ପ୍ରଦ୍ଵିଷନ୍ତୀଂ ପତିର୍ଭାର୍ଯାଂ କିଂ ମାଂ ଦ୍ଵେକ୍ଷୀତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ପତି ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ବିରୋଧୀ ହୋଇଥିବା ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ପଚାରିଲେ, ‘ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ଘୃଣା କରୁଛ?’
ଅହଂ ତ୍ଵଦ୍ଭରଣାଶକ୍ତା ଜାତ୍ଯନ୍ଧଂ ସସୁତଂ ତଦା। ନିତ୍ଯକାଲଂ ଶ୍ରମେଣାର୍ତା ନ ଭରେଯଂ ମହାତପଃ
ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ‘ମୁଁ ତୁମକୁ ଓ ଜନ୍ମାନ୍ଧ ପୁଅ ସହିତ ପୋଷଣ କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ। ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଦୁଃଖରେ ରହୁଛି, ଏହି ଭାର ଆଉ ସହିପାରିବି ନାହିଁ।’
ତସ୍ମାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଋଷିଃ କୋପସମନ୍ଵିତଃ। ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତତଃ ପତ୍ନୀଂ ପ୍ରଦ୍ଵେଷୀଂ ସସୁତାଂ ତଦା
ତାହା ସୁଣି, ଋଷି କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଦ୍ୱେଷୀ ପତ୍ନୀ ଓ ପୁଅଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ।
ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତଂ ଧନଂ ଵିପ୍ର ନେଚ୍ଛେଯଂ ଦୁଃଖକାରଣମ୍
‘ତୁମେ ଯେ ଧନ ଦେଇଛ, ସେଠାରେ ମୋତେ ଆସକ୍ତି ନାହିଁ; ଏହା ଦୁଃଖର କାରଣ।’
ଯଥେଷ୍ଟଂ କୁରୁ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ନ ଭେରଯଂ ପୁରା ଯଥା
‘ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, କର; ଆଗରୁ ଯେପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ପୋଷଣ କରୁଥିଲି, ଏବେ ତାହା କରିବି ନାହିଁ।’
ଏକ ଏଵ ପତିର୍ନାର୍ଯା ଯାଵଜ୍ଜୀଵଂ ପରାଯଣମ୍। ମୃତେ ଜୀଵତି ଵା ତସ୍ମିନ୍ନାପରଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାନ୍ନରମ୍
‘ଜୀବନର ସମସ୍ତ ଦିନ ଜଣେ ନାରୀ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ପତି ହିଁ ଆଶ୍ରୟ। ସେ ମୃତ ହେଉ କି ବଞ୍ଚି ରହୁ, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଆଉ କୌଣସି ପୁରୁଷ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।’
ଅଭିଗମ୍ଯ ପରଂ ନାରୀ ପତିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ। ଅପତୀନାଂ ତୁ ନାରୀଣାମଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ପାତକମ୍
‘ନାରୀ ଯଦି ଆଉ ଜଣେ ପୁରୁଷ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବ। ଏହି ଦିନଠାରୁ, ପତିହୀନ ନାରୀମାନେ ଏମିତି କଲେ, ସେ ଅପରାଧ ହେବ।’
ଯଦ୍ଯସ୍ତି ଚେଦ୍ଧନଂ ସର୍ଵଂ ଵୃଥାଭୋଗା ଭଵନ୍ତୁ ତାଃ। ଅକୀର୍ତିଃ ପରିଵାଦାଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ତାସାଂ ଭଵନ୍ତୁ ଵୈ
‘ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କର ଭୋଗ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଉ। ସେମାନଙ୍କୁ ସଦା ଅପକୀର୍ତ୍ତି ଓ ନିନ୍ଦା ମିଳୁ।’
ଇତି ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଭୃଶକୋପିତା। ଗଙ୍ଗାଯାଂ ନୀଯତାମେଷ ପୁତ୍ରା ଇତ୍ଯେଵମବ୍ରଵୀତ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଭୟଙ୍କର ରିସିଗଲେ ଓ କହିଲେ, ‘ଏହି ପୁଅକୁ ଗଙ୍ଗାରେ ନେଇଯାଅ।’
ଲୋଭମୋହାଭିଭୂତାସ୍ତେ ପୁତ୍ରାସ୍ତଂ ଗୌତମାଦଯଃ। ଵଦ୍ଧ୍ଵୋଡୁପେ ପରିକ୍ଷିପ୍ଯ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ସମଵାସୃଜନ୍
ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ଆବୃତ୍ତ ହୋଇ, ଗୌତମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି, ଏକ ତିରି ଉପରେ ରଖି, ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
କସ୍ମାଦନ୍ଧଶ୍ଚ ଵୃଦ୍ଧଶ୍ଚ ଭର୍ତଵ୍ଯୋଽଯମିତି ସ୍ମ ତେ। ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ତତଃ କ୍ରୂରାଃ ପ୍ରତିଜଗ୍ମୁରଥୋ ଗୃହାନ୍
‘ଏହି ଅନ୍ଧ ଓ ବୃଦ୍ଧ ଲୋକଙ୍କୁ କାହିଁକି ଆମେ ପୋଷଣ କରିବା?’ ଏଭଳି ଭାବି, ସେ କ୍ରୁରମାନେ ତାପରେ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ସୋଽନୁସ୍ରୋତସ୍ତଦା ଵିପ୍ରଃ ପ୍ଲଵମାନୋ ଯଦୃଚ୍ଛଯା। ଜଗାମ ସୁବହୂନ୍ଦେଶାନନ୍ଧସ୍ତେନୋଡୁପେନ ହ
ତାପରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନ୍ଧ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ତିରି ଉପରେ ଚଢ଼ି, ପାଣିର ସ୍ରୋତ ଅନୁସରି ଅନେକ ଦେଶ ଦେଖିଲେ।
ତଂ ତୁ ରାଜା ବଲିର୍ନାମ ସର୍ଵଧର୍ମଵିଦାଂ ଵରଃ। ଅପଶ୍ଯନ୍ମଜ୍ଜନଗତଃ ସ୍ରୋତସାଽଭ୍ଯାଶମାଗତମ୍
ସେଠାରେ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରଥମ ବଳି ନାମକ ରାଜା, ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଡୁବୁଥିବା ଏବଂ ପାଣିର ସ୍ରୋତ ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଜଗ୍ରାହ ଚୈନଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ବଲିଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ। ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଚୈଵଂ ସ ଵଵ୍ରେଽଥ ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ଭରତର୍ଷଭ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବଳି ରାଜା, ଯିଏ ସତ୍ୟରେ ଶୂର, ସେ ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ। ତାଙ୍କର କଥା ଜାଣି, ପୁଅ ପାଇଁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ରାଜର୍ଷିର୍ଵିଶ୍ରାନ୍ତଂ ମୁନିମବ୍ରଵୀତ୍।' ସନ୍ତାନାର୍ଥଂ ମହାଭାଗ ଭାର୍ଯାସୁ ମମ ମାନଦ। ପୁତ୍ରାନ୍ଧର୍ମାର୍ଥକୁଶଲାନୁତ୍ପାଦଯିତୁମର୍ହସି
ମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ବିଶ୍ରାମ କରିବା ପରେ, ରାଜା ଭକ୍ତିଭାବରେ କହିଲେ: 'ହେ ମହାଭାଗ, ମୋ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମ ଓ ଧନରେ ପାରଙ୍ଗତ ପୁଅମାନେ ହେବା ପାଇଁ, ଆପଣ ଦୟାକରି ସନ୍ତାନ ଦେଇପାରିବେ କି?'
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ତେଜସ୍ଵୀ ତଂ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତଵାନୃଷିଃ। ତସ୍ମୈସ ରାଜା ସ୍ଵାଂ ଭାର୍ଯାଂ ସୁଦେଷ୍ଣାଂ ପ୍ରାହିଣୋତ୍ତଦା
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ତେଜସ୍ବୀ ମୁନି କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ।' ତାପରେ ରାଜା ନିଜ ପତ୍ନୀ ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କୁ ସେଠାକୁ ପଠାଇଲେ।
ତସ୍ଯାଂ କାକ୍ଷୀଵଦାଦୀନ୍ସ ଶୂଦ୍ରଯୋନାଵୃଷିସ୍ତଦା। ଜନଯାମାସ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁତ୍ରାନେକାଦଶୈଵ ତୁ
ସେତେବେଳେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମୁନି ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମ ଥିବା ଜଣେ ଜଣାଣୀ ମାନ୍ୟେ ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ କାକ୍ଷୀବଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଦଶଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
କାକ୍ଷୀଵଦାଦୀନ୍ପୁତ୍ରାଂସ୍ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵାନଧୀଯତଃ। ଉଵାଚ ତମୃଷିଂ ରାଜା ମମେମ ଇତି ଭାରତ
କାକ୍ଷୀବଦ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେକୁ ଦେଖି, ରାଜା ମୁନିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ଏମାନେ କି ମୋର ପୁଅ?'
ନେତ୍ଯୁଵାଚ ମହର୍ଷିସ୍ତଂ ମମେମ ଇତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍। ଶୂଦ୍ରଯୋନୌ ମଯା ହୀମେ ଜାତାଃ କାକ୍ଷୀଵଦାଦଯଃ
ମହାର୍ଷି କହିଲେ, 'ନାହିଁ, ଏମାନେ ତୁମର ନୁହଁନ୍ତି। କାକ୍ଷୀବଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମ ଥିବା ଜଣାଣୀର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି।'
ଅନ୍ଧଂ ଵୃଦ୍ଧଂ ଚ ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଦେଷ୍ଣା ମହିଷୀ ତଵ। ଅଵମନ୍ଯ ଦଦୌ ମୂଢା ଶୂଦ୍ରାଂ ଧାତ୍ରେଯିକାଂ ମମ
ମୁଁ ଅନ୍ଧ ଓ ବୃଦ୍ଧ ଦେଖି, ତୁମର ରାଣୀ ସୁଦେଷ୍ଣା ଅବିବେକରେ ମୋତେ ଅଗ୍ରହଣ କରି, ତାଙ୍କର ଶୂଦ୍ର ଦାସୀକୁ ମୋ ପାଖକୁ ପଠାଇଥିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରସାଦଯାମାସ ପୁନସ୍ତମୃଷିସତ୍ତମମ୍। ବଲିଃ ସୁଦେଷ୍ଣାଂ ସ୍ଵାଂ ଭାର୍ଯାଂ ତସ୍ମୈ ସ ପ୍ରାହିଣୋତ୍ପୁନଃ
ତାପରେ ବଲି ମୁନିଙ୍କୁ ପୁଣି ଖୁସି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ଏବଂ ନିଜ ପତ୍ନୀ ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କୁ ପୁଣିଥରେ ମୁନିଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ।
ତାଂ ସ ଦୀର୍ଘତମାଙ୍ଗେଷୁ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵୀମଥାବ୍ରଵୀତ୍। ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି କୁମାରାସ୍ତେ ତେଜସାଽଽଦିତ୍ଯଵର୍ଚସଃ
ମୁନି ରାଣୀଙ୍କ ଅଙ୍ଗସ୍ପର୍ଶ କରି କହିଲେ, 'ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଭଳି ତେଜସ୍ବୀ ପୁଅମାନେ ପାଇବ।'
ଅଙ୍ଗୋ ଵଙ୍ଗଃ କଲିଙ୍ଗଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଡ୍ରଃ ସୁହ୍ମଶ୍ଚ ତେ ସୁତାଃ। ତେଷାଂ ଦେଶାଃ ସମାଖ୍ଯାତାଃ ସ୍ଵନାମକଥିତା ଭୁଵି
ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, କଳିଂଗ, ପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ ସୁହ୍ମ — ଏମାନେ ତୁମର ପୁଅ ହେବେ; ଏମାନଙ୍କ ନାମରେ ଦେଶମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଏମାନଙ୍କ ନାମ ଚାଲିଛି।
ଅଙ୍ଗସ୍ଯାଙ୍ଗୋଽଭଵଦ୍ଦେଶୋ ଵଙ୍ଗୋ ଵଙ୍ଗସ୍ଯ ଚ ସ୍ମୃତଃ। କଲିଙ୍ଗଵିଷଯଶ୍ଚୈଵ କଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ଚ ସ ସ୍ମୃତଃ
ଅଙ୍ଗଙ୍କ ନାମରେ ଅଙ୍ଗ ଦେଶ, ବଙ୍ଗଙ୍କ ନାମରେ ବଙ୍ଗ ଦେଶ, ଏବଂ କଳିଂଗଙ୍କ ନାମରେ କଳିଂଗ ଦେଶ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ପୁଣ୍ଡ୍ରସ୍ଯ ପୁଣ୍ଡ୍ରାଃ ପ୍ରଖ୍ଯାତାଃ ସୁହ୍ମାଃ ସୁହ୍ମସ୍ଯ ଚ ସ୍ମୃତାଃ। ଏଵଂ ବଲେଃ ପୁରା ଵଂଶଃ ପ୍ରଖ୍ଯାତୋ ଵୈ ମହର୍ଷିଜଃ
ପୁଣ୍ଡ୍ରଙ୍କ ନାମରେ ପୁଣ୍ଡ୍ର ଦେଶ, ସୁହ୍ମଙ୍କ ନାମରେ ସୁହ୍ମ ଦେଶ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଭଳି ବଲିଙ୍କ ବଂଶ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଗଲା।
ଏଵମନ୍ଯେ ମହେଷ୍ଵାସା ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଭୁଵି। ଜାତାଃ ପରମଧର୍ମଜ୍ଞା ଵୀର୍ଯଵନ୍ତୋ ମହାବଲାଃ। ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵମପ୍ଯତ୍ର ମାତଃ କୁରୁ ଯଥେପ୍ସିତମ୍
ଏଭଳି ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମ ଜାଣୁଥିଲେ ଏବଂ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ ଥିଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମାଆ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ସେହିପରି କର।
ପୁନର୍ଭରତଵଂଶସ୍ଯ ହେତୁଂ ସନ୍ତାନଵୃଦ୍ଧଯେ। ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନିଯତଂ ମାତସ୍ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶୃଣୁ
ପୁଣି ଭାରତ ବଂଶର ସନ୍ତାନ ବୃଦ୍ଧିର କାରଣ କହିବି; ମାଆ, ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନଦେଇ ଶୁଣ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଗୁଣଵାନ୍କଶ୍ଚିଦ୍ଧନେନୋପନିମନ୍ତ୍ର୍ଯତାମ୍। ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯକ୍ଷେତ୍ରେଷୁ ଯଃ ସମୁତ୍ପାଦଯେତ୍ପ୍ରଜାଃ
ଗୁଣବାନ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଧନ ଦେଇ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କର; ସେ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସନ୍ତାନ ଦେଇପାରିବେ।
ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ତୁ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧର୍ମହେତ୍ଵର୍ଥସଂହିତମ୍। ମାତା ସତ୍ଯଵତୀ ଭୀଷ୍ମଂ ପୁନରେଵାଭ୍ଯଭାଷତ
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଭିତ୍ତିକ କଥା ଶୁଣି, ମାଆ ସତ୍ୟବତୀ ପୁଣିଥରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଔଚଥ୍ଯମଧିକୃତ୍ଯେଦମଙ୍ଗଂ ଚ ଯଦୁଦାହୃତମ୍। ପୌରାଣୀ ଶ୍ରୁତିରିତ୍ଯେଷା ପ୍ରାପ୍ତକାଲମିଦଂ କୁରୁ
ଔଚଥ୍ୟ ଓ ଅଙ୍ଗ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ଏହା ପୁରାତନ ପ୍ରଥା ଓ ଶ୍ରୁତି; ଏହି ସମୟରେ ଏହା କରିବାଠିକ।