ଅଚ୍ଛିନଚ୍ଛରଵର୍ଷେଣ ମହତା ଲୋମଵାହିନା। ତତସ୍ତେ ପାର୍ଥିଵାଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵତଃ ପରିଵାର୍ଯ ତମ୍
ସେ ବଡ ତୀର ବର୍ଷା ଦେଇ ସେମାନଙ୍କ ତୀରକୁ କାଟିଦେଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ରାଜା ଚାରିପାଖରୁ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଲେ।
ଵଵୃଷୁଃ ଶରଵର୍ଷେଣ ଵର୍ଷେଣେଵାଦ୍ରିମମ୍ବୁଦାଃ। ସ ତଂ ବାଣମଯଂ ଵର୍ଷଂ ଶରୈରାଵାର୍ଯ ସର୍ଵତଃ
ସେମାନେ ପର୍ବତ ଉପରେ ମେଘ ଝରା ଭଳି ତୀର ବର୍ଷା କଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ ତାହାକୁ ନିଜ ତୀର ଦ୍ୱାରା ପୂରା ଅଟକାଇଦେଲେ।
ତତଃ ସର୍ଵାନ୍ମହୀପାଲାନ୍ପର୍ଯଵିଧ୍ଯତ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିଃ। ଏକୈକସ୍ତୁ ତତୋ ଭୀଷ୍ମଂ ରାଜନ୍ଵିଵ୍ଯାଧ ପଞ୍ଚଭିଃ
ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ତିନିଟି କରି ତୀର ମାଡ଼ିଲେ; ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି କରି ତୀର ମାଡ଼ିଲେ।
ସ ଚ ତାନ୍ପ୍ରତିଵିଵ୍ଯାଧ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ପରାକ୍ରମନ୍। ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମାସୀତ୍ତୁମୁଲଂ ଘୋରଂ ଦେଵାସୁରୋପମମ୍
ସେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୁଇଟି କରି ତୀର ମାଡ଼ିଲେ, ନିଜ ପ୍ରତାପ ଦେଖାଇଲେ; ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ଓ ଉତ୍ତେଜନାକର ହେଲା।
ପଶ୍ଯତାଂ ଲୋକଵୀରାଣାଂ ଶରଶକ୍ତିସମାକୁଲମ୍। ସ ଧନୂଂଷି ଧ୍ଵଜାଗ୍ରାଣି ଵର୍ମାଣି ଚ ଶିରାଂସି
ପୃଥିବୀର ଶୂରମାନେ ଦେଖୁଥିବା ସମୟରେ, ଭୀଷ୍ମ ତୀର ଓ ବଣ୍ଡୁକରେ ଭରିଥିବା ଧନୁଷ, ଧ୍ୱଜର ମୁଣ୍ଡ, କବଚ ଓ ମୁଣ୍ଡମାନେ କାଟିଦେଲେ।
ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ଭୀଷ୍ମଃ ଶତଶୋଥ ସହସ୍ରଶଃ। ତସ୍ଯାତିପୁରୁଷଂ କର୍ମ ଲାଘଵଂ ରଥଚାରିଣଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମ ଶତ ଓ ହଜାର ଧନୁଷ, କବଚ ଓ ମୁଣ୍ଡମାନେ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ; ଏହି ରଥୀର ଅସାଧାରଣ କୌଶଳ ଓ ଦ୍ରୁତତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା।
ରକ୍ଷଣଂ ଚାତ୍ମନଃ ସଂଖ୍ଯେ ଶତ୍ରଵୋଽପ୍ଯଭ୍ଯପୂଜଯନ୍। `ଅକ୍ଷତଃ କ୍ଷପଯିତ୍ଵାନ୍ଯାନସଙ୍ଖ୍ଯେଯପରାକ୍ରମଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ସ୍ୱୟଂ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କଲେ; ଅନେକ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପରେ ଭୀଷ୍ମ ଅକ୍ଷତ ଓ ଅପାର ଶୂରତା ସହିତ ରହିଲେ।
ଆନିନାଯ ସ କାଶ୍ଯସ୍ଯ ସୁତାଃ ସାଗରଗାସୁତଃ।' ତାନ୍ଵିନିର୍ଜିତ୍ଯ ତୁ ରଣେ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ
ତାପରେ, କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ପୁଅକୁ ସାଗର ଯାଇଥିବା ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ଆଣିଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ଜିତି, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭୀଷ୍ମ ହେଲେ।
କନ୍ଯାଭିଃ ସହିତଃ ପ୍ରାଯାଦ୍ଭାରତୋ ଭାରତାନ୍ପ୍ରତି। ତତସ୍ତଂ ପୃଷ୍ଠତୋ ରାଜଞ୍ଶାଲ୍ଵରାଜୋ ମହାରଥଃ
ସେ କନ୍ୟାମାନେ ସହିତ ଭାରତମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଲେ; ତାପରେ, ରାଜା, ଶାଲ୍ବ ରାଜା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ।
ଅଭ୍ଯଗଚ୍ଛଦମେଯାତ୍ମା ଭୀଷ୍ମଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ରଣେ। ଵାରଣଂ ଜଘନେ ଭିନ୍ଦନ୍ଦନ୍ତାଭ୍ଯାମପରୋ ଯଥା
ଅଦମ୍ୟ ଶାଲ୍ବ ରାଜା ଯୁଦ୍ଧରେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କଲେ; ଏକ ହାତୀ ଅନ୍ୟ ହାତୀର ପଛ ଭଙ୍ଗ କରିବା ପରି।
ଵାସିତାମନୁସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଯୂଥପୋ ବଲିନାଂ ଵରଃ। ସ୍ତ୍ରୀକାମସ୍ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତି ଭୀଷ୍ମମାହ ସ ପାର୍ଥିଵଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଳପତି ଗନ୍ଧ ଅନୁସରଣ କରି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଧରିଲେ; ନାରୀ ପାଇଁ ଆଶା କରି, ରାଜା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଥାଉ, ଥାଉ!'
ସାଲ୍ଵରାଜୋ ମହାବାହୁରମର୍ଷେଣ ପ୍ରଚୋଦିତଃ। ତତଃ ସ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଭୀଷ୍ମଃ ପରବଲାର୍ଦନଃ
ଶାଲ୍ବ ରାଜା, ବଳବାନ ଭୁଜ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ସାହିତ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ, ଯେଉଁ ଭୀଷ୍ମ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଓ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ନାଶକ।
ତଦ୍ଵାକ୍ଯାକୁଲିତଃ କ୍ରୋଧାଦ୍ଵିଧୂମୋଗ୍ନିରିଵ ଜ୍ଵଲନ୍। ଵିତତେଷୁଧନୁଷ୍ପାଣିର୍ଵିକୁଞ୍ଚିତଲଲାଟଭୃତ୍
ସେ କଥା ଶୁଣି ଭୀଷ୍ମ କ୍ରୋଧରେ ଦେହିଁ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଉଁ, ଧନୁଷ ଟାଣି ହାତରେ ନେଇ, କ୍ରୋଧରେ ଭୂକୁଣ୍ଡି ଭୂକୁଣ୍ଡି ହେଲେ।
କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଵ୍ଯପେତଭଯସଂଭ୍ରମଃ। ନିଵର୍ତଯାମାସ ରଥଂ ସାଲ୍ଵଂ ପ୍ରତି ମହାରଥଃ
କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଅନୁସରି, ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିରତା ଛାଡି, ମହାରଥୀ ଭୀଷ୍ମ ରଥକୁ ଶାଲ୍ବ ଦିଗରେ ଫେରାଇଲେ।
ନିଵର୍ତମାନଂ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜାନଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ। ପ୍ରେକ୍ଷକାଃ ସମପଦ୍ଯନ୍ତ ଭୀଷ୍ମସାଲ୍ଵସମାଗମେ
ଭୀଷ୍ମ ଫେରିବାକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଶାଲ୍ବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଦର୍ଶକ ହେଲେ।
ତୌ ଵୃଷାଵିଵ ନର୍ଦନ୍ତୌ ବଲିନୌ ଵାସିତାନ୍ତରେ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଵର୍ତେତାଂ ବଲଵିକ୍ରମଶାଲିନୌ
ଯେଉଁ ଦୁଇ ଶୂର ଦଳର ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ଉଘାଳିବା ବଳଦ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଏକାପରେ ଏକା ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଦେଖାଇଲେ।
ତତୋ ଭୀଷ୍ମଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ଶରୈଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ। ସାଲ୍ଵରାଜୋ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସମଵାକିରଦାଶୁଗୈଃ
ତାପରେ, ମନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଶାଲ୍ବ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଶତ ହଜାର ତୀରରେ ବର୍ଷା କଲେ।
ପୂର୍ଵମଭ୍ଯର୍ଦିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀଷ୍ମଂ ସାଲ୍ଵେନ ତେ ନୃପାଃ। ଵିସ୍ମିତାଃ ସମପଦ୍ଯନ୍ତ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍
ପ୍ରଥମେ ଭୀଷ୍ମ ଶାଲ୍ବ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମିତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ରାଜାମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଓ 'ଭଲ କଲା! ଭଲ କଲା!' ବୋଲି କହିଲେ।
ଲାଘଵଂ ତସ୍ଯ ତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମରେ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାଃ। ଅପୂଜଯନ୍ତ ସଂହୃଷ୍ଟା ଵାଗ୍ଭିଃ ସାଲ୍ଵଂ ନରାଧିପମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ରୁତତା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ଶାଲ୍ବ ରାଜାକୁ ବଡ଼ାଇ କଥାରେ ସମ୍ମାନ କଲେ।
କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ତତୋ ଵାଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପରପୁଞ୍ଜଯଃ। କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ଭୀଷ୍ମସ୍ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତ୍ଯଭାଷତ
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଦମନ କରୁଥିବା ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଭୀଷ୍ମ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, 'ଥାଉ! ଥାଉ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ।
ସାରଥିଂ ଚାବ୍ରଵୀତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯାହି ଯତ୍ରୈଷ ପାର୍ଥିଵଃ। ଯାଵଦେନଂ ନିହନ୍ମ୍ଯଦ୍ଯ ଭୁଜଙ୍ଗମିଵ ପକ୍ଷିରାଟ୍
କ୍ରୋଧିତ ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କ ସାରଥିକୁ କହିଲେ, 'ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ରାଜା ଅଛି; ଆଜି ମୁଁ ସେକୁ ମାରିଦେବି, ପକ୍ଷୀରାଜ ନାଗକୁ ମାରିଦେବା ପରି।'
ତତୋଽସ୍ତ୍ରଂ ଵାରୁଣଂ ସମ୍ଯଗ୍ଯୋଜଯାମାସ କୌରଵଃ। ତେନାଶ୍ଵାଂଶ୍ଚତୁରୋଽମୃଦ୍ଗାତ୍ସାଲ୍ଵରାଜସ୍ଯ ଭୂପତେ
ତାପରେ କୌରବ ଭୀଷ୍ମ ଭଲଭାବେ ବାରୁଣ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲେ; ଏହି ଅସ୍ତ୍ରରେ ଶାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିଦେଲେ।
ଅସ୍ତ୍ରୈରସ୍ତ୍ରାଣି ସଂଵାର୍ଯ ସାଲ୍ଵରାଜସ୍ଯ କୌରଵଃ। ଭୀଷ୍ମୋ ନୃପତିଶାର୍ଦୂଲ ନ୍ଯଵଧୀତ୍ତସ୍ଯ ସାରଥିମ୍
କୌରବ ଭୀଷ୍ମ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ସାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରତିରୋଧ କରି, ତାଙ୍କର ସାରଥିକୁ ମାରିଦେଲେ।
ଅସ୍ତ୍ରେଣ ଚାସ୍ଯାଥୈନ୍ଦ୍ରେଣ ନ୍ଯଵଧୀତ୍ତୁରଗୋତ୍ତମାନ୍। କନ୍ଯାହେତୋର୍ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵସ୍ତଦା
ସାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି, କନ୍ୟା ପାଇଁ ସାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଘୋଡାଗୁଡିକୁ ମାରିଦେଲେ।
ଜିତ୍ଵା ଵିସର୍ଜଯାମାସ ଜୀଵନ୍ତଂ ନୃପସତ୍ତମମ୍। ତତଃ ସାଲ୍ଵଃ ସ୍ଵନଗରଂ ପ୍ରଯଯୌ ଭରତର୍ଷଭ
ଜିତିବା ପରେ, ଭୀଷ୍ମ ଜୀବନ୍ତ ରାଜାକୁ ଛାଡିଦେଲେ; ତାପରେ ସାଲ୍ବ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ, ଭାରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ସ୍ଵରାଜ୍ଯମନ୍ଵଶାଚ୍ଚୈଵ ଧର୍ମେଣ ନୃପତିସ୍ତଦା। ରାଜାନୋ ଯେ ଚ ତତ୍ରାସନ୍ସ୍ଵଯଂଵରଦିଦୃକ୍ଷଵଃ
ସେ ସମୟରେ, ରାଜା ଧର୍ମ ଅନୁସରି ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରିଗଲେ; ଏହିପରି, ସ୍ୱୟଂବର ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିବା ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ସ୍ଵାନ୍ଯେଵ ତେଽପି ରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ଜଗ୍ମୁଃ ପରପୁରଞ୍ଜଯାଃ। ଏଵଂ ଵିଜିତ୍ଯ ତାଃ କନ୍ଯା ଭୀଷ୍ମଃ ପ୍ରହରତାଂ ଵରଃ
ପର ନଗର ଜିତିଥିବା ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଦେଶକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏଭଳି, ସେ କନ୍ୟାମାନେ ଜିତି, ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ ନିଜ ଦେଶକୁ ଯାଇଲେ।
ପ୍ରଯଯୌ ହାସ୍ତିନପୁରଂ ଯତ୍ର ରାଜା ସ କୌରଵଃ। ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରଶାସ୍ତି ଵସୁଧାମିମାମ୍
ଭୀଷ୍ମ ହାସ୍ତିନାପୁରକୁ ଯାଇଲେ, ଯେଉଁଠି କୌରବ ରାଜା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
ଯଥା ପିତାସ୍ଯ କୌରଵ୍ଯଃ ଶାନ୍ତନୁର୍ନୃପସତ୍ତମଃ। ସୋଽଚିରେଣୈଵ କାଲେନ ଅତ୍ଯକ୍ରାମନ୍ନରାଧିପ
କୌରବଙ୍କ ପିତା ଶାନ୍ତନୁ ଯେପରି, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ସେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷଣକ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଵନାନି ସରିତଶ୍ଚୈଵ ଶୈଲାଂଶ୍ଚ ଵିନିଧାନ୍ଦ୍ରୁମାନ୍। ଅକ୍ଷତଃ କ୍ଷପଯିତ୍ଵାଽରୀନ୍ସଙ୍ଖ୍ଯେଽସଙ୍ଖ୍ଯେଯଵିକ୍ରମଃ
ସେ ଅପାର ଶୌର୍ୟ ଦେଖାଇ, ଅଟୁଟ ରହି, ଅନେକ ଅଟଳ ଅଟୁଟ ବନ, ନଦୀ, ପାହାଡ଼ ଓ ବୃକ୍ଷର ଧନକୁ ଅନ୍ୟ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଜିତି ଦେଲେ।