କୌନ୍ତେଯେନାଗ୍ରତଃ ସୃଷ୍ଟା ନ୍ଯପତନ୍ପୃଷ୍ଠତଃ ଶରାଃ। ତୂର୍ଣାତ୍ତୂର୍ଣତରଂ ହ୍ଯଶ୍ଵାଃ ପ୍ରାଵହନ୍ଵାତରଂହସଃ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଆଗରୁ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକି ପଛକୁ ପଡ଼ିଲା; ଘୋଡ଼ାମାନେ ବାୟୁଠାରୁ ଅଧିକ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଉଥିଲେ।
ତତୋ ନୃପତଯଃ କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ପରିଵଵ୍ରୁର୍ଧନଞ୍ଜଯମ୍। କ୍ଷତ୍ରିଯା ବହଵଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଜଯଦ୍ରଥଵଧୈଷିଣମ୍
ତାପରେ ରାଗିଥିବା ରାଜାମାନେ ଓ ଅନେକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ, ଯିଏ ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କ ବଧ ଚାହୁଁଥିଲେ, ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ନେଲେ।
ସୈନ୍ଯେଷୁ ଵିପ୍ରଯାତେଷୁ ଧିଷ୍ଠିତଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭମ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନୋଽତ୍ଵଯାତ୍ପାର୍ଥଂ ତ୍ଵରମାଣୋ ମହାହଵେ
ସେନାମାନେ ଛିତରିଯିବା ସମୟରେ, ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ିଥିବା ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଦୁର୍ୟୋଧନ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଆସିଲେ।
ଵାତୋଦ୍ଧୂତପତାକଂ ତଂ ରଥଂ ଜଲଦନିଃସ୍ଵନମ୍। ଘୋରଂ କପିଧ୍ଵଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଷଣ୍ଣା ରଥିନୋଽଭଵନ୍
ବାତାସରେ ଫଡ଼ିଉଠୁଥିବା ପତାକା, ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ରଥର ଧ୍ୱନି, ଭୟଙ୍କର ବାନର ଝଣ୍ଡା ଦେଖି ରଥୀମାନେ ମନମରିଗଲେ।
ଦିଵାକରେଽଥ ରଜସା ସର୍ଵତଃ ସଂଵୃତେ ଭୃଶମ୍। ଶରାର୍ତାଶ୍ଚରଣେ ଯୋଧାଃ ଶେକୁଃ କୃଷ୍ଣୌ ନ ଵୀକ୍ଷିତୁମ୍
ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଧୂଳିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଢାକିଯାଇଥିଲା, ତେବେ ତୀରରେ ପୀଡ଼ିତ ଯୋଧାମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେନି।
ଯଦ୍ଯସ୍ଯ ସମରେ ଗୋପ୍ତା ଶକ୍ରୋ ଦେଵଗଣୈଃ ସହ। ତଥାପ୍ଯେନଂ ନିହଂସ୍ଯାଵ ଇତି କୃଷ୍ଣାଵଭାଷତାମ୍
ଯଦି ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସନ୍ତି, ତଥାପି ଆମେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେବୁ—ଏଭଳି କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ।
ଇତି କୃଷ୍ଣୌ ମହାବାହୂ ମିଥଃ କଥଯତାଂ ତଦା। ସିନ୍ଧୁରାଜମଵେକ୍ଷନ୍ତୌ ତ୍ଵତ୍ପୁତ୍ରା ବହୁ ଚୁକ୍ରୁଶୁଃ
ଏଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଏକାଉଁଠି କଥା ହେଉଥିଲେ, ସିନ୍ଧୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ତୁମ ପୁଅମାନେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ କରିଲେ।
ଅତୀତ୍ଯ ମରୁଧନ୍ଵାନଂ ପ୍ରଯାନ୍ତୌ ତୃଷିତୌ ଗଜୌ। ପୀତ୍ଵା ଵାରି ସମାଶ୍ଵସ୍ତୌ ତଥୈଵାସ୍ତାମରିନ୍ଦମୌ
ମରୁ ମାରୁଭୂମି ଉଲ୍ଲଙ୍ଘି, ଦୁଇଟି ହାତୀ ତିବ୍ର ତିର୍ଷ୍ଣାରେ ପାଣି ପିଇ ଶାନ୍ତି ମିଳିଲେ; ସେପରି ଶତ୍ରୁନାଶକ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ନେଲେ।
ଵ୍ଯାଘ୍ରସିଂହଗଜାକୀର୍ଣାନତିକ୍ରମ୍ଯ ଚ ପର୍ଵତାନ୍। ଵଣିଜାଵିଵ ଦୃଶ୍ଯେତାଂ ହୀନମୃତ୍ଯୂ ଜରାତିଗୌ
ବାଘ, ସିଂହ ଓ ହାତୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘି, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଟାଳି ଜରାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ବ୍ୟାପାରୀମାନେ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତଥାହି ମୁଖଵର୍ଣୋଽଯମନଯୋରିତି ମେନିରେ। ତାଵକା ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମୁକ୍ତୌ ତୌ ଵିକ୍ରୋଶନ୍ତି ସ୍ମ ସର୍ଵଶଃ
ତାଙ୍କ ମୁହଁର ରଙ୍ଗ ଦେଖି, ତୁମ ଲୋକମାନେ ଭାବିଲେ—‘ଏହି ଦୁଇଜଣ ମୁକ୍ତି ପାଇଛନ୍ତି’; ଏହିଭଳି ସମସ୍ତେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ।
ଦ୍ରୋଣାଦାଶୀଵିଷାକାରାଜ୍ଜ୍ଵଲିତାଦିଵ ପାଵକାତ୍। ଅନ୍ଯେଭ୍ଯଃ ପାର୍ଥିଵେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଭାସ୍ଵନ୍ତାଵିଵ ଭାସ୍କରୌ
ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁବିଷ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଅଗ୍ନି ପରି ଦହୁଥିବା ଦେଖି, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇଟି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ।
ଵିମୁକ୍ତୌ ସାଗରପ୍ରଖ୍ଯାଦ୍ରୋଣାନୀକାଦର୍ରିଦମୌ। ଅଦୃଶ୍ଯେତାଂ ମୁଦା ଯୁକ୍ତୌ ସମୁତ୍ତୀର୍ଯାର୍ଣଵଂ ଯଥା
ସାଗର ସମାନ ବିଶାଳ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ସେନାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ସେ ଦୁଇଜଣ ନିଜେ ଖୁସିରେ, ମହା ସମୁଦ୍ର ଅଟିକି ଆସିଥିବା ଦୁଇ ନାଉ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅସ୍ତ୍ରୌଘାନ୍ମହତୋ ମୁକ୍ତୌ ଦ୍ରୋଣହାର୍ଦିକ୍ଯରକ୍ଷିତାତ୍। ରୋଚମାନାଵଦୃଶ୍ଯେତାମିନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନ୍ଯୋଃ ସଦୃଶୌ ରଣେ
ଦ୍ରୋଣ ଏବଂ କୃତବର୍ମାଙ୍କ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ସେ ଦୁଇଜଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିଲେ।
ଉଦ୍ଭିନ୍ନରୁଧିରୌ କୃଷ୍ଣୌ ଭାରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ସାଯକୈଃ। ଶିତୈଶ୍ଚିତୌ ଵ୍ଯରୋଚେତାଂ କର୍ଣିକାରୈରିଵାଚଲୌ
ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଦୁଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦେହ ରକ୍ତରେ ଭିଜି ଛିଦ୍ର ହୋଇଯାଇଥିଲା, ତଥାପି ସେମାନେ କର୍ଣ୍ଣିକାର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ପାହାଡ଼ ପରି ଚମକୁଥିଲେ।
ଦ୍ରୋଣଗ୍ରାହହୂଦାନ୍ମୁକ୍ତୌ ଶକ୍ତ୍ଯାଶୀଵିଷସଙ୍କଟାତ୍। ଅଯଃଶରୋଗ୍ରମକରାତ୍କ୍ଷତ୍ରିଯପ୍ରଵରାମ୍ଭସଃ
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଗଢ଼ରୁ, ବିଷାକ୍ତ ଶକ୍ତିର ଭୟରୁ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଲୋହା ଶରରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ସେମାନେ ଏକ ବଡ଼ ବନ୍ୟାରୁ ବାହାରିଆସିଲେ।
ଜ୍ଯାଘୋଷତଲନିର୍ହାଦାଦ୍ଗଦାନିସ୍ତ୍ରିଂଶଵିଦ୍ଯୁତଃ। ଦ୍ରୋଣାସ୍ତ୍ରମେଘାନ୍ନିର୍ମୁକ୍ତୌ ସୂର୍ଯେନ୍ଦୂ ତିମିରାଦିଵ
ଧନୁର୍ବାଣର ଗଞ୍ଜନ, ଗଦା ଓ ତଳୱାରର ଝଂକାର ମଧ୍ୟରେ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ବଦଳିଥିବା ମେଘରୁ ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଅନ୍ଧକାର ଭେଦି ବାହାରିଲେ।
ବାହୁଭ୍ଯାମିଵ ସନ୍ତୀର୍ଣୌ ସିନ୍ଧୁଷଷ୍ଠାଃ ସମୁଦ୍ରଗାଃ। ତପାନ୍ତେ ସରିତଃ ପୂର୍ଣା ମହାଗ୍ରାହସମାକୁଲାଃ
ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶେଷରେ ବଡ଼ ମାଛ ଭରିଥିବା ନଦୀମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବା ପରି, ସେ ଦୁଇଜଣ ନିଜ ହାତରେ ସବୁ କଷ୍ଟ ଅଟିକି ଆସିଥିଲେ।
ମହାଶୈଲୋଚ୍ଚଯାଂ ଘୋରାଂ ଲଙ୍ଘଯିତ୍ଵା ମହାନଦୀମ୍। ନିସ୍ତୀର୍ଣାଵଧ୍ଵଗୌ ଯଦ୍ଵତ୍ତଦ୍ଵତ୍ତୌ ତାରିତୌ ରଣେ
ଯେପରି ଦୁଇ ଯାତ୍ରୀ ଭୟଙ୍କର, ଉଚ୍ଚ କୂଳ ଥିବା ମହାନଦୀକୁ ଅଟିକି ଯାଆନ୍ତି, ସେପରି ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ଭୟଙ୍କର ଧାରାକୁ ଅଟିକି ପାର୍ ହେଲେ।
ଇତି କୃଷ୍ଣୌ ମହେଷ୍ଵାସୌ ପ୍ରଶସ୍ତୌ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତୌ। ସର୍ଵଭୂତାନ୍ଯମନ୍ଯନ୍ତ ଦ୍ରୋଣାସ୍ତ୍ରବଲଵାରଣାତ୍
ଏଭଳି ଦୁଇ କୃଷ୍ଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଏବଂ ସାରା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଭେଦି ଯିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ଜଯଦ୍ରଥଂ ସମୀପସ୍ଥମଵେକ୍ଷନ୍ତୌ ଜିଘାଂସଯା। ରୁରୁଂ ଵନାନ୍ତେ ଲିପ୍ସନ୍ତୌ ଵ୍ଯାଘ୍ରଵତ୍ତାଵତିଷ୍ଠତାମ୍
ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଦେଖି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ସେ ଦୁଇଜଣ ଜଙ୍ଗଲରେ ଶିକାର ଖୋଜୁଥିବା ବାଘ ପରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ିଯାଇଥିଲେ।
ଯଥା ହି ମୁଖଵର୍ଣୋଽଯମନଯୋରିତି ମେନିରେ। ତଵ ଯୋଧା ମହାରାଜ ହତମେଵ ଜଯଦ୍ରଥମ୍
ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁର ଭାବ ଦେଖି, ରାଜା, ତୁମର ସେନା ଭାବିଲେ ଯେ, ଜୟଦ୍ରଥ ଆଗରୁ ମରିଯାଇଛନ୍ତି।
ଲୋହିତାକ୍ଷୌ ମହାବାହୂ ସଂଯୁକ୍ତୌ କୃଷ୍ଣପାଣ୍ଡଵୌ। ସିନ୍ଧୁରାଜମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ହୃଷ୍ଟୌ ଵ୍ଯନଦତାଂ ମୁହୁଃ
ରକ୍ତ ରଙ୍ଗ ଆଖି ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିବା କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ, ସିନ୍ଧୁରାଜଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ବାରମ୍ବାର ଗର୍ଜନ କରିଥିଲେ।
ଶୌରେରଭୀଷୁହସ୍ତସ୍ଯ ପାର୍ଥସ୍ଯ ଚ ଧନୁଷ୍ମତଃ। ତଯୋରାସୀତ୍ପ୍ରଭା ରାଜନ୍ସୂର୍ଯପାଵକଯୋରିଵ
ଶୌରିଙ୍କ ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ପାର୍ଥଙ୍କ ଧନୁଷ ଧରିଥିବା ଦେଖି, ରାଜା, ସେମାନଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ହର୍ଷ ଏଵ ତଯୋରାସୀଦ୍ଦ୍ରୋଣାନୀକପ୍ରମୁକ୍ତଯୋଃ। ସମୀପେ ସୈନ୍ଧଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶ୍ଯେନଯୋରାମିଷଂ ଯଥା
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ସେନା ଭେଦି ଆସିବା ପରେ, ସିନ୍ଧୁରାଜଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଦେଖି, ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି ଆନନ୍ଦ ହେଲା, ଯେପରି ଶିଖି ମାଂସ ଦେଖି ଖୁସି ହୁଏ।
ତୌ ତୁ ସୈନ୍ଧଵମାଲୋକ୍ଯ ଵର୍ତମାନମିଵାନ୍ତିକେ। ସହସା ପେତତୁଃକ୍ରୁଦ୍ଧୌ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଶ୍ଯେନାଵିଵାମିପମ୍
ସିନ୍ଧୁରାଜଙ୍କୁ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଦେଖି, ସେ ଦୁଇଜଣ କ୍ରୋଧରେ ହଠାତ୍ ଶିଖି ପରି ଶିକାର ଉପରେ ଝପଟି ପଡ଼ିଲେ।
ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଵ୍ଯତିକ୍ରାନ୍ତୌ ହୃଷୀକେଶଧନଞ୍ଜଯୌ। ସିନ୍ଧୁରାଜସ୍ଯ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ପରାକ୍ରାନ୍ତଃ ସୁତସ୍ତଵ
ହୃଷୀକେଶ ଓ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଅଟିକି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସିନ୍ଧୁରାଜଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ତୁମର ପୁଅ ସାହସ ଦେଖାଇ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଦ୍ରୋଣେନାବଦ୍ଧକଵଚୋ ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତତଃ। ଯଯାଵେକରଥେନାଜୌ ହଯସଂସ୍କରାଵିତ୍ପ୍ରଭୋ
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କବଚ ପିନ୍ଧାଇ, ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ ଏକା ରଥରେ, ଶିକ୍ଷିତ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
କୃଷ୍ଣପାର୍ଥୌ ମହେଷ୍ଵାସୌ ଵ୍ଯତିକ୍ରମ୍ଯାଥ ତେ ସୁତଃ। ଅଗ୍ରତଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଂ ପ୍ରତୀଯାଯ ନରାଧିପ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଅଟିକି ଯିବା ପରେ, ତୁମର ପୁଅ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ଥିବା ପଦ୍ମନୟନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ତତଃ ସର୍ଵେଷୁ ସୈନ୍ଯେଷୁ ଵାଦିତ୍ରାଣି ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵତ୍। ପ୍ରାଵାଦ୍ଯନ୍ତ ଵ୍ଯତିକ୍ରାନ୍ତେ ତଵ ପୁତ୍ରେ ଧନଞ୍ଜଯମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ସେନାରେ ଉଲ୍ଲାସରେ ବାଜା ବଜିଗଲା, ଯେତେବେଳେ ତୁମର ପୁଅ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସି ଦଢ଼ ହେଲେ।
ସିଂହନାଦରଵାଶ୍ଚାସଞ୍ଶଙ୍ଖଶବ୍ଦଵିମିଶ୍ରିତାଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ତତ୍ର କୃଷ୍ଣଯୋଃ ପ୍ରମୁଖେ ସ୍ଥିତମ୍
ସିଂହ ଦହାଡ଼ ଓ ଶଂଖ ଶବ୍ଦ ମିଶିଗଲା, ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ।