କିଂ କୃତଂ କର୍ମ ଧର୍ମେଣ ଯେନ ଶାପମୁପେଯିଵାନ୍। କସ୍ଯ ଶାପାଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେଃ ଶୂଦ୍ରଯୋନାଵଜାଯତ
ଧର୍ମ ଏମିତି କଉଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ କି, ଯାହାରେ ଶାପ ପାଇଲେ? ଏବଂ କେଉଁଠୁ ଏହି ବ୍ରହ୍ମଋଷି ଶୂଦ୍ର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ?
ବଭୂଵ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କଶ୍ଚିନ୍ମାଣ୍ଡଵ୍ଯ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ। ଧୃତିମାନ୍ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସତ୍ଯେ ତପସି ଚ ସ୍ଥିତଃ
ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜଣା, ଧୃଢ଼ ଏବଂ ସତ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।
ସ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଂ ଵିଚରନ୍ନାଜଗାମ ଯଦୃଚ୍ଛଯା। ସଂନିକୃଷ୍ଟାନି ତୀର୍ଥାନି ଗ୍ରାମାଣାଂ ଯାନି କାନି ଚ। ତତ୍ରାଶ୍ରମପଦଂ କୃତ୍ଵା ଵସତି ସ୍ମ ମହାମୁନିଃ
ସେ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କରିବା ସମୟରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଗ୍ରାମ ନିକଟରେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଥିଲା, ସେଠାକୁ ଯାଇ, ଏକ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କରି ରହିଲେ।
ସ ଆଶ୍ରମପଦଦ୍ଵାରି ଵୃକ୍ଷମୂଲେ ମହାତପାଃ। ଊର୍ଧ୍ଵବାହୁର୍ମହାଯୋଗୀ ତସ୍ଥୌ ମୌନଵ୍ରତାନ୍ଵିତଃ
ସେ ମହାତ୍ମା ଆଶ୍ରମ ଦ୍ୱାରରେ ଗଛ ତଳେ, ହାତ ଉପରକୁ ଉଠାଇ, ମହାଯୋଗ ଓ ମୌନବ୍ରତ ରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯ କାଲେନ ମହତା ତସ୍ମିଂସ୍ତପସି ଵର୍ତତଃ। ତମାଶ୍ରମମନୁପ୍ରାପ୍ତା ଦସ୍ଯଵୋ ଲୋପ୍ତ୍ରହାରିଣଃ
ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଲୁଟିଆମାନେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟଠାରୁ ଲୁଟିଥିବା ସାମଗ୍ରୀ ଆଣିଥିଲେ।
ଅନୁସାର୍ଯମାଣା ବହୁଭୀ ରକ୍ଷିଭିର୍ଭରତର୍ଷଭ। `ତାମେଵ ଵସତିଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ଗ୍ରାମାଲ୍ଲୋପ୍ତ୍ରହାରିଣଃ
ଅନେକ ପାହାଡ଼ିଆ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଧାଡ଼ିଁ ଆସୁଥିଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଲୁଟିଆମାନେ ଗ୍ରାମରୁ ପଳାଇ ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ।
ଯସ୍ମିନ୍ନାଵସଥେ ଶେତେ ସ ମୁନିଃ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ।' ତେ ତସ୍ଯାଵସଥେ ଲୋପ୍ତ୍ରଂ ଦସ୍ଯଵଃ କୁରୁସତ୍ତମ
ଯେଉଁ ଆଶ୍ରମରେ ସେ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ମୁନି ରହୁଥିଲେ, ସେଠି ଲୁଟିଆମାନେ ତାଙ୍କର ଲୁଟିଥିବା ସାମଗ୍ରୀ ଲୁଚାଇଦେଲେ।
ନିଧାଯ ଚ ଭଯାଲ୍ଲୀନାସ୍ତତ୍ରୈଵାନାଗତେ ବଲେ। ତେଷୁ ଲୀନେଷ୍ଵଥୋ ଶୀଘ୍ରଂ ତତସ୍ତଦ୍ରକ୍ଷିଣାଂ ବଲମ୍
ଭୟରେ ସେମାନେ ଆଶ୍ରମରେ ଲୁଚିଗଲେ, ଏବଂ ପାହାଡ଼ିଆମାନେ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ସେଠାରେ ଲୁଚିଥିଲେ; ସେମାନେ ଲୁଚିବା ସହିତ, ପାହାଡ଼ିଆମାନେ ଶୀଘ୍ର ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲେ।
ଆଜଗାମ ତତୋଽପଶ୍ଯଂସ୍ତମୃଷିଂ ତସ୍କରାନୁଗାଃ। ତମପୃଚ୍ଛଂସ୍ତତୋ ରାଜଂସ୍ତଥାଵୃତ୍ତଂ ତପୋଧନମ୍
ତାପରେ ମୁଁ ଯାଇ ଦେଖିଲିଁ, ସେ ଋଷି ଚୋରମାନେ ସହିତ ଅଛନ୍ତି। ମୁଁ ସେ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ, ରାଜା, ଘଟିଥିବା କଥା ପଚାରିଲିଁ।
କତରେଣ ପଥା ଯାତା ଦସ୍ଯଵୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ। ତେନ ଗଚ୍ଛାମହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଯଥା ଶୀଘ୍ରତରଂ ଵଯମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଚୋରମାନେ କେଉଁ ରାସ୍ତାରେ ଗଲେ? ଆମେ ସେଇ ରାସ୍ତାରେ ଯିବା, ଯେଉଁଥିରେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଧରିପାରିବା।
ତଥା ତୁ ରକ୍ଷିମାଂ ତେଷାଂ ବ୍ରୁଵତାଂ ସ ତପୋଧନଃ। ନ କିଂଚିଦ୍ଵଚନଂ ରାଜନ୍ନବ୍ରଵୀତ୍ସାଧ୍ଵସାଧୁ ଵା
ତେବେ ସେମାନେ ଏପରି ପଚାରିଲେ, ତପସ୍ବୀ କିଛି କଥା କହିଲେ ନାହିଁ, ରାଜା, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କିଛି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ତତସ୍ତେ ରାଜପୁରୁଷା ଵିଚିନ୍ଵାନାସ୍ତମାଶ୍ରମମ୍। ଦଦୃଶୁସ୍ତତ୍ର ଲୀନାଂସ୍ତାଂଶ୍ଚୋରାଂସ୍ତଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯମେଵ ଚ
ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଖୋଜିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଲୁଚିଥିବା ଚୋରମାନେ ଓ ଚୋରା ଧନ ଦେଖିଲେ।
ତତଃ ଶଙ୍କା ସମଭଵଦ୍ରକ୍ଷିଣାଂ ତଂ ମୁନିଂ ପ୍ରତି। ସଂଯମ୍ଯୈନଂ ତତୋ ରାଜ୍ଞେ ଦସ୍ଯୂଂଶ୍ଚୈଵ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍
ଏହାପରେ ରକ୍ଷକମାନେ ତାହା ଋଷିଙ୍କୁ ନେଇ ସନ୍ଦେହ କଲେ। ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଧରି ରାଜାଙ୍କୁ ଚୋରମାନେ ସହିତ ଖବର ଦେଲେ।
ତଂ ରାଜା ସହ ତୈଶ୍ଚୋରୈରନ୍ଵଶାଦ୍ଵଧ୍ଯତାମିତି। ସ ରକ୍ଷିଭିସ୍ତୈରଜ୍ଞାତଃ ଶୂଲେ ପ୍ରୋତୋ ମହାତପାଃ
ରାଜା, ଚୋରମାନେ ସହିତ, ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦେଲେ। ରକ୍ଷକମାନେ ଅଜଣାରେ ସେ ମହାତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଶୂଳରେ ଚଢ଼ାଇଲେ।
ତତସ୍ତେ ଶୂଲମାରୋପ୍ଯ ତଂ ମୁନିଂ ରକ୍ଷିଣସ୍ତଦା। ପ୍ରତିଜଗ୍ମୁର୍ମହୀପାଲଂ ଧନାନ୍ଯାଦାଯ ତାନ୍ଯଥ
ତାପରେ ରକ୍ଷକମାନେ ମୁନିଙ୍କୁ ଶୂଳରେ ଚଢ଼ାଇ, ସେଇ ଧନ ନେଇ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଶୂଲସ୍ଥଃ ସ ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା କାଲେନ ମହତା ତତଃ। ନିରାହାରୋଽପି ଵିପ୍ରର୍ଷିର୍ମରଣଂ ନାଭ୍ଯପଦ୍ଯତ
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଋଷି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଶୂଳରେ ରହିଲେ, ଖାଇନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଲା ନାହିଁ।
ଧାରଯାମାସ ଚ ପ୍ରାଣାନୃଷୀଂଶ୍ଚ ସମୁପାନଯତ୍। ଶୂଲାଗ୍ରେ ତପ୍ଯମାନେନ ତପସ୍ତେନ ମହାତ୍ମନା
ସେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଧାରଣ କଲେ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେକୁ ଡାକିଲେ। ଶୂଳର ଟିପ୍ରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ସହି, ସେ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।
ସନ୍ତାପଂ ପରମଂ ଜଗ୍ମୁର୍ମୁନଯସ୍ତପସାଽନ୍ଵିତାଃ। ତେ ରାତ୍ରୌ ଶକୁନା ଭୂତ୍ଵା ସନ୍ନିପତ୍ତ୍ଯ ତୁ ଭାରତ। ଦର୍ଶନ୍ତୋ ଯଥାଶକ୍ତି ତମପୃଚ୍ଛନ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମମ୍
ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ମୁନିମାନେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କଲେ। ରାତିରେ ସେମାନେ ପକ୍ଷୀର ରୂପ ଧରି ଏକଠା ହେଲେ, ଓ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯେତେପରି ସମ୍ଭବ ପଚାରିଲେ।
ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍କିଂ ପାପଂ କୃତଵାନସି। ଯେନେହ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଶୂଲେ ଦୁଃଖଭଯଂ ମହତ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, କେଉଁ ପାପ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଓ ଶୂଳ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଉପରେ ପହଞ୍ଚିଲେ?
ତତଃ ସ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲସ୍ତାନୁଵାଚ ତପୋଧନାନ୍। ଦୋଷତଃ କଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ନ ହି ମେଽନ୍ଯୋପରାଧ୍ଯତି
ତାପରେ ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ବୀମାନେକୁ କହିଲେ, "ମୋ ଦୋଷରେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ଅନ୍ୟ କେହି ମୋତେ ଅନ୍ୟାୟ କରିନାହାନ୍ତି।"
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରକ୍ଷିଣସ୍ତତ୍ର ତଥା ବହୁତିଥେଽହନି। ନ୍ଯଵେଦଯଂସ୍ତଥା ରାଜ୍ଞେ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ନରାଧିପ
ଏଭଳି ଅନେକ ଦିନ ପରେ ରକ୍ଷକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ଘଟିଥିବା ସବୁ କଥା ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ।
ରାଜା ଚ ତମୃଷିଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ସହ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ। ପ୍ରସାଦଯାମାସ ତଦା ଶୂଲସ୍ଥମୃଷିସତ୍ତମମ୍
ରାଜା ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ବାହାରିଲେ ଓ ଶୂଳରେ ଅଟକିଥିବା ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଯନ୍ମଯାଽପକୃତଂ ମୋହାଦଜ୍ଞାନାଦୃଷିସତ୍ତମ। ପ୍ରସାଦଯେ ତ୍ଵାଂ ତତ୍ରାହଂ ନ ମେ ତ୍ଵଂ କ୍ରୋଦ୍ଧୁମର୍ହସି
"ମୁଁ ଯେଉଁ ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ମୋହରେ ତୁମକୁ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛି, ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଖ୍ମା ଚାହୁଁଛି। ତୁମେ ମୋତେ କ୍ରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।"
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ରାଜ୍ଞା ପ୍ରସାଦମକରୋନ୍ମୁନିଃ। କୃତପ୍ରସାଦଂ ରାଜା ତଂ ତତଃ ସମଵତାରଯତ୍
ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଖ୍ମା କଲେ। ରାଜା ଖ୍ମା ପାଇଲେ ପରେ, ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଶୂଳରୁ ଅବତାରଣ କଲେ।
ଅଵତାର୍ଯ ଚ ଶୂଲାଗ୍ରାତ୍ତଚ୍ଛୂଲଂ ନିଶ୍ଚକର୍ଷ ହ। ଅଶକ୍ନୁଵଂଶ୍ଚ ନିଷ୍କ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଶୂଲଂ ମୂଲେ ସ ଚିଚ୍ଛିଦେ
ଶୂଳର ଟିପ୍ରୁ ତାଙ୍କୁ ଅବତାରଣ କରି, ଶୂଳଟିକୁ ଟାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ନିକାଳିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୂଳରୁ କାଟିଦେଲେ।
ସ ତଥାନ୍ତର୍ଗତେନୈଵ ଶୂଲେନ ଵ୍ଯଚରନ୍ମୁନିଃ। କଣ୍ଠପାର୍ଶ୍ଵାନ୍ତରସ୍ଥେନ ଶଙ୍କୁନା ମୁନିରାଚତ୍। ପୁଷ୍ପଭାଜନଧାରୀ ସ୍ଯାଦିତି ଚିନ୍ତାପରୋଽଭଵତ୍
ଏଭଳି ଶୂଳ ଭିତରେ ରହି, ମୁନି ଚାଲିଥିଲେ। ଗଳା ଓ ପାଶରେ ଶୂଳ ଅଟକିଥିବାରୁ, ମୁନି ଭାବିଲେ, "ମୁଁ ଫୁଲ ଧରିବା ପାତ୍ର ନେଇଯିବି।"
ସ ଚାତିତପସା ଲୋକାନ୍ଵିଜିଗ୍ଯେ ଦୁର୍ଲଭାନ୍ପରୈଃ
ତାଙ୍କର ଗଭୀର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ସେ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରାପ୍ତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ ଏମିତି ଦୁର୍ଲଭ ଲୋକମାନେ ଜିତିଥିଲେ।
ଅଣୀମାଣ୍ଡଵ୍ଯ ଇତି ଚ ତତୋ ଲୋକେଷୁ ଗୀଯତେ। ସ ଗତ୍ଵା ସଦନଂ ଵିପ୍ରୋ ଧର୍ମସ୍ଯ ପରମାର୍ଥଵିତ୍
ଏହି କାରଣରୁ, ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଣିମାଣ୍ଡବ୍ୟ ବୋଲି କହନ୍ତି। ସେ ମହାପୁରୁଷ, ଯିଏ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଥିଲେ, ଧର୍ମଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଆସନସ୍ଥଂ ତତୋ ଧର୍ମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋପାଲଭତ ପ୍ରଭୁମ୍। କିଂ ନୁ ତଦ୍ଦୁଷ୍କୃତଂ କର୍ମ ମଯା କୃତମଜାନତା
ସେ ଧର୍ମଙ୍କୁ ଆସନରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ମୁଁ ଅଜାଣି ଯେଉଁ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଛି, ସେ କଣ?'
ଯସ୍ଯେଯଂ ଫଲନିର୍ଵୃତ୍ତିରୀଦୃଶ୍ଯାସାଦିତା ମଯା। ଶୀଘ୍ରମାଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ ତତ୍ତ୍ଵଂ ପଶ୍ଯ ମେ ତପସୋ ବଲମ୍
'ଏହାର ଫଳ ଏଭଳି ଆସିଛି, ଏହା କାହିଁକି? ଦୟାକରି ସତ୍ୟ କୁ ଶୀଘ୍ର କହ, ମୋର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦେଖ।'