ଯଥା ତ୍ରସ୍ଯନ୍ତି ଭୂତାନି ସର୍ଵାଣ୍ଯଶନିନିଃସ୍ଵନାତ୍। ତଥା ଶଙ୍ଖପ୍ରଣାଦେନ ଵିତ୍ରେସୁସ୍ତଵ ସୈନିକାଃ
ଯେପରି ଆକାଶରେ ବଜ୍ରପାତର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟଭୀତ ହୁଏ, ସେପରି ତୁମର ସେନା ମଧ୍ୟ ଶଂଖର ଶବ୍ଦରେ ଅତି ଭୟକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଗଲେ।
ପ୍ରସୁସ୍ରୁଵୁଃ ଶକୃନ୍ମୂତ୍ରଂ ଵାହନାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ। ଏଵଂ ସଵାହନଂ ସର୍ଵମାଵିଗ୍ନମଭଵଦ୍ବଲମ୍
ସମସ୍ତ ପଶୁ ଓ ଯାନବାହନ ଭୟରେ ପେଶାବ ଓ ପାଖାନି ଛାଡିଦେଲେ; ଏଭଳି ତୁମ ସମସ୍ତ ସେନା ଓ ବାହନ ଭୟରେ ଅତି ଅସ୍ଥିର ଓ ଅସ୍ଥିର ହୋଇପଡ଼ିଲେ।
ସୀଦନ୍ତି ସ୍ମ ନରା ରାଜଞ୍ଶଙ୍ଖଶବ୍ଦେନ ମାରିଷ। ଵିସଂଜ୍ଞାଶ୍ଚାଭଵନ୍କେଚିତ୍କେଚିଦ୍ରାଜନ୍ଵିତତ୍ରସୁଃ
ହେ ରାଜା, ଶଂଖର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଲୋକମାନେ ଭୂଇଁକୁ ବସିଗଲେ; କିଛି ଲୋକ ଅଚେତନ ହେଲେ, ଆଉ କିଛି ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ।
ତତଃ କପିର୍ମହାନାଦଂ ସହଭୂତୈର୍ଧ୍ଵଜାଲଯୈଃ। ଅକରୋଦ୍ଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯଶ୍ଚ ଭୀଷଯଂସ୍ତଵ ସୈନିକାନ୍
ତାପରେ ବନର ମାକଡ଼ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଓ ପତାକା ସହିତ ବଡ଼ ଗର୍ଜନ କଲେ, ବଡ଼ ମୁହଁ ଖୋଲି ତୁମ ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲେ।
ତତଃ ଶଙ୍ଖାଶ୍ଚ ଭେର୍ଯଶ୍ଚ ମୃଦଙ୍ଗାଶ୍ଚାନକୈଃ ସହ। ପୁନରେଵାଭ୍ଯହନ୍ଯନ୍ତ ତଵ ସୈନ୍ଯପ୍ରହର୍ଷଣାଃ
ତାପରେ ଶଂଖ, ଢୋଳ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟ ଉପରେ ଉପରେ ଆଉଥରେ ବାଜିଲା, ତାହାରେ ତୁମ ସେନା ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ନାନାଵାଦିତ୍ରସଂହାଦୈଃ କ୍ଷ୍ଵେଡିତାସ୍ଫୋଟିତାକୁଲୈଃ। ସିଂହନାଦୈଃ ସମୁତ୍କ୍ରୁଷ୍ଟୈଃ ସମାଧୂତୈର୍ମହାରଥୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟର ମିଶ୍ରିତ ଶବ୍ଦ, ଘୋଡ଼ାର ହିହିକାର, ତାଳି ଓ ବଡ଼ ରଥୀମାନଙ୍କର ସିଂହଗର୍ଜନରେ ସମସ୍ତ ସେନା ଉତ୍ସାହିତ ଓ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ତୁମୁଲେ ଶବ୍ଦେ ଭୀରୂଣାଂ ଭଯଵର୍ଧନେ। ଅତୀଵ ହୃଷ୍ଟୋ ଦାଶାର୍ହମବ୍ରଵୀତ୍ପାକଶାସନିଃ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ କଳହର ଶବ୍ଦରେ, ଯାହା ଭୀତ ଲୋକଙ୍କର ଭୟ ବଢ଼ାଇଲା, ପୃଥାପୁତ୍ର ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତତ୍ତଥା ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ସୈନ୍ଯଂ ଯୁଧି ପରନ୍ତପ। ପ୍ରଭଗ୍ନଂ ଦ୍ରୁତମାଵିଗ୍ନମତୀଵ ଶରପୀଡିତମ୍
ଏଭଳି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦାହ କରୁଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ପୁଅଙ୍କର ସେନା ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଦୌଡ଼ିପଡ଼ିଲା, ଅତି ଅସ୍ଥିର ହେଲା ଓ ବାଣରେ ବହୁତ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଲା।
ମାରୁତେନେଵ ମହତା ମେଘାନୀକଂ ଵ୍ଯଦୀର୍ଯତ। ପ୍ରକାଲ୍ଯମାନଂ ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ନାଶକତ୍ପ୍ରତିଵୀକ୍ଷିତୁମ୍
ବଡ଼ ପବନରେ ମେଘମାଳା ଯେପରି ଫାଟିଯାଏ, ସେପରି ତୁମ ସେନା ଉଡ଼ିଯିବାକୁ ଲାଗିଲା, ଏତେ ଆକ୍ରମଣ ଦେଖି ଟିକିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ପ୍ରତୋଦୈଶ୍ଚାପକୋଟୀଭିର୍ହୁଂକାରୈଃ ସାଧୁଵାହିତୈଃ। କଶାପାର୍ଷ୍ଣ୍ଯଭିଘାତୈଶ୍ଚ ଵାଗ୍ଭିରୁଗ୍ରାଭିରେଵ ଚ
ଚାବୁକ, ଧନୁର ଶିରା, ଚିତ୍କାର, ଠିକ୍ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ମାର, କୋଡ଼ା ଓ ପାଦର ଆଘାତ, ତୀବ୍ର କଥା ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିଲେ।
ଚୋଦଯନ୍ତୋ ହଯାଂସ୍ତୂର୍ଣଂ ପଲାଯନ୍ତେ ସ୍ମ ତାଵକାଃ। ସାଦିନୋ ରଥିନଶ୍ଚୈଵ ପତ୍ତଯଶ୍ଚାର୍ଜୁନାର୍ଦିତାଃ
ତୁମ ଘୋଡ଼ାଚାଳକ, ରଥୀ ଓ ପଦାତିମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଆଘାତରେ ଘୋଡ଼ାକୁ ତୁରନ୍ତ ଚଲାଇ ଦୌଡ଼ି ଯାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ।
ପାର୍ଷ୍ଣ୍ଯଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଙ୍କୁଶୈର୍ନାଗଂ ଚୋଦଯନ୍ତସ୍ତଥାଽପରେ। ଶରୈଃ ସମ୍ମୋହିତାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ତମେଵାଭିମୁଖା ଯଯୁଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ପାଦ, ଆଂଠି ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ହାତୀକୁ ଚଲାଉଥିଲେ; କିଛି ଲୋକ ବାଣରେ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ସିଧା ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ।
ତଵ ଯୋଘ ହତୋତ୍ସାହା ଵିଭ୍ରାନ୍ତମନସସ୍ତଦା
ସେ ସମୟରେ ତୁମ ସେନା ଉତ୍ସାହ ହରାଇ, ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଲେ।
ଅଥାନ୍ଯଦ୍ଧନୁରାଦାଯ ହାର୍ଦିକ୍ଯଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ। କୃତ୍ଵା ଵିଧନୁଷୌ ଵୀରୌ ଶରଵର୍ଷୈରଵାକିରତ୍
ତାପରେ ହାର୍ଦ୍ଦିକ୍ୟ ଅତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଆଉ ଏକ ଧନୁଷ୍ୟ ନେଲେ ଓ ଦୁଇ ନାୟକଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ଭାଙ୍ଗି ତାଙ୍କୁ ବାଣ ବର୍ଷାରେ ଢାଙ୍କିଦେଲେ।
ତାଵନ୍ଯେ ଧନୁଷୀ ସଜ୍ଯେ କୃତ୍ଵା ଭୋଜଂ ଵିଜଘ୍ନତୁଃ। ତେନାନ୍ତରେଷୁ ବୀଭତ୍ସୁର୍ଵିଵେଶାମିତ୍ରଵାହିନୀମ୍
ସେ ଦୁଇଜଣ ଆଉ ଧନୁଷ୍ୟ ଚଢ଼ାଇ ଭୋଜକୁ ଆଘାତ କଲେ; ସେ ସମୟରେ ବିଭାତ୍ସୁ ଶତ୍ରୁ ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ନ ଲେଭାତେ ତୁ ତୌ ଦ୍ଵାରଂ ଵାରିତୌ କୃତଵର୍ମଣା। ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେଷ୍ଵନୀକେଷୁ ଯତମାନୌ ନରର୍ଷଭୌ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଦୁଇଜଣ କୃତବର୍ମାଙ୍କ ଅଟକାଣିରେ ପ୍ରବେଶ ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ଅନୀକାନ୍ଯର୍ଦଯନ୍ଯୁଦ୍ଧେ ତ୍ଵରିତଃ ଶ୍ଵେତଵାହନଃ। ନାଵଧୀତ୍କୃତଵର୍ମାଣଂ ପ୍ରାପ୍ତମପ୍ଯରିସୂଦନଃ
ଶ୍ୱେତଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ିଥିବା ନାୟକ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିପକ୍ଷ ଦଳକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କୃତବର୍ମାଙ୍କୁ ମାରିଲେ ନାହିଁ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ତଥାଽଽଯାନ୍ତଂଶୂରୋ ରାଜା ଶ୍ରୁତାଯୁଧଃ। ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ୍ସୁସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵିଧୁନ୍ଵାନୋ ମହଦ୍ଧନୁଃ
ସେଉଁଠି ଏଭଳି ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟବନ୍ଶୀ ଶୂର ରାଜା ଶ୍ରୁତାୟୁଧ ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବଡ଼ ଧନୁଷ୍ୟ ଘୁଞ୍ଚାଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସ ପାର୍ଥଂ ତ୍ରିଭିରାନର୍ଚ୍ଛତ୍ସପ୍ତତ୍ଯା ଚ ଜନାର୍ଦନମ୍। କ୍ଷୁରପ୍ରେଣ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ପାର୍ଥକେତୁମତାଡଯତ୍
ସେ ତିନିଟି ତୀରରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ ଏବଂ ସପ୍ତତିଟି ତୀରରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ। ତାପରେ, ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କ୍ଷୁରପ୍ର ତୀରରେ ପାର୍ଥଙ୍କର ପତାକାକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତତୋଽର୍ଜୁନୋ ନଵତ୍ଯା ତୁ ଶରାଣାଂ ନତପର୍ଵଣାମ୍। ଆଜଘାନ ଭୃଶଂ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତୋତ୍ରୈରିଵ ମହାଦ୍ଵିପମ୍
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ, ଭୟଙ୍କର ରେଷରେ, ନବବେଟି ଚାଲିଆ ତୀରରେ ସେଉଁଠିକୁ ଆଘାତ କଲେ, ଯେପରି ଏକ ମହାଗଜକୁ ଅନେକ ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରାଯାଏ।
ସ ତନ୍ନ ମମୃଷେ ରାଜନ୍ପାଣ୍ଡଵେଯସ୍ଯ ଵିକ୍ରମମ୍। ଅଥୈନଂ ସପ୍ତସପ୍ତତ୍ଯା ନାରାଚାନାଂ ସମାର୍ପଯତ୍
ହେ ରାଜା, ସେ ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ରଙ୍କର ବୀରତାକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ସତତରିସଟି ଲୋହା ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତସ୍ଯାର୍ଜୁନୋ ଧନୁଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ଶରାଵାପଂ ନିକୃତ୍ଯ ଚ। ଆଜଘାନୋରସି କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସପ୍ତଭିର୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟକୁ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ତୀରର ଥଳକୁ ଅଲଗା କରିଦେଲେ। ତାପରେ, ରେଷରେ, ସପ୍ତଟି ଚାଲିଆ ତୀରରେ ତାଙ୍କର ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଅଥାନ୍ଯଦ୍ଧନୁରାଦାଯ ସ ରାଜା କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ। ଵାସଵିଂ ନଵଭିର୍ବାଣୈର୍ବାହ୍ଵୋରୁରସି ଚାର୍ପଯତ୍
ତାପରେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇ, ସେ ରାଜା ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ବାହୁ ଓ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ନଅଟି ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତତୋଽର୍ଜୁନଃ ସ୍ମଯନ୍ନେଵ ଶ୍ରୁତାଯୁଧମରିନ୍ଦମଃ। ଶରୈରନେକସାହସ୍ରୈଃ ପୀଡଯାମାସ ଭାରତ
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ, ହସିକି, ଶତ୍ରୁମାରିବାରେ ସମର୍ଥ, ଅନେକ ହଜାର ତୀରରେ ସେଉଁଠିକୁ ଅତି କଷ୍ଟ ଦେଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଅଶ୍ଵାଂଶ୍ଚାସ୍ଯାଵଧୀତ୍ତୂର୍ଣଂ ସାରଥିଂ ଚ ମହାରଥଃ। ଵିଵ୍ଯାଧ ଚୈନଂ ସପ୍ତତ୍ଯା ନାରାଚାନାଂ ମହାବଲଃ
ମହାବଳୀ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥିକୁ ତୁରନ୍ତ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ସପ୍ତତିଟି ଲୋହା ତୀରରେ ସେଉଁଠିକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ହତାଶ୍ଵଂ ରଥମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ସ ତୁ ରାଜା ଶ୍ରୁତାଯୁଧଃ। ଅଭ୍ଯଦ୍ରୁଵଦ୍ରୁଣେ ପାର୍ଥଂ ଗଦାମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଘୋଡ଼ା ମରିଯିବା ପରେ, ଶ୍ରୁତାୟୁଧ ନାମକ ରାଜା ତାଙ୍କର ରଥକୁ ଛାଡ଼ି, ଗଦା ଉଠାଇ, ସାହସରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଵରୁଣସ୍ଯତ୍ମଜୋ ଵୀରଃ ସ ତୁ ରାଜା ଶ୍ରୁତାଯୁଧଃ। ପର୍ଣାଶାଜନନୀ ଯସ୍ଯ ଶୀତତୋଯା ମହାନଦୀ
ସେ ଭୀର ଶ୍ରୁତାୟୁଧ ରାଜା, ଯିଏ ବରୁଣଙ୍କର ପୁତ୍ର ଏବଂ ଯାହାଙ୍କର ମାଆ ଥିଲେ ଶୀତଳ ଜଳ ଧାରା ମହାନଦୀ ପର୍ଣ୍ଣାଶା, ସେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ତସ୍ଯ ମାତାଽବ୍ରଵୀଦ୍ରାଜନ୍ଵରୁଣଂ ପୁତ୍ରକାରଣାତ୍। ଅଵଧ୍ଯୋଽଯଂ ଭଵେଲ୍ଲୋକେ ଶତ୍ରୂଣାଂ ତନଯୋ ମମ
ତାଙ୍କର ମାଆ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ବରୁଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋର ପୁଅ ଏହି ଜଗତରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ପାଇଁ ଅଜୟ ହେଉ।'
ଵରୁଣସ୍ତ୍ଵବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରୀତୋ ଦଦାମ୍ଯସ୍ମୈ ଵରଂ ହିତମ୍। ଦିଵ୍ଯମସ୍ତ୍ରଂ ସୁତସ୍ତେଽଯଂ ଯେନାଵଧ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତେବେ, ବରୁଣ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭଲ ପାଇଁ ଏକ ବର ଦେଉଛି। ତୁମର ପୁଅ ଏମିତି ଏକ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ପାଇବେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଅଜୟ ହେବ।'
ନାସ୍ତି ଚାପ୍ଯମରତ୍ଵଂ ଵୈ ମନୁଷ୍ଯସ୍ଯ କଥଞ୍ଚନ। ସର୍ଵେଣାଵଶ୍ଯମର୍ତଵ୍ଯଂ ଜାତେନ ସରିତାଂ ଵରେ
'କିନ୍ତୁ ମଣିଷ ପାଇଁ କେବେ ଅମରତ୍ୱ ନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ, ହେ ନଦୀମାନ୍ୟ।'