ମଯ୍ଯପେକ୍ଷା ନ କର୍ତଵ୍ଯା ଗୋପ୍ତାଽଯଂ ମମ କେଶଵଃ। ରାଜ୍ଞ ଏଵ ପରା ଗୁପ୍ତିଃ କାର୍ଯା ସର୍ଵାତ୍ମନା ତ୍ଵଯା
ମୋ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; କେଶବ ମୋର ରକ୍ଷକ। ରାଜାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରକ୍ଷା କରିବା ତୁମର ପ୍ରଧାନ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।
ନ ହି ଯତ୍ର ମହାବାହୁର୍ଵାସୁଦେଵୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ। କିଞ୍ଚିଦ୍ଵ୍ଯାପଦ୍ଯତେ ତତ୍ର ଯତ୍ରାହମପି ଚ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଯେଉଁଠି ବଳଶାଳୀ ବାସୁଦେବ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ କିଛି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଘଟେନାହିଁ; ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଅଛି, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କିଛି ହେବା ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ପାର୍ଥେନ ସାତ୍ଯକିଃ ପରଵୀରହା। ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଽଗମତ୍ତତ୍ର ଯତ୍ର ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ପାର୍ଥଙ୍କ ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ଶତ୍ରୁବିଧ୍ୱଂସୀ ସାତ୍ୟକି 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ଯେଉଁଠି ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ଜ୍ଯାଘୋଷୋ ବ୍ରହ୍ମଘୋଷଶ୍ଚ ତୋମରାସିରଥଧ୍ଵନିଃ। ଦ୍ରୋଣସ୍ଯାସୀଦଵିରତୋ ଗୃହେ ତଂ ନ ଶୃଣୋମ୍ଯହମ୍
ଧନୁର ତାର ରବ, ବେଦ ଧ୍ୱନି, ତୋମର, ତଳୱାର ଓ ରଥର ଶବ୍ଦ—ଏହି ସବୁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଘରେ ଅବିରତ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏବେ ମୁଁ ସେ ଶବ୍ଦ ଶୁଣୁନାହିଁ।
ନାନାଦେଶସମୁତ୍ଥାନାଂ ଗୀତାନାଂ ଯୋଽଭଵତ୍ସ୍ଵନଃ। ଵାଦିତ୍ରନାଦିତାନାଂ ଚ ସୋଽଦ୍ଯ ନ ଶ୍ରୂଯତେ ମହାନ୍
ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟୟନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ମହାନ ଧ୍ୱନି ଏବେ ଶୁଣାଯାଉନାହିଁ।
ଯଦାପ୍ରଭୃତ୍ଯୁପପ୍ଲୁଵ୍ଯାଚ୍ଛାନ୍ତିମିଚ୍ଛଞ୍ଜନାର୍ଦନଃ। ଆଗତଃ ସର୍ଵଭୂତାନାମନୁକମ୍ପାର୍ଥମଚ୍ଯୁତଃ
ଯେବେଠାରୁ ବିପ୍ଳବ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଶାନ୍ତି ଆଶା କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦୟା କରି ଅଚ୍ୟୁତ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଆସିଥିଲେ।
ତତୋଽହମବ୍ରୁଵଂ ସୂତ ମନ୍ଦଂ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ତଦା। ଵାସୁଦେଵେନ ତୀର୍ଥେନ ପୁତ୍ର ସଂଶାମ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵୈଃ
ତେବେ ମୁଁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କହିଲି, 'ମୋ ପୁଅ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ସମ୍ମିଳନ କର। କୃଷ୍ଣ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ସମାନ।'
କାଲପ୍ରାପ୍ତମହଂ ମନ୍ଯେ ମା ତ୍ଵଂ ଦୁର୍ଯୋଧନାତିଗାଃ। `ସଂଶାମ୍ଯ ଭ୍ରାତୃଭିସ୍ତୈସ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ରିଯାନଭିପାଲଯ
ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହି ସମୟ ଉପଯୁକ୍ତ। ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ସୀମା ଛାଡ଼ି ଯିଅନି। ଭାଇମାନେ ସହିତ ସମ୍ମିଳନ କର ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଶମଂ ଚେଦ୍ଯାଚମାନଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାସ୍ଯସି କେଶଵମ୍। ହିତାର୍ଥମଭିଜଲ୍ପନ୍ତଂ ନ ତଵାସ୍ତି ରଣେ ଜଯଃ
ଯଦି କୃଷ୍ଣ ଶାନ୍ତି ଚାହିଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ ଏବଂ ତୁମ ଭଲ ପାଇଁ କହିବେ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଦେଲେ, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ବିଜୟ ମିଳିବ ନାହିଁ।
ପ୍ରତ୍ଯାଚଷ୍ଟ ସ ଦାଶାର୍ହମୃଷଭଂ ସର୍ଵଧନ୍ଵିନାମ୍। ଅନୁନେଯାନି ଜଲ୍ପନ୍ତମନଯାନ୍ନାନ୍ଵପଦ୍ଯତ
ସେ ଦାଶାର୍ହ ଓ ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ତାଙ୍କ ମିଳନର ଉପଦେଶକୁ ଅଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କଲେ ନାହିଁ।
କର୍ଣଦୁଃଶାସନମତଃ ସୌବଲସ୍ଯ ଚ ଦୁର୍ମତେଃ। ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାତୋ ମହାବାହୁଃକୁଲାନ୍ତକରଣେନ ଵୈ
କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଃଶାସନ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ସଉବଳଙ୍କ ମତରେ, ସେ ପ୍ରବଳ ବାହୁବଳୀ ବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉପାୟକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ।
ତତୋ ଦୁଃଶାସନସ୍ଯୈଵ କର୍ଣସ୍ଯ ଚ ମତଂ ଦ୍ଵଯୋଃ। ଅନ୍ଵଵର୍ତତ ମାଂ ହିତ୍ଵା କୃଷ୍ଟଃ କାଲେନ ଦୁର୍ମତିଃ
ତାପରେ, ଦୁଃଶାସନ ଓ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ମତକୁ ଅନୁସରି, ସେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି, ଭାଗ୍ୟର ଆକର୍ଷଣରେ, ଭ୍ରମିତ ହେଲେ।
ନ ହ୍ଯହଂ ଯୁଦ୍ଧମିଚ୍ଛାମି ଵିଦୁରୋ ଦ୍ରୋଣ ଏଵ ଵା। ବାହ୍ଲୀକଃ ସୋମଦତ୍ତୋ ଵା ଭୀଷ୍ମୋ ଦ୍ରୌଣାଯନିସ୍ତଥା
ମୁଁ, ବିଦୁର, ଦ୍ରୋଣ, ବାହ୍ଲୀକ, ସୋମଦତ୍ତ, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ— ଆମେ କେହିଁ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହୁଁ ନାହିଁ।
ଶଲୋ ଭୂରିଶ୍ରଵାଶ୍ଚୈଵ ପୁରୁମିତ୍ରୋ ଵିଵିଂଶତିଃ। ଜଯଃ କୃପୋ ଵା ଧର୍ମାତ୍ମା ଯେ ଚାନ୍ଯେ ମମ ବାନ୍ଧଵାଃ
ଶଲ୍ୟ, ଭୂରିଶ୍ରବା, ପୁରୁମିତ୍ର, ବିବିଂଶତି, ଜୟଦ୍ରଥ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କୃପା ଏବଂ ମୋ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟମାନେ—
ଏତେଷାଂ ମତମାସ୍ଥାଯ ଯଦି ଵତ୍ସ୍ଯତି ପୁତ୍ରକଃ। ଏତେଭ୍ଯଶ୍ଚ ମଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଚ ଅଭୋକ୍ଷ୍ଯଦ୍ଵସୁଧାମିମାମ୍
ଯଦି ମୋ ପୁଅ ଏମାନେ ଓ ମୋର ଉପଦେଶ ଅନୁସରିଥାନ୍ତା, ସେ ଏମାନେ ସହିତ ଏହି ପୃଥିବୀ ଉପଭୋଗ କରିପାରିଥାନ୍ତା ଏବଂ ଏମାନେଠାରୁ ଅଧିକ ମଧ୍ୟ।
ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣା ମଧୁରସମ୍ଭାଷା ଜ୍ଞାତିମଧ୍ଯେ ପ୍ରିଯଂଵଦାଃ। କୁଲୀନାଃ ସମ୍ମତାଃ ପ୍ରାଜ୍ଞାଃ ସୁଖଂ ଜୀଵନ୍ତି ମାନଵାଃ
ଯେମାନେ କଥାରେ ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର, ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟ, ଉଚ୍ଚ ବଂଶର, ସମ୍ମାନିତ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସେମାନେ ସୁଖରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି।
ଧର୍ମାପେକ୍ଷୀ ନରୋ ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵତ୍ର ଲଭତେ ସୁଖମ୍। ପ୍ରେତ୍ଯଭାଵେ ଚ କଲ୍ଯାଣଂ ପ୍ରସାଦଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ଯେ ଲୋକ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁଠାରେ ସୁଖ ପାଆନ୍ତି; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଫଳ ଓ କୃପା ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଅର୍ହାସ୍ତେ ପୃଥିଵୀଂ ଭୋକ୍ତୁଂ ସମର୍ଥାଃ ସାଧନେଽପି ଚ। ତେଷାମପି ସମୁଦ୍ରାନ୍ତା ପିତୃପୈତାମହୀ ମହୀ
ସେମାନେ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ କ୍ଷମତାଶୀଳ; ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁ ଭୂମି, ସେ ତାଙ୍କ ପିତାପୁରୁଷଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାର।
ନ ଚ ତ୍ଵାଽଭିଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ହିତ୍ଵା ଧର୍ମଂ ପୃଥାତ୍ମଜାଃ। ନିଯୁଜ୍ଯମାନାଃ ସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵା ଧର୍ମଵର୍ତ୍ମନି
ପୃଥାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ି ତୁମକୁ ଜିତିବେ ନାହିଁ; ଯଦି ଆଦେଶ ମିଳିବ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିବେ।
ସନ୍ତି ମେ ଜ୍ଞାତଯସ୍ତାତ ଯେଷାଂ ଶ୍ରୋଷ୍ଯନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ। ଶଲ୍ଯସ୍ଯ ସୋମଦତ୍ତସ୍ଯ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ
ମୋତେ ଏମିତି ଆତ୍ମୀୟ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ କଥା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶୁଣିବେ—ଶଲ୍ୟ, ସୋମଦତ୍ତ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଭୀଷ୍ମ।
ଦ୍ରୋଣସ୍ଯାଥ ଵିକର୍ଣସ୍ଯ ବାହ୍ଲୀକସ୍ଯ କୃପସ୍ଯ ଚ। ଅନ୍ଯେଷାଂ ଚୈଵ ଵୃଦ୍ଧାନାଂ ଭରତାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ତ୍ଵଦର୍ଥମବ୍ରଵଂ ତାତ ନ ଜହୁର୍ଵଚନାନି ତେ
ଦ୍ରୋଣ, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ବାହ୍ଲୀକ, କୃପା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଡ଼ ବୟସ୍କ ଭାରତବଂଶୀ ମହାତ୍ମାମାନେ—ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ କହିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ମୋର କଥାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଲେ ନାହିଁ।
କଂ ଵା ତ୍ଵଂ ମନ୍ଯସେ ତେଷାଂ ଯସ୍ତ୍ଵାଂ ବ୍ରୂଯାଦତୋଽନ୍ଯଥା। କୃଷ୍ଣୋ ନ ଧର୍ମଂ ସଞ୍ଜହ୍ଯାତ୍ସର୍ଵେ ତେ ହି ତଦନ୍ଵଯାଃ
ତୁମେ କାହାକୁ ଭାବୁଛ, ଯିଏ ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ତୁମକୁ ଭିନ୍ନ କଥା କହିପାରିବ? କୃଷ୍ଣ କେବେ ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ିବେ ନାହିଁ, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
ମଯାଽପି ଚୋକ୍ତାସ୍ତେ ଵୀରା ଵଚନଂ ଧର୍ମସଂହିତମ୍। ନାନ୍ଯଥା ପ୍ରକରିଷ୍ଯନ୍ତି ଧର୍ମାତ୍ମାନୋ ହି ପାଣ୍ଡଵାଃ
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେହି ବୀରମାନେକୁ ଧର୍ମସହିତ କଥା କହିଥିଲି; ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏହାକୁ ଅନ୍ୟଥା କରିବେ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯହଂ ଵିଲପନ୍ସୂତ ବହୁଶଃ ପୁତ୍ରମୁକ୍ତଵାନ୍। ନ ଚ ମେ ଶ୍ରୁତଵାନ୍ମୂଢୋ ମନ୍ଯେ କାଲସ୍ଯ ପର୍ଯଯମ୍
ଏଭଳି ମୁଁ ପୁନିପୁନି ଦୁଃଖରେ ମୋ ପୁଅଙ୍କୁ କହିଲି, ହେ ସାରଥି, କିନ୍ତୁ ସେ ଭ୍ରମରେ ମୋ କଥା ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଭାଗ୍ୟର ଘଟଣା ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଵୃକୋଦରାର୍ଜୁନୌ ଯତ୍ର ଵୃଷ୍ଣିଵୀରଶ୍ଚ ସାତ୍ଯକିଃ। ଉତ୍ତମୌଜାଶ୍ଚ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯୋ ଯୁଧାମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ଦୁର୍ଜଯଃ
ଯେଉଁଠି ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଅଛନ୍ତି, ବୃଷ୍ଣି କୁଳର ସାତ୍ୟକି, ପାଞ୍ଚାଳର ଉତ୍ତମଉଜା ଓ ଅଜୟ ଯୁଧାମନ୍ୟୁ ଅଛନ୍ତି—
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ଦୁର୍ଧର୍ଷଃ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଚାପରାଜିତଃ। ଅଶ୍ମକାଃ କେକଯାଶ୍ଚୈଵ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମା ଚ ସୌମକିଃ
ଯେଉଁଠି ଦୁର୍ଦାନ୍ତ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅପରାଜିତ ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଆଶ୍ମକ ଓ କେକୟ ଏବଂ ଯୋଦ୍ଧାଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ସୌମକି ଅଛନ୍ତି—
ଚୈଦ୍ଯଶ୍ଚ ଚେକିତାନଶ୍ଚ ପୁତ୍ରଃ କାଶ୍ଯସ୍ଯ ଚାଭିଭୂଃ। ଦ୍ରୌପଦେଯା ଵିରାଟଶ୍ଚ ଦ୍ରୁପଦଶ୍ଚ ମହାରଥଃ
ଯେଉଁଠି ଚେଦିରାଜ, ଚେକିତାନ, କାଶୀରାଜଙ୍କ ପୁଅ ଅଭିଭୂ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ବିରାଟ ଓ ମହାରଥୀ ଦ୍ରୁପଦ ଅଛନ୍ତି—
ଯମୌ ଚ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୌ ମନ୍ତ୍ରୀ ଚ ମଧୁସୂଦନଃ। କ ଏତାଞ୍ଜାତୁ ଯୁଧ୍ଯେତ ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ଵୈ ଜିଜୀଵିଷୁଃ
ଯେଉଁଠି ପୁରୁଷମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଦୁଇ ଯମଜ ଭାଇ ଓ ମନ୍ତ୍ରଦାତା ମଧୁସୂଦନ ଅଛନ୍ତି—ଏମିତି ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ଥିବାଠାରେ, ଏହି ସଂସାରରେ କିଏ ଜୀବନ ଚାହିଁ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ସାହସ କରିପାରିବ?
ଦିଵ୍ଯମସ୍ତ୍ରଂ ଵିକୁର୍ଵାଣାନ୍ପ୍ରସହେଦ୍ଵା ପରାନ୍ମମ। ଅନ୍ଯୋ ଦୁର୍ଯୋଧନାତ୍କାର୍ଣାଚ୍ଛକୁନେଶ୍ଚାପି ସୌବଲାତ୍। ଦୁଃଶାସନଚତୁର୍ଥାନାଂ ନାନ୍ଯଂ ପଶ୍ଯାମି ପଞ୍ଚମମ୍
ଅର୍ଜୁନ ଯେତେବେଳେ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମୋ ଦୂର୍ଯ୍ୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ, ସୌବଳ ପୁଅ ଶକୁନି ଓ ଦୁଃଶାସନ ଛାଡ଼ି କେହି ତାଙ୍କୁ ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏମାନେ ଛାଡ଼ି ଆଉ ପଞ୍ଚମ କେହି ନାହିଁ।
ଯେଷାଂ ଵଚନକୃତ୍ସ ସ୍ଯାଦ୍ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନୋ ରଥେ ସ୍ଥିତଃ। ସନ୍ନଦ୍ଧଶ୍ଚାର୍ଜୁନୋ ଯୋଦ୍ଧା ତେଷାଂ ନାସ୍ତି ପରାଜଯଃ
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ରଥଚାଳକ ବିଷ୍ବକ୍ସେନ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଅର୍ଜୁନ ସଜ୍ଜ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ସେଠାରେ ପରାଜୟ କେବେ ହେବାକୁ ନାହିଁ।