ତଂ ତୁ ହତ୍ଵା ମହାବାହୁଃ ସହଦେଵୋ ଵ୍ଯରୋଚତ। ଯଥା ଦାଶରଥୀ ରାମଃ ଖରଂ ହତ୍ଵା ମହାବଲମ୍
ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସହଦେବ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲେ, ଯେପରି ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଖରକୁ ମାରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିଲେ।
ହାହାକାରୋ ମହାନାସୀତ୍ତ୍ରିଗର୍ତାନାଂ ଜନେଶ୍ଵର। ରାଜପୁତ୍ରଂ ହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିରମିତ୍ରଂ ମହାରଥମ୍
ତିଗର୍ତ୍ତମାନେ ରାଜପୁତ୍ର ମହାରଥୀ ନିରମିତ୍ରଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି, ହେ ନରପତି, ବଡ଼ ହାହାକାର ହେଲା।
ନକୁଲସ୍ତେ ସୁତଂ ରାଜନ୍ଵିକର୍ଣଂ ପୃଥୁଲୋଚନମ୍। ମୁହୂର୍ତାଜ୍ଜିତଵାଁଲ୍ଲୋକେ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ନକୁଳ, ହେ ରାଜା, ତୁମର ପୁଅ ବିକର୍ଣ୍ଣ, ଚଉଡ଼ା ଆଖି ଥିବା, ସେଠାରେ ଅତି ଶୀଘ୍ର ଜିତିଲେ, ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଲା।
ସାତ୍ଯକିଂ ଵ୍ଯାଘ୍ରଦତ୍ତସ୍ତୁ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ। ଚକ୍ରେଽଦୃଶ୍ଯଂ ସାଶ୍ଵସୂତଂ ସଧ୍ଵଜଂ ପୃତନାନ୍ତରେ
ବାଘଦତ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣରେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା, ସାରଥି ଓ ଧ୍ୱଜ ସହିତ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଅଦୃଶ୍ୟ କରିଦେଲେ।
ତାନ୍ନିଵାର୍ଯ ଶରାଞ୍ଶୂରଃ ଶୈନେଯଃ କୃତହସ୍ତଵତ୍। ସାଶ୍ଵସୂତଧ୍ଵଜଂ ବାଣୈର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରଦତ୍ତମପାତଯତ୍
କିନ୍ତୁ ପ୍ରବଳ ଓ ଶସ୍ତ୍ରଚାଳନରେ ପାରଙ୍ଗତ ସାତ୍ୟକି ସେଇ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ରୋକି, ନିଜ ବାଣରେ ବାଘଦତ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା, ସାରଥି ଓ ଧ୍ୱଜ ସହିତ ଭୂମିକୁ ପତିତ କଲେ।
କୁମାରେ ନିହତେ ତସ୍ମିନ୍ମାଗଧସ୍ଯ ସୁତେ ପ୍ରଭୋ। ମାଗଧାଃ ସର୍ଵତୋ ଯତ୍ତା ଯୁଯୁଧାନମୁପାଦ୍ରଵନ୍
ମାଗଧ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ସେଇ କୁମାର ମୃତ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ମାଗଧ ସେନା ଚାରିଦିଗରୁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଯୁୟୁଧାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଵିସୃଜନ୍ତଃ ଶରାଂଶ୍ଚୈଵ ତୋମରାଂଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ। ମିଣ୍ଡିପାଲାଂସ୍ତଥା ପ୍ରାସାନ୍ମୁଦ୍ରାନ୍ମୁସଲାନପି।। ଅଯୋଧଯନ୍ରଣେ ଶୂରାଃ ସାତ୍ଵତଂ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦମ୍
ସେମାନେ ହଜାର ହଜାର ବାଣ, ତୋମର, ଗଦା, ଭାଲ, ମୁଦ୍ରା, ମୁସଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ସେଇ ପ୍ରବଳ ଯୋଦ୍ଧା ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଦେଲେ।
ତାଂସ୍ତୁ ସର୍ଵାନ୍ସ ବଲଵାନ୍ସାତ୍ଯକିର୍ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦଃ। ନାତିକୃଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧସନ୍ନେଵ ଵିଜିଗ୍ଯେ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ
କିନ୍ତୁ ପ୍ରବଳ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଦମ୍ୟ ସାତ୍ୟକି ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବେଶି କଷ୍ଟ ଛାଡ଼ି ଜିତିଗଲେ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ମାଗଧାନ୍ଦ୍ରଵତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହତଶେଷାନ୍ସମନ୍ତତଃ। ବଲଂ ତେଽଭଜ୍ଯତ ଵିଭୋ ଯୁଯୁଧାନଶରାର୍ଦିତମ୍
ମାଗଧ ଓ ଆନ୍ଧ୍ର ଦଳ ଚାରିପାଖରେ ନିଜ ସାଥୀମାନେ ମରିଯିବା ଦେଖି, ତୁମର ସେନା ଯୁୟୁଧାନଙ୍କର ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ଅଗ୍ନିବାଣରେ ଭାଗିଗଲା, ବିପ୍ରଭାବିତ ହେଇ ଭାଙ୍ଗି ପଡିଲା।
ନାଶଯିତ୍ଵା ରଣେ ସୈନ୍ଯଂ ତ୍ଵଦୀଯଂ ତୁ ସମନ୍ତତଃ। ଵିଧୁନ୍ଵାନୋ ଧନୁଃଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଵ୍ଯଭ୍ରାଜତ ମହାଯଶାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଚାରିପାଖରୁ ତୁମ ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରି, ମହାପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ନାୟକ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ ଦେଖାଇ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।
ଭଜ୍ଯମାନଂ ବଲଂ ରାଜନ୍ସାତ୍ଵତେନ ମହାତ୍ମନା। ନାଭ୍ଯଵର୍ତତ ଯୁଦ୍ଧାଯ ତ୍ରାସିତଂ ଦୀର୍ଘବାହୁନା
ରାଜା, ସାତ୍ୱତ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଆକ୍ରମଣରେ ତୁମ ସେନା ଭାଙ୍ଗିଯିବା ସମୟରେ, ଦୀର୍ଘବାହୁ ଯୋଧାଙ୍କ ଭୟରେ କେହି ମୁହଁ ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାର ସାହସ କରିଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ଭୃଶଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସହସୋଦ୍ଵୃତ୍ଯ ଚକ୍ଷୁଷୀ। ସାତ୍ଯକିଂ ସତ୍ଯକର୍ମାଣଂ ସ୍ଵଯମେଵାଭିଦୁଦ୍ରୁଵେ
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ ଭୟଙ୍କର ରେଗରେ ଆଖି ଉଠାଇ, ସତ୍ୟକର୍ମା ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଦୌଡିଲେ।
ପ୍ରତିଲଭ୍ଯ ତତଃ ସଂଜ୍ଞାଂ ମାରୁତିଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ। ଵିକୃଷ୍ଯ କାର୍ମୁକଂ ଘୋରଂ ଭାରସାଧନମୁତ୍ତମମ୍। ଅଲମ୍ବୁସଂ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈରର୍ଦଯାମାସ ସର୍ଵତଃ
ସଂଜ୍ଞା ଫେରିଆସି, ମାରୁତି ରୋଷରେ ଭରି ନିଜ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ ଟାଣି, ଅଲମ୍ବୁସାକୁ ଚାରିପାଖରୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସ ଵିଦ୍ଧୋ ବହୁଭିର୍ବାଣୈର୍ନୀଲାଞ୍ଜନଚଯୋପମଃ। ଶୁଶୁଭେ ସର୍ଵତୋ ରାଜନ୍ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଇଵ କିଂଶୁକଃ
ଅନେକ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ ନୀଳ କଜଳ ତଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅଲମ୍ବୁସା, ଚାରିପାଖରେ ଫୁଲିଥିବା କିଂଶୁକ ଗଛ ପରି ଚମକିଉଠିଲେ।
ସ ଵଧ୍ଯମାନଃ ସମରେ ଭୀମଚାପଚ୍ଯୁତୈଃ ଶରୈଃ। ସ୍ମରନ୍ଭ୍ରାତୃଵଧଂ ଚୈଵ ପାଣ୍ଡଵେନ ମହାତ୍ମନା। ଘୋରଂ ରୂପମଥୋ କୃତ୍ଵା ଭୀମସେନମଭାଷତ
ଭୀମଙ୍କ ଧନୁଷରୁ ଛୁଟିଥିବା ବାଣରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ ପାଇ, ପାଣ୍ଡବ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭାଇର ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧରି ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତିଷ୍ଠେଦାନୀଂ ରଣେ ପାର୍ଥ ପଶ୍ଯ ମେଽଦ୍ଯ ପରାକ୍ରମମ୍।। ବାକୋ ନାମ ସୁଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ରାକ୍ଷସପ୍ରଵରୋ ବଲୀ
ଏବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରୁହ, ପାର୍ଥ, ଆଜି ମୋର ପ୍ରତାପ ଦେଖ। ମୁଁ ବାକା, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଧାରଣ କରିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ।
ପରୋକ୍ଷଂ ମମ ତଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ଯଦ୍ଧାତା ମେ ହତସ୍ତ୍ଵଯା
ମୋ ଭାଇକୁ ତୁମେ ମାରିଥିଲା, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ହୋଇନଥିଲା।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ଭୀମମନ୍ତର୍ଧାନଂ ଗତସ୍ତଦା। ମହତା ଶରଵର୍ଷେଣ ଭୃଶଂ ତଂ ସମଵାକିରତ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ଭୀମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ତାପରେ ଭୀମଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ବର୍ଷାରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଭୀମସ୍ତୁ ସମରେ ରାଜନ୍ନଦୃଶ୍ଯେ ରାକ୍ଷସେ ତଦା। ଆକାଶଂ ପୂରଯାମାସ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ସମୟରେ, ଭୀମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଭାଙ୍ଗା ଶଳା ବାଣରେ ଆକାଶକୁ ପୂରିଦେଲେ।
ସ ଵଧ୍ଯମାନୋ ଭୀମେନ ନିମେଷାଦ୍ରଥମାସ୍ଥିତଃ। ଜଗାମ ଧରଣୀଂ ଚୈଵ କ୍ଷୁଦ୍ରଃ ଖଂ ସହସାଽଗମତ୍
ଭୀମଙ୍କ ଆଘାତରେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରଥରେ ଚଢି, ତୁରନ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଯାଇ, ଅଚାନକ ଆକାଶକୁ ଉଡିଗଲେ।
ଉଚ୍ଚାଵଚାନି ରୂପାଣି ଚକାର ସୁବହୂନି ଚ। ଅଣୁର୍ବୃହତ୍ପୁନଃ ସ୍ଥୂଲୋ ନାଦାନ୍ମୁଞ୍ଚନ୍ନିଵାମ୍ବୁଦଃ
ସେ ବହୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପ ନେଲେ—କେବେ ଅତି ଛୋଟ, କେବେ ବଡ, ପୁଣି ଅତି ଭାରି, ବଦଳ ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରିଲେ।
[ନିପେତୁର୍ଗଗନାଚତ୍ଚୈଵ ଶରଧାରାଃ ସହସ୍ରଶଃ। ଶକ୍ତଯଃ କଣପାଃ ପ୍ରାସାଃ ଶୂଲପଟ୍ଟସତୋମରାଃ
ଆକାଶରୁ ହଜାର ହଜାର ବାଣ, ଶକ୍ତି, କଣପା, ପ୍ରାସ, ଶୂଳ, ପଟ୍ଟସ, ତୋମର ବର୍ଷା ପଡିଲା।
ଶତଘ୍ନ୍ଯଃ ପରିଘାଶ୍ଚୈଵ ଭିଣ୍ଡିପାଲାଃ ପରଶ୍ଵଥାଃ। ଶିଲାଃ ଖଙ୍ଘା ଗୁଡାଶ୍ଚୈଵ ଋଷ୍ଟୀର୍ଵଜ୍ରାଣି ଚୈଵ ହ
ଶତଘ୍ନୀ, ଲୋହା ଗଦା, ମୁସଳ, କୁଲାଡି, ପଥର, ତଳୱାର, ଗୁଡା, ରୁଷ୍ଟି, ଭଜ୍ର ମଧ୍ୟ ଆକାଶରୁ ଝରିଲା।
ସା ରାକ୍ଷସଵିସୃଷ୍ଟା ତୁ ଶସ୍ତ୍ରଵୃଷ୍ଟିଃ ସୁଦାରୁଣା। ଜଘାନ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ସୈନିକାନ୍ରଣମୂର୍ଧନି।।]
ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଛାଡାଯାଇଥିବା ସେ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଲା।
ଉଚ୍ଚାଵଚାସ୍ତଥା ଵାଚୋ ଵ୍ଯାଜହାର ସମନ୍ତତଃ। ତେନ ପାଣ୍ଡଵସୈନ୍ଯାନାଂ ସୂଦିତା ଯୁଧି ଵାରଣାଃ
ସେ ଚାରିପାଖରେ ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଚିତ୍କାର କରି, ପାଣ୍ଡବ ସେନାର ହାତୀମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମରିଗଲେ।
ହଯାଶ୍ଚ ବହଵୋ ରାଜନ୍ପତ୍ତଯଶ୍ଚ ତଥା ପୁନଃ। ରଥେଭ୍ଯୋ ରଥିନଃ ପେତୁସ୍ତସ୍ଯ ନୁନ୍ନାଃ ସ୍ମ ସାଯକୈଃ
ରାଜା, ଅନେକ ଘୋଡା, ପଦାଟୀ ଓ ରଥଯୋଧାମାନେ ତାଙ୍କ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ ରଥରୁ ତଳେ ପଡିଗଲେ।
ଶୋଣିତୋଦାଂ ରଥାଵର୍ତାଂ ହସ୍ତିଗ୍ରାହସମାକୁଲାମ୍। ଛତ୍ରହଂସାଂ କର୍ଦମିନୀଂ ବାହୁପନ୍ନଗସଙ୍କୁଲାମ୍
ସେ ଏକ ରକ୍ତର ତରଙ୍ଗ ଭରିତ ନଦୀକୁ ଚଳାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ହାତୀ ମାନେ କୁମିର ଭଳି ଚାଲିଥିଲେ, ଛତାମାନେ ହଂସ ଭଳି ଭାସିଯାଉଥିଲେ, ମାଟିରେ ମିଶି ନଦୀ ଅନେକ ମାନଙ୍କର ଭୁଜା ସର୍ପ ଭଳି ଚାଲିଥିଲା।
ନଦୀଂ ପ୍ରଵର୍ତଯାମାସ ରକ୍ଷୋଗଣସମାକୁଲାମ୍। ଵହନ୍ତୀଂ ବହୁଧା ରାଜଂଶ୍ଚେଦିପାଞ୍ଚାଲସୃଞ୍ଜଯାନ୍
ସେ ଏକ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭରିତ ନଦୀକୁ ଚଳାଇଲେ, ଯାହା ଅନେକ ଭାବରେ ଚେଦି, ପଞ୍ଚାଳ, ଶୃଞ୍ଜୟ ମାନଙ୍କୁ ଭାସିନେଲା, ରାଜା।
ତଂ ତଥା ସମରେ ରାଜନ୍ଵିଚରନ୍ତମଭୀତଵତ୍। ପାଣ୍ଡଵା ଭୃଶସଂଵିଗ୍ନାଃ ପ୍ରାପଶ୍ଯଂସ୍ତସ୍ଯ ଵିକ୍ରମମ୍
ଯେତେବେଳେ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟ ନାହିଁ ଭାବରେ ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଦେଖି ବହୁତ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ତାଵକାନାଂ ତୁ ସୈନ୍ଯାନାଂ ପ୍ରହର୍ଷଃ ସମଜାଯତ। ଵାଦିତ୍ରନିନଦଶ୍ଚୋଗ୍ରଃ ସୁମହାନ୍ରୋମହର୍ଷଣଃ
ତୁମର ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ ଆନନ୍ଦ ଆସିଲା, ତାଙ୍କର ଉପକରଣର ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଚାରିପାଖରେ ଗୁଞ୍ଜିଲା, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ଲୋକମାନଙ୍କର କେଶ ଦଣ୍ଡିଉଠିଲା।