ତୌ ଚ ଫଲ୍ଗୁନବାଣୌଘୈର୍ଵିବାହୁଶିରସୌ କୃତୌ। ଵସୁଧାମନ୍ଵପଦ୍ଯେତାଂ ଵାତନୁନ୍ନାଵିଵ ଦ୍ରୁମୌ
ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କ ବାଣରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ବାହୁ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଛିଣ୍ଡାଯିବା ପରେ, ସେମାନେ ବାତାସରେ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ୁଥିବା ଗଛ ପରି ଭୂମିରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ।
ଶ୍ରୁତାଯୁଷଶ୍ଚ ନିଧନଂ ଵଧଶ୍ଚେଵାଶ୍ରୁତାଯୁଷଃ। ଲୋକଵିସ୍ମାପନମଭୂତ୍ସମୁଦ୍ରସ୍ଯେଵ ଶୋଷଣମ୍
ଶୃତାୟୁଷଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଅଶୃତାୟୁଷଙ୍କ ବଧ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପକାଇଦେଲା, ଯେପରି ଏକ ସମୁଦ୍ର ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଏ।
ତଯୋଃ ପଦାନୁଗାନ୍ହତ୍ଵା ପୁନଃ ପଞ୍ଚଶତଂ ରଥାନ୍। ପ୍ରତ୍ଯଗାଦ୍ଭାରତୀଂ ସେନାଂ ନିଘ୍ନନ୍ପାର୍ଥୋ ଵରାନ୍ଵରାନ୍
ସେମାନଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ପଞ୍ଚଶେ ରଥୀଙ୍କୁ ମାରି, ଅର୍ଜୁନ ଭାରତୀୟ ସେନାକୁ ଫେରିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ହାତରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହେଲେ।
ଶ୍ରୁତାଯୁଷଂ ଚ ନିହତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଚୈଵାଶ୍ରୁତାଯୁଷମ୍। ନିଯତାଯୁଶ୍ଚ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦୀର୍ଘାଯୁଶ୍ଚୈଵ ଭାରତ
ଶୃତାୟୁଷ ଓ ଅଶୃତାୟୁଷଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି, ନିୟତାୟୁ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ହେ ଭାରତ, ଭୟଙ୍କର ରେଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ପୁତ୍ରୌ ତଯୋର୍ନରଶ୍ରେଷ୍ଠୌ କୌନ୍ତେଯଂ ପ୍ରତି ଜଗ୍ମତୁଃ। କିରନ୍ତୌ ଵିଵିଧାନ୍ବାଣାନ୍ପିତୃଵ୍ଯସନକର୍ଶିତୌ
ସେ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପିତାଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, କୌନ୍ତେୟଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବାଣ ବର୍ଷା କରି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ତାଵର୍ଜୁନୋ ମୁହୂର୍ତେନ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ। ପ୍ରୈଷଯତ୍ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ପ୍ରତି
ଅର୍ଜୁନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସୁନିଖୁତ ବାଣରେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଯମର ଗୃହକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ଲୋଡଯନ୍ତମନୀକାନି ଦ୍ଵିପଂ ପଦ୍ମସରୋ ଯଥା। ନାଶକ୍ନୁଵନ୍ଵାରଯିତୁଂ ପାର୍ଥଂ କ୍ଷତ୍ରିଯପୁଙ୍ଗଵାଃ
ଏକ ହାତୀ ଯେପରି ଅଳି ପୋଖରୀକୁ ଉଲଟାଇଦେଉଛି, ସେପରି ଅର୍ଜୁନ ସେନାକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଦେଲେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଅଙ୍ଗାସ୍ତୁ ଗଜସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵଂ ପର୍ଯଵାରଯନ୍। କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ସହସ୍ରଶୋ ରାଜଞ୍ଶିକ୍ଷିତା ହସ୍ତିସାଦିନଃ
ଅଙ୍ଗମାନେ ହାତୀ ସେନା ସହିତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଘେରିନେଲେ; ହେ ରାଜା, ହଜାର ହଜାର ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ହାତୀଚାଳକ ରେଷରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନସମାଦିଷ୍ଟାଃ କୁଞ୍ଜରୈଃ ପର୍ଵତୋପମୈଃ। ପ୍ରାଚ୍ଯାଶ୍ଚ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯାଶ୍ଚ କଲିଙ୍ଗପ୍ରମୁଖା ନୃପାଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣର ରାଜାମାନେ, କଳିଙ୍ଗମାନେ ଅଗ୍ରଣୀ, ପାହାଡ଼ ପରି ହାତୀ ନେଇ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ତେଷାମାପତତାଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଗାଣ୍ଡୀଵପ୍ରେଷିତୈଃ ଶରୈଃ। ନିଚକର୍ତ ଶିରାଂସ୍ଯୁଗ୍ରୋ ବାହୂନପି ସୁଭୂଷଣାନ୍
ସେମାନେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାବେଳେ, ଭୟଙ୍କର ଅର୍ଜୁନ ଗାଣ୍ଡୀବରୁ ଛୁଟିଥିବା ବାଣରେ ସେମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଭଲ ଭାବେ ଶୋଭିଥିବା ବାହୁ କାଟିଦେଲେ।
ତୈଃ ଶିରୋଭିର୍ମହୀ କୀର୍ଣା ବାହୁଭିଶ୍ଚ ସହାଙ୍ଗଦୈଃ। ବଭୌ କନକପାଷାଣା ଭୁଜଗୈରିଵ ସଂଵୃତା
ସେମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଓ ବାହୁ, ଅଙ୍ଗଦ ସହିତ, ଭୂମିରେ ଛିତିହୋଇଥିଲା; ସେ ଦୃଶ୍ୟ ସୁନାର ପାହାଡ଼ ଉପରେ ସାପ ଘେରିଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ବାହଵୋ ଵିଶିଖୈଶ୍ଛିନ୍ନାଃ ଶିରାଂସ୍ଯୁନ୍ମଥିତାନି ଚ। ପତମାନାନ୍ଯଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ଦ୍ରୁମେଭ୍ଯ ଇଵ ପକ୍ଷିଣଃ
ବାଣରେ କାଟାଯାଇଥିବା ବାହୁ ଓ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ମୁଣ୍ଡ ଗଛରୁ ପଡ଼ୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ପରି ଭୂମିରେ ଲୁଟିପଡ଼ୁଥିଲା।
ଶରୈଃ ସହସ୍ରଶୋ ଵିଦ୍ଧା ଦ୍ଵିପାଃ ପ୍ରସୃତଶୋଣିତାଃ। ଅଦୃଶ୍ଯନ୍ତାଦ୍ରଯଃ କାଲେ ଗୈରିକାମ୍ବୁସ୍ରଵା ଇଵ
ହଜାର-ହଜାର ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ରକ୍ତ ଝରୁଥିବା ହାତୀମାନେ ବର୍ଷାକାଳର ପାହାଡ଼ ଭଳି ଲାଗୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଲାଲ ମାଟିର ପାଣି ବହୁଥାଏ।
ନିହତାଃ ଶେରତେ ସ୍ମାନ୍ଯେ ବୀଭତ୍ସୋର୍ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ଗଜପୃଷ୍ଠଗତା ମ୍ଲେଚ୍ଛା ନାନାଵିକୃତଦର୍ଶନାଃ
ଭୀମସେନଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଘାୟଲ ହୋଇ, ହାତୀର ପিঠିରେ ଚଢ଼ିଥିବା ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ବିଦେଶୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।
ନାନାଵେଷଧରା ରାଜନ୍ନାନାଶସ୍ତ୍ରୌଘସଂଵୃତାଃ। ରୁଧିରେଣାନୁଲିପ୍ତାଙ୍ଗା ଭାନ୍ତି ଚିତ୍ରୈଃ ଶରୈର୍ହତାଃ
ବିଭିନ୍ନ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ରକ୍ତରେ ଲେପିତ ଦେହ ଥିବା ସେମାନେ, ରଙ୍ଗିନ ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲାଗୁଥିଲେ।
ଶୋଣିତଂ ନିର୍ଵମନ୍ତି ସ୍ମ ଦ୍ଵିପାଃ ପାର୍ଥଶରାହତାଃ। ସହସ୍ରଶଶ୍ଛିନ୍ନଗାତ୍ରାଃ ସାରୋହାଃ ସପଦାନୁଗାଃ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ତୀରରେ ଘାୟଲ ହୋଇ, ହାତୀମାନେ ରକ୍ତ ଝାରୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଶରୀର ହଜାର-ହଜାର ଖଣ୍ଡ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଏହି ସହିତ ତାଙ୍କର ଚାଳକ ଓ ସହଚରମାନେ ମଧ୍ୟ।
ଚୁକ୍ରୁଶୁଶ୍ଚ ନିପେତୁଶ୍ଚ ବଭ୍ରମୁଶ୍ଚାପରେ ଦିଶଃ। ଭୃଶଂ ତ୍ରସ୍ତାଶ୍ଚ ବହଵଃ ସ୍ଵାନେଵ ମମୃଦୁର୍ଗଜାଃ
କେହି କନ୍ଦୁଥିଲେ, କେହି ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଭୂଲି ଘୁରୁଥିଲେ; ଅନେକ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ନିଜ ହାତୀମାନେକୁ ଦଳିଦେଉଥିଲେ।
ସୋତ୍ତରାଯୁଧିନଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵିପାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଵିଷୋପମାଃ। ଵିଦନ୍ତ୍ଯସୁରମାଯାଂ ଯେ ସୁଘୋରା ଘୋରଚକ୍ଷୁଷଃ
ବଜ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ହାତୀମାନେ, ବିଷ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦାନବୀ ମାୟା ଜାଣୁଥିଲେ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଥିଲା, ସେମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ।
ଯଵନାଃ ପାରଦାଶ୍ଚୈଵ ଶକାଶ୍ଚ ସହ ବାହ୍ଲିକୈଃ। କାକଵର୍ଣା ଦୁରାଚାରାଃ ସ୍ତ୍ରୀଲୋଲାଃ କଲହପ୍ରିଯାଃ
ଯବନ, ପାରଦ, ଶକ ଓ ବାହ୍ଲିକ — କାକ ଭଳି କଳା, ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ, ନାରୀ ଲୋଭୀ ଓ ଝଗଡ଼ା ପ୍ରିୟ —
ଦ୍ରାଵିଡାସ୍ତତ୍ର ଯୁଧ୍ଯନ୍ତେ ମତ୍ତମାତଙ୍ଗଵିକ୍ରମାଃ। ଗୋଯୋନିପ୍ରଭଵା ମ୍ଲେଚ୍ଛାଃ କାଲକଲ୍ପାଃ ପ୍ରହାରିଣଃ
ସେଠାରେ ଦ୍ରାବିଡ଼ମାନେ ମଦମାତା ହାତୀର ଶକ୍ତିରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ — ଗୋବଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନିଆ ବିଦେଶୀ, ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ଭୟଙ୍କର, ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ।
ଦାର୍ଵାତିସାରା ଦରଦାଃ ପୁଣ୍ଡ୍ରାଶ୍ଚୈଵ ସହସ୍ରଶଃ। ତେ ନ ଶକ୍ଯାଃ ସ୍ମ ସଙ୍ଖ୍ଯାତୁଂ ଵ୍ରାତାଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ
ଦାର୍ଭା, ତିସାରା, ଦରଦ ଓ ପୁଣ୍ଡ୍ର ଜାତିର ଲୋକମାନେ ହଜାର-ହଜାର ସଂଖ୍ୟାରେ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଦଳ ଶତ-ହଜାରରେ ଅଗଣିତ ଥିଲା, ଯାହାକୁ ଗଣନା କରିହେବ ନଥିଲା।
ଅଭ୍ଯଵର୍ଷନ୍ତ ତେ ସର୍ଵେ ପାଣ୍ଡଵଂ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ଅଵାକିରଂଶ୍ଚ ତେ ମ୍ଲେଚ୍ଛା ନାନାଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରର ବର୍ଷା କରିଥିଲେ, ଓ ସେହି ବିଦେଶୀମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ଯୁଦ୍ଧ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତାଙ୍କୁ ଢାକିଦେଇଥିଲେ।
ତେଷାମପି ସସର୍ଜାଶୁ ଶରଵୃଷ୍ଟିଂ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ସୃଷ୍ଟିସ୍ତଥାଵିଧା ହ୍ଯାସୀଚ୍ଛଲଭାନାମିଵାଯତିଃ
ସେମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଧନଞ୍ଜୟ ତୀବ୍ର ତୀର ବର୍ଷା କରିଦେଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଝୁଣ୍ଡ ଝୁଣ୍ଡ ପୋକା ଛିଁଟିଦିଏ।
ଅଭ୍ରଚ୍ଛାଯାମିଵ ଶରୈଃ ସୈନ୍ଯେ କୃତ୍ଵା ଧନଞ୍ଜଯଃ। ମୁଣ୍ଡାର୍ଧମୁଣ୍ଡାଞ୍ଜଟିଲାନଶୁଚୀଞ୍ଜଟିଲାନନାନ୍। ମ୍ଲେଚ୍ଛାନଶାତଯତ୍ସର୍ଵାନ୍ସମେତାନସ୍ତ୍ରତେଜସା
ଧନଞ୍ଜୟ ତୀରରେ ସେନା ଉପରେ ମେଘର ଛାୟା ଭଳି ତିଆରି କରି, ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରର ତେଜରେ ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବିଦେଶୀ — ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡା, ଅଧ ମୁଣ୍ଡା, ଜଟାଧାରୀ, ଅପବିତ୍ର, ଜଟା ମୁଣ୍ଡର — ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।
ଶରୈଶ୍ଚ ଶତଶୋ ଵିଦ୍ଧାସ୍ତେ ସଙ୍ଘା ଗିରିଚାରିଣଃ। ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ତ ରଣେ ଭୀତା ଗିରିଗହ୍ଵରଵାସିନଃ
ଶତ-ଶତ ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ବସୁଥିବା ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଭୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ପଳାଇଗଲେ।
ଗଜାଶ୍ଵସାଦିମ୍ଲେଚ୍ଛାନାଂ ପତିତାନାଂ ଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ବକାଃ କଙ୍କା ଵୃକା ଭୂମାଵପିବନ୍ରୁଧିରଂ ମୁଦା
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ପଡ଼ିଥିବା ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଓ ବିଦେଶୀ ସେନାଙ୍କ ରକ୍ତକୁ ଭୂମିରେ ବକ, କଙ୍କ ଓ ବଘ ଆନନ୍ଦରେ ପିଇଥିଲେ।
ପତ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥନାଗୈଶ୍ଚ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନକୃତସଙ୍କ୍ରମାମ୍। ଶରଵର୍ଷପ୍ଲଵାଂ ଘୋରାଂ କେଶଶୈଵଲଶାଦ୍ଵଲାମ୍। ପ୍ରାଵର୍ତଯନ୍ନଦୀମୁଗ୍ରାଂ ଶୋଣିତୌଘତରଙ୍ଗିଣୀମ୍
ପଦାତି, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀମାନେ ଗୁପ୍ତ ପଥରେ ଚାଲି, ତୀର ବର୍ଷାରେ ବିପଦ୍ତି ନଦୀ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ଯାହାର କେଶ ଓ ଘାସ ଶାଉଳ ଭଳି, ତରଙ୍ଗ ରକ୍ତ ଧାରାରେ ଉଠୁଥିଲା।
ଛିନ୍ନାଙ୍ଗୁଲୀକ୍ଷୁଦ୍ରମତ୍ସ୍ଯାଂ ଯୁଗାନ୍ତେ କାଲସନ୍ନିଭାମ୍। ପ୍ରାକରୋଦ୍ଗଜସମ୍ବାଧାଂ ନଦୀମୁତ୍ତରଶୋଣିତାମ୍
କଟା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ଛୋଟ ମାଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅନ୍ତକାଳର କାଳ ସମାନ, ହାତୀରେ ଠସାଠସି, ସେହି ନଦୀ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ରକ୍ତ ଭରି ବହୁଥିଲା।
ଦେହେଭ୍ଯୋ ରାଜପୁତ୍ରାଣାଂ ନାଗାଶ୍ଵରଥସାଦିନାମ୍। ଯଥା ସ୍ଥଲଂ ଚ ନିମ୍ନଂ ଚ ନ ସ୍ଯାଦ୍ଵର୍ଷତି ଵାସଵେ। ତଥାଽଽସୀତ୍ପୃଥିଵୀ ସର୍ଵା ଶୋଣିତେନ ପରିପ୍ଲୁତା
ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ଚାଳନା କରୁଥିବା ରାଜପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦେହରୁ ଏମିତି ରକ୍ତ ବହୁଥିଲା, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ମେଘ ବର୍ଷାଇଲେ ପୃଥିବୀରେ କେଉଁଠି ଉଚ୍ଚ କିମ୍ବା ତଳ ବୁଝିହେବ ନଥିଲା; ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲା।
ଷଟ୍ସହସ୍ରାନ୍ହଯାନ୍ଵୀରାନ୍ପୁନର୍ଦଶଶତାନ୍ଵରାନ୍। ପ୍ରାହିଣୋନ୍ମୃତ୍ଯୁଲୋକାଯ କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭଃ
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଛଅ ହଜାର ସୂର ଘୋଡ଼ାଚାଳକ ଓ ପୁଣି ଦଶ ଶତ ଉତ୍ତମ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ।