ଆନଯାମାସ କାଶ୍ଯସ୍ଯ ସୁତାଃ ସାଗରଗାସୁତଃ। ସ୍ନୁଷା ଇଵ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଭଗିନୀରିଵ ଚାନୁଜାଃ
ସାଗର ଯାତ୍ରୀ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅମାନେକୁ ବହୁ ଭାବରେ ଆଣିଲେ, ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ଭାଇଙ୍କ ପାଇଁ ଭଉଣୀ ଭଳି ମଧ୍ୟ ଆଣିଲେ।
ଯଥା ଦୁହିତଶ୍ଚୈଵ ପରିଗୃହ୍ଯ ଯଯୌ କୁରୂନ୍। ଆନିନ୍ଯେ ସ ମହାବାହୁର୍ଭ୍ରାତୁଃ ପ୍ରିଯଚିକୀର୍ଷଯା
ସେ ଝିଅମାନେକୁ ନିଜ ଝିଅ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି, କୁରୁ ରାଜ୍ୟକୁ ଯାଇଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ଭାଇଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ଏମାନେକୁ ଆଣିଲେ।
ତାଃ ସର୍ଵଗୁଣସଂପନ୍ନା ଭ୍ରାତା ଭ୍ରାତ୍ରେ ଯଵୀଯସେ। ଭୀଷ୍ମୋ ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯାଯ ପ୍ରଦଦୌ ଵିକ୍ରମାହୃତାଃ
ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଝିଅମାନେ, ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ଭଳି ଯୁବତୀମାନେକୁ ତାଙ୍କ ଭାଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ ଦେଲେ, ନିଜ ପ୍ରତାପରେ ଜିତି ଆଣିଥିଲେ।
ଏଵଂ ଧର୍ମେଣ ଧର୍ମଜ୍ଞଃ କୃତ୍ଵା କର୍ମାତିମାନୁଷମ୍। ଭ୍ରାତୁର୍ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଵିଵାହାଯୋପଚକ୍ରମେ
ଏଭଳି ଧର୍ମ ଜଣା ଭୀଷ୍ମ ଅତି ମାନବୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଭାଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ସତ୍ଯଵତ୍ଯା ସହ ମିଥଃ କୃତ୍ଵା ନିଶ୍ଚଯମାତ୍ମଵାନ୍। ଵିଵାହଂ କାରଯିଷ୍ଯନ୍ତଂ ଭୀଷ୍ମଂ କାଶିପତେଃ ସୁତା। ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ତାସାମିଦଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀଦ୍ଧସତୀ ତଦା
ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ସହିତ ଦୃଢ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରି, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥିବା ଭୀଷ୍ମ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅମାନେଙ୍କ ବିବାହ ଆୟୋଜନ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଝିଅ, ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ ଥିବା, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ମଯା ସୌଭପତିଃ ପୂର୍ଵଂ ମନସା ହି ଵୃତଃ ପତିଃ। ତେନ ଚାସ୍ମି ଵୃତା ପୂର୍ଵମେଷ କାମଶ୍ଚ ମେ ପିତୁଃ
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମନରେ ସଉଭ ରାଜାକୁ ପତି ଭାବରେ ଚୟନ କରିଥିଲି। ସେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ପୂର୍ବରୁ ଚୟନ କରିଥିଲେ—ଏହି ଇଚ୍ଛା ମୋର ପିତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ମଯା ଵରଯିତଵ୍ଯୋଽଭୂତ୍ସାଲ୍ଵସ୍ତସ୍ମିନ୍ସ୍ଵଯଂଵରେ। ଏତଦ୍ଵିଜ୍ଞାଯ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଧର୍ମତତ୍ତ୍ଵଂ ସମାଚର
ମୁଁ ସ୍ୱୟଂବରରେ ସାଲ୍ବକୁ ଚୟନ କରିବାକୁ ଥିଲି। ଏହି କଥା ଜାଣି, ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା, ତୁମେ ଧର୍ମର ନିୟମ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କର।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଯା ଭୀଷ୍ମଃ କନ୍ଯଯା ଵିପ୍ରସଂସଦି। ଚିନ୍ତାମଭ୍ଯଗମଦ୍ଵୀରୋ ଯୁକ୍ତାଂ ତସ୍ଯୈଵ କର୍ମଣଃ
ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଥିବା ସଭାରେ ଭୀଷ୍ମ, ଶୂରବିର, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଅନ୍ଯସକ୍ତା ତ୍ଵିଯଂ କନ୍ଯା ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ତ୍ଵମ୍ବା ମଯା ଜିତା। ଵାଚା ଦତ୍ତା ମନୋଦତ୍ତା କୃତମଙ୍ଗଲଵାଚନା
ଏହି କନ୍ୟା ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପାଇଁ ଆକୃଷ୍ଟ; ଜେଷ୍ଠା ଅମ୍ବାକୁ ମୁଁ ଜିତିଛି, ଶବ୍ଦରେ ଦେଇଛି, ମନରେ ଦେଇଛି, ଶୁଭ କଥା କହିଛି।
ନିର୍ଦିଷ୍ଟା ତୁ ପରସ୍ଯୈଵ ସା ତ୍ଯାଜ୍ଯା ପରଚିନ୍ତିନୀ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚାନୁମାନ୍ଯୈଵ ଭ୍ରାତରଂ ସ୍ଵଵଶାନୁଗମ୍
କିନ୍ତୁ ଏହି କନ୍ୟା ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ତେଣୁ ତାକୁ ଛାଡିବା ଉଚିତ, କାରଣ ତାର ଚିନ୍ତା ଅନ୍ୟ ଉପରେ; ଏହିପରି କହି ଭାଇଙ୍କର ସମ୍ମତି ନେଇ, ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ କାମ କଲେ।
ଵିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ସ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଵେଦପାରଗୈଃ। ଅନୁଜଜ୍ଞେ ତଦା ଜ୍ଯେଷ୍ଠାମମ୍ବାଂ କାଶିପତେଃ ସୁତାମ୍
ଧର୍ମକୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣିଥିବା ସେ ଲୋକ, ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, କାଶୀରାଜଙ୍କର ବଡ଼ ଝିଅଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ସମ୍ମତି ଦେଲେ।
ଅମ୍ବିକାମ୍ବାଲିକେ ଭାର୍ଯେ ପ୍ରାଦାଦ୍ଭ୍ରାତ୍ରେ ଯଵୀଯସେ। ଭୀଷ୍ମୋ ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯାଯ ଵିଧିଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା
ଭୀଷ୍ମ, ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରି, ଅମ୍ବିକା ଓ ଅମ୍ବାଳିକାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଛୋଟ ଭାଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଦେଲେ।
ତଯୋଃ ପାଣୀ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ରୂପଯୌଵନଦର୍ପିତଃ। ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ନାମ୍ବାମୈଚ୍ଛତ୍କଥଂଚନ
ସ୍ୱନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯୌବନର ଗର୍ବରେ ଭରିଥିବା ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ, ସେ ଦୁଇ ଝିଅଙ୍କର ହାତ ଧରିଲେ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କେବେ ଅମ୍ବାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ।
ପାପସ୍ଯ ଫଲମେଵୈଷ କାମୋଽସାଧୁର୍ନିରର୍ଥକଃ। ପରତନ୍ତ୍ରୋପଭୋଗୋ ମାମାର୍ଯ ନାଽଽଯୋକ୍ତୁମର୍ହସି
ଏହା ପାପର ଫଳ ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ; ଅନୁଚିତ ଆକାଂକ୍ଷା ବ୍ୟର୍ଥ। ଅନ୍ୟର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିବା ଭୋଗ ମଧ୍ୟ ଅନୁଚିତ, ମହାନୁଭାବ, ଏପରି କଥା ମୋତେ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପ୍ରାତିଷ୍ଠଚ୍ଛାନ୍ତନୋର୍ଵଂଶସ୍ତାତ ଯସ୍ଯ ତ୍ଵମନ୍ଵଯଃ। ଅକାମଵୃତ୍ତୋ ଧର୍ମାତ୍ମନ୍ସାଧୁ ମନ୍ଯେ ମତଂ ତଵ
ତୁମେ ଯେଉଁ ଶାନ୍ତନୁ ଓଁଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ସେ ଓଁଶ ଚାଲିଅଛି। ନିର୍ଲୋଭ ଭାବରେ କାମ କରିବା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିବା, ମୁଁ ତୁମର ମତକୁ ଭଲ ଭାବୁଛି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାମ୍ବାଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଵିସୃଷ୍ଟା ହ୍ଯସି ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଯଥାକାମମନିନ୍ଦିତେ
ଏପରି କହି, ସେ ଅମ୍ବାକୁ ଦେଖି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କଥା କହିଲେ— 'ନିର୍ଦ୍ଦୋଷିଣୀ, ତୁମେ ମୁକ୍ତ; ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା, ସେଠି ଯାଅ।'
ନାନିଯୋଜ୍ଯେ ସମର୍ଥୋଽହଂ ନିଯୋକ୍ତୁଂ ଭ୍ରାତରଂ ପ୍ରିଯମ୍। ଅନ୍ଯବାଵଗତାଂ ଚାପି କୋ ନାରୀଂ ଵାସଯେଦ୍ଗୃହେ
ମୁଁ ମୋ ପ୍ରିୟ ଭାଇକୁ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବିପରୀତ କିଛି କହିପାରିବି ନାହିଁ; ଏବଂ ଅନ୍ୟକୁ ଭଲପାଉଥିବା ଜଣେ ଝିଅକୁ କିଏ ଘରେ ରଖିବ?
ଅତସ୍ତ୍ଵାଂ ନ ନିଯୋକ୍ଷ୍ଯାମି ଅନ୍ଯକାମାସି ଗମ୍ଯତାମ୍। ଅହମପ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵରେତା ଵୈ ନିଵୃତ୍ତୋ ଦାରକର୍ମଣି
ତେଣୁ, ତୁମେ ଅନ୍ୟକୁ ଭଲପାଉଛ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବି ନାହିଁ— ଯାଅ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା, ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ପଛେହଟିଛି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ଗତା ତତ୍ର ସଖୀଭିଃ ପରିଵାରିତା
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ସହିତ ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ।
ନିର୍ଦିଷ୍ଟା ହି ଶନୈ ରାଜନ୍ସାଲ୍ଵରାଜପୁରଂ ପ୍ରତି। ଅଥାମ୍ବା ସାଲ୍ଵଂମାଗମ୍ଯ ସାଽବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରତିପୂଜ୍ଯ ତଂ
ରାଜା, ଏପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳି, ସେ ଶାନ୍ତିରେ ଶାଲ୍ବରାଜ୍ୟ ପୁରକୁ ଯାଇଲେ। ଏପରି ଅମ୍ବା, ଶାଲ୍ବଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠି ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି କହିଲେ।
ପୁରା ନିର୍ଦିଷ୍ଟଭାଵା ତ୍ଵାମାଗତାସ୍ମି ଵରାନନ। ଦେଵଵ୍ରତଂ ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ସାନୁଜଂ ଭରତର୍ଷଭମ୍
ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ବାଛାଯାଇଥିଲି, ଏହି କାରଣରେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ଦେବବ୍ରତ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ, ଭାରତବଂଶୀ ମହାନ୍ ନରକୁ ଛାଡ଼ି।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵିଧିଵନ୍ମାଂ ସମୁଦ୍ଯତାମ୍
ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ମୋ ପ୍ରତି ଭଲ ହେଉ, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର।
ତଯୈଵମୁକ୍ତଃ ସାଲ୍ଵୋପି ପ୍ରହସନ୍ନିଦମବ୍ରଵୀତ୍। ନିର୍ଜିତାଽସୀହ ଭୀଷ୍ମେଣ ମାଂ ଵିନିର୍ଜିତ୍ଯ ରାଜସୁ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଶାଲ୍ବ ହସି କହିଲେ— 'ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୀଷ୍ମ ମୋତେ ହରାଇ, ତୁମକୁ ଜିତିଥିଲେ।'
ଅନ୍ଯେନ ନିର୍ଜିତାଂ ଭଦ୍ରେ ଵିସୃଷ୍ଟାଂ ତେନ ଚାଲଯାତ୍। ନ ଗୃହ୍ଣାମି ଵରାରୋହେ ତତ୍ର ଚୈଵ ତୁ ଗମ୍ଯତାମ୍
ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜିତାଯାଇଛ, ସେ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି; ମୁଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବି ନାହିଁ, ସୁନ୍ଦରୀ, ତେଣୁ ତୁମେ ସେଠିକୁ ଯାଅ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ସମାଗମ୍ଯ କୁରୁରାଜ୍ଯମନୁତ୍ତମମ୍। ଅମ୍ବାବ୍ରଵୀତ୍ତତୋ ଭୀଷ୍ମଂ ତ୍ଵଯାଽହଂ ସହସା ହୃତା
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଅପୂର୍ବ କୁରୁରାଜ୍ୟକୁ ଫେରିଲେ। ତାପରେ ଅମ୍ବା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ତୁମେ ମୋତେ ବଳଜୋରେ ନେଇଥିଲ।'
କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମମଵେକ୍ଷସ୍ଵ ତ୍ଵଂ ଭର୍ତା ମମ ଧର୍ମତଃ। ଯାଂ ଯଃ ସ୍ଵଯଂଵରେ କନ୍ଯାଂ ନିର୍ଜଯେଚ୍ଛୌର୍ଯସଂପଦା
କ୍ଷତ୍ରିୟର ଧର୍ମ ବିଚାର କର; ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତୁମେ ମୋ ଭର୍ତ୍ତା। ଯିଏ ନିଜ ଶୌର୍ୟରେ ସ୍ୱୟଂବରରେ ଝିଅକୁ ଜିତିଥାଏ—
ରାଜ୍ଞଃ ସର୍ଵାନ୍ଵିନିର୍ଜିତ୍ଯ ସ ତାମୁଦ୍ଵାହଯେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍। ଅତସ୍ତ୍ଵମେଵ ଭର୍ତା ମେ ତ୍ଵଯାଽହଂ ନିର୍ଜିତା ଯତଃ
ସେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ହରାଇ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେ ଝିଅକୁ ବିବାହ କରିଥାଏ। ତେଣୁ, ମୋତେ ତୁମେ ଜିତିଥିଲେ, ତୁମେ ମୋ ଭର୍ତ୍ତା।
ତସ୍ମାଦ୍ଵହସ୍ଵ ମାଂ ଭୀଷ୍ମ ନିର୍ଜିତାଂ ସଂସଦି ତ୍ଵଯା। ଊର୍ଧ୍ଵରେତା ହ୍ଯହମିତି ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ପୁନଃପୁନଃ
ତେଣୁ, ଭୀଷ୍ମ, ସଭାରେ ତୁମେ ମୋତେ ଜିତିଛ, ମୋତେ ବିବାହ କର। 'ମୁଁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ,' ସେ ପୁଣିପୁଣି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଭୀଷ୍ମଂ ସା ଚାବ୍ରଵୀଦମ୍ବା ଯଥାଜୈଷୀସ୍ତଥା କୁରୁ। ଏଵମନ୍ଵଗମଦ୍ଭୀଷ୍ମଂ ଷଟ୍ସମାଃ ପୁଷ୍କରେକ୍ଷଣା
ଅମ୍ବା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆପଣ ଯେପରି ଦେଉଥିଲେ, ସେହିପରି କରନ୍ତୁ।" ଏଭଳି, ପଦ୍ମନୟନୀ ଅମ୍ବା ଛଅ ବର୍ଷ ଧରି ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପଛରେ ପଛରେ ଚାଲିଲେ।
ଊର୍ଧ୍ଵରେତାସ୍ତ୍ଵହଂ ଭଦ୍ରେ ଵିଵାହଵିମୁଖୋଽଭଵମ୍। ତମେଵ ସାଲ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଯଃ ପୁରା ମନସା ଵୃତଃ
ଭଲ ମହିଳା, ମୁଁ ଏବେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ହୋଇଛି, ବିବାହରୁ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଇଛି। ତୁମେ ଯାଉ, ଯାହାକୁ ପୂର୍ବରୁ ମନରେ ଚୟନ କରିଥିଲ, ସେହି ସାଲ୍ବଙ୍କୁ।