କିଂ ନୁ ନିଃକ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଲୋକୋ ଯତ୍ରାନାଥୋଽଵସୀଦତି। ସମାଗମ୍ଯ ତୁ ରାଜାନୋ ମଯୋକ୍ତା ରାଜସତ୍ତମାଃ
ଏହି ଜଗତ କି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଅନାଥ ଛାଡ଼ି ଦିଯାଉଛନ୍ତି? ତଥାପି, ଏକତ୍ରିତ ରାଜାମାନେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ, ମୁଁ ସମ୍ବୋଧନ କରିଥିଲି।
ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ସର୍ଵେ ରାଜାନୋ ମଯୋକ୍ତଂ ରାଜସତ୍ତମାଃ। ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ତୁ ଯେ ଵୃଦ୍ଧାଃ ପାଞ୍ଚାଲାନାଂ ଚ ଯେ ଵରାଃ
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ, ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ—ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧ ଓ ପଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ଵିଵାହେଽସ୍ମିନ୍ମା ଧର୍ମୋ ମା ପରାଜଯେତ୍। ପ୍ରସୀଦ ଯଜ୍ଞସେନେହ ଗତିର୍ମେ ଭଵ ସୋମକ
ତୁମର କୃପାରେ ଏହି ବିବାହରେ ମୋର ଧର୍ମ ହାରିବ ନାହିଁ; ଦୟା କର, ଯଜ୍ଞସେନ, ମୋର ଗତି ତୁମ ସହିତ ହେଉ, ଓ ସୋମକ।
ଜାନାମି ତ୍ଵାଂ ବୋଧଯାମି ରାଜପୁତ୍ରି ଵିଶେଷତଃ। ଯଥାଶକ୍ତି ଯଥାଧର୍ମଂ ବଲଂ ସଂଧାରଯାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ଜାଣିଛି, ରାଜକୁମାରୀ, ଏବଂ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଉପଦେଶ ଦେଉଛି: ମୋର ଶକ୍ତି ଯଥାଶକ୍ତି ଓ ଯଥାଧର୍ମ ରକ୍ଷା କରୁଛି।
ଅନ୍ଯସ୍ମାତ୍ପାର୍ଥିଵାଦ୍ଯତ୍ତେ ଭଯଂ ସ୍ଯାତ୍ପାର୍ଥିଵାତ୍ମଜେ। ତସ୍ଯାପନଯନେ ହେତୁଂ ସଂଵିଧାତୁମହଂ ପ୍ରଭୁଃ
ଯଦି ତୁମେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରାଜାଙ୍କୁ ଭୟ କରୁଛ, ରାଜକୁମାରୀ, ମୁଁ ଏହି ଭୟର କାରଣକୁ ଦୂର କରିବାର ଶକ୍ତି ରଖିଛି।
ନହି ଶାନ୍ତନଵସ୍ଯାହଂ ମହାସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରହାରିଣଃ। ଈଶ୍ଵରଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ହି ବଲଂ ଧର୍ମୋଽନୁଵର୍ତତେ
ମୁଁ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମହାସ୍ତ୍ର ଧାରୀ ଭୀଷ୍ମ ଉପରେ ଅଧିକାରୀ ନୁହେଁ; କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତି ସଦା ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରେ।
ସା ସାଧୁ ଵ୍ରଜ କଲ୍ଯାଣି ନ ମାଂ ଭୀଷ୍ମୋ ଦହେଦ୍ବଲାତ୍। ନ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣଂସ୍ତେ ସର୍ଵେ କିମିତ୍ଯେଵ ନ ଵେଦ୍ମ୍ଯହମ୍
ତେଣୁ, ଶୁଭେ, ଯାଉ, ଭୀଷ୍ମ ମୋତେ ଜବରଦସ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦହିବେ ନାହିଁ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିନଥିଲି—ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କାହିଁକି ଏହା ହେଲା ମୁଁ ଜାଣି ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସ୍ରଜମାସଜ୍ଯ ଦ୍ଵାରି ରାଜ୍ଞୋ ଵ୍ଯପାଦ୍ରଵତ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ମାଳା ପିନ୍ଧି ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରରୁ ଦୂରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଵ୍ଯୁଦସ୍ତାଂ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ତପସା ସଂଶିତଵ୍ରତାମ୍। ତାମନ୍ଵଗଚ୍ଛଦ୍ଦ୍ରୁପଦଃ ସାନ୍ତ୍ଵଂ ଜଲ୍ପନ୍ପୁନଃ ପୁନଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଓ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦ୍ରୁପଦ ତାଙ୍କ ପଛରେ ପଛରେ ଚାଲି, ପୁନଃପୁନଃ ଶାନ୍ତି ଦେବା ଉପଦେଶ କରୁଥିଲେ।
ସ୍ରଜଂ ଗୃହାଣ କଲ୍ଯାଣି ନ ନୋ ଵୈରଂ ପ୍ରସଞ୍ଜଯ
ମାଳା ନେଇବା, ଶୁଭେ, ଆମ ସହିତ ଶତ୍ରୁତା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା ନାହିଁ।
ଏଵମେଵ ତ୍ଵଯା କାର୍ଯମିତି ସ୍ମ ପ୍ରତିକାଙ୍କ୍ଷତେ। ନ ତୁ ତସ୍ଯାନ୍ଯଥା ଭାଵୋ ଦୈଵମେତଦମାନୁଷମ୍
ଏପରି ତୁମେ କରିବା ଉଚିତ—ସେ ଏହା ଆଶା କରୁଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ମନ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ଥିଲା ନାହିଁ—ଏହା ଦୈବ, ମାନବୀୟ ନୁହେଁ।
ଯଶ୍ଚୈନାଂ ସ୍ରଜମାଦାଯ ସ୍ଵଯଂ ଵୈ ପ୍ରତିମୋକ୍ଷତେ। ସ ଭୀଷ୍ମଂ ସମରେ ହନ୍ତା ମମ ଧର୍ମପ୍ରଣାଶନମ୍
ଯେଉଁଠି ଏହି ମାଳା ନେଇ ନିଜେ ପିନ୍ଧିବେ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବେ, ଯେଉଁଠି ମୋର ଧର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିଲେ।
ତାଂ ସ୍ରଜଂ ଦ୍ରୁପଦୋ ରାଜା କଂଚିତ୍କାଲଂ ରରକ୍ଷ ସଃ। ତତୋ ଵିସ୍ରମ୍ଭମାସ୍ଥାଯ ତୂଷ୍ଣୀମେତାମୁପୈକ୍ଷତ
ଦ୍ରୁପଦ ରାଜା କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ମାଳାକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ; ପରେ ଅନାସକ୍ତ ହୋଇ, ଚୁପଚାପ ତାହାକୁ ଅନଦେଖା କରିଦେଲେ।
ତାଂ ଶିଖଣ୍ଡିନ୍ଯବଧ୍ନାତ୍ତୁ ବାଲା ପିତୁରଵଜ୍ଞଯା। ତାଂ ପିତା ତ୍ଵତ୍ଯଜଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ତ୍ରସ୍ତୋ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ କିଲ୍ବିଷାତ୍
ପରେ ଶିଖଣ୍ଡିନୀ, ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ, ପିତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି ଏହି ମାଳା ପିନ୍ଧିଲେ; ତାଙ୍କ ପିତା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ରୋଷକୁ ଭୟ କରି ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ଇଷୀକଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଭୀତା ସାଭ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍ତପସ୍ଵିନମ୍। ଗଙ୍ଗାଦ୍ଵାରି ତପସ୍ଯନ୍ତଂ ତୁଷ୍ଟିହେତୋସ୍ତପସ୍ଵିନୀ
ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲା, ଯିଏ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ କୂଳରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର କୃପା ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା।
ଉପଚାରାଭିତୁଷ୍ଟସ୍ତାମବ୍ରଵୀଦୃଷିସତ୍ତମଃ। ଗଙ୍ଗାଦ୍ଵାରେ ଵିଭଜନଂ ଭଵିତା ନଚିରାଦିଵ
ତାଙ୍କର ସେବାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ସେ ମହାର୍ଷି କହିଲେ: 'ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ଶୀଘ୍ର ଏକ ବିଭାଜନ ହେବ।'
ତତ୍ର ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜାନଂ ତୁମ୍ବୁରୁଂ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନମ୍। ଆରାଧଯିତୁମୀହସ୍ଵ ସମ୍ଯକ୍ପରିଚରସ୍ଵ ତମ୍
ସେଠାରେ ତୁମେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ରାଜା ତୁମ୍ବୁରୁଙ୍କୁ ଭଲଭାବରେ ପୂଜା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର, ଏବଂ ଭଲଭାବରେ ସେବା କର।
ଅହମପ୍ଯତ୍ର ସାଚିଵ୍ଯଂ କର୍ତାସ୍ମି ତଵ ଶୋଭନେ। ତଂ ତଦାଚର ଭଦ୍ରଂ ତେ ସ ତେ ଶ୍ରେଯୋ ଵିଧାସ୍ଯତି
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି କାମରେ ତୁମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୋ କଥା ମାନ, ସେ ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ କରିବେ।
ତତୋ ଵିଭଜନଂ ତତ୍ର ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାମଵର୍ତତ। ତତ୍ର ଦ୍ଵାଵଵଶିଷ୍ଯେତାଂ ଗନ୍ଧର୍ଵାଵମିତୌ ଜସୌ
ତାପରେ ସେଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭାଜନ ହେଲା, ଏବଂ ଦୁଇଜଣ ସମାନ ତେଜସ୍ବୀ ଗନ୍ଧର୍ବ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲେ।
ତଯୋରେକଃ ସମୀକ୍ଷ୍ଯୈନାଂ ସ୍ତ୍ରୀବୁଭୂଷୁରୁଵାଚ ହ। ଇଦଂ ଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ପୁଂଲିଙ୍ଗଂ ଵୃଣେ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗମେଵ ତେ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ, ଜନାଣୀ ହେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ: 'ଏହି ପୁରୁଷ ଶରୀର ନିଅ, ମୁଁ ତୁମ ନାରୀ ଶରୀର ନେଉଛି।'
ନିଯମଂ ଚକ୍ରତୁସ୍ତତ୍ର ସ୍ତ୍ରୀ ପୁମାଂଶ୍ଚୈଵ ତାଵୁଭୌ। ତତଃ ପୁମାନ୍ସମଭଵଚ୍ଛିଖଣ୍ଡୀ ପରଵୀରହା
ସେଠାରେ ଦୁଇଜଣ ଏକ ଚୁକ୍ତି କଲେ—ଜଣେ ନାରୀ ହେବେ, ଅନ୍ୟଜଣେ ପୁରୁଷ; ଏଭଳି ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ପୁରୁଷ ହେଲେ।
ସ୍ତ୍ରୀ ଭୂତ୍ଵା ହ୍ଯପଚକ୍ରାମ ସ ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ। ଲବ୍ଧ୍ଵା ତୁ ମହତୀଂ ପ୍ରୀତିଂ ଯାଜ୍ଞସେନିର୍ମହାଯଶାଃ
ସେ ଗନ୍ଧର୍ବ ନାରୀ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ଚାଲିଗଲେ; ଏବଂ ଯାଜ୍ଞସେନୀ, ବଡ଼ ଖ୍ୟାତିଶାଳି, ବଡ଼ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଲେ।
ତତୋ ବୁଦ୍ବୁଦକଂ ଗତ୍ଵା ପୁନରସ୍ତ୍ରାଣି ସୋଽକରୋତ୍। ତତ୍ର ଚାସ୍ତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି କୃତ୍ଵା ସ ସୁମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ତାପରେ ସେ ବୁଦ୍ବୁଦକାକୁ ଯାଇ, ପୁନି ଅସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ; ସେଠାରେ ସେ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଲାଭ କଲେ।
ସ୍ଵଦେଶମଭିସଂପଦେ ପାଞ୍ଚାଲଂ କୁରୁନନ୍ଦନ। ସୋଽଭିଵାଦ୍ଯ ପିତୁଃ ପାଦୌ ମହେଷ୍ଵାସଃ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ
ସେ ନିଜ ଦେଶ ପଞ୍ଚାଳକୁ ଫେରିଲେ, ହେ କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଏବଂ ହାତ ଜୋଡି ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ପାଦ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ସେ ମହାଧନୁର୍ଧର।
ଉଵାଚ ଭଵତା ଭୀଷ୍ମାନ୍ନ ଭେତଵ୍ଯଂ କଥଂଚନ
ସେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କେବେ ଭୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ।'
ଅମ୍ବାଯାଂ ନିର୍ଗତାଯାଂ ତୁ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵସ୍ତଦା। ନ୍ଯାଯେନ କାରଯାମାସ ରାଜ୍ଞୋ ଵୈଵାହିକୀଂ କ୍ରିଯାମ୍
ଅମ୍ବା ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଭୀଷ୍ମ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ରାଜାଙ୍କ ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନ୍ୟାୟମୂଳକ ଭାବେ କରାଇଲେ।
ଅମ୍ବିକାମ୍ବାଲିକେ ଚୈଵ ପରିଣୀଯାଗ୍ନିସଂନିଧୌ। `ତଯୋଃ ପାଣୀ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ କୌରଵ୍ଯୋ ରୂପଦର୍ପିତଃ।' ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯୋ ଧର୍ମାତ୍ମା କାମାତ୍ମା ସମପଦ୍ଯତ
ଅମ୍ବିକା ଓ ଅମ୍ବାଳିକାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ସାକ୍ଷୀ କରି ବିବାହ କରି, ତାଙ୍କର ରୂପରେ ଗର୍ବିତ କୌରବ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ କାମନାଶୀଳ, ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ହେଲେ।
ତେ ଚାପି ବୃହତୀଶ୍ଯାମେ ନୀଲକୁଞ୍ଚିତମୂର୍ଧଜେ। ରକ୍ତତୁଙ୍ଗନଖୋପେତେ ପୀନଶ୍ରୋଣିପଯୋଧର଼େ
ସେ ଦୁଇଜଣ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, କୁଞ୍ଚିତ କଳା କେଶ, ଲାଲ ଉଠା ନଖ, ପୁଷ୍ଟ ନିତମ୍ଭ ଓ ଉଦାର ସ୍ତନ ଥିଲେ।
ଆତ୍ମନଃ ପ୍ରତିରୂପୋଽସୌ ଲବ୍ଧଃ ପତିରିତି ସ୍ଥିତେ। ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯଂ କଲ୍ଯାଣ୍ଯୌ ପୂଜଯାମାସତୁଃ ଶୁଭେ
'ଆମେ ନିଜ ପରି ଏକ ସ୍ୱାମୀ ପାଇଛୁ' ଭାବି, ସେ ଶୁଭ ଅପସରାମାନେ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପ୍ରତି ସକ୍ତେ ଚ ଏକଭାଵେ ଇଵ ସ୍ଥିତେ।' ସ ଚାଶ୍ଵିରୂପସଦୃଶୋ ଦେଵତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ। ସର୍ଵାସାମେଵ ନାରୀଣାଂ ଚିତ୍ତପ୍ରମଥନୋ ରହଃ
ଏକାନ୍ତରେ ସେମାନେ ପ୍ରେମରେ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ ଥିଲେ; ସେ ଦ୍ୱି ଅଶ୍ୱିନୀଙ୍କ ପରି ଦେବତା ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ, ସମସ୍ତା ନାରୀଙ୍କ ହୃଦୟ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲେ।