ନାକରୋଦ୍ଵଚନଂ ଦେଵ୍ଯା ଭଯାତ୍ସୁରସୁତୋପମା। ତତଃସ୍ଵୈର୍ଭୂଷଣୈର୍ଦାସୀଂ ଭୂଷଯିତ୍ଵାଽପ୍ସରୋପମାମ୍
ସେ, ଦେବପୁତ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରାଣୀଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ଭୟରେ ମାନିଲେ ନାହିଁ; ତାପରେ, ଏକ ଦାସୀକୁ ଅତି ଉତ୍ତମ ଭୂଷଣ ଦେଇ ଶୃଙ୍ଗାର କରି, ତାକୁ ଅପ୍ସରା ପରି ଦେଖାଇଲେ।
ପ୍ରେଷଯାମାସ କୃଷ୍ଣାଯ ତତଃ କାଶିପତେଃ ସୁତା। ସା ତଂ ତ୍ଵୃଷିମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗମ୍ଯାଭିଵାଦ୍ଯ ଚ
ତାପରେ ସେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଦାସୀକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ; ଏହି ସମୟରେ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ, ଋଷିଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସାମ୍ନାକୁ ଯାଇ ଶିର ନମାଇଲେ।
ସଂଵିଵେଶାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତା ସତ୍କୃତ୍ଯୋପଚଚାର ହ। `ଵାଗ୍ଭାଵୋପପ୍ରଦାନେନ ଗାତ୍ରସଂସ୍ପର୍ଶନେନ ଚ
ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ ମିଠା କଥା, ଭାବ ଓ ଶରୀର ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ସେବା କଲେ।
କାମୋପଭୋଗେନ ରହସ୍ତସ୍ଯାଂ ତୁଷ୍ଟିମଗାଦୃଷିଃ। ତଯା ସହୋଷିତୋ ରାଜନ୍ମହର୍ଷିଃ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ
ଗୁପ୍ତଭାବରେ, ଋଷି ସେ ଦାସୀ ସହିତ କାମସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ; ରାଜନ୍, ସେ ମହାଋଷି ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ରହିଲେ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ନବ୍ରଵୀଦେନାମଭୁଜିଷ୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯସି। ଅଯଂ ଚ ତେ ଶୁଭେ ଗର୍ଭଃ ଶ୍ରେଯାନୁଦରମାଗତଃ। ଧର୍ମାତ୍ମା ଭଵିତା ଲୋକେ ସର୍ଵବୁଦ୍ଧିମତାଂ ଵରଃ
ଉଠି ଋଷି ତାକୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ମା ହେବ; ଏହି ଶୁଭ ଶିଶୁ ତୁମର ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ସେ ଲୋକରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବ।'
ସ ଜଜ୍ଞେ ଵିଦୁରୋ ନାମ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନାତ୍ମଜଃ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଵୈ ଭ୍ରାତା ପାଣ୍ଡୋଶ୍ଚୈଵ ମହାତ୍ମନଃ
ସେ ଶିଶୁ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ବିଦୁର ନାମରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଭାଇ।
ଧର୍ମୋ ଵିଦୁରରୂପେଣ ଶାପାତ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ମାଣ୍ଡଵ୍ଯସ୍ଯାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଃ କାମକ୍ରୋଧଵିଵର୍ଜିତଃ
ମହାତ୍ମା ମାଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କ ଶାପରେ ଧର୍ମ ଦେବତା ବିଦୁର ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେ ନ୍ୟାୟ ଅନ୍ୟାୟ ଜଣା, ଆସକ୍ତି ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ।
କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନୋଽପ୍ଯେତତ୍ସତ୍ଯଵତ୍ଯୈ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍। ପ୍ରଲମ୍ଭମାତ୍ମନଶ୍ଚୈଵ ଶୂଦ୍ରାଯାଃ ପୁତ୍ରଜନ୍ମ ଚ
କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା, ନିଜର ବିଳମ୍ବ ଓ ଦାସୀରୁ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେବା ଦେଖି, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
ସ ଧର୍ମସ୍ଯାନୃଣୋ ଭୂତ୍ଵା ପୁନର୍ମାତ୍ରା ସମେତ୍ଯ ଚ। ତସ୍ଯୈ ଗର୍ଭଂ ସମାଵେଦ୍ଯ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ
ଧର୍ମର ପ୍ରତି ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରି, ସେ ପୁଣି ମାଆଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଗର୍ଭ ହେବା କଥା କହି, ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଏତେ ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯସ୍ଯ କ୍ଷେତ୍ରେ ଦ୍ଵୈପାଯନାଦପି। ଜଜ୍ଞିରେ ଦେଵଗର୍ଭାଭାଃ କୁରୁଵଂଶଵିଵର୍ଧନାଃ
ଏହିମାନେ, ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ଶରୀରରେ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବପୁତ୍ର ସମାନ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, କୁରୁ ବଂଶକୁ ବୃଦ୍ଧି କଲେ।
କିଂ କୃତଂ କର୍ମ ଧର୍ମେଣ ଯେନ ଶାପମୁପେଯିଵାନ୍। କସ୍ଯ ଶାପାଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେଃ ଶୂଦ୍ରଯୋନାଵଜାଯତ
ଧର୍ମ ଏମିତି କଉଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ କି, ଯାହାରେ ଶାପ ପାଇଲେ? ଏବଂ କେଉଁଠୁ ଏହି ବ୍ରହ୍ମଋଷି ଶୂଦ୍ର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ?
ବଭୂଵ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କଶ୍ଚିନ୍ମାଣ୍ଡଵ୍ଯ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ। ଧୃତିମାନ୍ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସତ୍ଯେ ତପସି ଚ ସ୍ଥିତଃ
ମାଣ୍ଡବ୍ୟ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜଣା, ଧୃଢ଼ ଏବଂ ସତ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।
ସ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଂ ଵିଚରନ୍ନାଜଗାମ ଯଦୃଚ୍ଛଯା। ସଂନିକୃଷ୍ଟାନି ତୀର୍ଥାନି ଗ୍ରାମାଣାଂ ଯାନି କାନି ଚ। ତତ୍ରାଶ୍ରମପଦଂ କୃତ୍ଵା ଵସତି ସ୍ମ ମହାମୁନିଃ
ସେ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କରିବା ସମୟରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଗ୍ରାମ ନିକଟରେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଥିଲା, ସେଠାକୁ ଯାଇ, ଏକ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କରି ରହିଲେ।
ସ ଆଶ୍ରମପଦଦ୍ଵାରି ଵୃକ୍ଷମୂଲେ ମହାତପାଃ। ଊର୍ଧ୍ଵବାହୁର୍ମହାଯୋଗୀ ତସ୍ଥୌ ମୌନଵ୍ରତାନ୍ଵିତଃ
ସେ ମହାତ୍ମା ଆଶ୍ରମ ଦ୍ୱାରରେ ଗଛ ତଳେ, ହାତ ଉପରକୁ ଉଠାଇ, ମହାଯୋଗ ଓ ମୌନବ୍ରତ ରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯ କାଲେନ ମହତା ତସ୍ମିଂସ୍ତପସି ଵର୍ତତଃ। ତମାଶ୍ରମମନୁପ୍ରାପ୍ତା ଦସ୍ଯଵୋ ଲୋପ୍ତ୍ରହାରିଣଃ
ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଲୁଟିଆମାନେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟଠାରୁ ଲୁଟିଥିବା ସାମଗ୍ରୀ ଆଣିଥିଲେ।
ଅନୁସାର୍ଯମାଣା ବହୁଭୀ ରକ୍ଷିଭିର୍ଭରତର୍ଷଭ। `ତାମେଵ ଵସତିଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ଗ୍ରାମାଲ୍ଲୋପ୍ତ୍ରହାରିଣଃ
ଅନେକ ପାହାଡ଼ିଆ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଧାଡ଼ିଁ ଆସୁଥିଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଲୁଟିଆମାନେ ଗ୍ରାମରୁ ପଳାଇ ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ।
ଯସ୍ମିନ୍ନାଵସଥେ ଶେତେ ସ ମୁନିଃ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ।' ତେ ତସ୍ଯାଵସଥେ ଲୋପ୍ତ୍ରଂ ଦସ୍ଯଵଃ କୁରୁସତ୍ତମ
ଯେଉଁ ଆଶ୍ରମରେ ସେ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ମୁନି ରହୁଥିଲେ, ସେଠି ଲୁଟିଆମାନେ ତାଙ୍କର ଲୁଟିଥିବା ସାମଗ୍ରୀ ଲୁଚାଇଦେଲେ।
ନିଧାଯ ଚ ଭଯାଲ୍ଲୀନାସ୍ତତ୍ରୈଵାନାଗତେ ବଲେ। ତେଷୁ ଲୀନେଷ୍ଵଥୋ ଶୀଘ୍ରଂ ତତସ୍ତଦ୍ରକ୍ଷିଣାଂ ବଲମ୍
ଭୟରେ ସେମାନେ ଆଶ୍ରମରେ ଲୁଚିଗଲେ, ଏବଂ ପାହାଡ଼ିଆମାନେ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ସେଠାରେ ଲୁଚିଥିଲେ; ସେମାନେ ଲୁଚିବା ସହିତ, ପାହାଡ଼ିଆମାନେ ଶୀଘ୍ର ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲେ।
ଆଜଗାମ ତତୋଽପଶ୍ଯଂସ୍ତମୃଷିଂ ତସ୍କରାନୁଗାଃ। ତମପୃଚ୍ଛଂସ୍ତତୋ ରାଜଂସ୍ତଥାଵୃତ୍ତଂ ତପୋଧନମ୍
ତାପରେ ମୁଁ ଯାଇ ଦେଖିଲିଁ, ସେ ଋଷି ଚୋରମାନେ ସହିତ ଅଛନ୍ତି। ମୁଁ ସେ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ, ରାଜା, ଘଟିଥିବା କଥା ପଚାରିଲିଁ।
କତରେଣ ପଥା ଯାତା ଦସ୍ଯଵୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ। ତେନ ଗଚ୍ଛାମହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଯଥା ଶୀଘ୍ରତରଂ ଵଯମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଚୋରମାନେ କେଉଁ ରାସ୍ତାରେ ଗଲେ? ଆମେ ସେଇ ରାସ୍ତାରେ ଯିବା, ଯେଉଁଥିରେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଧରିପାରିବା।
ତଥା ତୁ ରକ୍ଷିମାଂ ତେଷାଂ ବ୍ରୁଵତାଂ ସ ତପୋଧନଃ। ନ କିଂଚିଦ୍ଵଚନଂ ରାଜନ୍ନବ୍ରଵୀତ୍ସାଧ୍ଵସାଧୁ ଵା
ତେବେ ସେମାନେ ଏପରି ପଚାରିଲେ, ତପସ୍ବୀ କିଛି କଥା କହିଲେ ନାହିଁ, ରାଜା, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କିଛି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ତତସ୍ତେ ରାଜପୁରୁଷା ଵିଚିନ୍ଵାନାସ୍ତମାଶ୍ରମମ୍। ଦଦୃଶୁସ୍ତତ୍ର ଲୀନାଂସ୍ତାଂଶ୍ଚୋରାଂସ୍ତଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯମେଵ ଚ
ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଖୋଜିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଲୁଚିଥିବା ଚୋରମାନେ ଓ ଚୋରା ଧନ ଦେଖିଲେ।
ତତଃ ଶଙ୍କା ସମଭଵଦ୍ରକ୍ଷିଣାଂ ତଂ ମୁନିଂ ପ୍ରତି। ସଂଯମ୍ଯୈନଂ ତତୋ ରାଜ୍ଞେ ଦସ୍ଯୂଂଶ୍ଚୈଵ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍
ଏହାପରେ ରକ୍ଷକମାନେ ତାହା ଋଷିଙ୍କୁ ନେଇ ସନ୍ଦେହ କଲେ। ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଧରି ରାଜାଙ୍କୁ ଚୋରମାନେ ସହିତ ଖବର ଦେଲେ।
ତଂ ରାଜା ସହ ତୈଶ୍ଚୋରୈରନ୍ଵଶାଦ୍ଵଧ୍ଯତାମିତି। ସ ରକ୍ଷିଭିସ୍ତୈରଜ୍ଞାତଃ ଶୂଲେ ପ୍ରୋତୋ ମହାତପାଃ
ରାଜା, ଚୋରମାନେ ସହିତ, ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦେଲେ। ରକ୍ଷକମାନେ ଅଜଣାରେ ସେ ମହାତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଶୂଳରେ ଚଢ଼ାଇଲେ।
ତତସ୍ତେ ଶୂଲମାରୋପ୍ଯ ତଂ ମୁନିଂ ରକ୍ଷିଣସ୍ତଦା। ପ୍ରତିଜଗ୍ମୁର୍ମହୀପାଲଂ ଧନାନ୍ଯାଦାଯ ତାନ୍ଯଥ
ତାପରେ ରକ୍ଷକମାନେ ମୁନିଙ୍କୁ ଶୂଳରେ ଚଢ଼ାଇ, ସେଇ ଧନ ନେଇ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଶୂଲସ୍ଥଃ ସ ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା କାଲେନ ମହତା ତତଃ। ନିରାହାରୋଽପି ଵିପ୍ରର୍ଷିର୍ମରଣଂ ନାଭ୍ଯପଦ୍ଯତ
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଋଷି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଶୂଳରେ ରହିଲେ, ଖାଇନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଲା ନାହିଁ।
ଧାରଯାମାସ ଚ ପ୍ରାଣାନୃଷୀଂଶ୍ଚ ସମୁପାନଯତ୍। ଶୂଲାଗ୍ରେ ତପ୍ଯମାନେନ ତପସ୍ତେନ ମହାତ୍ମନା
ସେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଧାରଣ କଲେ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେକୁ ଡାକିଲେ। ଶୂଳର ଟିପ୍ରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ସହି, ସେ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।
ସନ୍ତାପଂ ପରମଂ ଜଗ୍ମୁର୍ମୁନଯସ୍ତପସାଽନ୍ଵିତାଃ। ତେ ରାତ୍ରୌ ଶକୁନା ଭୂତ୍ଵା ସନ୍ନିପତ୍ତ୍ଯ ତୁ ଭାରତ। ଦର୍ଶନ୍ତୋ ଯଥାଶକ୍ତି ତମପୃଚ୍ଛନ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମମ୍
ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ମୁନିମାନେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କଲେ। ରାତିରେ ସେମାନେ ପକ୍ଷୀର ରୂପ ଧରି ଏକଠା ହେଲେ, ଓ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯେତେପରି ସମ୍ଭବ ପଚାରିଲେ।
ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍କିଂ ପାପଂ କୃତଵାନସି। ଯେନେହ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଶୂଲେ ଦୁଃଖଭଯଂ ମହତ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, କେଉଁ ପାପ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଓ ଶୂଳ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଉପରେ ପହଞ୍ଚିଲେ?
ତତଃ ସ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲସ୍ତାନୁଵାଚ ତପୋଧନାନ୍। ଦୋଷତଃ କଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ନ ହି ମେଽନ୍ଯୋପରାଧ୍ଯତି
ତାପରେ ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ବୀମାନେକୁ କହିଲେ, "ମୋ ଦୋଷରେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ଅନ୍ୟ କେହି ମୋତେ ଅନ୍ୟାୟ କରିନାହାନ୍ତି।"