ତମେକଂ ରଥଵଂଶେନ ମହତା ପର୍ଯଵାରଯନ୍। ଵିକର୍ଷନ୍ତଶ୍ଚ ଚାପାନି ଵିସୃଜନ୍ତଶ୍ଚ ସାଯକାନ୍
ସେମାନେ ବଡ଼ ରଥମାଳା ଦ୍ୱାରା ଏକା ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ, ଧନୁଷ ଟାଣି, ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଚ ଵିଚିତ୍ରାଣି କ୍ରୁଦ୍ଧାସ୍ତତ୍ର ଵ୍ଯଦର୍ଶଯନ୍। ଛାଦଯନ୍ତଃ ଶରୈଃ ପାର୍ଥଂ ମେଘା ଇଵ ଦିଵାକରମ୍
କ୍ରୋଧିତ ସେନାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖାଇ, ପାର୍ଥଙ୍କୁ ବାଣରେ ଏମିତି ଢାକିଦେଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଦିନକୁ ଢାକିଦେଇଥାଏ।
ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ତ ଵେଗେନ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭମ୍। ନରସିଂହଂ ରଥୋଦାରାଃ ସିଂହଂ ମତ୍ତା ଇଵ ଦ୍ଵିପାଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ନରସିଂହ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଦୃତଗତିରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ହାତୀମାନେ ସିଂହକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି।
ତତ୍ର ପାର୍ଥସ୍ଯ ଭୁଜଯୋର୍ମହଦ୍ବଲମଦୃଶ୍ଯତ। ଯତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ବହୁଲାଃ ସେନାଃ ସର୍ଵତଃ ସମଵାରଯତ୍
ସେଠାରେ ପାର୍ଥଙ୍କ ଦୁଇ ହାତର ଅପାର ଶକ୍ତି ଦେଖାଗଲା, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବିଶାଳ ସେନାକୁ ରୋକିଦେଲେ।
ଅସ୍ତ୍ରୈରସ୍ତ୍ରାଣି ସଂଵାର୍ଯ ଦ୍ଵିଷତାଂ ସର୍ଵତୋ ଵିଭୁଃ। ଇଷୁଭିର୍ବୁଭିସ୍ତୂର୍ଣଂ ସର୍ଵାନେଵ ସମାଵୃଣୋତ୍
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରତିହତ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାର୍ଥ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବାଣରେ ଢାକିଦେଲେ।
ତତ୍ରାନ୍ତରିକ୍ଷେ ବାଣାନାଂ ପ୍ରଗାଢାନାଂ ଵିଶାମ୍ପତେ। ସଙ୍ଘର୍ଷେଣ ମହାର୍ଚିଷ୍ମାନ୍ପାଵକଃ ସମଜାଯତ
ହେ ରାଜା, ଆକାଶରେ ଘନ ତୀରର ସଂଘର୍ଷରୁ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।
ତତ୍ରତତ୍ର ମହେଷ୍ଵାସୈଃ ଶ୍ଵସଦ୍ଭିଃ ଶୋଣିତୋକ୍ଷିତୈଃ। ହଯୈର୍ନାଗୈଶ୍ଚ ସମ୍ଭିନ୍ନୈର୍ନଦଦ୍ଭିଶ୍ଚାରିକର୍ଶନ
ଏଠା ସେଠା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧରମାନେ, ରକ୍ତରେ ଭିଜା ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀମାନେ, ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ହେ ଅରିକର୍ଷଣ।
ସଂରବ୍ଧୈଶ୍ଚାରିଭିର୍ଵୀରୈଃ ପ୍ରାର୍ଥଯଦ୍ଭିର୍ଜଯଂ ମୃଧେ। ଏକସ୍ଥୈର୍ବହୁଭିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୈରୂଷ୍ମେଵ ସମଜାଯତ
ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଆଶା କରୁଥିବା କ୍ରୋଧିତ ତଳବାହିନୀ ବୀରମାନେ, ଏକାକି ପାର୍ଥଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅନେକ ଲୋକ ଦଁଡାଇ ରହି, ତେଁଠାରେ ଭୟଙ୍କର ତାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଶରୋର୍ମିଣଂ ଧ୍ଵଜାଵର୍ତଂ ନାଗନକ୍ରଂ ଦୁରତ୍ଯଯମ୍। ପଦାତିମତ୍ସ୍ଯକଲିଲଂ ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିନିଃସ୍ଵନମ୍
ସେଠାରେ ବାଣର ତରଙ୍ଗ, ପତାକାର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ, ହାତୀ ଓ ମଗର ଭରିତ ଅପାର ସମୁଦ୍ର, ପଦାତିମାନେ ମାଛ ପରି ଚଞ୍ଚଳ, ଶଂଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଶବ୍ଦ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ଅସଙ୍ଖ୍ଯେଯମପାରଂ ଚ ରଜୋ ନୀରମତୀଵ ଚ। ଉଷ୍ଣୀଷକମଠଂ ଛତ୍ରପତାକାଫେନମାଲିନମ୍
ଏହା ଅଗଣନୀୟ ଓ ସୀମାହୀନ, ଧୂଳି ଜଳ ପରି ବିସ୍ତୃତ, ମୁଣ୍ଡର ମୁକୁଟ ଓ ଛତ୍ର ପତାକାର ଝାଗରେ ଶୋଭିତ।
ରଥସାଗରମକ୍ଷୋଭ୍ଯଂ ମାତଙ୍ଗାଙ୍ଗଶିଲାଚିତମ୍। ଵେଲାଭୂତସ୍ତଦା ପାର୍ଥଃ ପତ୍ରିଭିଃ ସମଵାରଯତ୍
ଅଚଳ ଏହି ରଥସମୁଦ୍ର, ହାତୀର ଦେହରେ ଭରିଥିବା, ସେଥିରେ ପାର୍ଥ ତାଙ୍କର ବାଣରେ ପାର୍ଶ୍ୱ ତିଆରି କରି ରୋକିଦେଲେ।
ଅର୍ଜୁନେ ଧରଣୀଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ହଯହସ୍ତେ ଚ କେଶଵେ। ଏତଦନ୍ତରମାସାଦ୍ଯ କଥଂ ପାର୍ଥୋ ନ ଘାତିତଃ
ଅର୍ଜୁନ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁଥିବାବେଳେ ଓ କେଶବ ଘୋଡ଼ା ଧରିଥିବା ସମୟରେ, ସେଇ ମଧ୍ୟବେଳେ କିପରି ପାର୍ଥ ମୃତ୍ୟୁରୁ ବଞ୍ଚିଗଲେ?
ସଦ୍ଯଃ ପାର୍ଥିଵ ପାର୍ଥେନ ନିରୁଦ୍ଧାଃ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାଃ। ରଥସ୍ଥା ଧରଣୀସ୍ଥେନ ଵାକ୍ଯମଚ୍ଛାନ୍ଦସଂ ଯଥା
ହେ ରାଜା, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଭୂମିରେ ଦଁଡାଇଥିବା ପାର୍ଥ ସମସ୍ତ ରଥାରୁ ଥିବା ରାଜାମାନେକୁ ବେଦମନ୍ତ୍ର ପରି ତୁରନ୍ତ ରୋକିଦେଲେ।
ସ ପାର୍ଥଃ ପାର୍ଥିଵାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଭୂମିସ୍ଥୋପି ରଥସ୍ଥିତାନ୍। ଏକୋ ନିଵାରଯାମାସ ଲୋଭଃ ସର୍ଵଗୁଣାନିଵ।।]
ଭୂମିରେ ଦଁଡାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ପାର୍ଥ ଏକାକି ସମସ୍ତ ରଥସ୍ଥ ରାଜାମାନେକୁ ରୋକିଦେଲେ, ଯେପରି ଲୋଭକୁ ଦମନ କଲେ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଆସିଯାଏ।
ତତୋ ଜନାର୍ଦନଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ପ୍ରିଯଂ ପୁରୁଷସତ୍ତମମ୍। ଅସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତୋ ମହାବାହୁରର୍ଜୁନଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଶାନ୍ତ ଓ ସ୍ନେହଭାବରେ ପ୍ରିୟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଉଦପାନମିହାଶ୍ଵାନାଂ ନାଲମସ୍ତି ରଣେଽର୍ଜୁନ। ପରୀପ୍ସନ୍ତେ ଜଲଂ ଚେମେ ପେଯଂ ନ ତ୍ଵଵଗାହନମ୍
ଅର୍ଜୁନ, ଏଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ମାଝିରେ ଘୋଡ଼ାମାନେ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ପାନୀୟ ଜଳ ନାହିଁ; ଏମାନେ ପିବା ପାଇଁ ଜଳ ଚାହାଁନ୍ତି, ଗୋସାଉଥିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ।
ଇଦମସ୍ତୀତ୍ଯସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତୋ ବ୍ରୁଵନ୍ନସ୍ତ୍ରେଣ ମେଦିନୀମ୍। ଅଭିହତ୍ଯାର୍ଜୁନଶ୍ଚକ୍ରେ ଵାଜିପାନଂ ସରଃ ଶୁଭମ୍
ଏଠାରେ ଅଛି ବୋଲି ଅର୍ଜୁନ ଶାନ୍ତ ଭାବେ କହି, ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମାଟିକୁ ଆଘାତ କରି ଘୋଡ଼ାମାନେ ପିବିବା ପାଇଁ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ସରୋବର ତିଆରି କଲେ।
[ହଂସକାରଣ୍ଡଵାକୀର୍ଣଂ ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତମ୍। ସୁଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ପ୍ରସନ୍ନାମ୍ଭଃ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲଵରପଙ୍କଜମ୍
ସେଇ ସରୋବର ହଂସ ଓ କାରଣ୍ଡବ ପକ୍ଷୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବିସ୍ତୃତ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳ ଓ ଫୁଲିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିଲା।
କୂର୍ମମତ୍ସ୍ଯଗଣାକୀର୍ଣମଗାଧମୃଷିସେଵିତମ୍। ଆଗଚ୍ଛନ୍ନାରଦମୁନିର୍ଦର୍ଶନାର୍ଥଂ କୃତଂ କ୍ଷଣାତ୍।।]
ସେଠାରେ କୁମିର, ମାଛ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ବହୁଳ ଥିଲେ, ଗଭୀର ଓ ଶାନ୍ତ ଥିଲା; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ନାରଦ ମୁନି ତୁରନ୍ତ ଆସିଗଲେ।
ଶରଵଂଶଂ ଶରସ୍ଥୂଣଂ ଶରାଚ୍ଛାଦନମଦ୍ଭୁତମ୍। ଶରଵେଶ୍ମାକରୋତ୍ପାର୍ଥସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟେଵାଦ୍ଭୁତକର୍ମକୃତ୍
ପାର୍ଥ ତୀରରେ ଦେଉଥିବା ଦେବତା ତ୍ୱଷ୍ଟା ଭଳି ଅଦ୍ଭୁତ କାମ କରି, ତୀର ଦ୍ୱାରା ଦେଉଳ, ତୀର ଦ୍ୱାରା ଦେଉଳର ଦେଉଳି, ତୀର ଦ୍ୱାରା ଚାଦର ତିଆରି କଲେ।
ତତଃ ପ୍ରହସ୍ଯ ଗୋଵିନ୍ଦଃ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତ୍ଯଥାବ୍ରଵୀତ୍। ଶରଵେଶ୍ମନି ପାର୍ଥେନ କୃତେ ତସ୍ମିନ୍ମହାତ୍ମନା
ତାପରେ ଗୋବିନ୍ଦ ହସି କହିଲେ, 'ବହୁତ ଭଲ, ବହୁତ ଭଲ', ଯେତେବେଳେ ମହାତ୍ମା ପାର୍ଥ ସେଇ ତୀର ଦେଉଳ ତିଆରି କଲେ।
ସ ତାଁଲ୍ଲବ୍ଧୋଦକାନ୍ସ୍ନାତାଞ୍ଜଗ୍ଧାନ୍ନାନ୍ଵିଗତକ୍ଲମାନ୍। ଯୋଜଯାମାସ ସଂହୃଷ୍ଟଃ ପୁନରେଵ ରଥୋତ୍ତମେ
ଘୋଡ଼ାମାନେ ଜଳ ପାଇ, ସ୍ନାନ କରି, ଖାଇ, ଶ୍ରମ ହରାଇ, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ପୁଣି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥକୁ ଯୋଡ଼ିଲେ।
ସ ତଂ ରଥଵରଂ ଶୌରିଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ। ସମାସ୍ଥାଯ ମହାତେଜାଃ ସାର୍ଜୁନଃ ପ୍ରଯଯୌ ଦ୍ରୁତମ୍
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୌରି, ବିଶାଳ ତେଜସ୍ବୀ, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥରେ ଅର୍ଜୁନ ସହ ଚଢ଼ି ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।
ଯୋଜଯିତ୍ଵା ହଯାଂସ୍ତସ୍ଯ ଵିଧିଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା। ରଣେ ଚଚାର ଗୋଵିନ୍ଦସ୍ତୃଣୀକୃତ୍ଯ ମହାରଥାନ୍
ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଯୋଡ଼ି, ଗୋବିନ୍ଦ ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ମହାରଥୀମାନେକୁ ଅଗଣା କରି ଚାଲିଲେ।
ରଥଂ ରଥଵରସ୍ଯାଜୌ ଯୁକ୍ତଂ ଲବ୍ଧୋଦକୈର୍ହଯୈଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁରୁବଲଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପୁନର୍ଵିମନସୋଽଭଵନ୍
ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥୀଙ୍କ ରଥ ଜଳପାନ କରିଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନେ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି ଦେଖି, କୁରୁ ସେନାର ମୁଖ୍ୟମାନେ ପୁଣି ମନମରା ହେଲେ।
ଵିନିଃସ୍ଵସନ୍ତସ୍ତେ ରାଜନ୍ଭଗ୍ନଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଇଵୋରଗାଃ। ଘିଗହୋଽତିଗତଃ ପାର୍ଥଃ କୃଷ୍ଣଶ୍ଚେତ୍ଯବ୍ରୁଵନ୍ପୃଥକ୍
ହେ ରାଜା, ସେମାନେ ଭଙ୍ଗ ଦାଂତ ନାଗମାନେ ପରି ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ନେଲେ ଏବଂ ଅଲଗା ଅଲଗା କହିଲେ, 'ପାର୍ଥ ଓ କୃଷ୍ଣ ଆମକୁ ଛାଡ଼ି ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।'
ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ସର୍ଵତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୋମହର୍ଷଣମଦ୍ଭୁତମ୍। ତ୍ଵରଧ୍ଵମିତି ଚାକ୍ରନ୍ଦନ୍ନୈତଦସ୍ତୀତି ଚାଵୁଵନ୍
ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ, ରୋମାଞ୍ଚକର ଦୃଶ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେଖି, ସମଗ୍ର ସେନା ଚିତ୍କାର କଲା, 'ତୁରନ୍ତ ଚାଲ' ଏବଂ 'ଏହା ସତ୍ୟ' ବୋଲି କହିଲେ।
ସର୍ଵକ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ମିଷତୋ ରଥେନୈକେନ ଦଂଶିତୌ। ବାଲଃ କ୍ରୀଡନକେନେଵ କଦର୍ଥୀକୃତ୍ଯ ନୋ ବଲମ୍
ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ଏକ ମାତ୍ର ରଥ ନେଇ, ସେ ଦୁଇଜଣ ଆମକୁ ଅବହେଳା କଲେ, ଯେପରି ଏକ ଶିଶୁ ଖେଳନା ନେଇ ଖେଳେ, ଆମ ଶକ୍ତିକୁ ଅପମାନ କଲେ।
କ୍ରୋଶତାଂ ଯତମାନାନାମସଂସକ୍ତୌ ପରନ୍ତପୌ। ଦର୍ଶଯିତ୍ଵାଽତ୍ମନୋ ଵୀର୍ଯଂ ପ୍ରଯାତୌ ସର୍ଵରାଜସୁ
ସମସ୍ତେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ଓ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ଦୁଇଜଣ ଶତ୍ରୁଦଳନୀ, ନିଜ ଶୌର୍ୟ ଦେଖାଇ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଯଥା ଦେଵାସୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ତୃଣୀକୃତ୍ଯ ଚ ଦାନଵାନ୍। ଇନ୍ଦ୍ରାଵିଷ୍ଣୂ ପୁରା ରାଜଞ୍ଜମ୍ଭସ୍ଯ ଵଧକାଙ୍କ୍ଷିଣୌ
ଯେପରି ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଜମ୍ଭକୁ ମାରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଦାନବମାନେକୁ ଅଗଣା କରିଥିଲେ, ହେ ରାଜା।