ଅଯୁଧ୍ଯମାନାଯ ତତଃ କେଶଵାଯ ନରାଧିପ। କ୍ଷିପ୍ତା ଶ୍ରୁତାଯୁଧେନାଥ ତସ୍ମାତ୍ତମଵଧୀଦ୍ଗଦା
ତାପରେ, ଯେହেতୁ ଶ୍ରୁତାୟୁଧ ଯୁଦ୍ଧ କରୁନଥିବା କେଶବଙ୍କୁ ଗଦା ଛାଡ଼ିଥିଲେ, ସେଇ ଗଦାଟି ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲା।
ଯଥୋକ୍ତଂ ଵରୁଣେନାଜୌ ତଥା ସ ନିଧନଂ ଗତଃ। ଵ୍ଯସୁଶ୍ଚାପ୍ଯପତଦ୍ଭୂମୌ ପ୍ରେକ୍ଷତାଂ ସର୍ଵଧନ୍ଵିନାମ୍
ଯେପରି ବରୁଣ ଯୁଦ୍ଧରେ କହିଥିଲେ, ସେଠିପରି ଶ୍ରୁତାୟୁଧଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା। ସେ ଜୀବନ ଛାଡ଼ି ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ପତମାନସ୍ତୁ ସ ବଭୌ ପର୍ଣାଶାଯାଃ ପ୍ରିଯଃ ସୁତଃ। ସମ୍ଭଗ୍ନ ଇଵ ଵାତେନ ବହୁଶାଖୋ ଵନସ୍ପତିଃ
ପଡ଼ିବାବେଳେ, ପର୍ଣ୍ଣାଶାୟୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁଅ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଝଡ଼ରେ ଅନେକ ଶାଖା ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ବୃକ୍ଷ।
ତତଃ ସର୍ଵାଣି ସୈନ୍ଯାନି ସେନାମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ। ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ତ ହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶ୍ରୁତାଯୁଧମରିନ୍ଦମମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ସେନା ଓ ସେନାପତିମାନେ, ଶତ୍ରୁଜୟୀ ଶ୍ରୁତାୟୁଧଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି, ଭୟରେ ଚାରିଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ତତଃ କାମ୍ଭୋଜରାଜସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ଶୂରଃ ସୁଦକ୍ଷିଣଃ। ଅଭ୍ଯଯାଜ୍ଜଵନୈରଶ୍ଵୈଃ ଫଲ୍ଗୁନଂ ଶତ୍ରୁସୂଦନମ୍
ତାପରେ କାମ୍ଭୋଜ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ, ଶୂର ବୀର ସୁଦକ୍ଷିଣ, ତୀବ୍ର ଗତିର ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଶତ୍ରୁନାଶକ ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତସ୍ଯ ପାର୍ଥଃ ଶରାନ୍ସପ୍ତ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଭାରତ। ତେ ତଂ ଶୂରଂ ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ପ୍ରାଵିଶନ୍ଧରଣୀତଲମ୍
ପାର୍ଥ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ସାତଟି କାଠିଆ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ; ସେ ତୀରଗୁଡ଼ିକ ଶୂର ସୁଦକ୍ଷିଣଙ୍କୁ ବେଧି ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ସୋଽତିଵିଦ୍ଧଃ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ଗାଣ୍ଡୀଵପ୍ରେଷିତୈର୍ମୃଧେ। ଅର୍ଜୁନଂ ପ୍ରତିଵିଵ୍ଯାଧ ଦଶଭିଃ କଙ୍କପତ୍ରିଭିଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଗାଣ୍ଡୀବରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସୁଦକ୍ଷିଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦଶଟି କଙ୍କପତ୍ରି ତୀର ମାରି ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଵାସୁଦେଵଂ ତ୍ରିଭିର୍ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ପୁନଃ ପାର୍ଥଂ ଚ ପଞ୍ଚଭିଃ। ତସ୍ଯ ପାର୍ଥୋ ଧନୁଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା କେତୁଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ମାରିଷ
ସେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ତିନିଟି ତୀର ଓ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ତୀର ମାରିଲେ; କିନ୍ତୁ ପାର୍ଥ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ଓ ପତାକା କାଟିଦେଲେ।
ଭଲ୍ଲାଭ୍ଯାଂ ଭୃଶତୀକ୍ଷ୍ଣାଭ୍ଯାଂ ତଂ ଚ ଵିଵ୍ଯାଧ ପାଣ୍ଡଵଃ। ସ ତୁ ପାର୍ଥଂ ତ୍ରିଭିର୍ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ସିଂହନାଦମଥାନଦତ୍
ପାଣ୍ଡବ ଦୁଇଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲରେ ସୁଦକ୍ଷିଣଙ୍କୁ ବେଧିଲେ; ତେବେ ସୁଦକ୍ଷିଣ ତିନିଟି ତୀର ମାରି ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଦଁଡାଇ, ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜନ କଲେ।
ସର୍ଵପାରଶଵୀଂ ଚୈଵ ଶକ୍ତିଂ ଶୂରଃ ସୁଦକ୍ଷିଣଃ। ସଘଣ୍ଟାଂ ପ୍ରାହିଣୋଦ୍ଧୋରାଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନେ
କ୍ରୋଧିତ ଶୂର ସୁଦକ୍ଷିଣ ଘଣ୍ଟା ଲାଗିଥିବା ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋହାର ଶକ୍ତି ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ।
ସା ଜ୍ଵଲନ୍ତୀ ମହୋଲ୍କେଵ ତମାସାଦ୍ଯ ମହାରଥମ୍। ସଵିସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗା ନିର୍ଭିଦ୍ଯ ନିପପାତ ମହୀତଲେ
ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଏହି ଶକ୍ତି, ଚିଙ୍ଗାରି ଉଡ଼ାଉଥିବା, ମହାରଥୀଙ୍କ ରଥକୁ ଆଘାତ କରି ଭାଙ୍ଗିଦେଲା ଓ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ଶକ୍ଯା ତ୍ଵଭିହତୋ ଗାଢଂ ମୂର୍ଚ୍ଛଯାଽଭିପରିପ୍ଲୁତଃ। ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ମହାତେଜାଃ ସୃକ୍ଵିଣୀ ପରିଲେଲିହନ୍
ଶକ୍ୟ ଭଳି ଦୃଢ଼ ଆଘାତ ପାଇ ଅବସ୍ଥା ହରାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନିଜକୁ ସ୍ଥିର କଲେ ଓ ଟିକେ ଟିକେ ଠୋଠ ଚାଟିଲେ।
ତଂ ଚତୁର୍ଦଶଭିଃ ପାର୍ଥୋ ନାରାଚୈଃ କଙ୍କପତ୍ରିଭିଃ। ସାଶ୍ଵଧ୍ଵଜଧନୁଃସୂତଂ ଵିଵ୍ଯାଧାଚିନ୍ତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ
ତାପରେ ପାର୍ଥ ଚୌଦ ଟି କଙ୍କପତ୍ରି ଲୋହାର ତୀରରେ ସୁଦକ୍ଷିଣ, ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା, ପତାକା, ଧନୁଷ ଓ ସାରଥିକୁ ବେଧିଲେ।
ରଥଂ ଚାନ୍ଯୈଃ ସୁବହୁଭିଶ୍ଚକ୍ରେ ଵିଶକଲଂ ଶରୈଃ। ସୁଦକ୍ଷିଣଂ ତଂ କାମ୍ଭୋଜଂ ମୋଘସଙ୍କଲ୍ପଵିକ୍ରମମ୍। ବିଭେଦ ହୃଦି ବାଣେନ ପୃଥୁଧାରେଣ ପାଣ୍ଡଵଃ
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ତୀରରେ ସେ ରଥକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ; ଏବଂ ପାଣ୍ଡବ, ବିଫଳ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା କାମ୍ଭୋଜ ସୁଦକ୍ଷିଣଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ ଭଲ ତୀରରେ ହୃଦୟରେ ବେଧିଲେ।
ସ ଭିନ୍ନଵର୍ମା ସ୍ରସ୍ତାଙ୍ଗଃ ପ୍ରଭ୍ରଷ୍ଟମୁକୁଟାଙ୍ଗଦଃ। ପପାତାଭିମୁଖଃ ଶୂରୋ ଯନ୍ତ୍ରମୁକ୍ତ ଇଵ ଧ୍ଵଜଃ
ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ବର୍ମ, ଛିଣ୍ଡା ଅଙ୍ଗ, ମୁଣ୍ଡରୁ ଖସିପଡ଼ିଥିବା ମୁକୁଟ ଓ ବାହୁବନ୍ଧ ଛାଡ଼ି, ସେ ଶୂରବୀର ଏକ ଯନ୍ତ୍ରରୁ ମୁକ୍ତ ଧ୍ୱଜ ପରି ସିଧା ମୁହଁରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ଗିରେଃ ଶିଖରଜଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସୁଶାଖଃ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ। ନିର୍ଭଗ୍ନ ଇଵ ଵାତେନ କର୍ଣିକାରୋ ହିମାତ୍ଯଯେ। ଵିଶୀର୍ଣଃ ପତିତୋ ରାଜା ପ୍ରସାର୍ଯ ଵିପୁଲୌ ଭୁଜୌ
ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉପରେ ଭଲ ଭାବେ ଗଢ଼ିଥିବା ଏକ ଶୋଭାମୟ ଡାଳି କିମ୍ବା ଶୀତ ଋତୁ ପରେ ବାତାସରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛ ପରି, ରାଜା ତାଙ୍କ ଦୁଇଟି ମୋଟା ବାହୁ ପ୍ରସାରି ଭୂମିରେ ଛିତିହୋଇ ଶୋଇଥିଲେ।
ଶେତେ ସ୍ମ ନିହତୋ ଭୂମୌ କାମ୍ଭୋଜାସ୍ତରଣୋଚିତଃ। ମହାର୍ହାଭରଣୋପେତଃ ସାନୁମାନିଵ ପର୍ଵତଃ
ମୂଲ୍ୟବାନ ଗହନା ପିନ୍ଧି, ଆରାମଦାୟକ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇବାକୁ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, ସେ ଭୂମିରେ ମୃତ ଶୋଇଥିଲେ, ପାହାଡ଼ର ଏକ ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସୁଦର୍ଶନୀଯସ୍ତାମ୍ରାକ୍ଷଃ କର୍ଣିନା ସ ସୁଦକ୍ଷିଣଃ। ପୁତ୍ରଃ କାମ୍ଭୋଜରାଜସ୍ଯ ପାର୍ଥେନ ଵିନିପାତିତଃ
ସୁଦକ୍ଷିଣ, ଶୋଭାମୟ ଓ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ, କାମ୍ଭୋଜ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର, କର୍ଣ୍ଣିନ ସହିତ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ହାତରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହେଲେ।
ଧାରଯନ୍ନଗ୍ନିସଙ୍କାଶାଂ ଶିରସା କାଞ୍ଚନୀଂ ସ୍ରଜମ୍। ଅଶୋଭତ ମହାବାହୁର୍ଵ୍ଯସୁର୍ଭୂମୌ ନିପାତିତଃ
ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ କଣ୍ସା ମାଳା ମୁଣ୍ଡରେ ପିନ୍ଧି, ମହାବାହୁ ନାୟକ ମୃତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଭୂମିରେ ଶୋଇ ଥିଲେ, ତଥାପି ତାଙ୍କର ଶୋଭା କମିନଥିଲା।
ତତଃ ସର୍ଵାଣି ସୈନ୍ଯାନି ଵ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ତ ସୁତସ୍ଯ ତେ। ହତଂ ଶ୍ରୁତାଯୁଧଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାମ୍ଭୋଜଂ ଚ ସୁଦକ୍ଷିଣମ୍
ତୁମ ପୁଅଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନା, ଶୃତାୟୁଧ ମୃତ ଓ କାମ୍ଭୋଜ ସୁଦକ୍ଷିଣ ପଡ଼ିଯାଇଥିବା ଦେଖି, ଭୟରେ ଚାଲିଗଲେ।
ତୌ ଚ ଫଲ୍ଗୁନବାଣୌଘୈର୍ଵିବାହୁଶିରସୌ କୃତୌ। ଵସୁଧାମନ୍ଵପଦ୍ଯେତାଂ ଵାତନୁନ୍ନାଵିଵ ଦ୍ରୁମୌ
ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କ ବାଣରେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ବାହୁ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଛିଣ୍ଡାଯିବା ପରେ, ସେମାନେ ବାତାସରେ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ୁଥିବା ଗଛ ପରି ଭୂମିରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ।
ଶ୍ରୁତାଯୁଷଶ୍ଚ ନିଧନଂ ଵଧଶ୍ଚେଵାଶ୍ରୁତାଯୁଷଃ। ଲୋକଵିସ୍ମାପନମଭୂତ୍ସମୁଦ୍ରସ୍ଯେଵ ଶୋଷଣମ୍
ଶୃତାୟୁଷଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଅଶୃତାୟୁଷଙ୍କ ବଧ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପକାଇଦେଲା, ଯେପରି ଏକ ସମୁଦ୍ର ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଏ।
ତଯୋଃ ପଦାନୁଗାନ୍ହତ୍ଵା ପୁନଃ ପଞ୍ଚଶତଂ ରଥାନ୍। ପ୍ରତ୍ଯଗାଦ୍ଭାରତୀଂ ସେନାଂ ନିଘ୍ନନ୍ପାର୍ଥୋ ଵରାନ୍ଵରାନ୍
ସେମାନଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ପଞ୍ଚଶେ ରଥୀଙ୍କୁ ମାରି, ଅର୍ଜୁନ ଭାରତୀୟ ସେନାକୁ ଫେରିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ହାତରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହେଲେ।
ଶ୍ରୁତାଯୁଷଂ ଚ ନିହତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଚୈଵାଶ୍ରୁତାଯୁଷମ୍। ନିଯତାଯୁଶ୍ଚ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦୀର୍ଘାଯୁଶ୍ଚୈଵ ଭାରତ
ଶୃତାୟୁଷ ଓ ଅଶୃତାୟୁଷଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି, ନିୟତାୟୁ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ହେ ଭାରତ, ଭୟଙ୍କର ରେଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ପୁତ୍ରୌ ତଯୋର୍ନରଶ୍ରେଷ୍ଠୌ କୌନ୍ତେଯଂ ପ୍ରତି ଜଗ୍ମତୁଃ। କିରନ୍ତୌ ଵିଵିଧାନ୍ବାଣାନ୍ପିତୃଵ୍ଯସନକର୍ଶିତୌ
ସେ ଦୁଇଜଣ ପୁଅ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପିତାଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, କୌନ୍ତେୟଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବାଣ ବର୍ଷା କରି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ତାଵର୍ଜୁନୋ ମୁହୂର୍ତେନ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ। ପ୍ରୈଷଯତ୍ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ପ୍ରତି
ଅର୍ଜୁନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସୁନିଖୁତ ବାଣରେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଯମର ଗୃହକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ଲୋଡଯନ୍ତମନୀକାନି ଦ୍ଵିପଂ ପଦ୍ମସରୋ ଯଥା। ନାଶକ୍ନୁଵନ୍ଵାରଯିତୁଂ ପାର୍ଥଂ କ୍ଷତ୍ରିଯପୁଙ୍ଗଵାଃ
ଏକ ହାତୀ ଯେପରି ଅଳି ପୋଖରୀକୁ ଉଲଟାଇଦେଉଛି, ସେପରି ଅର୍ଜୁନ ସେନାକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଦେଲେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଅଙ୍ଗାସ୍ତୁ ଗଜସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵଂ ପର୍ଯଵାରଯନ୍। କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ସହସ୍ରଶୋ ରାଜଞ୍ଶିକ୍ଷିତା ହସ୍ତିସାଦିନଃ
ଅଙ୍ଗମାନେ ହାତୀ ସେନା ସହିତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଘେରିନେଲେ; ହେ ରାଜା, ହଜାର ହଜାର ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ହାତୀଚାଳକ ରେଷରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନସମାଦିଷ୍ଟାଃ କୁଞ୍ଜରୈଃ ପର୍ଵତୋପମୈଃ। ପ୍ରାଚ୍ଯାଶ୍ଚ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯାଶ୍ଚ କଲିଙ୍ଗପ୍ରମୁଖା ନୃପାଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣର ରାଜାମାନେ, କଳିଙ୍ଗମାନେ ଅଗ୍ରଣୀ, ପାହାଡ଼ ପରି ହାତୀ ନେଇ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ତେଷାମାପତତାଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଗାଣ୍ଡୀଵପ୍ରେଷିତୈଃ ଶରୈଃ। ନିଚକର୍ତ ଶିରାଂସ୍ଯୁଗ୍ରୋ ବାହୂନପି ସୁଭୂଷଣାନ୍
ସେମାନେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାବେଳେ, ଭୟଙ୍କର ଅର୍ଜୁନ ଗାଣ୍ଡୀବରୁ ଛୁଟିଥିବା ବାଣରେ ସେମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଭଲ ଭାବେ ଶୋଭିଥିବା ବାହୁ କାଟିଦେଲେ।