ତସ୍ଯ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ କପିଲାଂ ଜଟାଂ ଦୀପ୍ତେ ଚ ଲୋଚନେ। ବବ୍ରୂଣି ଚୈଵ ଶ୍ମଶ୍ରୂମି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵୀ ନ୍ଯମୀଲଯତ୍
ତାଙ୍କର କଳା ଚର୍ମ, ପିତାଳି ଜଟା, ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ଏବଂ ବାଦାମି ଦାଢ଼ି ଦେଖି, ଦେବୀ ତାଙ୍କର ଆଖି ବନ୍ଦ କଲେ।
ସଂଭୂଵ ତଯା ସାର୍ଧଂ ମାତୁଃ ପ୍ରିଯଚିକୀର୍ଷଯା। ଭଯାତ୍କାଶିସୁତା ତଂ ତୁ ନାଶକ୍ନୋଦଭିଵୀକ୍ଷିତୁମ୍
ମାଆଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, କାଶୀର କନ୍ୟା ଭୟରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତମାଗମ୍ଯ ମାତା ପୁତ୍ରମୁଵାଚ ହ। ଅପ୍ଯସ୍ଯାଂ ଗୁଣଵାନ୍ପୁତ୍ର ରାଜପୁତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତାପରେ ସେ ବାହାରିଯିବା ପରେ, ମାଆ ଆସି ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ପଚାରିଲେ, 'ଏହି ରାଜକୁମାରୀରୁ ଏକ ଗୁଣବାନ୍ ରାଜପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେବେ କି?'
ନିଶମ୍ଯ ତଦ୍ଵଚୋ ମାତୁର୍ଵ୍ଯାସଃ ସତ୍ଯଵତୀସୁତଃ। `ପ୍ରୋଵାଚାତୀନ୍ଦ୍ରିଯଜ୍ଞାନୋ ଵିଧିନା ସଂପ୍ରଚୋଦିତଃ
ମାଆଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ୟାସ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଜ୍ଞାନ ଥିବା ଏବଂ ଭାଗ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ:
ନାଗାଯୁତସମପ୍ରାଣୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ରାଜର୍ଷିସତ୍ତମଃ। ମହାଭାଗୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ମହାବୁଦ୍ଧିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ଦଶ ହଜାର ହାତୀ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପଣ୍ଡିତ, ରାଜର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ବଳବାନ୍ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ହେବେ।
ତସ୍ଯ ଚାପି ଶତଂ ପୁତ୍ରା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମହାତ୍ମନଃ। କିଂତୁ ମାତୁଃ ସ ଵୈଗୁଣ୍ଯାଦନ୍ଧ ଏଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଶତ ପୁଅ ହେବେ; କିନ୍ତୁ ମାଆଙ୍କ ଦୋଷରୁ ସେ ଜନ୍ମରୁ ଅନ୍ଧ ହେବେ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାତା ପୁତ୍ରମଥାଽବ୍ରଵୀତ୍। ନାନ୍ଧଃ କୁରୂଣାଂ ନୃପତିରନୁରୂପସ୍ତପୋଧନ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମାଆ ପୁଅକୁ କହିଲେ, 'ଅନ୍ଧ ରାଜା କୁରୁମାନେ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ, ହେ ତପସ୍ୱୀ।'
ଜ୍ଞାତିଵଂଶସ୍ଯ ଗୋପ୍ତାରଂ ପିତୄଣାଂ ଵଂଶଵର୍ଧନମ୍। `ଅପରସ୍ଯାମପି ପୁନର୍ମମ ଶୋକଵିନାଶନମ୍
'ସେ ଜାତିବଂଶର ରକ୍ଷକ ଏବଂ ପିତୃମାନେଙ୍କ ବଂଶ ବଢ଼ାଇବାକୁ ଥିବା ଉଚିତ; ମୋ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ପୁଅ ଦିଅ।'
ତସ୍ମାଦଵରଜଂ ପୁତ୍ରଂ ଜନଯାନ୍ଯଂ ନରାଧିପମ୍। ଭ୍ରାତୁର୍ଭାର୍ଯାଽଵରା ଚେଯଂ ରୂପଯୌଵନଶାଲିନୀ
ସେଥିପାଇଁ, ତୁମେ ମୋ ଛୋଟ ଝିଅ-ଝିଅରେ ଆଉ ଏକ ରାଜା ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦିଅ; ସେ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଯୌବନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଅସ୍ଯାମୁତ୍ପାଦଯାଽପତ୍ଯଂ ମନ୍ନିଯୋଗାଦ୍ଗୁଣାଧିକମ୍।' ଦ୍ଵିତୀଯଂ କୁରୁଵଂଶସ୍ଯ ରାଜାନଂ ଦାତୁମର୍ହସି
ମୋ ଆଦେଶରେ, ତାଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣ ଥିବା ଏକ ପୁଅ ଦିଅ, ଯେ କୁରୁବଂଶର ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଜା ହେବ।
ସ ତଥେତି ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ମହାଯଶାଃ। ସାଽପି କାଲେନ କୌସଲ୍ଯା ସୁଷୁଵେଽନ୍ଧଂ ତମାତ୍ମଜମ୍
ସେ, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧି ଥିବା, 'ଏମିତି ହେବ' ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରି ବାହାରିଗଲେ; ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ କୌଶଲ୍ୟା ସେଇ ଅନ୍ଧ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ପୁନରେଵ ତୁ ସା ଦେଵୀ ପରିଭାଷ୍ଯ ସ୍ନୁଷାଂ ତତଃ। ଋଷିମାଵାହଯତ୍ସତ୍ଯା ଯଥାପୂର୍ଵମରିନ୍ଦମ
ତାପରେ ଆଉଥରେ, ଝିଅ-ଝିଅ ସହ କଥା ହୋଇ, ସେ ମହିଳା ପୂର୍ବବତ୍ ଋଷିଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ।
ଅମ୍ବାଲିକାଂ ସମାହୂଯ ତସ୍ଯାଂ ସତ୍ଯଵତୀ ସୁତମ୍। ଭୂଯୋ ନିଯୋଜଯାମାସ ସନ୍ତାନାଯ କୁଲସ୍ଯ ଵୈ
ସତ୍ୟବତୀ ଅମ୍ବାଲିକାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ଏବଂ ବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାର ଚାଲୁଥିବା ପାଇଁ ପୁଣିଥରେ ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେବାକୁ କହିଲେ।
ଵିଷଣ୍ଣାମ୍ବାଲିକା ସାଧ୍ଵୀ ନିଷଣ୍ଣା ଶଯନୋତ୍ତମେ। କୋନ୍ଵେଷ୍ଯତୀତି ଧ୍ଯାଯନ୍ତୀ ନିଯତାଂ ସଂପ୍ରତୀକ୍ଷତେ
ଧର୍ମପରାୟଣ ଅମ୍ବାଲିକା ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶଯ୍ୟାରେ ବସିଥିଲେ, ମନେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ—'କିଏ ଆସିବେ?'—ଏବଂ ଶାନ୍ତ ରହି ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ତତସ୍ତେନୈଵ ଵିଧିନା ମହର୍ଷିସ୍ତାମପଦ୍ଯତ। ଅମ୍ବାଲିକାମଥାଽଭ୍ଯାଗାଦୃଷିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ସାଽପି ତମ୍
ସେଇ ପ୍ରକାରରେ ମହାର୍ଷି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ଅମ୍ବାଲିକା ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେଠାକୁ ଆଗକୁ ଗଲେ।
ଵିଵର୍ଣା ପାଣ୍ଡୁସଂକାଶା ସମପଦ୍ଯତ ଭାରତ। ତାଂ ଭୀତାଂ ପାଣ୍ଡୁସଂକାଶାଂ ଵିଷଣ୍ଣାଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଭାରତ
ହେ ଭାରତ, ଅମ୍ବାଲିକା ଭୟରେ ମୁହଁ ଫିକା ହୋଇଗଲେ, ତାଙ୍କ ଚେହେରା ପାଣ୍ଡୁର ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ତାଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ଦେଖିଲେ।
ଵ୍ଯାସଃ ସତ୍ଯଵତୀପୁତ୍ର ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ଯସ୍ମାତ୍ପାଣ୍ଡୁତ୍ଵମାପନ୍ନା ଵିରୂପଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ମାମିହ
ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ୟାସ ଏହିପରି କହିଲେ—'ତୁମେ ମୋର ଏହି ରୂପ ଦେଖି ଭୟରେ ମୁହଁ ଫିକା କରିଦେଲୁ।'
ତସ୍ମାଦେଷ ସୁତସ୍ତେ ଵୈ ପାଣ୍ଡୁରେଵ ଭଵିଷ୍ଯତି। ନାମ ଚାସ୍ଯୈତଦେଵେହ ଭଵିଷ୍ଯତି ଶୁଭାନନେ
'ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ଶୁଭାଙ୍ଗନା, ତୁମର ପୁଅ ପାଣ୍ଡୁର ହେବେ; ଏହି ତାଙ୍କର ନାମ ହେବ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ନିରାକ୍ରାମଦ୍ଭଗଵାନୃଷିସତ୍ତମଃ। ତତୋ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତମାଲୋକ୍ଯ ସତ୍ଯା ପୁତ୍ରମଥାଽବ୍ରଵୀତ୍
ଏହିପରି କହି, ମହାନ ଋଷି ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ବାହାରୁଅଁ ଦେଖି, ସତ୍ୟବତୀ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହ କଥାହେଲେ।
କୁମାରୋ ବ୍ରୂହି ମେ ପୁତ୍ର ଅପ୍ଯତ୍ର ଭଵିତା ଶୁଭଃ।' ଶଶଂସ ସ ପୁନର୍ମାତ୍ରେ ତସ୍ଯ ବାଲସ୍ଯ ପାଣ୍ଡୁତାମ୍
'ମୋ ପୁଅ, କହ, ଏଠାରେ କିଛି ଭଲ ହେବ କି?' ପୁଅ ପୁଣି ମାଆଙ୍କୁ ଶିଶୁର ପାଣ୍ଡୁରତା ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ଭଵିଷ୍ଯତି ସୁଵିକ୍ରାନ୍ତଃ କୁମାରୋ ଦିକ୍ଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ପାଣ୍ଡୁତ୍ଵଂ ଵର୍ଣତସ୍ତସ୍ଯ ମାତୃଦୋଷାଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି
'ଶିଶୁ ବହୁତ ସାହସୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ; କିନ୍ତୁ ମାଆଙ୍କର ଦୋଷରୁ ତାଙ୍କର ଚେହେରା ପାଣ୍ଡୁର ହେବ।'
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ମହେଷ୍ଵାସା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତୀହ ପଞ୍ଚ ଵୈ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମାତରଂ ତତ୍ର ସୋଽଭିଵାଦ୍ଯ ଜଗାମ ହ
'ତାଙ୍କର ପାଖରେ ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ହେବେ, ସମସ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର।' ଏହିପରି କହି, ସେ ମାଆଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଚାଲିଗଲେ।
ତଂ ମାତା ପୁନରେଵାନ୍ଯମେକଂ ପୁତ୍ରମଯାଚତ। ତଥେତି ଚ ମହର୍ଷିସ୍ତାଂ ମାତରଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ତାଙ୍କର ମାଆ ପୁଣି ଏକ ଅନ୍ୟ ପୁଅ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ମହାର୍ଷି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ।'
ତତଃ କୁମାରଂ ସା ଦେଵୀ ପ୍ରାପ୍ତକାଲମଜୀଜନତ୍। ପାଣ୍ଡୁଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଂ ଦୀପ୍ଯମାନମିଵ ଶ୍ରିଯା
ଏହାପରେ ରାଣୀ ସମୟ ଆସିଲେ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ପାଣ୍ଡୁର ଲକ୍ଷଣ ଥିଲେ ଏବଂ ଶ୍ରୀରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ମହେଷ୍ଵାସା ଜଜ୍ଞିରେ ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ। `ତଯୋର୍ଜନ୍ମକ୍ରିଯାଃ ସର୍ଵା ଯଥାଵଦନୁପୂର୍ଵଶଃ
ତାଙ୍କଠାରୁ ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସମସ୍ତେ ପ୍ରବଳ ଧନୁର୍ଧର ପାଣ୍ଡବ। ଦୁଇଝଣଙ୍କର ସମସ୍ତ ଜନ୍ମସଂସ୍କାର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ହେଲା।
କାରଯାମାସ ଵୈ ଭୀଷ୍ମୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଵେଦପାରଗୈଃ। ଅନ୍ଧଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽମ୍ବିକାପୁତ୍ରଂ ଜାତଂ ସତ୍ଯଵତୀ ସୁତମ୍
ଭୀଷ୍ମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରାଇଲେ। ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁଅ ଅମ୍ବିକାଙ୍କର ଶିଶୁ ଅନ୍ଧ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
କୌସଲ୍ଯାର୍ଥେ ସମାହୂଯ ପୁତ୍ରମନ୍ଯମଯାଚତ। ଅନ୍ଧୋଯମନ୍ଯମିଚ୍ଛାମି କୌସଲ୍ଯାତନଯଂ ଶୁଭମ୍
କୌଶଳ୍ୟା ପାଇଁ, ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଡାକି ଅନ୍ୟ ଏକ ପୁଅ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ—'ଏହି ଶିଶୁ ଅନ୍ଧ, ମୁଁ କୌଶଳ୍ୟାଠାରୁ ଏକ ଶୁଭ ପୁଅ ଚାହେଁ।'
ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହର୍ଷିସ୍ତାଂ ମାତରଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ। ନିଯତା ଯଦି କୌସଲ୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯତି ପୁନଃଶୁଭା
ଏପରି କହିବା ପରେ, ମହାର୍ଷି ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—'ଯଦି କୌଶଳ୍ୟା ନିୟମିତ ରହିଥିବେ, ସେ ପୁଣି ଏକ ଶୁଭ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ।'
ଭଵିଷ୍ଯତି କୁମାରୋଽସ୍ଯା ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥତତ୍ଵଵିତ୍। ତାଂ ସମାଧାଯ ଵୈ ଭୂଯଃ ସ୍ନୁଷାଂ ସତ୍ଯଵତୀ ପୁନଃ
'ତାଙ୍କର ପୁଅ ଧର୍ମ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବେ।' ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସତ୍ୟବତୀ ପୁଣି ତାଙ୍କ ସ୍ନୁଷାକୁ ଡାକିଲେ।
ଋତୁକାଲେ ତତୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଂ ଵଧୂଂ ତସ୍ମୈ ନ୍ଯଯୋଜଯତ୍। ସା ତୁ ରୂପଂ ଚ ଗନ୍ଧଂ ଚ ମହର୍ଷେଃ ପ୍ରଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ତଂ
ଏହାପରେ ଯଥାସମୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ବଧୁକୁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ। କିନ୍ତୁ ସେ, ମହାର୍ଷିଙ୍କ ରୂପ ଓ ଗନ୍ଧ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ।