ତଂ ଚାସ୍ଯ ମନସା ଦ୍ରୋଣଃ ପୂଜଯାମାସ ଵିକ୍ରମମ୍। ଲାଘଵଂ ଵାସଵସ୍ଯେଵ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ଦ୍ରୋଣ ତାଙ୍କର ଶୌର୍ୟକୁ ମନରେ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ କଲେ, ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷତାକୁ ଦେଖି, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ରୁତତାକୁ ଦେଖି ମନେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ, ଏ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତୁତୋଷାସ୍ତ୍ରଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତଥା ଦେଵାଃ ସଵାସଵାଃ। ନ ତାମାଲକ୍ଷଯାମାସୁର୍ଲଘୁତାଂ ଶୀଘ୍ରଚାରିଣଃ
ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିବା ଦ୍ରୋଣ ଏହାରେ ଖୁସି ହେଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଏହି ଦୃତ ଚଳନର ହଳକାତାକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଲେ ନାହିଁ।
ଦେଵାଶ୍ଚ ଯୁଯୁଧାନସ୍ଯ ଗନ୍ଧର୍ଵାଶ୍ଚ ଵିଶାମ୍ପତେ। ସିଦ୍ଧଚାରଣସଙ୍ଘାଶ୍ଚ ଵିଦୁର୍ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ କର୍ମ ତତ୍
ହେ ରାଜା, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ସିଦ୍ଧ-ଚାରଣମାନେ ଯୁୟୁଧାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ।
ତତୋଽନ୍ଯଦ୍ଧନୁରାଦାଯ ଦ୍ରୋଣଃ କ୍ଷତ୍ରିଯମର୍ଦନଃ। ଅସ୍ତ୍ରୈରସ୍ତ୍ରଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଯୋଧଯାମାସ ଭାରତ
ତାପରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଦ୍ରୋଣ ଆଉ ଏକ ଧନୁଷ ଧରି, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିବା ଦ୍ରୋଣ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ହେ ଭାରତ।
ତସ୍ଯାସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯସ୍ତ୍ରମାଯାଭିଃ ପ୍ରତିହତ୍ଯ ସ ସାତ୍ଯକିଃ। ଜଘାନ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈସ୍ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ସାତ୍ୟକି ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିହତ କରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ତସ୍ଯାତିମାନୁଷଂ କର୍ମ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽନ୍ଯୈରସମଂ ରଣେ। ଯୁକ୍ତଂ ଯୋଗେନ ଯୋଗଜ୍ଞାସ୍ତାଵକାଃ ସମପୂଜଯନ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନ୍ୟ କାହାର ସହିତ ମିଳିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏପରି ଅତିମାନବୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ତୁମର ଯୋଗଜ୍ଞାନ ଥିବା ସେନାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
ଯଦସ୍ତ୍ରମସ୍ଯତି ଦ୍ରୋଣସ୍ତଦେଵାସ୍ଯତି ସାତ୍ଯକିଃ। ତମାଚାର୍ଯୋଽଥ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତୋଽଯୋଧଯଚ୍ଛତ୍ରୁତାପନଃ
ଦ୍ରୋଣ ଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ସାତ୍ୟକି ମଧ୍ୟ ସେଇ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ; ତାପରେ ଗୁରୁ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଉଥିବା ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହାରାଜ ଧନୁର୍ଵେଦସ୍ଯ ପାରଗଃ। ଵଧାଯ ଯୁଯୁଧାନସ୍ଯ ଦିଵ୍ଯମସ୍ତ୍ରମୁଦୈରଯତ୍
ତାପରେ, ହେ ମହାରାଜ, ଧନୁର୍ବେଦର ପାରଙ୍ଗତ ଦ୍ରୋଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଯୁୟୁଧାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ତଦାଗ୍ନେଯଂ ମହାଘୋରଂ ରିପୁଘ୍ନମୁପଲକ୍ଷ୍ଯ ସଃ। ଦିଵ୍ଯମସ୍ତ୍ରଂ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଵାରୁଣଂ ସମୁଦୈରଯତ୍
ସେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଅଗ୍ନିଅସ୍ତ୍ରକୁ ଦେଖି, ମହାଧନୁର୍ଧରୀ ସାତ୍ୟକି ଦିବ୍ୟ ବାରୁଣାସ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ହାହାକାରୋ ମହାନାସୀଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଧାରିଣୌ। ନ ଵିଚେରୁସ୍ତଦାଽଽକାଶେ ଭୂତାନ୍ଯାକାଶଗାନ୍ଯପି
ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନେ ଦେଖି, ବଡ଼ ହାହାକାର ଚାଲିଗଲା; ସେ ସମୟରେ ଆକାଶରେ ଘୁରୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଚଳାଚଳ କରିଲେ ନାହିଁ।
ଅସ୍ତ୍ରେ ତେ ଵାରୁଣାଗ୍ନେଯେ ଯଦା ବାଣୈଃ ସମାହିତେ। ନ ଯାଵଦଭ୍ଯପଦ୍ଯେତାଂ ଵ୍ଯାଵର୍ତଦଥ ଭାସ୍କରଃ
ବାରୁଣ ଓ ଅଗ୍ନିଅସ୍ତ୍ର ବାଣମାନେ ସହିତ ଲଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ସେମାନେ ଏକାଉଁଠି ଆସିପାରିବା ପୂର୍ବରୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆପଣ ଆଲୋକ ହଟାଇଲେ।
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ଭୀମସେନଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ। ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ପର୍ଯରକ୍ଷନ୍ତ ସାତ୍ଯକିମ୍
ତାପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମସେନ, ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନମୁଖୈଃ ସାର୍ଧଂ ଵିରାଟଶ୍ଚ ସକେକଯଃ। ମତ୍ସ୍ଯାଃ ସାଲ୍ଵେଯସେନାଶ୍ଚ ଦ୍ରୋଣମାଜଗ୍ମୁରଞ୍ଜସା
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ବିରାଟ, କେକୟ, ମତ୍ସ୍ୟ ଓ ସାଲ୍ୱେୟ ସେନା ସହିତ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ତ୍ୱରିତ ଚଲିଆସିଲେ।
ଦୁଃଶାସନଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ରାଜପୁତ୍ରାଃ ସହସ୍ରଶଃ। ଦ୍ରୋଣମଭ୍ଯୁପପଦ୍ଯନ୍ତ ସପତ୍ନୈଃ ପରିଵାରିତମ୍
ଦୁଃଶାସନଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ହଜାର ହଜାର ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଘେରି ରଖିଲେ, ସେଠାରେ ସ୍ପର୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ରଜସା ସଂଵୃତେ ଲୋକେ ଶରଜାଲସମାଵୃତେ।। ସର୍ଵମାଵିଗ୍ନମଭଵନ୍ନ ପ୍ରାଜ୍ଞାଯତ କିଞ୍ଚନ
ଧୂଳିରେ ଆଛାଦିତ ହୋଇଥିବା ଏହି ଲୋକରେ, ଶରର ଜାଲରେ ଢାକାଯିବାରୁ, ସମସ୍ତ କିଛି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା; କିଛି ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ।
ସୈନ୍ଯେନ ରଜସା ଧ୍ଵସ୍ତେ ନିର୍ମର୍ଯାଦମଵର୍ତତ।। `ତେନାନ୍ତରେଣ ପାର୍ଥସ୍ତୁ ରଣେ ଜିତ୍ଵା ମହାରିପୂନ୍
ସେନା ଧୂଳିରେ ଢାକାଯିବାରୁ ସମସ୍ତ ସୀମା ହରାଇଗଲା; ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଡ଼ ଶତ୍ରୁମାନେ ଜିତିଲେ।
ଅତିକ୍ରାନ୍ତସ୍ତଦା ଯୁଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ପର୍ଯଵତସ୍ଥିଵାନ୍
ସେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ପଛେ ଦଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ିଲେ।
ତତସ୍ତୌ ତୁ ଶରୌଘେଣ ବୀଭତ୍ସୁଂ ସହକେଶଵମ୍। ଆଚ୍ଛାଦଯେତାଂ ସଂରବ୍ଧୌ ସିଂହନାଦଂ ଚ ଚକ୍ରତୁଃ
ତାପରେ ସେ ଦୁଇଜଣ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଭୀମସେନ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶରବୃଷ୍ଟିରେ ଢାକିଦେଲେ ଏବଂ ସିଂହନାଦ କରିଲେ।
ତଯୋସ୍ତୁ ଧନୁଷୀ ମୁଷ୍ଟୌ ଭଲ୍ଲାଭ୍ଯାଂ ଶ୍ଵେତଵାହନଃ। ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ତୂର୍ଣଂ ଭୂଯ ଏଵ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ଅଥାନ୍ଯୈର୍ଵିଶିଖୈସ୍ତୂର୍ଣଂ ଧ୍ଵଜୌ ଚ କନକୋଜ୍ଜ୍ଵଲୌ
ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କ ହାତରୁ ଧନୁଷ ଦୁଇଟି କୁ ଦୁଇଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁରନ୍ତ କାଟିଦେଲେ । ପୁନି, ଧନଞ୍ଜୟ ଅନ୍ୟ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ସୁନା ମୁଣ୍ଡିଆ ଧ୍ୱଜଦ୍ୱୟକୁ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ ।
ଅଥାନ୍ଯେ ଧନୁଷୀ ରାଜନ୍ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ସମରେ ତଦା। ପାଣ୍ଡଵଂ ଭୃଶସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧାଵର୍ଦଯାମାସତୁଃ ଶରୈଃ
ତାପରେ, ରାଜା, ସେମାନେ ନୂଆ ଧନୁଷ ଧରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ତୀର ବର୍ଷା କରିଲେ ।
ତଯୋସ୍ତୁ ଭୃଶସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶରାଭ୍ଯାଂ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଃ। ଧନୁଷୀ ଚିଚ୍ଛିଦେ ତୂର୍ଣଂ ଭୂଯ ଏଵ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଦୁଇଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ଧନୁଷକୁ ପୁଣି ତୁରନ୍ତ କାଟିଦେଲେ ।
ତଥାନ୍ଯୈର୍ଵିଶିଖୈସ୍ତୂର୍ଣଂ ରୁକ୍ମପୁଙ୍ଖୈଃ ଶିଲାଶିତୈଃ। ଜଘାନାଶ୍ଵାଂସ୍ତଥା ସୂତୌ ପାର୍ଷ୍ଣୀ ଚ ସପଦାନୁଗୌ
ତାପରେ, ସୁନା ପଙ୍ଖ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଲୋହା ମୁଣ୍ଡିଆ ଅନ୍ୟ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ଘୋଡା, ସାରଥି ଓ ପଦାନୁଗତ ସେବକମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ମାରିଦେଲେ ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯ ଚ ଶିରଃ କାଯାତ୍କ୍ଷୁରପ୍ରେଣ ନ୍ଯକୃନ୍ତତ। ସ ପପାତ ହତଃ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଂ ଵାତରୁଗ୍ଣ ଇଵ ଦ୍ରୁମଃ
ଅର୍ଜୁନ ଏକ କ୍ଷୁରଧାର ତୀର ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ଭାଇଙ୍କର ମୁଣ୍ଡକୁ ଦେହରୁ କାଟିଦେଲେ । ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଜମିନରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଝଡ଼ରେ ଗଛ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼େ ।
ଵିନ୍ଦଂ ତୁ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହ୍ଯନୁଵିନ୍ଦଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ହତାଶ୍ଵଂ ରଥମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଗଦାଂ ଗୃହ୍ଯ ମହାବଲଃ
ବିନ୍ଦଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି, ଶୂରବୀର ଅନୁବିନ୍ଦ ମୃତ ଘୋଡା ସହିତ ରଥକୁ ଛାଡ଼ି, ଗଦା ଧରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ ।
ଅଭ୍ଯଵର୍ତତ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଭ୍ରାତୁର୍ଵଧମନୁସ୍ମରନ୍। ଗଦଯା ରଥିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ନୃତ୍ଯନ୍ନିଵ ମହାରଥଃ
ଭାଇଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁକୁ ମନେପକାଇ, ସେ ମହାରଥୀ ଗଦା ଘୁଞ୍ଚାଇ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ ।
ଅନୁଵିନ୍ଦସ୍ତୁ ଗଦଯା ଲଲାଟେ ମଧୁସୂଦନମ୍। ସ୍ପଷ୍ଟ୍ଵା ନାକମ୍ପଯତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମୈନାକମିଵ ପର୍ଵତମ୍
କ୍ରୋଧିତ ଅନୁବିନ୍ଦ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଲଳାଟରେ ଆଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ମାଇନାକ ପାହାଡ଼କୁ ନ ହଲାଇପାରିବା ପରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହଲାଇପାରିଲେ ନାହିଁ ।
ତସ୍ଯାର୍ଜୁନଃ ଶରୈଃ ଷଡ୍ଭିର୍ଗ୍ରୀଵାଂ ପାଦୌ ଭୁଜୌ ଶିରଃ। ନିଚକର୍ତ ସ ସଞ୍ଛନ୍ନଃ ପପାତାଦ୍ରିଚଯୋ ଯଥା
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ଛଅଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଗଳା, ପାଦ, ବାହୁ ଓ ମୁଣ୍ଡକୁ କାଟିଦେଲେ । ସେ ଶରୀର ଛିଟିଯାଇ, ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିବା ପରି ଭୂମିରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ ।
ତତସ୍ତୌ ନିହତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଯୋ ରାଜନ୍ପଦାନୁଗାଃ। ଅଭ୍ଯଦ୍ରୁଵନ୍ତ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ କିରନ୍ତଃ ଶତଶଃ ଶରାନ୍
ତାପରେ, ରାଜା, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି, ସେମାନଙ୍କର ସେବକମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଆ ଶତଶଃ ତୀର ବର୍ଷା କରି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ ।
ତାନର୍ଜୁନଃ ଶରୈସ୍ତୂର୍ଣଂ ନିହତ୍ଯ ଭରତର୍ଷଭ। ଵ୍ଯରୋଚତ ଯଥା ଵହ୍ନିର୍ଦାଵଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ହିମାତ୍ଯଯେ
ଅର୍ଜୁନ ସେମାନଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ତୀର ଦ୍ୱାରା ମାରିଦେଲେ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ, ଯେପରି ଶୀତକାଳ ଶେଷରେ ଅଗ୍ନି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ ।
ତଯୋଃ ସେନାମତିକ୍ରମ୍ଯ କୃଚ୍ଛ୍ରାଦିଵ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ଵିବଭୌ ଜଲଦଂ ହିତ୍ଵା ଦିଵାକର ଇଵୋଦିତଃ
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ସେନାକୁ ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ଜିତି, ଧନଞ୍ଜୟ ମେଘକୁ ହଟାଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ ।