ନଷ୍ଟଂ ଚ ଭାରତଂ ଵଂଶଂ ପୁନରେଵ ସମୁଦ୍ଧର଼। ପୁତ୍ରଂ ଜନଯ ସୁଶ୍ରୋଣି ଦେଵରାଜସମପ୍ରଭମ୍
ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଭାରତ ବଂଶକୁ ପୁଣିଥରେ ଉଦ୍ଧାର କର; ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବତୀ, ଦେବରାଜ ସମାନ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେ।
ସ ହି ରାଜ୍ଯଧୁରଂ ଗୁର୍ଵୀମୁଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯତି କୁଲସ୍ଯ ନଃ। `ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ସା ଦେଵୀ ସ୍ନୁଷାଂ ସତ୍ଯଵତୀ ତଦା
ସେ ଆମ ବଂଶର ଭାରୀ ରାଜଧର୍ମ ବହିବେ; ଏପରି କହି ସତ୍ୟବତୀ ତାଙ୍କର ବୋଉକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ସା ଧର୍ମତୋଽନୁନୀଯୈନାଂ କଥଂଚିଦ୍ଧର୍ମଚାରିଣୀମ୍। ଭୋଜଯାମାସ ଵିପ୍ରାଂଶ୍ଚ ଦେଵର୍ଷୀନତିଥୀଂସ୍ତଥା
ଏଭଳି ଧର୍ମରେ ଅନୁନୟ କରି, ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମମାନ୍ୟ କରି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବଋଷି ଓ ଅତିଥିମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ।
ତତଃ ସତ୍ଯଵତୀ କାଲେ ଵଧୂଂ ସ୍ନାତାମୃତୌ ତଦା। ସଂଵେଶଯନ୍ତୀ ଶଯନେ ଶନୈର୍ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ, ସତ୍ୟବତୀ ତାଙ୍କର ବୋଉକୁ ତୀର୍ଥସ୍ନାନ କରିବା ପରେ ଶୟନରେ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ବସାଇ, ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ।
କୌସଲ୍ଯେ ଦେଵରସ୍ତେଽସ୍ତି ସୋଽଦ୍ଯ ତ୍ଵାଽନୁପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯତି। ଅପ୍ରମତ୍ତା ପ୍ରତୀକ୍ଷୈନଂ ନିଶୀଥେ ହ୍ଯାଗମିଷ୍ଯତି
କୌଶଲ୍ୟେ, ତୁମର ଦେବତୁଳ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ ଆଜି ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ; ତୁମେ ସଚେତନ ରୁହିବା ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରିବା, କାରଣ ସେ ମଧ୍ୟରାତିରେ ଆସିବେ।
ଶ୍ଵଶ୍ର୍ଵାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶଯାନା ଶଯନେ ଶୁଭେ। ସାଽଚିନ୍ତଯତ୍ତଦା ଭୀଷ୍ମମନ୍ଯାଂଶ୍ଚ କୁରୁପୁଙ୍ଗଵାନ୍
ଶ୍ୱଶୁରୀଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶୁଭ୍ର ଶୟନରେ ଶୋଇଥିବା ସେ, ତାପରେ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ତତଃ ସୁପ୍ତଜନପ୍ରାଯେଽର୍ଧରାତ୍ରେ ଭଗଵାନୃଷିଃ। ଦୀପ୍ଯମାନେଷୁ ଦୀପେଷୁ ଶରଣଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ
ତାପରେ ଅଧରାତ୍ରେ, ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଶୁଏଇଥିବାବେଳେ ଓ ଦୀପ ଜଳିଥିବା ସମୟରେ, ପୂଜ୍ୟ ଋଷି ଶରଣକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତୋଽମ୍ବିକାଯାଂ ପ୍ରଥମଂ ନିଯୁକ୍ତଃ ସତ୍ଯଵାଗୃଷିଃ। ଜଗାମ ତସ୍ଯାଃ ଶଯନଂ ଵିପୁଲେ ତପସି ସ୍ଥିତଃ
ତାପରେ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ତପସ୍ୱୀ ଋଷି ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରଥମେ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶୟନକୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ତଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ତୁ କୌସଲ୍ଯା ଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷମତଥୋଚିତା। ଵିରୂପ ଇତି ଵିତ୍ରସ୍ତା ସଂକୁଚ୍ଯାସୀନ୍ନିମୀଲିତା
କିନ୍ତୁ କୌଶଲ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେଖିବାକୁ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଅପେକ୍ଷା କରାଯାଇନଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଭୟରେ ସେ ସଂକୋଚିତ ହେଲେ ଏବଂ ଆଖି ବନ୍ଦ କଲେ।
ଵିରୂପୋ ହି ଜଟୀ ଚାପି ଦୁର୍ଵର୍ଣଃ ପରୁଷଃ କୃଶଃ। ସୁଗନ୍ଧେତରଗନ୍ଧଶ୍ଚ ସର୍ଵଥା ଦୁଷ୍ପ୍ରଧର୍ଷଣଃ
ସେ ବିକୃତ ଦେହୀ, ଜଟାଧାରୀ, ଅପ୍ରସନ୍ନ ରଙ୍ଗର, କଠୋର, ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧ ବିପରୀତ ଗନ୍ଧ ଥିବା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ କପିଲାଂ ଜଟାଂ ଦୀପ୍ତେ ଚ ଲୋଚନେ। ବବ୍ରୂଣି ଚୈଵ ଶ୍ମଶ୍ରୂମି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵୀ ନ୍ଯମୀଲଯତ୍
ତାଙ୍କର କଳା ଚର୍ମ, ପିତାଳି ଜଟା, ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ଏବଂ ବାଦାମି ଦାଢ଼ି ଦେଖି, ଦେବୀ ତାଙ୍କର ଆଖି ବନ୍ଦ କଲେ।
ସଂଭୂଵ ତଯା ସାର୍ଧଂ ମାତୁଃ ପ୍ରିଯଚିକୀର୍ଷଯା। ଭଯାତ୍କାଶିସୁତା ତଂ ତୁ ନାଶକ୍ନୋଦଭିଵୀକ୍ଷିତୁମ୍
ମାଆଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, କାଶୀର କନ୍ୟା ଭୟରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତମାଗମ୍ଯ ମାତା ପୁତ୍ରମୁଵାଚ ହ। ଅପ୍ଯସ୍ଯାଂ ଗୁଣଵାନ୍ପୁତ୍ର ରାଜପୁତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତାପରେ ସେ ବାହାରିଯିବା ପରେ, ମାଆ ଆସି ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ପଚାରିଲେ, 'ଏହି ରାଜକୁମାରୀରୁ ଏକ ଗୁଣବାନ୍ ରାଜପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେବେ କି?'
ନିଶମ୍ଯ ତଦ୍ଵଚୋ ମାତୁର୍ଵ୍ଯାସଃ ସତ୍ଯଵତୀସୁତଃ। `ପ୍ରୋଵାଚାତୀନ୍ଦ୍ରିଯଜ୍ଞାନୋ ଵିଧିନା ସଂପ୍ରଚୋଦିତଃ
ମାଆଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ୟାସ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଜ୍ଞାନ ଥିବା ଏବଂ ଭାଗ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ:
ନାଗାଯୁତସମପ୍ରାଣୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ରାଜର୍ଷିସତ୍ତମଃ। ମହାଭାଗୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ମହାବୁଦ୍ଧିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ଦଶ ହଜାର ହାତୀ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପଣ୍ଡିତ, ରାଜର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ବଳବାନ୍ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ହେବେ।
ତସ୍ଯ ଚାପି ଶତଂ ପୁତ୍ରା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମହାତ୍ମନଃ। କିଂତୁ ମାତୁଃ ସ ଵୈଗୁଣ୍ଯାଦନ୍ଧ ଏଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଶତ ପୁଅ ହେବେ; କିନ୍ତୁ ମାଆଙ୍କ ଦୋଷରୁ ସେ ଜନ୍ମରୁ ଅନ୍ଧ ହେବେ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାତା ପୁତ୍ରମଥାଽବ୍ରଵୀତ୍। ନାନ୍ଧଃ କୁରୂଣାଂ ନୃପତିରନୁରୂପସ୍ତପୋଧନ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମାଆ ପୁଅକୁ କହିଲେ, 'ଅନ୍ଧ ରାଜା କୁରୁମାନେ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ, ହେ ତପସ୍ୱୀ।'
ଜ୍ଞାତିଵଂଶସ୍ଯ ଗୋପ୍ତାରଂ ପିତୄଣାଂ ଵଂଶଵର୍ଧନମ୍। `ଅପରସ୍ଯାମପି ପୁନର୍ମମ ଶୋକଵିନାଶନମ୍
'ସେ ଜାତିବଂଶର ରକ୍ଷକ ଏବଂ ପିତୃମାନେଙ୍କ ବଂଶ ବଢ଼ାଇବାକୁ ଥିବା ଉଚିତ; ମୋ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ପୁଅ ଦିଅ।'
ତସ୍ମାଦଵରଜଂ ପୁତ୍ରଂ ଜନଯାନ୍ଯଂ ନରାଧିପମ୍। ଭ୍ରାତୁର୍ଭାର୍ଯାଽଵରା ଚେଯଂ ରୂପଯୌଵନଶାଲିନୀ
ସେଥିପାଇଁ, ତୁମେ ମୋ ଛୋଟ ଝିଅ-ଝିଅରେ ଆଉ ଏକ ରାଜା ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦିଅ; ସେ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଯୌବନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଅସ୍ଯାମୁତ୍ପାଦଯାଽପତ୍ଯଂ ମନ୍ନିଯୋଗାଦ୍ଗୁଣାଧିକମ୍।' ଦ୍ଵିତୀଯଂ କୁରୁଵଂଶସ୍ଯ ରାଜାନଂ ଦାତୁମର୍ହସି
ମୋ ଆଦେଶରେ, ତାଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣ ଥିବା ଏକ ପୁଅ ଦିଅ, ଯେ କୁରୁବଂଶର ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଜା ହେବ।
ସ ତଥେତି ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ମହାଯଶାଃ। ସାଽପି କାଲେନ କୌସଲ୍ଯା ସୁଷୁଵେଽନ୍ଧଂ ତମାତ୍ମଜମ୍
ସେ, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧି ଥିବା, 'ଏମିତି ହେବ' ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରି ବାହାରିଗଲେ; ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ କୌଶଲ୍ୟା ସେଇ ଅନ୍ଧ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ପୁନରେଵ ତୁ ସା ଦେଵୀ ପରିଭାଷ୍ଯ ସ୍ନୁଷାଂ ତତଃ। ଋଷିମାଵାହଯତ୍ସତ୍ଯା ଯଥାପୂର୍ଵମରିନ୍ଦମ
ତାପରେ ଆଉଥରେ, ଝିଅ-ଝିଅ ସହ କଥା ହୋଇ, ସେ ମହିଳା ପୂର୍ବବତ୍ ଋଷିଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ।
ଅମ୍ବାଲିକାଂ ସମାହୂଯ ତସ୍ଯାଂ ସତ୍ଯଵତୀ ସୁତମ୍। ଭୂଯୋ ନିଯୋଜଯାମାସ ସନ୍ତାନାଯ କୁଲସ୍ଯ ଵୈ
ସତ୍ୟବତୀ ଅମ୍ବାଲିକାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ଏବଂ ବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାର ଚାଲୁଥିବା ପାଇଁ ପୁଣିଥରେ ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେବାକୁ କହିଲେ।
ଵିଷଣ୍ଣାମ୍ବାଲିକା ସାଧ୍ଵୀ ନିଷଣ୍ଣା ଶଯନୋତ୍ତମେ। କୋନ୍ଵେଷ୍ଯତୀତି ଧ୍ଯାଯନ୍ତୀ ନିଯତାଂ ସଂପ୍ରତୀକ୍ଷତେ
ଧର୍ମପରାୟଣ ଅମ୍ବାଲିକା ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶଯ୍ୟାରେ ବସିଥିଲେ, ମନେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ—'କିଏ ଆସିବେ?'—ଏବଂ ଶାନ୍ତ ରହି ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ତତସ୍ତେନୈଵ ଵିଧିନା ମହର୍ଷିସ୍ତାମପଦ୍ଯତ। ଅମ୍ବାଲିକାମଥାଽଭ୍ଯାଗାଦୃଷିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ସାଽପି ତମ୍
ସେଇ ପ୍ରକାରରେ ମହାର୍ଷି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ଅମ୍ବାଲିକା ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେଠାକୁ ଆଗକୁ ଗଲେ।
ଵିଵର୍ଣା ପାଣ୍ଡୁସଂକାଶା ସମପଦ୍ଯତ ଭାରତ। ତାଂ ଭୀତାଂ ପାଣ୍ଡୁସଂକାଶାଂ ଵିଷଣ୍ଣାଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଭାରତ
ହେ ଭାରତ, ଅମ୍ବାଲିକା ଭୟରେ ମୁହଁ ଫିକା ହୋଇଗଲେ, ତାଙ୍କ ଚେହେରା ପାଣ୍ଡୁର ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ତାଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ଦେଖିଲେ।
ଵ୍ଯାସଃ ସତ୍ଯଵତୀପୁତ୍ର ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ଯସ୍ମାତ୍ପାଣ୍ଡୁତ୍ଵମାପନ୍ନା ଵିରୂପଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ମାମିହ
ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ୟାସ ଏହିପରି କହିଲେ—'ତୁମେ ମୋର ଏହି ରୂପ ଦେଖି ଭୟରେ ମୁହଁ ଫିକା କରିଦେଲୁ।'
ତସ୍ମାଦେଷ ସୁତସ୍ତେ ଵୈ ପାଣ୍ଡୁରେଵ ଭଵିଷ୍ଯତି। ନାମ ଚାସ୍ଯୈତଦେଵେହ ଭଵିଷ୍ଯତି ଶୁଭାନନେ
'ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ଶୁଭାଙ୍ଗନା, ତୁମର ପୁଅ ପାଣ୍ଡୁର ହେବେ; ଏହି ତାଙ୍କର ନାମ ହେବ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ନିରାକ୍ରାମଦ୍ଭଗଵାନୃଷିସତ୍ତମଃ। ତତୋ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତମାଲୋକ୍ଯ ସତ୍ଯା ପୁତ୍ରମଥାଽବ୍ରଵୀତ୍
ଏହିପରି କହି, ମହାନ ଋଷି ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ବାହାରୁଅଁ ଦେଖି, ସତ୍ୟବତୀ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହ କଥାହେଲେ।
କୁମାରୋ ବ୍ରୂହି ମେ ପୁତ୍ର ଅପ୍ଯତ୍ର ଭଵିତା ଶୁଭଃ।' ଶଶଂସ ସ ପୁନର୍ମାତ୍ରେ ତସ୍ଯ ବାଲସ୍ଯ ପାଣ୍ଡୁତାମ୍
'ମୋ ପୁଅ, କହ, ଏଠାରେ କିଛି ଭଲ ହେବ କି?' ପୁଅ ପୁଣି ମାଆଙ୍କୁ ଶିଶୁର ପାଣ୍ଡୁରତା ବିଷୟରେ କହିଲେ।