[ପ୍ରଯତ୍ନଜ୍ଞୋ ହି କୌନ୍ତଯୋ ନଖମାଂସାନ୍ତରେଷୁଭିଃ। ସ ଵେଦନାଭିରାଵିଗ୍ନଃ ପଲାଯନପରାଯଣଃ।।]
[କୌନ୍ତେୟ, ଯେଉଁଠି ନଖ ଓ ମାଂସ ମଧ୍ୟରେ ବାଣ ଲଗାଇଲେ, ତାହାର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଭୟଭିତ ହୋଇ ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।]
ତଂ କୃଚ୍ଛ୍ରାମାପଦଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରମଧନ୍ଵିନଃ। ସମାପେତୁଃ ପରୀପ୍ସନ୍ତୋ ଧନଞ୍ଜଯଶରାର୍ଦିତମ୍
ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧରକୁ ଦୁଃସ୍ଥିତିରେ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସାଥିମାନେ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିଆସିଲେ।
ତଂ ରଥୈର୍ବହୁସାହସ୍ରୈଃ କଲ୍ପିତୈଃ କୁଞ୍ଜରୈର୍ହଯୈଃ। ପଦାତ୍ଯୋଘୈଶ୍ଚ ସଂରବ୍ଧୈଃ ପରିଵଵ୍ରୁର୍ଧନଞ୍ଜଯମ୍
ହଜାର ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ଉତ୍ସାହିତ ପଦାତି ସେମାନେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ।
ଅଥ ନାର୍ଜୁନଗୋଵିନ୍ଦୌ ନ ରଥୋ ଵା ଵ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ। ଅସ୍ତ୍ରଵର୍ଷେଣ ମହତା ଶରୌଘୈଶ୍ଚାପି ସଂଵୃତୌ
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ, ଗୋବିନ୍ଦ ଓ ତାଙ୍କର ରଥ, ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା ଓ ଶର ଝଡ଼ରେ ଢାକି ଦେଉଥିବାରୁ, କେହି ଦେଖିପାରିଲେନି।
ତତୋଽର୍ଜୁନୋଽସ୍ତ୍ରଵୀର୍ଯେଣ ନିଜଘ୍ନେ ତାଂ ଵରୂଥିନୀମ୍। ତତ୍ର ଵ୍ଯଙ୍ଗୀ କୃତାଃ ପେତୁଃ ଶତଶୋଽଥ ରଥଦ୍ଵିପାଃ
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ସେହି ସେନାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ। ଏଠାରେ ଶତ-ଶତ ରଥ ଓ ହାତୀ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ପଡିଗଲେ।
ତେ ହତା ହନ୍ଯମାନାଶ୍ଚ ନ୍ଯଗୃହ୍ଣଂସ୍ତଂ ରଥୋତ୍ତମମ୍। ସ ରଥଃ ସ୍ତମ୍ଭିତସ୍ତସ୍ଥୌ କ୍ରୋଶମାତ୍ରେ ସମନ୍ତତଃ
ମୃତ ଓ ଆଘାତ ପାଉଥିବା ସେନା ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥକୁ ଅଟକାଇ ରଖିଲେ। ଏହି ରଥଟି ଏକ ଚିତ୍କାର ଦୂରରେ ଚାରିପାଖରେ ଅଟକି ରହିଗଲା।
ତତୋଽର୍ଜୁନଂ ଵୃଷ୍ଣିଵୀରସ୍ତ୍ଵରିତୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଧନୁର୍ଵିଷ୍ଫାରଯାତ୍ଯର୍ଥମହଂ ଧ୍ମାସ୍ଯାମି ଚାମ୍ବୁଜମ୍
ତାପରେ ବୃଷ୍ଣି ଗୋତ୍ରର ଶୂରବୀର ଶୀଘ୍ର ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ତୁମର ଧନୁକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଟାଣିବା ସମୟରେ, ମୁଁ ପଞ୍ଜଜନ୍ୟ ଶଙ୍ଖ ଫୁଙ୍ଗିବି।"
ତତୋ ଵିଷ୍ଫାର୍ଯ ବଲଵଦ୍ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଜଘ୍ନିଵାନ୍ରିପୂନ୍। ମହତା ଶରଵର୍ଷେଣ ତଲଶବ୍ଦେନ ଚାର୍ଜୁନଃ
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁକୁ ଟାଣି, ଏକ ବଡ଼ ତୀର ବର୍ଷା ଓ ଧନୁର ତଳ ଶବ୍ଦରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯଂ ଚ ବଲଵାନ୍ଦଧ୍ମୌ ତାରେଣ କେଶଵଃ। ରଜସା ଧ୍ଵସ୍ତପକ୍ଷ୍ମାନ୍ତଃ ପ୍ରସ୍ଵିନ୍ନଵଦନୋ ଭୃଶମ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ କେଶବ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ପଞ୍ଜଜନ୍ୟ ଶଙ୍ଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ। ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଧୂଳି ଓ ପସିନାରେ ଢାକିଗଲା, ପବନରେ ତାଙ୍କର ଚକୁର କୋନା ଉଡିଯାଇଥିଲା।
ତେନାଚ୍ଯୁତୋଷ୍ଠପୁଟପୂରିତମାରୁତେନ ଶଙ୍ଖାନ୍ତରୋଦରଵିଵୃଦ୍ଧଵିନିଃସୃତେନ। ନାଦେନ ସାସୁରଵିଯତ୍ସୁରଲୋକପାଲ-- ମୁଦ୍ଵିଗ୍ନମୀଶ୍ଵର ଜଗତ୍ସ୍ଫୁଟତୀଵ ସର୍ଵମ୍
ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କର ଠୋଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିବା ବାୟୁ ଶଙ୍ଖର ଖୋଲ ମାନେ ମାଡ଼ି ନିକାସିଲା। ଏହି ଶବ୍ଦରେ ଦେବ, ଦାନବ, ଲୋକପାଳମାନେ ଭୟଭିତ ହେଇଗଲେ, ମହାପ୍ରଭୁ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରି ଲାଗିଲା।
ତସ୍ଯ ଶଙ୍ଖସ୍ଯ ନାଦେନ ଧନୁଷୋ ନିଃସ୍ଵନେନ ଚ। ନିଃସତ୍ଵାଶ୍ଚ ସସତ୍ଵାଶ୍ଚ କ୍ଷିତୌ ପେତୁସ୍ତଦା ଜନାଃ
ସେହି ଶଙ୍ଖ ଶବ୍ଦ ଓ ଧନୁର ତଳ ଶବ୍ଦରେ, ଏହି ସମୟରେ ଜୀବନ୍ତ ଓ ମୃତ ଲୋକମାନେ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ।
ତୈର୍ଵିମୁକ୍ତୋ ରଥୋ ରେଜେ ଵାଯ୍ଵୀରିତ ଇଵାମ୍ବୁଦଃ। ଜଯଦ୍ରଥସ୍ଯ ଗୋପ୍ତାରସ୍ତତଃ କ୍ଷୁବ୍ଧାଃ ସହାନୁଗାଃ
ସେମାନେ ରଥକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ, ରଥଟି ପବନରେ ଉଡୁଥିବା ମେଘ ପରି ଚମକିଲା। ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କର ରକ୍ଷକମାନେ ତାଙ୍କ ସହ ଅନୁଗତ ହୋଇ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ।
ତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସହସା ପାର୍ଥଂ ଗୋପ୍ତାରଃ ସୈନ୍ଧଵସ୍ଯ ତୁ। ଚକ୍ରୁର୍ନାଦାନ୍ମହେଷ୍ଵାସାଃ କମ୍ପଯନ୍ତୋ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍
ପାର୍ଥଙ୍କୁ ହଠାତ୍ ଦେଖି, ସେଇ ସିନ୍ଧୁପ୍ରଭୁଙ୍କର ରକ୍ଷକମାନେ, ମହାଧନୁର୍ଧରମାନେ, ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରି ଭୂମିକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲେ।
ବାଣଶବ୍ଦରଵାଂଶ୍ଚୋଗ୍ରାନ୍ଵିମିଶ୍ରାଞ୍ଶଙ୍ଖନିଃସ୍ଵନୈଃ। ପ୍ରାଦୁଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ମହାତ୍ମାନଃ ସିଂହନାଦରଵାନପି
ସେଇ ମହାତ୍ମାମାନେ ତୀରର ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ, ଶଙ୍ଖର ତଳ ଶବ୍ଦ ସହିତ ମିଶି, ସିଂହର ଦହାଡ଼ ଭଳି ଶବ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିନଦଂ ଘୋରଂ ତାଵକାନାଂ ସମୁତ୍ଥିତମ୍। ପ୍ରଦଧ୍ମତୁଃ ଶଙ୍ଖଵରୌ ଵାସୁଦେଵଧନଞ୍ଜଯୌ
ତୁମ ଦଳରୁ ଉଠିଥିବା ଭୟଙ୍କର ଉproar ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ବାସୁଦେବ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ ଦୁଇଜଣେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶଙ୍ଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ।
ତେନ ଶବ୍ଦେନ ମହତା ପୂରିତେଯଂ ଵସୁନ୍ଧରା। ସଶୈଲା ସାର୍ଣଵଦ୍ଵୀପା ସପାତାଲା ଵିଶାମ୍ପତେ
ସେହି ବଡ଼ ଶବ୍ଦରେ ଏହି ଭୂମି ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼, ସମୁଦ୍ର, ଦ୍ୱୀପ ଓ ପାତାଳ ସହିତ ଭରିଯିବା। ରାଜା, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏହି ଶବ୍ଦରେ ଆବୃତ ହେଇଗଲା।
ସ ଶବ୍ଦୋ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵ୍ଯାପ୍ଯ ସର୍ଵା ଦିଶୋ ଦଶ। ପ୍ରତିସସ୍ଵାନ ତତ୍ରୈଵ କୁରୁପାଣ୍ଡଵଯୋର୍ବଲେ
ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ଶବ୍ଦ ଦଶ ଦିଗରେ ଚାଲିଗଲା, ଏଠାରେ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବ ଦଳରେ ଏହି ଶବ୍ଦ ପ୍ରତିଧ୍ୱନି କରିଲା।
ତାଵକା ରଥିନସ୍ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃଷ୍ଣଧନଞ୍ଜଯୌ। ସମ୍ଭ୍ରମଂ ପରମଂ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ତ୍ଵରମାଣା ମହାରଥାଃ
ସେଠାରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଦେଖି, ତୁମ ରଥୀମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ଭୟଭିତ ହେଇଗଲେ, ମହାରଥୀମାନେ ଶୀଘ୍ର ଚଳିଲେ।
ଅଥ କୃଷ୍ଣୌ ମହାଭାଗୌ ତାଵକା ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଦଂଶିତୌ। ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ତ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧାସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ତାପରେ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ଦେଖି, ତୁମ ଦଳ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଆଗକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଏହା ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲା।
ସୌମଦତ୍ତିଂ ତ୍ରିଭିର୍ଵିଦ୍ଵ୍ଵା ଶଲ୍ଯଂ ଚ ଦଶଭିଃ ଶରୈଃ। ଶିତୈରଗ୍ନିଶିଖାକାରୈର୍ଦ୍ରୌଣିଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ଚାଷ୍ଟଭିଃ
ସେ ତିନିଟି ତୀରରେ ସୌମଦତ୍ତିଙ୍କୁ, ଦଶଟି ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ତୀରରେ ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ, ଏବଂ ଆଠଟି ତୀରରେ ଦ୍ରୌଣିଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ଗୌତମଂ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା ସୈନ୍ଧଵଂ ଚ ଶତେନ ହ। ପୁନର୍ଦ୍ରୌଣିଂ ଚ ସପ୍ତତ୍ଯା ଶରାଣାଂ ସୋଽଭ୍ଯତାଡଯତ୍
ସେ ପଚିଶଟି ତୀରରେ ଗୌତମଙ୍କୁ, ଏକ ଶତ ତୀରରେ ସିନ୍ଧୁପ୍ରଭୁଙ୍କୁ, ଏବଂ ପୁନି ସତରଟି ତୀରରେ ଦ୍ରୌଣିଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ଭୂରିଶ୍ରଵାସ୍ତୁ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପ୍ରତୋଦଂ ଚିଚ୍ଛିଦେ ହରେଃ। ଅର୍ଜୁନଂ ଚ ତ୍ରିସପ୍ତତ୍ଯା ବାଣାନାମାଜଘାନ ହ
ତାପରେ ଭୂରିଶ୍ରବା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଚାବୁକ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଏକାତ୍ତରି ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତତଃ ଶରଶତୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈସ୍ତାନରୀନ୍ଶ୍ଵେତଵାହନଃ। ପ୍ରତ୍ଯଷେଧଦ୍ଦ୍ରୁତଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହାଵାତୋ ଘନାନିଵ
ତାପରେ ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱ ଅର୍ଜୁନ, ରାଗରେ ଭରି, ଶତ-ଶତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଗ୍ନିବାଣ ଦେଇ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ; ଯେପରି ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପବନ ମেঘମାନେକୁ ଉଡାଇ ଦେଇଥାଏ।
ଛିତ୍ତ୍ଵା ତୁ ତାଞ୍ଶରାନ୍ରାଜକ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ। ଶକ୍ତଂ ଜଗ୍ରାହ ସମରେ ଗିରୀଣାମପି ଦାରିଣୀମ୍। ସ୍ଵର୍ଣଦଣ୍ଡାଂ ମହାଘୋରାମଷ୍ଟଘଣ୍ଟାଂ ଭଯାଵହାମ୍
ସେଇ ବାଣମାନେକୁ କାଟିଦେଇ, ରାଜାଙ୍କ ରାଗରେ ରଙ୍ଗିତ ଚକ୍ଷୁ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାହାଡ଼କୁ ମଧ୍ୟ ଭାଗିପାରିବା ଶକ୍ତି ଥିବା, ସୁନା ଦଣ୍ଡ ଓ ଅଷ୍ଟ ଘଣ୍ଟା ଲଗା, ଭୟଙ୍କର ଏକ ଶକ୍ତି ନେଇଲେ।
ସମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଚ ତାଂ ହୃଷ୍ଟୋ ନନାଦ ବଲଵଦ୍ବଲୀ। ନାଦେନ ସର୍ଵଭୂତାନି ତ୍ରାସଯନ୍ନିଵ ଭାରତ
ସେଇ ଶକ୍ତିକୁ ଉଠାଇ, ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର ଉଚ୍ଚରେ ଗଜ୍ଜନ କଲେ; ତାଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଇଯିବା ପରି ଲାଗିଲା।
ଶକ୍ତିଂ ସମୁଦ୍ଯତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧର୍ମରାଜେନ ସଂଯୁଗେ। ସ୍ଵସ୍ତି ଦ୍ରୋଣାଯ ସହସା ସର୍ଵଭୂତାନ୍ଯଥାବ୍ରୁଵନ୍
ଧର୍ମରାଜା ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ଶକ୍ତି ଉଠାଇଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ହଠାତ୍ ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଭଲ ଆଶୀର୍ବାଦ କହିଦେଲେ।
ସା ରାଜଭୁଜନିର୍ମୁକ୍ତା ନିର୍ମୁକ୍ତୋରଗସନ୍ନିଭା। ପ୍ରଜ୍ଵାଲଯନ୍ତୀ ଗଗନଂ ଦିଶଃ ସପ୍ରଦିଶସ୍ତଥା। ଦ୍ରୋଣାନ୍ତିକମନୁପ୍ରାପ୍ତା ଦୀପ୍ତାସ୍ଯା ପନ୍ନଗୀ ଯଥା
ରାଜାଙ୍କ ହାତରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଏହି ଶକ୍ତି, ମୁକ୍ତ ସାପ ପରି, ଆଗରେ ଜ୍ୱାଳା ଜଳି, ଆକାଶ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରି, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲା; ଜ୍ୱାଳାମୁଖ ସାପ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତାମାପତନ୍ତୀଂ ସହସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ରୋଣୋ ଵିଶାମ୍ପତେ। ପ୍ରାଦୁଶ୍ଚକ୍ରୈ ତତୋ ବ୍ରାହ୍ମମସ୍ତ୍ରମସ୍ତ୍ରଵିଦାଂ ଵରଃ
ଏହି ଶକ୍ତି ତୁରନ୍ତ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଅସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରବୀଣ ଡ୍ରୋଣ, ଏହି ମହାମାନବଙ୍କୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଅସ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ତଦସ୍ତ୍ରଂ ଭସ୍ମସାତ୍କୃତ୍ଵା ତାଂ ଶକ୍ତିଂ ଘୋରଦର୍ଶନାମ୍। ଜଗାମ ସ୍ଯନ୍ଦନଂ ତୂର୍ଣଂ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ଯଶସ୍ଵିନଃ
ସେଇ ବ୍ରହ୍ମା ଅସ୍ତ୍ର, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଭସ୍ମ କରି, ତୁରନ୍ତ ଯଶସ୍ବୀ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ରଥ ପାଖକୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲା।
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ଦ୍ରୋଣାସ୍ତ୍ରଂ ତତ୍ସମୁଦ୍ଯତମ୍। ଅଶାମଯନ୍ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରେଣୈଵ ମାରିଷ
ତାପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଗଭୀର, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରିତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ, କେବଳ ବ୍ରହ୍ମା ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଶାନ୍ତ କରିଦେଲେ।