ହୃତୋ ରାଜା ହୃତୋ ରାଜା ଭାରଦ୍ଵାଜେନ ମାରିଷ। ଇତ୍ଯାଂସୀତ୍ସୁମହାଞ୍ଶବ୍ଦଃ ପାଣ୍ଡୂସୈନ୍ଯସ୍ଯ ସର୍ଵତଃ
ରାଜାକୁ ଧରିନେଇଛନ୍ତି! ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପୁଅ ରାଜାକୁ ଧରିନେଇଛନ୍ତି!—ଏଭଳି ଉଚ୍ଚ ସବ୍ଦ ପାଣ୍ଡବ ସେନାର ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଉଠିଲା।
ତତସ୍ତ୍ଵରିତମାରୁହ୍ଯ ସହଦେଵରଥଂ ନୃପଃ। ଅପାଯାଜ୍ଜଵନୈରଶ୍ଵୈଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ତାପରେ, ତୁରନ୍ତ ସହଦେବଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼ି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ତାଙ୍କର ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ।
ମାଦ୍ରେଯସ୍ତୁ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦୁର୍ମୁଖଂ ଚ ଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ଭ୍ରାତା ଭ୍ରାତରମାଯତ୍ତୋ ଵିଵ୍ଯାଧ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ
ତାପରେ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଦୁର୍ମୁଖଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ—ଭାଇ ଭାଇଙ୍କୁ ହସି ହସି ମାରୁଥିବା ପରି।
ତଂ ରଣେ ରଭସଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସହଦେଵଂ ମହାବଲମ୍। ଦୁର୍ମୁଖୋ ନଵଭିର୍ବାଣୈସ୍ତାଡଯାମାସ ଭାରତ
ଯୁଦ୍ଧରେ ସହଦେବଙ୍କ ତୀବ୍ର ପ୍ରଭାବ ଦେଖି, ଦୁର୍ମୁଖ ତାଙ୍କୁ ନଉଟି ବାଣ ମାରିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଦୁର୍ମୁଖସ୍ଯ ତୁ ଭଲ୍ଲେନ ଚ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା କେତୁଂ ମହାବଲଃ। ଜଘାନ ଚତୁରୋ ଵାହାଂଶ୍ଚତୁର୍ଭିର୍ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
କିନ୍ତୁ ସହଦେବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିବାରୁ, ଦୁର୍ମୁଖଙ୍କ ଧ୍ୱଜକୁ ଏକ ଚଉଡ଼ା ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଚାରିଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ତାଙ୍କର ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ଅଥାପରେଣ ଭଲ୍ଲେନ ପୀତେନ ନିଶିତେନ ହ। ଚିଚ୍ଛେଦ ସାରଥେଃ କାଯାଚ୍ଛିରୋ ଜ୍ଵଲିତକୁଣ୍ଡଲମ୍
ତାପରେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ସୁନା ରଙ୍ଗର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ, ତିଆରି ହୋଇଥିବା ରଥଚାଳକଙ୍କ ଜ୍ୱଳନ୍ତ କୁଣ୍ଡଳ ସହିତ ମୁଣ୍ଡକୁ ଦେହରୁ ଛେଦ କରିଦେଲେ।
କ୍ଷୁରପ୍ରେଣ ଚ ତୀକ୍ଷ୍ଣେନ କୌରଵ୍ଯସ୍ଯ ମହଦ୍ଧନୁଃ। ସହଦେଵୋ ରଣେ ଛିତ୍ତ୍ଵା ତଂ ଚ ଵିଵ୍ଯାଧ ପଞ୍ଚଭିଃ
ଏବଂ ଏକ ଧାରାଳ ଶସ୍ତ୍ର ବାଣରେ, ସହଦେବ ଯୁଦ୍ଧରେ କୌରବଙ୍କ ମହାଧନୁକୁ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ହତାଶ୍ଵଂ ତୁ ରଥଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦୁର୍ମୁଖୋ ଵିମନାସ୍ତଦା। ଆରୁରୋହ ରଥଂ ରାଜନ୍ନିରମିତ୍ରସ୍ଯ ଭାରତ
ଘୋଡ଼ାମାନେ ମରିଯିବା ପରେ, ଦୁର୍ମୁଖ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ରଥକୁ ଛାଡ଼ି, ନିରମିତ୍ରଙ୍କ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ସହଦେଵସ୍ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନିରମିତ୍ରଂ ମହାହଵେ। ଜଘାନ ପୃଥୁଧାରେଣ ଭଲ୍ଲେନ ପରଵୀରହା
ତାପରେ ସହଦେବ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେ ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ଶତ୍ରୁବିଧ୍ୱଂସୀ ନିରମିତ୍ରଙ୍କୁ ଏକ ଚଉଡ଼ା ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ସ ପପାତ ରଥୋପସ୍ଥାନ୍ନିରମିତ୍ରୋ ଜନେଶ୍ଵରଃ। ତ୍ରିଗର୍ତରାଜସ୍ଯ ସୁତୋ ଵ୍ଯଥଯଂସ୍ତଵ ଵାହିନୀମ୍
ତିଗର୍ତ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ନିରମିତ୍ର ରଥରୁ ଲୁହାଇ ପଡ଼ିଲେ, ହେ ନରପତି, ଏହା ଦେଖି ତୁମ ସେନାରେ ଭୟ ଛାଇଗଲା।
ତଂ ତୁ ହତ୍ଵା ମହାବାହୁଃ ସହଦେଵୋ ଵ୍ଯରୋଚତ। ଯଥା ଦାଶରଥୀ ରାମଃ ଖରଂ ହତ୍ଵା ମହାବଲମ୍
ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସହଦେବ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲେ, ଯେପରି ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଖରକୁ ମାରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିଲେ।
ହାହାକାରୋ ମହାନାସୀତ୍ତ୍ରିଗର୍ତାନାଂ ଜନେଶ୍ଵର। ରାଜପୁତ୍ରଂ ହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିରମିତ୍ରଂ ମହାରଥମ୍
ତିଗର୍ତ୍ତମାନେ ରାଜପୁତ୍ର ମହାରଥୀ ନିରମିତ୍ରଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି, ହେ ନରପତି, ବଡ଼ ହାହାକାର ହେଲା।
ନକୁଲସ୍ତେ ସୁତଂ ରାଜନ୍ଵିକର୍ଣଂ ପୃଥୁଲୋଚନମ୍। ମୁହୂର୍ତାଜ୍ଜିତଵାଁଲ୍ଲୋକେ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ନକୁଳ, ହେ ରାଜା, ତୁମର ପୁଅ ବିକର୍ଣ୍ଣ, ଚଉଡ଼ା ଆଖି ଥିବା, ସେଠାରେ ଅତି ଶୀଘ୍ର ଜିତିଲେ, ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଲା।
ସାତ୍ଯକିଂ ଵ୍ଯାଘ୍ରଦତ୍ତସ୍ତୁ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ। ଚକ୍ରେଽଦୃଶ୍ଯଂ ସାଶ୍ଵସୂତଂ ସଧ୍ଵଜଂ ପୃତନାନ୍ତରେ
ବାଘଦତ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣରେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା, ସାରଥି ଓ ଧ୍ୱଜ ସହିତ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଅଦୃଶ୍ୟ କରିଦେଲେ।
ତାନ୍ନିଵାର୍ଯ ଶରାଞ୍ଶୂରଃ ଶୈନେଯଃ କୃତହସ୍ତଵତ୍। ସାଶ୍ଵସୂତଧ୍ଵଜଂ ବାଣୈର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରଦତ୍ତମପାତଯତ୍
କିନ୍ତୁ ପ୍ରବଳ ଓ ଶସ୍ତ୍ରଚାଳନରେ ପାରଙ୍ଗତ ସାତ୍ୟକି ସେଇ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ରୋକି, ନିଜ ବାଣରେ ବାଘଦତ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା, ସାରଥି ଓ ଧ୍ୱଜ ସହିତ ଭୂମିକୁ ପତିତ କଲେ।
କୁମାରେ ନିହତେ ତସ୍ମିନ୍ମାଗଧସ୍ଯ ସୁତେ ପ୍ରଭୋ। ମାଗଧାଃ ସର୍ଵତୋ ଯତ୍ତା ଯୁଯୁଧାନମୁପାଦ୍ରଵନ୍
ମାଗଧ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ସେଇ କୁମାର ମୃତ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ମାଗଧ ସେନା ଚାରିଦିଗରୁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଯୁୟୁଧାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଵିସୃଜନ୍ତଃ ଶରାଂଶ୍ଚୈଵ ତୋମରାଂଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ। ମିଣ୍ଡିପାଲାଂସ୍ତଥା ପ୍ରାସାନ୍ମୁଦ୍ରାନ୍ମୁସଲାନପି।। ଅଯୋଧଯନ୍ରଣେ ଶୂରାଃ ସାତ୍ଵତଂ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦମ୍
ସେମାନେ ହଜାର ହଜାର ବାଣ, ତୋମର, ଗଦା, ଭାଲ, ମୁଦ୍ରା, ମୁସଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ସେଇ ପ୍ରବଳ ଯୋଦ୍ଧା ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଦେଲେ।
ତାଂସ୍ତୁ ସର୍ଵାନ୍ସ ବଲଵାନ୍ସାତ୍ଯକିର୍ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦଃ। ନାତିକୃଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧସନ୍ନେଵ ଵିଜିଗ୍ଯେ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ
କିନ୍ତୁ ପ୍ରବଳ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଦମ୍ୟ ସାତ୍ୟକି ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବେଶି କଷ୍ଟ ଛାଡ଼ି ଜିତିଗଲେ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ମାଗଧାନ୍ଦ୍ରଵତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହତଶେଷାନ୍ସମନ୍ତତଃ। ବଲଂ ତେଽଭଜ୍ଯତ ଵିଭୋ ଯୁଯୁଧାନଶରାର୍ଦିତମ୍
ମାଗଧ ଓ ଆନ୍ଧ୍ର ଦଳ ଚାରିପାଖରେ ନିଜ ସାଥୀମାନେ ମରିଯିବା ଦେଖି, ତୁମର ସେନା ଯୁୟୁଧାନଙ୍କର ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ଅଗ୍ନିବାଣରେ ଭାଗିଗଲା, ବିପ୍ରଭାବିତ ହେଇ ଭାଙ୍ଗି ପଡିଲା।
ନାଶଯିତ୍ଵା ରଣେ ସୈନ୍ଯଂ ତ୍ଵଦୀଯଂ ତୁ ସମନ୍ତତଃ। ଵିଧୁନ୍ଵାନୋ ଧନୁଃଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଵ୍ଯଭ୍ରାଜତ ମହାଯଶାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଚାରିପାଖରୁ ତୁମ ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରି, ମହାପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ନାୟକ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ ଦେଖାଇ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।
ଭଜ୍ଯମାନଂ ବଲଂ ରାଜନ୍ସାତ୍ଵତେନ ମହାତ୍ମନା। ନାଭ୍ଯଵର୍ତତ ଯୁଦ୍ଧାଯ ତ୍ରାସିତଂ ଦୀର୍ଘବାହୁନା
ରାଜା, ସାତ୍ୱତ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଆକ୍ରମଣରେ ତୁମ ସେନା ଭାଙ୍ଗିଯିବା ସମୟରେ, ଦୀର୍ଘବାହୁ ଯୋଧାଙ୍କ ଭୟରେ କେହି ମୁହଁ ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାର ସାହସ କରିଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋ ଭୃଶଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସହସୋଦ୍ଵୃତ୍ଯ ଚକ୍ଷୁଷୀ। ସାତ୍ଯକିଂ ସତ୍ଯକର୍ମାଣଂ ସ୍ଵଯମେଵାଭିଦୁଦ୍ରୁଵେ
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ ଭୟଙ୍କର ରେଗରେ ଆଖି ଉଠାଇ, ସତ୍ୟକର୍ମା ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଦୌଡିଲେ।
ପ୍ରତିଲଭ୍ଯ ତତଃ ସଂଜ୍ଞାଂ ମାରୁତିଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ। ଵିକୃଷ୍ଯ କାର୍ମୁକଂ ଘୋରଂ ଭାରସାଧନମୁତ୍ତମମ୍। ଅଲମ୍ବୁସଂ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈରର୍ଦଯାମାସ ସର୍ଵତଃ
ସଂଜ୍ଞା ଫେରିଆସି, ମାରୁତି ରୋଷରେ ଭରି ନିଜ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ ଟାଣି, ଅଲମ୍ବୁସାକୁ ଚାରିପାଖରୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସ ଵିଦ୍ଧୋ ବହୁଭିର୍ବାଣୈର୍ନୀଲାଞ୍ଜନଚଯୋପମଃ। ଶୁଶୁଭେ ସର୍ଵତୋ ରାଜନ୍ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଇଵ କିଂଶୁକଃ
ଅନେକ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ ନୀଳ କଜଳ ତଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅଲମ୍ବୁସା, ଚାରିପାଖରେ ଫୁଲିଥିବା କିଂଶୁକ ଗଛ ପରି ଚମକିଉଠିଲେ।
ସ ଵଧ୍ଯମାନଃ ସମରେ ଭୀମଚାପଚ୍ଯୁତୈଃ ଶରୈଃ। ସ୍ମରନ୍ଭ୍ରାତୃଵଧଂ ଚୈଵ ପାଣ୍ଡଵେନ ମହାତ୍ମନା। ଘୋରଂ ରୂପମଥୋ କୃତ୍ଵା ଭୀମସେନମଭାଷତ
ଭୀମଙ୍କ ଧନୁଷରୁ ଛୁଟିଥିବା ବାଣରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ ପାଇ, ପାଣ୍ଡବ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭାଇର ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧରି ଭୀମସେନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତିଷ୍ଠେଦାନୀଂ ରଣେ ପାର୍ଥ ପଶ୍ଯ ମେଽଦ୍ଯ ପରାକ୍ରମମ୍।। ବାକୋ ନାମ ସୁଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ରାକ୍ଷସପ୍ରଵରୋ ବଲୀ
ଏବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରୁହ, ପାର୍ଥ, ଆଜି ମୋର ପ୍ରତାପ ଦେଖ। ମୁଁ ବାକା, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଧାରଣ କରିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ।
ପରୋକ୍ଷଂ ମମ ତଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ଯଦ୍ଧାତା ମେ ହତସ୍ତ୍ଵଯା
ମୋ ଭାଇକୁ ତୁମେ ମାରିଥିଲା, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ହୋଇନଥିଲା।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ଭୀମମନ୍ତର୍ଧାନଂ ଗତସ୍ତଦା। ମହତା ଶରଵର୍ଷେଣ ଭୃଶଂ ତଂ ସମଵାକିରତ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ଭୀମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ତାପରେ ଭୀମଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ବର୍ଷାରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଭୀମସ୍ତୁ ସମରେ ରାଜନ୍ନଦୃଶ୍ଯେ ରାକ୍ଷସେ ତଦା। ଆକାଶଂ ପୂରଯାମାସ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ସମୟରେ, ଭୀମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଭାଙ୍ଗା ଶଳା ବାଣରେ ଆକାଶକୁ ପୂରିଦେଲେ।
ସ ଵଧ୍ଯମାନୋ ଭୀମେନ ନିମେଷାଦ୍ରଥମାସ୍ଥିତଃ। ଜଗାମ ଧରଣୀଂ ଚୈଵ କ୍ଷୁଦ୍ରଃ ଖଂ ସହସାଽଗମତ୍
ଭୀମଙ୍କ ଆଘାତରେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରଥରେ ଚଢି, ତୁରନ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଯାଇ, ଅଚାନକ ଆକାଶକୁ ଉଡିଗଲେ।