ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁରଵସ୍ତ୍ରସ୍ତାଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଶ୍ଚାଭଵନ୍ପୁନଃ। ଅଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ପାର୍ଥଂ ଚ ସମନ୍ତାଦ୍ଭରତର୍ଷଭ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କୌରବମାନେ ପ୍ରଥମେ ଭୟଭିତ ହେଲେ, ପୁନି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ସମସ୍ତଦିଗରୁ ପାର୍ଥକୁ ଘେରି ନେଲେ ।
ଶ୍ରାନ୍ତଂ ଚୈନଂ ସମାଲକ୍ଷ୍ଯ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦୂରେ ଚ ସୈନ୍ଧଵମ୍। ସିଂହନାଦେନ ମହତା ସର୍ଵତଃ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ତାଙ୍କୁ କ୍ଲାନ୍ତ ଦେଖି, ଏବଂ ସିନ୍ଧୁରାଜ ଦୂରେ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବଡ଼ ସିଂହନାଦ କରି ଘେରି ନେଲେ ।
ତାଂସ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁସଂରବ୍ଧାନୁତ୍ସ୍ମଯନ୍ପୁରୁଷର୍ଭଃ। ଶନକୈରିଵ ଦାଶାର୍ହମର୍ଜୁନୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ସେମାନେ ଏତେ ରାଗରେ ଦେଖି, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନ ହସିକିଛି ଦୀରେ ଦୀରେ ଦାଶାର୍ହବଂଶୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଶରାର୍ଦିତାଶ୍ଚ ଗ୍ଲାନାଶ୍ଚ ହଯା ଦୂରେ ଚ ସୈନ୍ଧଵଃ। କିମିହାନନ୍ତରଂ କାର୍ଯଂ ସାଧିଷ୍ଠଂ ତଵ ରୋଚତେ
ଆମ ଘୋଡାମାନେ ଆହତ ଓ କ୍ଲାନ୍ତ, ସିନ୍ଧୁରାଜ ଦୂରେ ଅଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ପରେ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଆପଣ ଭଲ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି?
ବ୍ରୂହି କୃଷ୍ଣ ଯଥାତତ୍ତ୍ଵଂ ତ୍ଵଂ ହି ପ୍ରାଜ୍ଞତମଃ ସଦା। ଭଵନ୍ନେତ୍ରା ରଣେ ଶତ୍ରୂନ୍ଵିଜେଷ୍ଯନ୍ତୀହ ପାଣ୍ଡଵାଃ
କୃଷ୍ଣ, ଆପଣ ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତୁ; ଆପଣ ସଦା ବୁଦ୍ଧିମାନ । ଆପଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏଠି ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜିତିପାରିବେ ।
ମମ ତ୍ଵନନ୍ତରଂ କୃତ୍ଯଂ ଯଦ୍ଵୈ ତତ୍ତ୍ଵଂ ନିବୋଧ ମେ। ହଯାନ୍ଵିମୁଚ୍ଯ ହି ସୁଖଂ ଵିଶଲ୍ଯାନ୍କୁରୁ ମାଧଵ
ଏବେ ମୋର କରିବାକୁ ଯାହା ଉଚିତ, ସେଥିରେ ଶୁଣନ୍ତୁ: ମାଧବ, ଘୋଡାମାନେକୁ ଖୋଲି ଦିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଆଘାତ ସୁଖରେ ଚିକିତ୍ସା କରନ୍ତୁ ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ପାର୍ଥେନ କେଶଵଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତମ୍। ମମାପ୍ଯେତନ୍ମତଂ ପାର୍ଥ ଯଦିତଂ ତେ ପ୍ରଭାଷିତମ୍
ପାର୍ଥଙ୍କ କଥା ଶୁଣି କେଶବ କହିଲେ, "ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମେ ଯାହା କହିଲ, ସେଇ ମତ ମୋର ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ ଅଛି।"
ଅହମାଵାରଯିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନି କେଶଵ। ତ୍ଵମପ୍ଯତ୍ର ଯଥାନ୍ଯାଯଂ କୁରୁ କାର୍ଯମନନ୍ତରମ୍
"ମୁଁ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ରୋକିବି, ହେ କେଶବ, ତୁମେ ଏଠାରେ ଯାହା ଉଚିତ, ତାହା ବିଳମ୍ବ ଛାଡ଼ି କର।"
ସୋଽଵତୀର୍ଯ ରଥୋପସ୍ଥାଦସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଧନୁରାଦାଯ ତସ୍ଥୌ ଗିରିଵିଵାଚଲଃ)
ଧନଞ୍ଜୟ ଭୟହୀନ ଭାବେ ରଥରୁ ଅବତରି, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ ଧରି, ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଦଁଡାଇଲେ।
ତମଭ୍ଯଧାଵନ୍କ୍ରୋଶନ୍ତଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଜଯକାଙ୍କ୍ଷିଣଃ। ଇଦଂ ଛିଦ୍ରମିତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଧରଣୀସ୍ଥଂ ଧନଞ୍ଜଯମ୍
ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଦଁଡାଇଥିବା ଦେଖି, ଜୟ ଆଶା କରୁଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଚିତ୍କାର କରି, ଏହି ସୁଯୋଗ ବୋଲି ଭାବି, ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ।
ତମେକଂ ରଥଵଂଶେନ ମହତା ପର୍ଯଵାରଯନ୍। ଵିକର୍ଷନ୍ତଶ୍ଚ ଚାପାନି ଵିସୃଜନ୍ତଶ୍ଚ ସାଯକାନ୍
ସେମାନେ ବଡ଼ ରଥମାଳା ଦ୍ୱାରା ଏକା ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ, ଧନୁଷ ଟାଣି, ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଚ ଵିଚିତ୍ରାଣି କ୍ରୁଦ୍ଧାସ୍ତତ୍ର ଵ୍ଯଦର୍ଶଯନ୍। ଛାଦଯନ୍ତଃ ଶରୈଃ ପାର୍ଥଂ ମେଘା ଇଵ ଦିଵାକରମ୍
କ୍ରୋଧିତ ସେନାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖାଇ, ପାର୍ଥଙ୍କୁ ବାଣରେ ଏମିତି ଢାକିଦେଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଦିନକୁ ଢାକିଦେଇଥାଏ।
ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ତ ଵେଗେନ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭମ୍। ନରସିଂହଂ ରଥୋଦାରାଃ ସିଂହଂ ମତ୍ତା ଇଵ ଦ୍ଵିପାଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ନରସିଂହ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଦୃତଗତିରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ହାତୀମାନେ ସିଂହକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି।
ତତ୍ର ପାର୍ଥସ୍ଯ ଭୁଜଯୋର୍ମହଦ୍ବଲମଦୃଶ୍ଯତ। ଯତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ବହୁଲାଃ ସେନାଃ ସର୍ଵତଃ ସମଵାରଯତ୍
ସେଠାରେ ପାର୍ଥଙ୍କ ଦୁଇ ହାତର ଅପାର ଶକ୍ତି ଦେଖାଗଲା, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବିଶାଳ ସେନାକୁ ରୋକିଦେଲେ।
ଅସ୍ତ୍ରୈରସ୍ତ୍ରାଣି ସଂଵାର୍ଯ ଦ୍ଵିଷତାଂ ସର୍ଵତୋ ଵିଭୁଃ। ଇଷୁଭିର୍ବୁଭିସ୍ତୂର୍ଣଂ ସର୍ଵାନେଵ ସମାଵୃଣୋତ୍
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରତିହତ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାର୍ଥ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବାଣରେ ଢାକିଦେଲେ।
ତତ୍ରାନ୍ତରିକ୍ଷେ ବାଣାନାଂ ପ୍ରଗାଢାନାଂ ଵିଶାମ୍ପତେ। ସଙ୍ଘର୍ଷେଣ ମହାର୍ଚିଷ୍ମାନ୍ପାଵକଃ ସମଜାଯତ
ହେ ରାଜା, ଆକାଶରେ ଘନ ତୀରର ସଂଘର୍ଷରୁ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନି ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।
ତତ୍ରତତ୍ର ମହେଷ୍ଵାସୈଃ ଶ୍ଵସଦ୍ଭିଃ ଶୋଣିତୋକ୍ଷିତୈଃ। ହଯୈର୍ନାଗୈଶ୍ଚ ସମ୍ଭିନ୍ନୈର୍ନଦଦ୍ଭିଶ୍ଚାରିକର୍ଶନ
ଏଠା ସେଠା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧରମାନେ, ରକ୍ତରେ ଭିଜା ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀମାନେ, ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ହେ ଅରିକର୍ଷଣ।
ସଂରବ୍ଧୈଶ୍ଚାରିଭିର୍ଵୀରୈଃ ପ୍ରାର୍ଥଯଦ୍ଭିର୍ଜଯଂ ମୃଧେ। ଏକସ୍ଥୈର୍ବହୁଭିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୈରୂଷ୍ମେଵ ସମଜାଯତ
ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଆଶା କରୁଥିବା କ୍ରୋଧିତ ତଳବାହିନୀ ବୀରମାନେ, ଏକାକି ପାର୍ଥଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅନେକ ଲୋକ ଦଁଡାଇ ରହି, ତେଁଠାରେ ଭୟଙ୍କର ତାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଶରୋର୍ମିଣଂ ଧ୍ଵଜାଵର୍ତଂ ନାଗନକ୍ରଂ ଦୁରତ୍ଯଯମ୍। ପଦାତିମତ୍ସ୍ଯକଲିଲଂ ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିନିଃସ୍ଵନମ୍
ସେଠାରେ ବାଣର ତରଙ୍ଗ, ପତାକାର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ, ହାତୀ ଓ ମଗର ଭରିତ ଅପାର ସମୁଦ୍ର, ପଦାତିମାନେ ମାଛ ପରି ଚଞ୍ଚଳ, ଶଂଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଶବ୍ଦ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ଅସଙ୍ଖ୍ଯେଯମପାରଂ ଚ ରଜୋ ନୀରମତୀଵ ଚ। ଉଷ୍ଣୀଷକମଠଂ ଛତ୍ରପତାକାଫେନମାଲିନମ୍
ଏହା ଅଗଣନୀୟ ଓ ସୀମାହୀନ, ଧୂଳି ଜଳ ପରି ବିସ୍ତୃତ, ମୁଣ୍ଡର ମୁକୁଟ ଓ ଛତ୍ର ପତାକାର ଝାଗରେ ଶୋଭିତ।
ରଥସାଗରମକ୍ଷୋଭ୍ଯଂ ମାତଙ୍ଗାଙ୍ଗଶିଲାଚିତମ୍। ଵେଲାଭୂତସ୍ତଦା ପାର୍ଥଃ ପତ୍ରିଭିଃ ସମଵାରଯତ୍
ଅଚଳ ଏହି ରଥସମୁଦ୍ର, ହାତୀର ଦେହରେ ଭରିଥିବା, ସେଥିରେ ପାର୍ଥ ତାଙ୍କର ବାଣରେ ପାର୍ଶ୍ୱ ତିଆରି କରି ରୋକିଦେଲେ।
ଅର୍ଜୁନେ ଧରଣୀଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ହଯହସ୍ତେ ଚ କେଶଵେ। ଏତଦନ୍ତରମାସାଦ୍ଯ କଥଂ ପାର୍ଥୋ ନ ଘାତିତଃ
ଅର୍ଜୁନ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁଥିବାବେଳେ ଓ କେଶବ ଘୋଡ଼ା ଧରିଥିବା ସମୟରେ, ସେଇ ମଧ୍ୟବେଳେ କିପରି ପାର୍ଥ ମୃତ୍ୟୁରୁ ବଞ୍ଚିଗଲେ?
ସଦ୍ଯଃ ପାର୍ଥିଵ ପାର୍ଥେନ ନିରୁଦ୍ଧାଃ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାଃ। ରଥସ୍ଥା ଧରଣୀସ୍ଥେନ ଵାକ୍ଯମଚ୍ଛାନ୍ଦସଂ ଯଥା
ହେ ରାଜା, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଭୂମିରେ ଦଁଡାଇଥିବା ପାର୍ଥ ସମସ୍ତ ରଥାରୁ ଥିବା ରାଜାମାନେକୁ ବେଦମନ୍ତ୍ର ପରି ତୁରନ୍ତ ରୋକିଦେଲେ।
ସ ପାର୍ଥଃ ପାର୍ଥିଵାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଭୂମିସ୍ଥୋପି ରଥସ୍ଥିତାନ୍। ଏକୋ ନିଵାରଯାମାସ ଲୋଭଃ ସର୍ଵଗୁଣାନିଵ।।]
ଭୂମିରେ ଦଁଡାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ପାର୍ଥ ଏକାକି ସମସ୍ତ ରଥସ୍ଥ ରାଜାମାନେକୁ ରୋକିଦେଲେ, ଯେପରି ଲୋଭକୁ ଦମନ କଲେ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଆସିଯାଏ।
ତତୋ ଜନାର୍ଦନଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ପ୍ରିଯଂ ପୁରୁଷସତ୍ତମମ୍। ଅସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତୋ ମହାବାହୁରର୍ଜୁନଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଶାନ୍ତ ଓ ସ୍ନେହଭାବରେ ପ୍ରିୟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଉଦପାନମିହାଶ୍ଵାନାଂ ନାଲମସ୍ତି ରଣେଽର୍ଜୁନ। ପରୀପ୍ସନ୍ତେ ଜଲଂ ଚେମେ ପେଯଂ ନ ତ୍ଵଵଗାହନମ୍
ଅର୍ଜୁନ, ଏଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ମାଝିରେ ଘୋଡ଼ାମାନେ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ପାନୀୟ ଜଳ ନାହିଁ; ଏମାନେ ପିବା ପାଇଁ ଜଳ ଚାହାଁନ୍ତି, ଗୋସାଉଥିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ।
ଇଦମସ୍ତୀତ୍ଯସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତୋ ବ୍ରୁଵନ୍ନସ୍ତ୍ରେଣ ମେଦିନୀମ୍। ଅଭିହତ୍ଯାର୍ଜୁନଶ୍ଚକ୍ରେ ଵାଜିପାନଂ ସରଃ ଶୁଭମ୍
ଏଠାରେ ଅଛି ବୋଲି ଅର୍ଜୁନ ଶାନ୍ତ ଭାବେ କହି, ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମାଟିକୁ ଆଘାତ କରି ଘୋଡ଼ାମାନେ ପିବିବା ପାଇଁ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ସରୋବର ତିଆରି କଲେ।
[ହଂସକାରଣ୍ଡଵାକୀର୍ଣଂ ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତମ୍। ସୁଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ପ୍ରସନ୍ନାମ୍ଭଃ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲଵରପଙ୍କଜମ୍
ସେଇ ସରୋବର ହଂସ ଓ କାରଣ୍ଡବ ପକ୍ଷୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବିସ୍ତୃତ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳ ଓ ଫୁଲିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିଲା।
କୂର୍ମମତ୍ସ୍ଯଗଣାକୀର୍ଣମଗାଧମୃଷିସେଵିତମ୍। ଆଗଚ୍ଛନ୍ନାରଦମୁନିର୍ଦର୍ଶନାର୍ଥଂ କୃତଂ କ୍ଷଣାତ୍।।]
ସେଠାରେ କୁମିର, ମାଛ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ବହୁଳ ଥିଲେ, ଗଭୀର ଓ ଶାନ୍ତ ଥିଲା; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ନାରଦ ମୁନି ତୁରନ୍ତ ଆସିଗଲେ।
ଶରଵଂଶଂ ଶରସ୍ଥୂଣଂ ଶରାଚ୍ଛାଦନମଦ୍ଭୁତମ୍। ଶରଵେଶ୍ମାକରୋତ୍ପାର୍ଥସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟେଵାଦ୍ଭୁତକର୍ମକୃତ୍
ପାର୍ଥ ତୀରରେ ଦେଉଥିବା ଦେବତା ତ୍ୱଷ୍ଟା ଭଳି ଅଦ୍ଭୁତ କାମ କରି, ତୀର ଦ୍ୱାରା ଦେଉଳ, ତୀର ଦ୍ୱାରା ଦେଉଳର ଦେଉଳି, ତୀର ଦ୍ୱାରା ଚାଦର ତିଆରି କଲେ।