ତତଃ ପ୍ରସାଦଯାମାସ ପୁନସ୍ତମୃଷିସତ୍ତମମ୍। ବଲିଃ ସୁଦେଷ୍ଣାଂ ସ୍ଵାଂ ଭାର୍ଯାଂ ତସ୍ମୈ ସ ପ୍ରାହିଣୋତ୍ପୁନଃ
ତାପରେ ବଲି ମୁନିଙ୍କୁ ପୁଣି ଖୁସି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ଏବଂ ନିଜ ପତ୍ନୀ ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କୁ ପୁଣିଥରେ ମୁନିଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ।
ତାଂ ସ ଦୀର୍ଘତମାଙ୍ଗେଷୁ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵୀମଥାବ୍ରଵୀତ୍। ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି କୁମାରାସ୍ତେ ତେଜସାଽଽଦିତ୍ଯଵର୍ଚସଃ
ମୁନି ରାଣୀଙ୍କ ଅଙ୍ଗସ୍ପର୍ଶ କରି କହିଲେ, 'ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଭଳି ତେଜସ୍ବୀ ପୁଅମାନେ ପାଇବ।'
ଅଙ୍ଗୋ ଵଙ୍ଗଃ କଲିଙ୍ଗଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଡ୍ରଃ ସୁହ୍ମଶ୍ଚ ତେ ସୁତାଃ। ତେଷାଂ ଦେଶାଃ ସମାଖ୍ଯାତାଃ ସ୍ଵନାମକଥିତା ଭୁଵି
ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, କଳିଂଗ, ପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ ସୁହ୍ମ — ଏମାନେ ତୁମର ପୁଅ ହେବେ; ଏମାନଙ୍କ ନାମରେ ଦେଶମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଏମାନଙ୍କ ନାମ ଚାଲିଛି।
ଅଙ୍ଗସ୍ଯାଙ୍ଗୋଽଭଵଦ୍ଦେଶୋ ଵଙ୍ଗୋ ଵଙ୍ଗସ୍ଯ ଚ ସ୍ମୃତଃ। କଲିଙ୍ଗଵିଷଯଶ୍ଚୈଵ କଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ଚ ସ ସ୍ମୃତଃ
ଅଙ୍ଗଙ୍କ ନାମରେ ଅଙ୍ଗ ଦେଶ, ବଙ୍ଗଙ୍କ ନାମରେ ବଙ୍ଗ ଦେଶ, ଏବଂ କଳିଂଗଙ୍କ ନାମରେ କଳିଂଗ ଦେଶ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ପୁଣ୍ଡ୍ରସ୍ଯ ପୁଣ୍ଡ୍ରାଃ ପ୍ରଖ୍ଯାତାଃ ସୁହ୍ମାଃ ସୁହ୍ମସ୍ଯ ଚ ସ୍ମୃତାଃ। ଏଵଂ ବଲେଃ ପୁରା ଵଂଶଃ ପ୍ରଖ୍ଯାତୋ ଵୈ ମହର୍ଷିଜଃ
ପୁଣ୍ଡ୍ରଙ୍କ ନାମରେ ପୁଣ୍ଡ୍ର ଦେଶ, ସୁହ୍ମଙ୍କ ନାମରେ ସୁହ୍ମ ଦେଶ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଭଳି ବଲିଙ୍କ ବଂଶ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଗଲା।
ଏଵମନ୍ଯେ ମହେଷ୍ଵାସା ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଭୁଵି। ଜାତାଃ ପରମଧର୍ମଜ୍ଞା ଵୀର୍ଯଵନ୍ତୋ ମହାବଲାଃ। ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵମପ୍ଯତ୍ର ମାତଃ କୁରୁ ଯଥେପ୍ସିତମ୍
ଏଭଳି ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମ ଜାଣୁଥିଲେ ଏବଂ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ ଥିଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମାଆ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ସେହିପରି କର।
ପୁନର୍ଭରତଵଂଶସ୍ଯ ହେତୁଂ ସନ୍ତାନଵୃଦ୍ଧଯେ। ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନିଯତଂ ମାତସ୍ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶୃଣୁ
ପୁଣି ଭାରତ ବଂଶର ସନ୍ତାନ ବୃଦ୍ଧିର କାରଣ କହିବି; ମାଆ, ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନଦେଇ ଶୁଣ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଗୁଣଵାନ୍କଶ୍ଚିଦ୍ଧନେନୋପନିମନ୍ତ୍ର୍ଯତାମ୍। ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯକ୍ଷେତ୍ରେଷୁ ଯଃ ସମୁତ୍ପାଦଯେତ୍ପ୍ରଜାଃ
ଗୁଣବାନ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଧନ ଦେଇ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କର; ସେ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସନ୍ତାନ ଦେଇପାରିବେ।
ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ତୁ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧର୍ମହେତ୍ଵର୍ଥସଂହିତମ୍। ମାତା ସତ୍ଯଵତୀ ଭୀଷ୍ମଂ ପୁନରେଵାଭ୍ଯଭାଷତ
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଭିତ୍ତିକ କଥା ଶୁଣି, ମାଆ ସତ୍ୟବତୀ ପୁଣିଥରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଔଚଥ୍ଯମଧିକୃତ୍ଯେଦମଙ୍ଗଂ ଚ ଯଦୁଦାହୃତମ୍। ପୌରାଣୀ ଶ୍ରୁତିରିତ୍ଯେଷା ପ୍ରାପ୍ତକାଲମିଦଂ କୁରୁ
ଔଚଥ୍ୟ ଓ ଅଙ୍ଗ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ଏହା ପୁରାତନ ପ୍ରଥା ଓ ଶ୍ରୁତି; ଏହି ସମୟରେ ଏହା କରିବାଠିକ।
ତ୍ଵଂ ହି ପୁତ୍ର କୁଲସ୍ଯାସ୍ଯ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଶ୍ଚ ଭାରତ। ଯଥା ଚ ତେ ପିତୁର୍ଵାକ୍ଯଂ ମମ କାର୍ଯଂ ତଥାଽନଘ
ହେ ଭାରତ, ତୁମେ ଏହି ବଂଶର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଯେପରି ତୁମେ ପିତାଙ୍କ କଥା ମାନ, ସେପରି ମୋର ଅନୁରୋଧ ମଧ୍ୟ ପୂରଣ କର, ହେ ନିର୍ମଳ।
ମମ ପୁତ୍ରସ୍ତଵ ଭ୍ରାତା ଯଵୀଯାନ୍ସୁପ୍ରିଯଶ୍ଚ ତେ। ବାଲ ଏଵ ଗତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଭାରତୋ ଭରତର୍ଷଭ
ମୋର ପୁଅ, ତୁମର ଭାଇ, ତୁମେ ଯେଉଁଠି ବହୁତ ପ୍ରିୟ, ସେ ଛୁଆଁବେଳେ ହିଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ, ହେ ଭାରତ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଇମେ ମହିଷ୍ଯୌ ତସ୍ଯେହ କାଶିରାଜସୁତେ ଉଭେ। ରୂପଯୌଵନସଂପନ୍ନେ ପୁତ୍ରକାମେ ଚ ଭାରତ
ଏଠାରେ କାଶୀରାଜଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି, ଦୁହେଁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ଯୁବତୀ, ସେମାନେ ପୁଅ ପାଇଁ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି ।
ଧର୍ମ୍ଯମେତତ୍ପରଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସନ୍ତାନାଯ କୁଲସ୍ଯ ଚ। ଆଭ୍ଯାଂ ମମ ନିଯୋଗାତ୍ତୁ ଧର୍ମଂ ଚରିତୁମର୍ହସି
ବଂଶ ଚାଲୁଥିବା ପାଇଁ ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ବୋଲି ଜାଣି, ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ସହିତ ମୋ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଧର୍ମକୁ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ ।
ଅସଂଶଯଂ ପରୋ ଧର୍ମସ୍ତ୍ଵଯାଃ ମାତଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ। ତ୍ଵମପ୍ଯେତାଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ତୁ ଵେତ୍ଥ ଯା ମଯି ଵର୍ତତେ
ମା, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମର କଥା କହିଛ, ମୋ ଉପରେ ଯେଉଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଅଛି, ସେଥିରେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଅବଗତ ।
ଅମରତ୍ଵସ୍ଯ ଵା ହେତୋସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସଦନସ୍ଯ ଵା। ଉତ୍ସୃଜେଯମହଂ ପ୍ରାଣାନ୍ନ ତୁ ସତ୍ଯଂ କଥଂଚନ
ଅମରତ୍ୱ କିମ୍ବା ତିନି ଲୋକର ସମ୍ପଦ ପାଇଁ ମୁଁ ମୋ ଜୀବନ ଛାଡିପାରିବି, କିନ୍ତୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟକୁ ଛାଡିପାରିବି ନାହିଁ ।
ଜାନାମି ତ୍ଵଯି ଧର୍ମଜ୍ଞ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମ। ଇଚ୍ଛଂସ୍ତ୍ଵମିହ ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ସୃଜେରନ୍ଯାନରିନ୍ଦମ
ମୁଁ ଜାଣେ, ତୁମେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଓ ପ୍ରବଳ; ତୁମେ ଚାହିଲେ ଏଠି ତିନି ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବ ।
ଯଥା ତୁ ନଃ କୁଲଂ ଚୈଵ ଧର୍ମଶ୍ଚ ନ ପରାଭଵେତ୍। ସୁହୃଦଶ୍ଚ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ ସ୍ଯୁସ୍ତଥା ତ୍ଵଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ଏମିତି କର, ଯେଉଁଠାରେ ଆମର ବଂଶ ଓ ଧର୍ମ କେବେ ହାରିନଯାଉ, ଓ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ସୁହୃଦମାନେ ଖୁସି ରହନ୍ତି ।
ତ୍ଵମେଵ କୁଲଵୃଦ୍ଧାସି ଗୌରଵଂ ତୁ ପରଂ ତ୍ଵଯି। ସୋପାଯଂ କୁଲସନ୍ତାନେ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ନଃ ପରମ୍
ତୁମେ ହେଉଛ, ବଂଶର ବଡ଼, ସମ୍ମାନ ସବୁ ତୁମ ପାଖରେ; ବଂଶ ଚାଲି ରହିବା ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଉପାୟ କଣ, ଆମକୁ କହିଦିଅ ।
ସ୍ତ୍ରିଯୋ ହି ପରମଂ ଗୁହ୍ଯଂ ଧାରଯନ୍ତି ସଦା କୁଲେ। ପୁରୁଷାଂଶ୍ଚୈଵ ମାଯାଭିର୍ବହ୍ଵୀଭିରୁପଗୃହ୍ଣତେ
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସଦା ବଂଶର ଗୁପ୍ତତମ କଥା ରଖନ୍ତି, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଚତୁରତାରେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରନ୍ତି ।
ସା ସତ୍ଯଵତି ସଂପଶ୍ଯ ଧର୍ମଂ ସତ୍ଯପରାଯଣେ। ଯଥା ନ ଜହ୍ଯାଂ ସତ୍ଯଂ ଚ ନ ସୀଦେଚ୍ଚ କୁଲଂ ହି ନଃ
ସତ୍ୟବତୀ, ଧର୍ମକୁ ଭାବିଦେଖ, ମୁଁ ଯେଣିକି ସତ୍ୟକୁ ଛାଡିନଦେଉଁ ଓ ଆମ ବଂଶ କେବେ ନଷ୍ଟ ହେଇନଯାଉ ।
ତତଃ ସତ୍ଯଵତୀ ଭୀଷ୍ମଂ ଵାଚା ସଂସଜ୍ଜମାନଯା। ଵିହସନ୍ତୀଵ ସଵ୍ରୀଡମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ସତ୍ୟବତୀ ଲଜ୍ଜା ଓ ହସରେ ମିଶିଥିବା କଥାରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ ।
ସତ୍ଯମେତନ୍ମହାବାହୋ ଯଥା ଵଦସି ଭାରତ। ଵିଶ୍ଵାସାତ୍ତେ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସନ୍ତାନାଯ କୁଲସ୍ଯ ନଃ
ମହାବାହୁ, ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ଏହା ସତ୍ୟ; ତୁମ ଉପରେ ଭରସା କରି, ବଂଶ ଚାଲିବା ପାଇଁ ମୁଁ କଥା କହିବି ।
ନ ତେ ଶକ୍ଯମନାଖ୍ଯାତୁମାପଦ୍ଧର୍ମଂ ତଥାଵିଧମ୍। ତ୍ଵମେଵ ନଃ କୁଲେ ଧର୍ମସ୍ତ୍ଵଂ ସତ୍ଯଂ ତ୍ଵଂ ପରା ଗତିଃ
ଏପରି ସଂକଟର ଧର୍ମ ତୁମକୁ କହିପାରିବି ନାହିଁ; ଆମ ବଂଶରେ ତୁମେ ହେଉଛ ପ୍ରକୃତ ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଶ୍ରୟ ।
ଯତ୍ତ୍ଵଂ ଵକ୍ଷ୍ଯସି ତତ୍କାର୍ଯମସ୍ମାଭିରିତି ମେ ମତିଃ।' ତସ୍ମାନ୍ନିଶମ୍ଯ ସତ୍ଯଂ ମେ କୁରୁଷ୍ଵ ଯଦନନ୍ତରମ୍। `ଶୃଣୁ ଭୀଷ୍ମ ଵଚୋ ମହ୍ଯଂ ଧର୍ମାର୍ଥସହିତଂ ହିତମ୍
ତୁମେ ଯାହା କହିବ, ଆମେ ସେହି କଥା ଅନୁସରିବା—ମୋ ମନେ ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ଅଛି; ତେଣୁ, ମୋର ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି, ପରେ ଯାହା ଉଚିତ, ତାହା କର। ଭୀଷ୍ମ, ଧର୍ମ ଓ ଉପକାର ସହିତ ମୋର କଥା ଶୁଣ।
ନ ଚ ଵିସ୍ରମ୍ଭକଥିତଂ ଭଵାନ୍ସୂଚିତୁମର୍ହତି। ଯସ୍ତୁ ରାଜା ଵସୁର୍ନାମ ଶ୍ରୁତସ୍ତେ ଭରତର୍ଷଭ
ଯାହା ଗୁପ୍ତଭାବେ କହାଯାଏ, ତାହା ତୁମେ ଅନ୍ୟକୁ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ, ତୁମେ ରାଜା ବସୁଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛ ।
ତସ୍ଯ ଶୁକ୍ଲାଦହଂ ମତ୍ସ୍ଯା ଧୃତା କୁକ୍ଷୌ ପୁରା କିଲ। ମାତରଂ ମେ ଜଲାଦ୍ଧୃତ୍ଵା ଦାଶଃ ପରମଧର୍ମଵିତ୍
ସେ ରାଜାଙ୍କ ଧଳା ରାଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ମୁଁ ମାଛ ଭାବେ ଥିଲି; ମୋ ମାକୁ ଜଳରୁ ଏକ ମାଛ ଧରୁଥିବା ମଣିଷ ଉଠାଇଥିଲେ, ସେ ଅତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ ।
ମାଂ ତୁ ସ୍ଵଗୃହମାନୀଯ ଦୁହିତୃତ୍ଵେଽଭ୍ଯକଲ୍ପଯତ୍। ଧର୍ମଯୁକ୍ତଃ ସ ଧର୍ମେଣ ପିତା ଚାସୀତ୍ତତୋ ମମ
ମୋତେ ଘରକୁ ନେଇ, ସେ ମୋତେ ଝିଅ ଭାବେ ମାନିଲେ; ସେ ଧର୍ମିକ ଥିଲେ, ଏହିପରି ଧର୍ମରେ ମୋ ପିତା ହେଲେ ।
ଧର୍ମଯୁକ୍ତସ୍ଯ ଧର୍ମାର୍ଥଂ ପିତୁରାସୀତ୍ତରୀ ମମ। ସା କଦାଚିଦହଂ ତତ୍ର ଗତା ପ୍ରଥମଯୌଵନମ୍
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପିତାଙ୍କ ପାଖରେ ଧର୍ମ ପାଇଁ ଏକ ନୌକା ଥିଲା; ଏକଥର ଯୁବତୀ ହେବାବେଳେ ମୁଁ ସେଠାକୁ ଗଲି ।
ଅଥ ଧର୍ମଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପରମର୍ଷିଃ ପରାଶରଃ। ଆଜଗାମ ତରୀଂ ଧୀମାଂସ୍ତରିଷ୍ଯନ୍ଯମୁନାଂ ନଦୀମ୍
ସେବେଳେ ଧର୍ମଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାଋଷି ପରାଶର ଏମି ଧୀର ମନେ ନୌକାରେ ଯମୁନା ନଦୀ ପାର ହେବାକୁ ଆସିଲେ ।