦସ୍ଯୂଂଶ୍ଚୈଵ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍
ଏହାପରେ ରକ୍ଷକମାନେ ତାହା ଋଷିଙ୍କୁ ନେଇ ସନ୍ଦେହ କଲେ। ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଧରି ରାଜାଙ୍କୁ ଚୋରମାନେ ସହିତ ଖବର ଦେଲେ।
ତଂ ରାଜା ସହ ତୈଶ୍ଚୋରୈରନ୍ଵଶାଦ୍ଵଧ୍ଯତାମିତି। ସ ରକ୍ଷିଭିସ୍ତୈରଜ୍ଞାତଃ ଶୂଲେ ପ୍ରୋତୋ ମହାତପାଃ
ରାଜା, ଚୋରମାନେ ସହିତ, ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦେଲେ। ରକ୍ଷକମାନେ ଅଜଣାରେ ସେ ମହାତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଶୂଳରେ ଚଢ଼ାଇଲେ।
ତତସ୍ତେ ଶୂଲମାରୋପ୍ଯ ତଂ ମୁନିଂ ରକ୍ଷିଣସ୍ତଦା। ପ୍ରତିଜଗ୍ମୁର୍ମହୀପାଲଂ ଧନାନ୍ଯାଦାଯ ତାନ୍ଯଥ
ତାପରେ ରକ୍ଷକମାନେ ମୁନିଙ୍କୁ ଶୂଳରେ ଚଢ଼ାଇ, ସେଇ ଧନ ନେଇ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଶୂଲସ୍ଥଃ ସ ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା କାଲେନ ମହତା ତତଃ। ନିରାହାରୋଽପି ଵିପ୍ରର୍ଷିର୍ମରଣଂ ନାଭ୍ଯପଦ୍ଯତ
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଋଷି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଶୂଳରେ ରହିଲେ, ଖାଇନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଲା ନାହିଁ।
ଧାରଯାମାସ ଚ ପ୍ରାଣାନୃଷୀଂଶ୍ଚ ସମୁପାନଯତ୍। ଶୂଲାଗ୍ରେ ତପ୍ଯମାନେନ ତପସ୍ତେନ ମହାତ୍ମନା
ସେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଧାରଣ କଲେ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେକୁ ଡାକିଲେ। ଶୂଳର ଟିପ୍ରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ସହି, ସେ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।
ସନ୍ତାପଂ ପରମଂ ଜଗ୍ମୁର୍ମୁନଯସ୍ତପସାଽନ୍ଵିତାଃ। ତେ ରାତ୍ରୌ ଶକୁନା ଭୂତ୍ଵା ସନ୍ନିପତ୍ତ୍ଯ ତୁ ଭାରତ। ଦର୍ଶନ୍ତୋ ଯଥାଶକ୍ତି ତମପୃଚ୍ଛନ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମମ୍
ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ମୁନିମାନେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କଲେ। ରାତିରେ ସେମାନେ ପକ୍ଷୀର ରୂପ ଧରି ଏକଠା ହେଲେ, ଓ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯେତେପରି ସମ୍ଭବ ପଚାରିଲେ।
ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍କିଂ ପାପଂ କୃତଵାନସି। ଯେନେହ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଶୂଲେ ଦୁଃଖଭଯଂ ମହତ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, କେଉଁ ପାପ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଓ ଶୂଳ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଉପରେ ପହଞ୍ଚିଲେ?
ତତଃ ସ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲସ୍ତାନୁଵାଚ ତପୋଧନାନ୍। ଦୋଷତଃ କଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ନ ହି ମେଽନ୍ଯୋପରାଧ୍ଯତି
ତାପରେ ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ବୀମାନେକୁ କହିଲେ, "ମୋ ଦୋଷରେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ଅନ୍ୟ କେହି ମୋତେ ଅନ୍ୟାୟ କରିନାହାନ୍ତି।"
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରକ୍ଷିଣସ୍ତତ୍ର ତଥା ବହୁତିଥେଽହନି। ନ୍ଯଵେଦଯଂସ୍ତଥା ରାଜ୍ଞେ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ନରାଧିପ
ଏଭଳି ଅନେକ ଦିନ ପରେ ରକ୍ଷକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ଘଟିଥିବା ସବୁ କଥା ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ରାଜା ଚ ତମୃଷିଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ସହ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ। ପ୍ରସାଦଯାମାସ ତଦା ଶୂଲସ୍ଥମୃଷିସତ୍ତମମ୍
ରାଜା ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ବାହାରିଲେ ଓ ଶୂଳରେ ଅଟକିଥିବା ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଯନ୍ମଯାଽପକୃତଂ ମୋହାଦଜ୍ଞାନାଦୃଷିସତ୍ତମ। ପ୍ରସାଦଯେ ତ୍ଵାଂ ତତ୍ରାହଂ ନ ମେ ତ୍ଵଂ କ୍ରୋଦ୍ଧୁମର୍ହସି
"ମୁଁ ଯେଉଁ ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ମୋହରେ ତୁମକୁ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛି, ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଖ୍ମା ଚାହୁଁଛି। ତୁମେ ମୋତେ କ୍ରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।"
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ରାଜ୍ଞା ପ୍ରସାଦମକରୋନ୍ମୁନିଃ। କୃତପ୍ରସାଦଂ ରାଜା ତଂ ତତଃ ସମଵତାରଯତ୍
ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଖ୍ମା କଲେ। ରାଜା ଖ୍ମା ପାଇଲେ ପରେ, ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଶୂଳରୁ ଅବତାରଣ କଲେ।
ଅଵତାର୍ଯ ଚ ଶୂଲାଗ୍ରାତ୍ତଚ୍ଛୂଲଂ ନିଶ୍ଚକର୍ଷ ହ। ଅଶକ୍ନୁଵଂଶ୍ଚ ନିଷ୍କ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଶୂଲଂ ମୂଲେ ସ ଚିଚ୍ଛିଦେ
ଶୂଳର ଟିପ୍ରୁ ତାଙ୍କୁ ଅବତାରଣ କରି, ଶୂଳଟିକୁ ଟାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ନିକାଳିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୂଳରୁ କାଟିଦେଲେ।
ସ ତଥାନ୍ତର୍ଗତେନୈଵ ଶୂଲେନ ଵ୍ଯଚରନ୍ମୁନିଃ। କଣ୍ଠପାର୍ଶ୍ଵାନ୍ତରସ୍ଥେନ ଶଙ୍କୁନା ମୁନିରାଚତ୍। ପୁଷ୍ପଭାଜନଧାରୀ ସ୍ଯାଦିତି ଚିନ୍ତାପରୋଽଭଵତ୍
ଏଭଳି ଶୂଳ ଭିତରେ ରହି, ମୁନି ଚାଲିଥିଲେ। ଗଳା ଓ ପାଶରେ ଶୂଳ ଅଟକିଥିବାରୁ, ମୁନି ଭାବିଲେ, "ମୁଁ ଫୁଲ ଧରିବା ପାତ୍ର ନେଇଯିବି।"
ସ ଚାତିତପସା ଲୋକାନ୍ଵିଜିଗ୍ଯେ ଦୁର୍ଲଭାନ୍ପରୈଃ
ତାଙ୍କର ଗଭୀର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ସେ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରାପ୍ତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ ଏମିତି ଦୁର୍ଲଭ ଲୋକମାନେ ଜିତିଥିଲେ।
ଅଣୀମାଣ୍ଡଵ୍ଯ ଇତି ଚ ତତୋ ଲୋକେଷୁ ଗୀଯତେ। ସ ଗତ୍ଵା ସଦନଂ ଵିପ୍ରୋ ଧର୍ମସ୍ଯ ପରମାର୍ଥଵିତ୍
ଏହି କାରଣରୁ, ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଣିମାଣ୍ଡବ୍ୟ ବୋଲି କହନ୍ତି। ସେ ମହାପୁରୁଷ, ଯିଏ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଥିଲେ, ଧର୍ମଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଆସନସ୍ଥଂ ତତୋ ଧର୍ମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋପାଲଭତ ପ୍ରଭୁମ୍। କିଂ ନୁ ତଦ୍ଦୁଷ୍କୃତଂ କର୍ମ ମଯା କୃତମଜାନତା
ସେ ଧର୍ମଙ୍କୁ ଆସନରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ମୁଁ ଅଜାଣି ଯେଉଁ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଛି, ସେ କଣ?'
ଯସ୍ଯେଯଂ ଫଲନିର୍ଵୃତ୍ତିରୀଦୃଶ୍ଯାସାଦିତା ମଯା। ଶୀଘ୍ରମାଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ ତତ୍ତ୍ଵଂ ପଶ୍ଯ ମେ ତପସୋ ବଲମ୍
'ଏହାର ଫଳ ଏଭଳି ଆସିଛି, ଏହା କାହିଁକି? ଦୟାକରି ସତ୍ୟ କୁ ଶୀଘ୍ର କହ, ମୋର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖ।'
ପତଙ୍ଗିକାନାଂ ପୁଚ୍ଛେଷୁ ତ୍ଵଯେଷୀକା ପ୍ରଵେଶିତା। କର୍ମଣସ୍ତସ୍ଯ ତେ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଫଲମେତତ୍ତପୋଧନ
'ତୁମେ ପୋକମାନଙ୍କ ପୁଛରେ ଘାସ ଲଗାଇଥିଲ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ତୁମେ ଭୋଗୁଛ, ହେ ତପସ୍ବୀ।'
ସ୍ଵଲ୍ପମେଵ ଯଥା ଦତ୍ତଂ ଦାନଂ ବହୁଗୁଣଂ ଭଵେତ୍। ଅଧର୍ମ ଏଵଂ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ବହୁଦୁଃଖଫଲପ୍ରଦଃ
'ଯେପରି ଅଳ୍ପ ଦାନ ଦେଇଲେ ବହୁ ଫଳ ମିଳେ, ସେପରି ଅନ୍ୟାୟ କରିଲେ ବହୁ ଦୁଃଖର ଫଳ ମିଳେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।'
କସ୍ମିନ୍କାଲେ ମଯା ତତ୍ତୁ କୃତଂ ବ୍ରୂହି ଯଥାତଥମ୍। ତେନୋକ୍ତଂ ଧର୍ମରାଜେନ ବାଲଭାଵେ ତ୍ଵଯା କୃତମ୍
'ମୁଁ କେଉଁ ସମୟରେ ଏହା କରିଥିଲି? ସତ୍ୟ କହ।' ତେବେ ଧର୍ମ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଛୁଆବେଳେ ଏହା କରିଥିଲ।'
ବାଲୋ ହି ଦ୍ଵାଦଶାଦ୍ଵର୍ଷାଜ୍ଜନ୍ମତୋ ଯତ୍କରିଷ୍ଯତି। ନ ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯଧର୍ମୋଽତ୍ର ନ ପ୍ରଜ୍ଞାସ୍ଯତି ଵୈ ଦିଶଃ
'ଜନ୍ମରୁ ବାରିଷ ବୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଛୁଆଁ ଯାହା କରେ, ତାହା ଅନ୍ୟାୟ ନୁହେଁ, ସେ ଦିଗ ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ।'
ଅଲ୍ପେଽପରାଧେଽପି ମହାନ୍ମମ ଦଣ୍ଡସ୍ତ୍ଵଯା ଧୃତଃ। ଗରୀଯାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଵଧଃ ସର୍ଵଭୂତଵଧାଦପି
'ଅତି ସାଧାରଣ ଅପରାଧ ପାଇଁ ତୁମେ ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ଦେଲ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ହତ୍ୟାଠାରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଅଧିକ ଭାରୀ।'
ଶୂଦ୍ରଯୋନାଵତୋ ଧର୍ମ ମାନୁଷଃ ସଂଭଵିଷ୍ଯସି। ମର୍ଯାଦାଂ ସ୍ଥାପଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ଲୋକେ କର୍ମଫଲୋଦଯାମ୍
'ହେ ଧର୍ମ, ତୁମେ ଶୂଦ୍ର ଗର୍ଭରେ ମାନବ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବ, ଆଜି ମୁଁ ଲୋକରେ କର୍ମର ଫଳ ମିଳିବାର ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରୁଛି।'
ଆ ଚତୁର୍ଦଶକାଦ୍ଵର୍ଷାନ୍ନ ଭଵିଷ୍ଯତି ପାତକମ୍। ପରତଃ କୁର୍ଵତାମେଵ ଦୋଷ ଏଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
'ଚୌଦ ବର୍ଷ ବୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ; ଏହା ପରେ ଭୁଲ କରିଲେ ଦୋଷ ହେବ।'
ଏତେନ ତ୍ଵପରାଧେନ ଶାପାତ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଧର୍ମୋ ଵିଦୁରରୂପେଣ ଶୂଦ୍ରଯୋନାଵଜାଯତ
ଏହି ଅପରାଧ ଓ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା, ଧର୍ମ ଶୂଦ୍ର ଗର୍ଭରେ ବିଦୁର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଧର୍ମେ ଚାର୍ଥେ ଚ କୁଶଲୋ ଲୋଭକ୍ରୋଧଵିଵର୍ଜିତଃ। ଦୀର୍ଘଦର୍ଶୀ ଶମପରଃ କୁରୂଣାଂ ଚ ହିତେ ରତଃ
ସେ ଧର୍ମ ଓ ଧନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଲୋଭ ଓ କ୍ରୋଧ ରହିତ, ଦୂରଦର୍ଶୀ, ଶାନ୍ତିରେ ଲଗ୍ନ ଓ କୁରୁମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେ ଚ ପାଣ୍ଡୌ ଚ ଵିଦୁରେ ଚ ମହାତ୍ମନି।' ଏଷୁ ତ୍ରିଷୁ କୁମାରେଷୁ ଜାତେଷୁ କୁରୁଜାଙ୍ଗଲମ୍। କୁରଵୋଽଥ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ତ୍ରଯମେତଦଵର୍ଧତ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ପାଣ୍ଡୁ ଓ ମହାନ ବିଦୁର ଜନ୍ମ ନେବା ସହିତ, କୁରୁ ଜାଙ୍ଗଳ ଓ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟ ଫୁଲିଉଠିଲା।