ଭଜ୍ଯମାନଂ ବଲଂ ରାଜନ୍ସାତ୍ଵତେନ ମହାତ୍ମନା। ନାଭ୍ଯଵର୍ତତ ଯୁଦ୍ଧାଯ ତ୍ରାସିତଂ ଦୀର୍ଘବାହୁନା
ରାଜା, ସାତ୍ୱତ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଆକ୍ରମଣରେ ତୁମ ସେନା ଭାଙ୍ଗିଯିବା ସମୟରେ, ଦୀର୍ଘବାହୁ ଯୋଧାଙ୍କ ଭୟରେ କେହି ମୁହଁ ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାର ସାହସ କରିଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ଭୃଶଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସହସୋଦ୍ଵୃତ୍ଯ ଚକ୍ଷୁଷୀ। ସାତ୍ଯକିଂ ସତ୍ଯକର୍ମାଣଂ ସ୍ଵଯମେଵାଭିଦୁଦ୍ରୁଵେ
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ ଭୟଙ୍କର ରେଗରେ ଆଖି ଉଠାଇ, ସତ୍ୟକର୍ମା ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଦୌଡିଲେ।
ପ୍ରତିଲଭ୍ଯ ତତଃ ସଂଜ୍ଞାଂ ମାରୁତିଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ। ଵିକୃଷ୍ଯ କାର୍ମୁକଂ ଘୋରଂ ଭାରସାଧନମୁତ୍ତମମ୍। ଅଲମ୍ବୁସଂ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈରର୍ଦଯାମାସ ସର୍ଵତଃ
ସଂଜ୍ଞା ଫେରିଆସି, ମାରୁତି ରୋଷରେ ଭରି ନିଜ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ ଟାଣି, ଅଲମ୍ବୁସାକୁ ଚାରିପାଖରୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସ ଵିଦ୍ଧୋ ବହୁଭିର୍ବାଣୈର୍ନୀଲାଞ୍ଜନଚଯୋପମଃ। ଶୁଶୁଭେ ସର୍ଵତୋ ରାଜନ୍ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଇଵ କିଂଶୁକଃ
ଅନେକ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ ନୀଳ କଜଳ ତଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅଲମ୍ବୁସା, ଚାରିପାଖରେ ଫୁଲିଥିବା କିଂଶୁକ ଗଛ ପରି ଚମକିଉଠିଲେ।
ସ ଵଧ୍ଯମାନଃ ସମରେ ଭୀମଚାପଚ୍ଯୁତୈଃ ଶରୈଃ। ସ୍ମରନ୍ଭ୍ରାତୃଵଧଂ ଚୈଵ ପାଣ୍ଡଵେନ ମହାତ୍ମନା। ଘୋରଂ ରୂପମଥୋ କୃତ୍ଵା ଭୀମସେନମଭାଷତ
ଭୀମଙ୍କ ଧନୁଷରୁ ଛୁଟିଥିବା ବାଣରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ ପାଇ, ପାଣ୍ଡବ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭାଇର ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧରି ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତିଷ୍ଠେଦାନୀଂ ରଣେ ପାର୍ଥ ପଶ୍ଯ ମେଽଦ୍ଯ ପରାକ୍ରମମ୍।। ବାକୋ ନାମ ସୁଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ରାକ୍ଷସପ୍ରଵରୋ ବଲୀ
ଏବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରୁହ, ପାର୍ଥ, ଆଜି ମୋର ପ୍ରତାପ ଦେଖ। ମୁଁ ବାକା, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଧାରଣ କରିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ।
ପରୋକ୍ଷଂ ମମ ତଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ଯଦ୍ଧାତା ମେ ହତସ୍ତ୍ଵଯା
ମୋ ଭାଇକୁ ତୁମେ ମାରିଥିଲା, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ହୋଇନଥିଲା।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ଭୀମମନ୍ତର୍ଧାନଂ ଗତସ୍ତଦା। ମହତା ଶରଵର୍ଷେଣ ଭୃଶଂ ତଂ ସମଵାକିରତ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ଭୀମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ତାପରେ ଭୀମଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ବର୍ଷାରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଭୀମସ୍ତୁ ସମରେ ରାଜନ୍ନଦୃଶ୍ଯେ ରାକ୍ଷସେ ତଦା। ଆକାଶଂ ପୂରଯାମାସ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ସମୟରେ, ଭୀମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଭାଙ୍ଗା ଶଳା ବାଣରେ ଆକାଶକୁ ପୂରିଦେଲେ।
ସ ଵଧ୍ଯମାନୋ ଭୀମେନ ନିମେଷାଦ୍ରଥମାସ୍ଥିତଃ। ଜଗାମ ଧରଣୀଂ ଚୈଵ କ୍ଷୁଦ୍ରଃ ଖଂ ସହସାଽଗମତ୍
ଭୀମଙ୍କ ଆଘାତରେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରଥରେ ଚଢି, ତୁରନ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଯାଇ, ଅଚାନକ ଆକାଶକୁ ଉଡିଗଲେ।
ଉଚ୍ଚାଵଚାନି ରୂପାଣି ଚକାର ସୁବହୂନି ଚ। ଅଣୁର୍ବୃହତ୍ପୁନଃ ସ୍ଥୂଲୋ ନାଦାନ୍ମୁଞ୍ଚନ୍ନିଵାମ୍ବୁଦଃ
ସେ ବହୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପ ନେଲେ—କେବେ ଅତି ଛୋଟ, କେବେ ବଡ, ପୁଣି ଅତି ଭାରି, ବଦଳ ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରିଲେ।
[ନିପେତୁର୍ଗଗନାଚତ୍ଚୈଵ ଶରଧାରାଃ ସହସ୍ରଶଃ। ଶକ୍ତଯଃ କଣପାଃ ପ୍ରାସାଃ ଶୂଲପଟ୍ଟସତୋମରାଃ
ଆକାଶରୁ ହଜାର ହଜାର ବାଣ, ଶକ୍ତି, କଣପା, ପ୍ରାସ, ଶୂଳ, ପଟ୍ଟସ, ତୋମର ବର୍ଷା ପଡିଲା।
ଶତଘ୍ନ୍ଯଃ ପରିଘାଶ୍ଚୈଵ ଭିଣ୍ଡିପାଲାଃ ପରଶ୍ଵଥାଃ। ଶିଲାଃ ଖଙ୍ଘା ଗୁଡାଶ୍ଚୈଵ ଋଷ୍ଟୀର୍ଵଜ୍ରାଣି ଚୈଵ ହ
ଶତଘ୍ନୀ, ଲୋହା ଗଦା, ମୁସଳ, କୁଲାଡି, ପଥର, ତଳୱାର, ଗୁଡା, ରୁଷ୍ଟି, ଭଜ୍ର ମଧ୍ୟ ଆକାଶରୁ ଝରିଲା।
ସା ରାକ୍ଷସଵିସୃଷ୍ଟା ତୁ ଶସ୍ତ୍ରଵୃଷ୍ଟିଃ ସୁଦାରୁଣା। ଜଘାନ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ସୈନିକାନ୍ରଣମୂର୍ଧନି।।]
ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଛାଡାଯାଇଥିବା ସେ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଲା।
ଉଚ୍ଚାଵଚାସ୍ତଥା ଵାଚୋ ଵ୍ଯାଜହାର ସମନ୍ତତଃ। ତେନ ପାଣ୍ଡଵସୈନ୍ଯାନାଂ ସୂଦିତା ଯୁଧି ଵାରଣାଃ
ସେ ଚାରିପାଖରେ ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଚିତ୍କାର କରି, ପାଣ୍ଡବ ସେନାର ହାତୀମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମରିଗଲେ।
ହଯାଶ୍ଚ ବହଵୋ ରାଜନ୍ପତ୍ତଯଶ୍ଚ ତଥା ପୁନଃ। ରଥେଭ୍ଯୋ ରଥିନଃ ପେତୁସ୍ତସ୍ଯ ନୁନ୍ନାଃ ସ୍ମ ସାଯକୈଃ
ରାଜା, ଅନେକ ଘୋଡା, ପଦାଟୀ ଓ ରଥଯୋଧାମାନେ ତାଙ୍କ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ ରଥରୁ ତଳେ ପଡିଗଲେ।
ଶୋଣିତୋଦାଂ ରଥାଵର୍ତାଂ ହସ୍ତିଗ୍ରାହସମାକୁଲାମ୍। ଛତ୍ରହଂସାଂ କର୍ଦମିନୀଂ ବାହୁପନ୍ନଗସଙ୍କୁଲାମ୍
ସେ ଏକ ରକ୍ତର ତରଙ୍ଗ ଭରିତ ନଦୀକୁ ଚଳାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ହାତୀ ମାନେ କୁମିର ଭଳି ଚାଲିଥିଲେ, ଛତାମାନେ ହଂସ ଭଳି ଭାସିଯାଉଥିଲେ, ମାଟିରେ ମିଶି ନଦୀ ଅନେକ ମାନଙ୍କର ଭୁଜା ସର୍ପ ଭଳି ଚାଲିଥିଲା।
ନଦୀଂ ପ୍ରଵର୍ତଯାମାସ ରକ୍ଷୋଗଣସମାକୁଲାମ୍। ଵହନ୍ତୀଂ ବହୁଧା ରାଜଂଶ୍ଚେଦିପାଞ୍ଚାଲସୃଞ୍ଜଯାନ୍
ସେ ଏକ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭରିତ ନଦୀକୁ ଚଳାଇଲେ, ଯାହା ଅନେକ ଭାବରେ ଚେଦି, ପଞ୍ଚାଳ, ଶୃଞ୍ଜୟ ମାନଙ୍କୁ ଭାସିନେଲା, ରାଜା।
ତଂ ତଥା ସମରେ ରାଜନ୍ଵିଚରନ୍ତମଭୀତଵତ୍। ପାଣ୍ଡଵା ଭୃଶସଂଵିଗ୍ନାଃ ପ୍ରାପଶ୍ଯଂସ୍ତସ୍ଯ ଵିକ୍ରମମ୍
ଯେତେବେଳେ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟ ନାହିଁ ଭାବରେ ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଦେଖି ବହୁତ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ତାଵକାନାଂ ତୁ ସୈନ୍ଯାନାଂ ପ୍ରହର୍ଷଃ ସମଜାଯତ। ଵାଦିତ୍ରନିନଦଶ୍ଚୋଗ୍ରଃ ସୁମହାନ୍ରୋମହର୍ଷଣଃ
ତୁମର ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ ଆନନ୍ଦ ଆସିଲା, ତାଙ୍କର ଉପକରଣର ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଚାରିପାଖରେ ଗୁଞ୍ଜିଲା, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ଲୋକମାନଙ୍କର କେଶ ଦଣ୍ଡିଉଠିଲା।
ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିନଦଂ ଘୋରଂ ତଵ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵଃ। ନାମୃଷ୍ଯତ ଯଥା ନାଗସ୍ତଲଶବ୍ଦଂ ସମୀରିତମ୍
ତୁମ ସେନାର ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗୁଞ୍ଜନ ଶୁଣି, ପାଣ୍ଡବ ଏହାକୁ ସହିପାରିଲେନି, ଯେପରି ଏକ ସର୍ପ ତଳ ଶବ୍ଦକୁ ସହିପାରିନଥିବା।
ତତଃ କ୍ରୋଧାଭିତାମ୍ରାକ୍ଷୋ ନିର୍ଦହନ୍ନିଵ ପାଵକଃ। ସନ୍ଦଧେ ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରମସ୍ତ୍ରଂ ସ ସ୍ଵଯଂ ତ୍ଵଷ୍ଟେଵ ମାରୁତିଃ
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହେଇଗଲା, ଅଗ୍ନି ଭଳି ଦହିଉଠିଲେ, ସେ ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରୟୋଗ କଲେ, ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ଓ ମାରୁତି ଭଳି।
ତତଃ ଶରସହସ୍ରାଣି ପ୍ରାଦୁରାସନ୍ସମନ୍ତତଃ। ତୈଃ ଶରୈସ୍ତଵ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ଵିଦ୍ରଵଃ ସୁମହାନଭୂତ୍
ତାପରେ ଚାରିପାଖରେ ହଜାର ହଜାର ଅଣ୍ଡା ଦେଖାଦେଲା, ଏହି ଅଣ୍ଡାମାନେ ତୁମ ସେନାରେ ବଡ ଭୟଙ୍କର ଭଗଡ଼ ଆଣିଦେଲେ।
ତଦସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରେରିତଂ ତେନ ଭୀମସେନେନ ସଂଯୁଗେ। ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ମହାମାଯାଂ ହତ୍ଵା ରାକ୍ଷସମାର୍ଦଯତ୍
ଏହି ଅସ୍ତ୍ର, ଭୀମସେନ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିଲେ, ରାକ୍ଷସର ବଡ ମାୟାକୁ ନଷ୍ଟ କରି, ରାକ୍ଷସକୁ ହତ କଲା।
ସ ଵଧ୍ଯମାନୋ ବହୁଧା ଭୀମସେନେନ ରାକ୍ଷସଃ। ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ସମରେ ଭୀମଂ ଦ୍ରୋଣାନୀକମୁପାଦ୍ରଵତ୍
ଭୀମସେନ ଦ୍ୱାରା ବହୁ ଭାବରେ ଆକ୍ରମଣ ହେବା ପରେ, ରାକ୍ଷସ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମକୁ ଛାଡି ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ସେନାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲା।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ନିର୍ଜିତେ ରାଜନ୍ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେ ମହାତ୍ମନା। ଅନାଦଯନ୍ସିଂହନାଦୈଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵତୋ ଦିଶମ୍
ଯେତେବେଳେ ଏହି ବଡ ଆତ୍ମା ବିଶିଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସରାଜ ହାରିଗଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସିଂହ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରି ସମସ୍ତ ଦିଶାକୁ ଗୁଞ୍ଜାଇଦେଲେ।
ଅପୂଜଯନ୍ମାରୁତିଂ ଚ ସଂହୃଷ୍ଟାସ୍ତେ ମହାବଲମ୍। ପ୍ରହାଦମିଵ ଦୈତେଯା ଯଥା ଶକ୍ରଂ ମରୁଦ୍ଗଣାଃ
ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମାରୁତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଯେପରି ମାରୁତମାନେ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭଳି।
ତତଃ ପ୍ରତିହତେ ଚକ୍ରେ ସ ଵୀରୋ ରୋଷସଂକୁଲଃ। ପ୍ରାହିଣୋତ୍ତରସା ଶୂଲଂ ଶକ୍ତୀର୍ଦଶଶତଂ ତଦା
ତାପରେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ର ପ୍ରତିହତ ହେବା ପରେ, ସେ ବୀର କ୍ରୋଧରେ ଭରି ଦଶ ଶତ ଶୂଳ ଛାଡିଲେ।
ଜ୍ଵଲନ୍ତୀଶ୍ଚ କିରନ୍ତୀଶ୍ଚ ଜ୍ଵାଲାମାଲାଃ ସମନ୍ତତଃ। ଯୁଗାନ୍ତୋଲ୍କାନିଭାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣା ହେମଦଣ୍ଡା ମହାସ୍ଵନାଃ
ସେ ଶୂଳମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଅଗ୍ନିର ମାଳା ଛାଡୁଥିଲେ, ଯୁଗାନ୍ତର ଉଲ୍କା ଭଳି ତୀବ୍ର, ସୁନାର ଦଣ୍ଡ ଓ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ।
ତାଶ୍ଚାପତନ୍ତୀଃ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ଘଟୋତ୍କଚଃ। ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରୈଃ ପ୍ରଚିଚ୍ଛେଦ ନାରାଚୈଃ କଙ୍କପତ୍ରିଭିଃ
ଘଟୋତ୍କଚ ଏହି ଶୂଳମାନେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଓ କଂକପତ୍ର ଅଣ୍ଡା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ କୁ ଚିରିଦେଲେ।