ଅନନ୍ତରଂ ଚ କାମ୍ଭୋଜୋ ଜଲସନ୍ଧଶ୍ଚ ମାରିଷ। ଦୁର୍ଯୋଧନଶ୍ଚ କର୍ଣଶ୍ଚ ତଦନନ୍ତରମେଵ ଚ
ତା'ପରେ କାମ୍ଭୋଜ ଓ ଜଳସନ୍ଧ, ତା'ପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ କର୍ଣ୍ଣ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ।
ତତଃ ଶତସହସ୍ରାଣି ଯୋଦାନାନମନିଵର୍ତିନାମ୍। ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାନି ସର୍ଵାଣି ଶକଟେ ମୁଖରକ୍ଷିଣାମ୍
ତା'ପରେ ଶତ ହଜାର ଅଦ୍ଭୁତ ଯୋଦ୍ଧା ଶକଟ ବ୍ୟୁହରେ ମୁଖରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ତେଷାଂ ଚ ପୃଷ୍ଠତୋ ରାଜା ବଲେନ ମହତା ଵୃତଃ। ଜଯଦ୍ରଥସ୍ତତୋ ରାଜା ସୂଚୀପାର୍ଶ୍ଵେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ରାଜା ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ତା'ପରେ ରାଜା ଜୟଦ୍ରଥ ସୂଚୀର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥାନ ନେଲେ।
ଶକଟସ୍ଯ ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଭାରଦ୍ଵାଜୋ ମୁଖେ ସ୍ଥିତଃ। ନାତ୍ର ତସ୍ଯାଭଵଦ୍ଭୋଦୋ ଜୁଗୋପୈନଂ ତତଃ ସ୍ଵଯମ୍
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଶକଟ ବ୍ୟୁହର ମୁଖରେ ଭାରଦ୍ୱାଜ ଅବସ୍ଥାନ ନେଲେ; ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ଭୟ ଥିଲା ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ନିଜେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଶ୍ଵେତଵର୍ମାମ୍ବରୋଷ୍ଣୀଷୋ ଵ୍ଯୂଢୋରସ୍କୋ ମହାଭୁଜଃ। ଧନୁର୍ଵିସ୍ଫାରଯନ୍ଦ୍ରୋଣସ୍ତସ୍ଥୌ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଇଵାନ୍ତକଃ। `ତସ୍ଯ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ ନେତା ଗୋପ୍ତା ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଶ୍ୱେତ ବର୍ମ, ଶ୍ୱେତ ଉଷ୍ଣୀଷ ପିନ୍ଧି, ଚଉଡ଼ା ଛାତି ଓ ପ୍ରବଳ ବାହୁ ଥିବା ଡ୍ରୋଣ, ଧନୁଷ ଟାଣି, କ୍ରୋଧିତ ଯମର ଭଳି ଦଢ଼ି ହେଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ସେନାର ନେତା ଓ ରକ୍ଷକ ଥିଲେ।
ତାକିନଂ ଶୋଣହଯଂ ଵେଦୀକୃଷ୍ଣାଜିନଧ୍ଵଜମ୍। ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ରଥମାଲୋକ୍ଯ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ କୁରଵୋଽଭଵନ୍
ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ରଥରେ ଲାଲ ଘୋଡ଼ା, ବାଘଚର୍ମ ଧ୍ୱଜ ଓ କଳା କୃଷ୍ଣାଜିନ ଦ୍ୱଜ ଦେଖି, କୌରବମାନେ ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ସିଦ୍ଧଚାରଣସଙ୍ଘାନାଂ ଵିସ୍ମଯଃ ସୁମହାନଭୂତ୍। ଦ୍ରୋଣେନ ଵିହିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯୂହଂ କ୍ଷୁବ୍ଧାର୍ଣଵୋପମମ୍
ଡ୍ରୋଣ ତିଆରି କରିଥିବା, ଉତ୍ତଳ ସମୁଦ୍ର ସଦୃଶ ବ୍ୟୁହକୁ ଦେଖି, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ଅତିବିଶ୍ମିତ ହେଲେ।
ସଶୈଲସାଗରଵନାଂ ନାନାଜନପଦାକୁଲାମ୍। ଗ୍ରସେଦ୍ଵ୍ଯୂହଃ କ୍ଷିତିଂ ସର୍ଵାମିତି ଭୂତାନି ମେନିରେ
ପାହାଡ଼, ସମୁଦ୍ର, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ବହୁ ଲୋକରେ ଭରିଥିବା ସେହି ବ୍ୟୁହ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ, ଏହା ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଗିଳିପାରିବ।
ବହୁରଥମନୁଜାଶ୍ଵପତ୍ତିନାଗଂ ପ୍ରତିଭଯନିଃସ୍ଵନମଦ୍ଭୁତାନୁରୂପମ୍। ଅହିତହୃଦଯଭେଦନଂ ମହଦ୍ଵୈ ଶକଟମଵେକ୍ଷ୍ଯ କୃତଂ ନନନ୍ଦ ରାଜା
ଅନେକ ରଥ, ଭାଇ, ଘୋଡ଼ା, ପଦାତି ଓ ହାତୀରେ ଭରିଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ଗଞ୍ଜିଥିବା, ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ, ଶତ୍ରୁମନକୁ ଭେଦିପାରିବା ସମର୍ଥ ଏହି ଶକଟ ବ୍ୟୁହକୁ ଦେଖି ରାଜା ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ତଯୋଃ ଶଙ୍ଖପ୍ରଣାଦେନ ତଵ ସୈନ୍ଯେ ଵିଶାମ୍ପତେ। ଆସନ୍ସଂହୃଷ୍ଟରୋମାଣଃ କମ୍ପିତା ଗତଚେତସଃ
ସେହି ଶଂଖ ଧ୍ୱନିରେ, ହେ ରାଜା, ତୁମ ସେନାର ଅନେକଙ୍କ ଲୋମ ଉଠିଆସିଲା, ଅନେକେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ ଏବଂ ହୁସ୍ତି ହରାଇଦେଲେ।
ଯଥା ତ୍ରସ୍ଯନ୍ତି ଭୂତାନି ସର୍ଵାଣ୍ଯଶନିନିଃସ୍ଵନାତ୍। ତଥା ଶଙ୍ଖପ୍ରଣାଦେନ ଵିତ୍ରେସୁସ୍ତଵ ସୈନିକାଃ
ଯେପରି ଆକାଶରେ ବଜ୍ରପାତର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟଭୀତ ହୁଏ, ସେପରି ତୁମର ସେନା ମଧ୍ୟ ଶଂଖର ଶବ୍ଦରେ ଅତି ଭୟକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଗଲେ।
ପ୍ରସୁସ୍ରୁଵୁଃ ଶକୃନ୍ମୂତ୍ରଂ ଵାହନାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ। ଏଵଂ ସଵାହନଂ ସର୍ଵମାଵିଗ୍ନମଭଵଦ୍ବଲମ୍
ସମସ୍ତ ପଶୁ ଓ ଯାନବାହନ ଭୟରେ ପେଶାବ ଓ ପାଖାନି ଛାଡିଦେଲେ; ଏଭଳି ତୁମ ସମସ୍ତ ସେନା ଓ ବାହନ ଭୟରେ ଅତି ଅସ୍ଥିର ଓ ଅସ୍ଥିର ହୋଇପଡ଼ିଲେ।
ସୀଦନ୍ତି ସ୍ମ ନରା ରାଜଞ୍ଶଙ୍ଖଶବ୍ଦେନ ମାରିଷ। ଵିସଂଜ୍ଞାଶ୍ଚାଭଵନ୍କେଚିତ୍କେଚିଦ୍ରାଜନ୍ଵିତତ୍ରସୁଃ
ହେ ରାଜା, ଶଂଖର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଲୋକମାନେ ଭୂଇଁକୁ ବସିଗଲେ; କିଛି ଲୋକ ଅଚେତନ ହେଲେ, ଆଉ କିଛି ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ।
ତତଃ କପିର୍ମହାନାଦଂ ସହଭୂତୈର୍ଧ୍ଵଜାଲଯୈଃ। ଅକରୋଦ୍ଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯଶ୍ଚ ଭୀଷଯଂସ୍ତଵ ସୈନିକାନ୍
ତାପରେ ବନର ମାକଡ଼ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଓ ପତାକା ସହିତ ବଡ଼ ଗର୍ଜନ କଲେ, ବଡ଼ ମୁହଁ ଖୋଲି ତୁମ ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲେ।
ତତଃ ଶଙ୍ଖାଶ୍ଚ ଭେର୍ଯଶ୍ଚ ମୃଦଙ୍ଗାଶ୍ଚାନକୈଃ ସହ। ପୁନରେଵାଭ୍ଯହନ୍ଯନ୍ତ ତଵ ସୈନ୍ଯପ୍ରହର୍ଷଣାଃ
ତାପରେ ଶଂଖ, ଢୋଳ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟ ଉପରେ ଉପରେ ଆଉଥରେ ବାଜିଲା, ତାହାରେ ତୁମ ସେନା ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ନାନାଵାଦିତ୍ରସଂହାଦୈଃ କ୍ଷ୍ଵେଡିତାସ୍ଫୋଟିତାକୁଲୈଃ। ସିଂହନାଦୈଃ ସମୁତ୍କ୍ରୁଷ୍ଟୈଃ ସମାଧୂତୈର୍ମହାରଥୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟର ମିଶ୍ରିତ ଶବ୍ଦ, ଘୋଡ଼ାର ହିହିକାର, ତାଳି ଓ ବଡ଼ ରଥୀମାନଙ୍କର ସିଂହଗର୍ଜନରେ ସମସ୍ତ ସେନା ଉତ୍ସାହିତ ଓ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ତୁମୁଲେ ଶବ୍ଦେ ଭୀରୂଣାଂ ଭଯଵର୍ଧନେ। ଅତୀଵ ହୃଷ୍ଟୋ ଦାଶାର୍ହମବ୍ରଵୀତ୍ପାକଶାସନିଃ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ କଳହର ଶବ୍ଦରେ, ଯାହା ଭୀତ ଲୋକଙ୍କର ଭୟ ବଢ଼ାଇଲା, ପୃଥାପୁତ୍ର ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତତ୍ତଥା ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ସୈନ୍ଯଂ ଯୁଧି ପରନ୍ତପ। ପ୍ରଭଗ୍ନଂ ଦ୍ରୁତମାଵିଗ୍ନମତୀଵ ଶରପୀଡିତମ୍
ଏଭଳି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦାହ କରୁଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ପୁଅଙ୍କର ସେନା ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଦୌଡ଼ିପଡ଼ିଲା, ଅତି ଅସ୍ଥିର ହେଲା ଓ ବାଣରେ ବହୁତ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଲା।
ମାରୁତେନେଵ ମହତା ମେଘାନୀକଂ ଵ୍ଯଦୀର୍ଯତ। ପ୍ରକାଲ୍ଯମାନଂ ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ନାଶକତ୍ପ୍ରତିଵୀକ୍ଷିତୁମ୍
ବଡ଼ ପବନରେ ମେଘମାଳା ଯେପରି ଫାଟିଯାଏ, ସେପରି ତୁମ ସେନା ଉଡ଼ିଯିବାକୁ ଲାଗିଲା, ଏତେ ଆକ୍ରମଣ ଦେଖି ଟିକିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ପ୍ରତୋଦୈଶ୍ଚାପକୋଟୀଭିର୍ହୁଂକାରୈଃ ସାଧୁଵାହିତୈଃ। କଶାପାର୍ଷ୍ଣ୍ଯଭିଘାତୈଶ୍ଚ ଵାଗ୍ଭିରୁଗ୍ରାଭିରେଵ ଚ
ଚାବୁକ, ଧନୁର ଶିରା, ଚିତ୍କାର, ଠିକ୍ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ମାର, କୋଡ଼ା ଓ ପାଦର ଆଘାତ, ତୀବ୍ର କଥା ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିଲେ।
ଚୋଦଯନ୍ତୋ ହଯାଂସ୍ତୂର୍ଣଂ ପଲାଯନ୍ତେ ସ୍ମ ତାଵକାଃ। ସାଦିନୋ ରଥିନଶ୍ଚୈଵ ପତ୍ତଯଶ୍ଚାର୍ଜୁନାର୍ଦିତାଃ
ତୁମ ଘୋଡ଼ାଚାଳକ, ରଥୀ ଓ ପଦାତିମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଆଘାତରେ ଘୋଡ଼ାକୁ ତୁରନ୍ତ ଚଲାଇ ଦୌଡ଼ି ଯାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ।
ପାର୍ଷ୍ଣ୍ଯଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଙ୍କୁଶୈର୍ନାଗଂ ଚୋଦଯନ୍ତସ୍ତଥାଽପରେ। ଶରୈଃ ସମ୍ମୋହିତାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ତମେଵାଭିମୁଖା ଯଯୁଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ପାଦ, ଆଂଠି ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ହାତୀକୁ ଚଲାଉଥିଲେ; କିଛି ଲୋକ ବାଣରେ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ସିଧା ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ।
ତଵ ଯୋଘ ହତୋତ୍ସାହା ଵିଭ୍ରାନ୍ତମନସସ୍ତଦା
ସେ ସମୟରେ ତୁମ ସେନା ଉତ୍ସାହ ହରାଇ, ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଲେ।
ଅଥାନ୍ଯଦ୍ଧନୁରାଦାଯ ହାର୍ଦିକ୍ଯଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ। କୃତ୍ଵା ଵିଧନୁଷୌ ଵୀରୌ ଶରଵର୍ଷୈରଵାକିରତ୍
ତାପରେ ହାର୍ଦ୍ଦିକ୍ୟ ଅତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଆଉ ଏକ ଧନୁଷ୍ୟ ନେଲେ ଓ ଦୁଇ ନାୟକଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ଭାଙ୍ଗି ତାଙ୍କୁ ବାଣ ବର୍ଷାରେ ଢାଙ୍କିଦେଲେ।
ତାଵନ୍ଯେ ଧନୁଷୀ ସଜ୍ଯେ କୃତ୍ଵା ଭୋଜଂ ଵିଜଘ୍ନତୁଃ। ତେନାନ୍ତରେଷୁ ବୀଭତ୍ସୁର୍ଵିଵେଶାମିତ୍ରଵାହିନୀମ୍
ସେ ଦୁଇଜଣ ଆଉ ଧନୁଷ୍ୟ ଚଢ଼ାଇ ଭୋଜକୁ ଆଘାତ କଲେ; ସେ ସମୟରେ ବିଭାତ୍ସୁ ଶତ୍ରୁ ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ନ ଲେଭାତେ ତୁ ତୌ ଦ୍ଵାରଂ ଵାରିତୌ କୃତଵର୍ମଣା। ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେଷ୍ଵନୀକେଷୁ ଯତମାନୌ ନରର୍ଷଭୌ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଦୁଇଜଣ କୃତବର୍ମାଙ୍କ ଅଟକାଣିରେ ପ୍ରବେଶ ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ଅନୀକାନ୍ଯର୍ଦଯନ୍ଯୁଦ୍ଧେ ତ୍ଵରିତଃ ଶ୍ଵେତଵାହନଃ। ନାଵଧୀତ୍କୃତଵର୍ମାଣଂ ପ୍ରାପ୍ତମପ୍ଯରିସୂଦନଃ
ଶ୍ୱେତଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ିଥିବା ନାୟକ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିପକ୍ଷ ଦଳକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କୃତବର୍ମାଙ୍କୁ ମାରିଲେ ନାହିଁ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ତଥାଽଽଯାନ୍ତଂଶୂରୋ ରାଜା ଶ୍ରୁତାଯୁଧଃ। ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ୍ସୁସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵିଧୁନ୍ଵାନୋ ମହଦ୍ଧନୁଃ
ସେଉଁଠି ଏଭଳି ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟବନ୍ଶୀ ଶୂର ରାଜା ଶ୍ରୁତାୟୁଧ ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବଡ଼ ଧନୁଷ୍ୟ ଘୁଞ୍ଚାଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସ ପାର୍ଥଂ ତ୍ରିଭିରାନର୍ଚ୍ଛତ୍ସପ୍ତତ୍ଯା ଚ ଜନାର୍ଦନମ୍। କ୍ଷୁରପ୍ରେଣ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ପାର୍ଥକେତୁମତାଡଯତ୍
ସେ ତିନିଟି ତୀରରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ ଏବଂ ସପ୍ତତିଟି ତୀରରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ। ତାପରେ, ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କ୍ଷୁରପ୍ର ତୀରରେ ପାର୍ଥଙ୍କର ପତାକାକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତତୋଽର୍ଜୁନୋ ନଵତ୍ଯା ତୁ ଶରାଣାଂ ନତପର୍ଵଣାମ୍। ଆଜଘାନ ଭୃଶଂ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତୋତ୍ରୈରିଵ ମହାଦ୍ଵିପମ୍
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ, ଭୟଙ୍କର ରେଷରେ, ନବବେଟି ଚାଲିଆ ତୀରରେ ସେଉଁଠିକୁ ଆଘାତ କଲେ, ଯେପରି ଏକ ମହାଗଜକୁ ଅନେକ ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରାଯାଏ।