ଵାସିତାମନୁସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଯୂଥପୋ ବଲିନାଂ ଵରଃ। ସ୍ତ୍ରୀକାମସ୍ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତି ଭୀଷ୍ମମାହ ସ ପାର୍ଥିଵଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଳପତି ଗନ୍ଧ ଅନୁସରଣ କରି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଧରିଲେ; ନାରୀ ପାଇଁ ଆଶା କରି, ରାଜା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଥାଉ, ଥାଉ!'
ସାଲ୍ଵରାଜୋ ମହାବାହୁରମର୍ଷେଣ ପ୍ରଚୋଦିତଃ। ତତଃ ସ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଭୀଷ୍ମଃ ପରବଲାର୍ଦନଃ
ଶାଲ୍ବ ରାଜା, ବଳବାନ ଭୁଜ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ସାହିତ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ, ଯେଉଁ ଭୀଷ୍ମ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଓ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ନାଶକ।
ତଦ୍ଵାକ୍ଯାକୁଲିତଃ କ୍ରୋଧାଦ୍ଵିଧୂମୋଗ୍ନିରିଵ ଜ୍ଵଲନ୍। ଵିତତେଷୁଧନୁଷ୍ପାଣିର୍ଵିକୁଞ୍ଚିତଲଲାଟଭୃତ୍
ସେ କଥା ଶୁଣି ଭୀଷ୍ମ କ୍ରୋଧରେ ଦେହିଁ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଉଁ, ଧନୁଷ ଟାଣି ହାତରେ ନେଇ, କ୍ରୋଧରେ ଭୂକୁଣ୍ଡି ଭୂକୁଣ୍ଡି ହେଲେ।
କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଵ୍ଯପେତଭଯସଂଭ୍ରମଃ। ନିଵର୍ତଯାମାସ ରଥଂ ସାଲ୍ଵଂ ପ୍ରତି ମହାରଥଃ
କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଅନୁସରି, ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିରତା ଛାଡି, ମହାରଥୀ ଭୀଷ୍ମ ରଥକୁ ଶାଲ୍ବ ଦିଗରେ ଫେରାଇଲେ।
ନିଵର୍ତମାନଂ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜାନଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ। ପ୍ରେକ୍ଷକାଃ ସମପଦ୍ଯନ୍ତ ଭୀଷ୍ମସାଲ୍ଵସମାଗମେ
ଭୀଷ୍ମ ଫେରିବାକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଶାଲ୍ବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଦର୍ଶକ ହେଲେ।
ତୌ ଵୃଷାଵିଵ ନର୍ଦନ୍ତୌ ବଲିନୌ ଵାସିତାନ୍ତରେ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଵର୍ତେତାଂ ବଲଵିକ୍ରମଶାଲିନୌ
ଯେଉଁ ଦୁଇ ଶୂର ଦଳର ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ଉଘାଳିବା ବଳଦ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଏକାପରେ ଏକା ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଦେଖାଇଲେ।
ତତୋ ଭୀଷ୍ମଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ଶରୈଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ। ସାଲ୍ଵରାଜୋ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସମଵାକିରଦାଶୁଗୈଃ
ତାପରେ, ମନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଶାଲ୍ବ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଶତ ହଜାର ତୀରରେ ବର୍ଷା କଲେ।
ପୂର୍ଵମଭ୍ଯର୍ଦିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀଷ୍ମଂ ସାଲ୍ଵେନ ତେ ନୃପାଃ। ଵିସ୍ମିତାଃ ସମପଦ୍ଯନ୍ତ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍
ପ୍ରଥମେ ଭୀଷ୍ମ ଶାଲ୍ବ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମିତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ରାଜାମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଓ 'ଭଲ କଲା! ଭଲ କଲା!' ବୋଲି କହିଲେ।
ଲାଘଵଂ ତସ୍ଯ ତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମରେ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାଃ। ଅପୂଜଯନ୍ତ ସଂହୃଷ୍ଟା ଵାଗ୍ଭିଃ ସାଲ୍ଵଂ ନରାଧିପମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ରୁତତା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ଶାଲ୍ବ ରାଜାକୁ ବଡ଼ାଇ କଥାରେ ସମ୍ମାନ କଲେ।
କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ତତୋ ଵାଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପରପୁଞ୍ଜଯଃ। କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ଭୀଷ୍ମସ୍ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତ୍ଯଭାଷତ
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଦମନ କରୁଥିବା ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଭୀଷ୍ମ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, 'ଥାଉ! ଥାଉ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ।
ସାରଥିଂ ଚାବ୍ରଵୀତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯାହି ଯତ୍ରୈଷ ପାର୍ଥିଵଃ। ଯାଵଦେନଂ ନିହନ୍ମ୍ଯଦ୍ଯ ଭୁଜଙ୍ଗମିଵ ପକ୍ଷିରାଟ୍
କ୍ରୋଧିତ ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କ ସାରଥିକୁ କହିଲେ, 'ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ରାଜା ଅଛି; ଆଜି ମୁଁ ସେକୁ ମାରିଦେବି, ପକ୍ଷୀରାଜ ନାଗକୁ ମାରିଦେବା ପରି।'
ତତୋଽସ୍ତ୍ରଂ ଵାରୁଣଂ ସମ୍ଯଗ୍ଯୋଜଯାମାସ କୌରଵଃ। ତେନାଶ୍ଵାଂଶ୍ଚତୁରୋଽମୃଦ୍ଗାତ୍ସାଲ୍ଵରାଜସ୍ଯ ଭୂପତେ
ତାପରେ କୌରବ ଭୀଷ୍ମ ଭଲଭାବେ ବାରୁଣ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲେ; ଏହି ଅସ୍ତ୍ରରେ ଶାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିଦେଲେ।
ଅସ୍ତ୍ରୈରସ୍ତ୍ରାଣି ସଂଵାର୍ଯ ସାଲ୍ଵରାଜସ୍ଯ କୌରଵଃ। ଭୀଷ୍ମୋ ନୃପତିଶାର୍ଦୂଲ ନ୍ଯଵଧୀତ୍ତସ୍ଯ ସାରଥିମ୍
କୌରବ ଭୀଷ୍ମ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ସାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରତିରୋଧ କରି, ତାଙ୍କର ସାରଥିକୁ ମାରିଦେଲେ।
ଅସ୍ତ୍ରେଣ ଚାସ୍ଯାଥୈନ୍ଦ୍ରେଣ ନ୍ଯଵଧୀତ୍ତୁରଗୋତ୍ତମାନ୍। କନ୍ଯାହେତୋର୍ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵସ୍ତଦା
ସାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି, କନ୍ୟା ପାଇଁ ସାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଘୋଡାଗୁଡିକୁ ମାରିଦେଲେ।
ଜିତ୍ଵା ଵିସର୍ଜଯାମାସ ଜୀଵନ୍ତଂ ନୃପସତ୍ତମମ୍। ତତଃ ସାଲ୍ଵଃ ସ୍ଵନଗରଂ ପ୍ରଯଯୌ ଭରତର୍ଷଭ
ଜିତିବା ପରେ, ଭୀଷ୍ମ ଜୀବନ୍ତ ରାଜାକୁ ଛାଡିଦେଲେ; ତାପରେ ସାଲ୍ବ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ, ଭାରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ସ୍ଵରାଜ୍ଯମନ୍ଵଶାଚ୍ଚୈଵ ଧର୍ମେଣ ନୃପତିସ୍ତଦା। ରାଜାନୋ ଯେ ଚ ତତ୍ରାସନ୍ସ୍ଵଯଂଵରଦିଦୃକ୍ଷଵଃ
ସେ ସମୟରେ, ରାଜା ଧର୍ମ ଅନୁସରି ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରିଗଲେ; ଏହିପରି, ସ୍ୱୟଂବର ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିବା ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ସ୍ଵାନ୍ଯେଵ ତେଽପି ରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ଜଗ୍ମୁଃ ପରପୁରଞ୍ଜଯାଃ। ଏଵଂ ଵିଜିତ୍ଯ ତାଃ କନ୍ଯା ଭୀଷ୍ମଃ ପ୍ରହରତାଂ ଵରଃ
ପର ନଗର ଜିତିଥିବା ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଦେଶକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏଭଳି, ସେ କନ୍ୟାମାନେ ଜିତି, ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ ନିଜ ଦେଶକୁ ଯାଇଲେ।
ପ୍ରଯଯୌ ହାସ୍ତିନପୁରଂ ଯତ୍ର ରାଜା ସ କୌରଵଃ। ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରଶାସ୍ତି ଵସୁଧାମିମାମ୍
ଭୀଷ୍ମ ହାସ୍ତିନାପୁରକୁ ଯାଇଲେ, ଯେଉଁଠି କୌରବ ରାଜା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
ଯଥା ପିତାସ୍ଯ କୌରଵ୍ଯଃ ଶାନ୍ତନୁର୍ନୃପସତ୍ତମଃ। ସୋଽଚିରେଣୈଵ କାଲେନ ଅତ୍ଯକ୍ରାମନ୍ନରାଧିପ
କୌରବଙ୍କ ପିତା ଶାନ୍ତନୁ ଯେପରି, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ସେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷଣକ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଵନାନି ସରିତଶ୍ଚୈଵ ଶୈଲାଂଶ୍ଚ ଵିନିଧାନ୍ଦ୍ରୁମାନ୍। ଅକ୍ଷତଃ କ୍ଷପଯିତ୍ଵାଽରୀନ୍ସଙ୍ଖ୍ଯେଽସଙ୍ଖ୍ଯେଯଵିକ୍ରମଃ
ସେ ଅପାର ଶୌର୍ୟ ଦେଖାଇ, ଅଟୁଟ ରହି, ଅନେକ ଅଟଳ ଅଟୁଟ ବନ, ନଦୀ, ପାହାଡ଼ ଓ ବୃକ୍ଷର ଧନକୁ ଅନ୍ୟ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଜିତି ଦେଲେ।
ଆନଯାମାସ କାଶ୍ଯସ୍ଯ ସୁତାଃ ସାଗରଗାସୁତଃ। ସ୍ନୁଷା ଇଵ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଭଗିନୀରିଵ ଚାନୁଜାଃ
ସାଗର ଯାତ୍ରୀ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ କାଶୀ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅମାନେକୁ ବହୁ ଭାବରେ ଆଣିଲେ, ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ଭାଇଙ୍କ ପାଇଁ ଭଉଣୀ ଭଳି ମଧ୍ୟ ଆଣିଲେ।
ଯଥା ଦୁହିତଶ୍ଚୈଵ ପରିଗୃହ୍ଯ ଯଯୌ କୁରୂନ୍। ଆନିନ୍ଯେ ସ ମହାବାହୁର୍ଭ୍ରାତୁଃ ପ୍ରିଯଚିକୀର୍ଷଯା
ସେ ଝିଅମାନେକୁ ନିଜ ଝିଅ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି, କୁରୁ ରାଜ୍ୟକୁ ଯାଇଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ଭାଇଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ଏମାନେକୁ ଆଣିଲେ।
ତାଃ ସର୍ଵଗୁଣସଂପନ୍ନା ଭ୍ରାତା ଭ୍ରାତ୍ରେ ଯଵୀଯସେ। ଭୀଷ୍ମୋ ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯାଯ ପ୍ରଦଦୌ ଵିକ୍ରମାହୃତାଃ
ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଝିଅମାନେ, ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ଭଳି ଯୁବତୀମାନେକୁ ତାଙ୍କ ଭାଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ ଦେଲେ, ନିଜ ପ୍ରତାପରେ ଜିତି ଆଣିଥିଲେ।
ଏଵଂ ଧର୍ମେଣ ଧର୍ମଜ୍ଞଃ କୃତ୍ଵା କର୍ମାତିମାନୁଷମ୍। ଭ୍ରାତୁର୍ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଵିଵାହାଯୋପଚକ୍ରମେ
ଏଭଳି ଧର୍ମ ଜଣା ଭୀଷ୍ମ ଅତି ମାନବୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଭାଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ବିବାହ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ସତ୍ଯଵତ୍ଯା ସହ ମିଥଃ କୃତ୍ଵା ନିଶ୍ଚଯମାତ୍ମଵାନ୍। ଵିଵାହଂ କାରଯିଷ୍ଯନ୍ତଂ ଭୀଷ୍ମଂ କାଶିପତେଃ ସୁତା। ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ତାସାମିଦଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀଦ୍ଧସତୀ ତଦା
ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ସହିତ ଦୃଢ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରି, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥିବା ଭୀଷ୍ମ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅମାନେଙ୍କ ବିବାହ ଆୟୋଜନ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଝିଅ, ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ ଥିବା, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ମଯା ସୌଭପତିଃ ପୂର୍ଵଂ ମନସା ହି ଵୃତଃ ପତିଃ। ତେନ ଚାସ୍ମି ଵୃତା ପୂର୍ଵମେଷ କାମଶ୍ଚ ମେ ପିତୁଃ
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମନରେ ସଉଭ ରାଜାକୁ ପତି ଭାବରେ ଚୟନ କରିଥିଲି। ସେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ପୂର୍ବରୁ ଚୟନ କରିଥିଲେ—ଏହି ଇଚ୍ଛା ମୋର ପିତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ମଯା ଵରଯିତଵ୍ଯୋଽଭୂତ୍ସାଲ୍ଵସ୍ତସ୍ମିନ୍ସ୍ଵଯଂଵରେ। ଏତଦ୍ଵିଜ୍ଞାଯ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଧର୍ମତତ୍ତ୍ଵଂ ସମାଚର
ମୁଁ ସ୍ୱୟଂବରରେ ସାଲ୍ବକୁ ଚୟନ କରିବାକୁ ଥିଲି। ଏହି କଥା ଜାଣି, ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା, ତୁମେ ଧର୍ମର ନିୟମ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କର।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଯା ଭୀଷ୍ମଃ କନ୍ଯଯା ଵିପ୍ରସଂସଦି। ଚିନ୍ତାମଭ୍ଯଗମଦ୍ଵୀରୋ ଯୁକ୍ତାଂ ତସ୍ଯୈଵ କର୍ମଣଃ
ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଥିବା ସଭାରେ ଭୀଷ୍ମ, ଶୂରବିର, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଅନ୍ଯସକ୍ତା ତ୍ଵିଯଂ କନ୍ଯା ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ତ୍ଵମ୍ବା ମଯା ଜିତା। ଵାଚା ଦତ୍ତା ମନୋଦତ୍ତା କୃତମଙ୍ଗଲଵାଚନା
ଏହି କନ୍ୟା ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପାଇଁ ଆକୃଷ୍ଟ; ଜେଷ୍ଠା ଅମ୍ବାକୁ ମୁଁ ଜିତିଛି, ଶବ୍ଦରେ ଦେଇଛି, ମନରେ ଦେଇଛି, ଶୁଭ କଥା କହିଛି।
ନିର୍ଦିଷ୍ଟା ତୁ ପରସ୍ଯୈଵ ସା ତ୍ଯାଜ୍ଯା ପରଚିନ୍ତିନୀ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚାନୁମାନ୍ଯୈଵ ଭ୍ରାତରଂ ସ୍ଵଵଶାନୁଗମ୍
କିନ୍ତୁ ଏହି କନ୍ୟା ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ତେଣୁ ତାକୁ ଛାଡିବା ଉଚିତ, କାରଣ ତାର ଚିନ୍ତା ଅନ୍ୟ ଉପରେ; ଏହିପରି କହି ଭାଇଙ୍କର ସମ୍ମତି ନେଇ, ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ କାମ କଲେ।