ତା ଇମାଃ ପୃଥିଵୀପାଲା ଜିହୀର୍ଷାମି ବଲାଦିତଃ। ତେ ଯତଧ୍ଵଂ ପରଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ଵିଜଯାଯେତରାଯ ଵା
ହେ ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେ, ଏହି ସବୁ ପଦ୍ଧତି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ତେଣୁ ତୁମେ ତୁମର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଲଗାଇ ଚେଷ୍ଟା କର, ବିଜୟ ହେବାକି ପରାଜିତ ହେବା।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହୀପାଲାନ୍କାଶିରାଜଂ ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଏପରି କହି ସେ ବଳଶାଳୀ କାଶୀରାଜ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରିଲେ।
ସର୍ଵାଃ କନ୍ଯାଃ ସ କୌରଵ୍ଯୋ ରଥମାରୋପ୍ଯ ଚ ସ୍ଵକମ୍। ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଚ ସ ତାନ୍ପ୍ରାଯାଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ କନ୍ଯାଃ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ତାଃ
ସେ କୌରବ, ସମସ୍ତ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ନିଜ ରଥରେ ବସାଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ଧରି ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଗଲେ।
ତତସ୍ତେ ପାର୍ଥିଵାଃ ସର୍ଵେ ସମୁତ୍ପେତୁରମର୍ଷିତାଃ। ସଂସ୍ପୃଶନ୍ତଃ ସ୍ଵକାନ୍ବାହୂନ୍ଦଶନ୍ତୋ ଦଶନଚ୍ଛଦାନ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ରାଜା ରୋଷରେ ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ନିଜ ହସ୍ତ୍ର ଧରି, ଦାନ୍ତ ଚାପି ରହିଲେ।
ତେଷାମାଭରଣାନ୍ଯାଶୁ ତ୍ଵରିତାନାଂ ଵିମୁଞ୍ଚତାମ୍। ଆମୁଞ୍ଚତାଂ ଚ ଵର୍ମାଣି ସଂଭ୍ରମଃ ସୁମହାନଭୂତ୍
ସେମାନେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଆଭୂଷଣ ଓ କବଚ ପିନ୍ଧିବା ସମୟରେ ବଡ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ଥା ହେଲା।
ତାରାଣାମିଵ ସଂପାତୋ ବଭୂଵ ଜନମେଜଯ। ଭୂଷଣାନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ କଵଚାନାଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ
ହେ ଜନମେଯୟ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଭୂଷଣ ଓ କବଚ ଏପରି ଛିଟିଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ତାରାମାନେ ଆକାଶରେ ଛିଟିଯାନ୍ତି।
ସଵର୍ମଭିର୍ଭୂଷଣୈଶ୍ଚ ପ୍ରକୀର୍ଯଦ୍ବିରିତସ୍ତତଃ। ସକ୍ରୋଧାମର୍ଷଜିହ୍ମଭ୍ରୂକଷାଯୀକୃତଲୋଚନାଃ
କବଚ ଓ ଆଭୂଷଣ ଚାରିପାଖରେ ପଡ଼ିଥିଲା, ସେମାନଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରୋଷରେ ଲାଲ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଭୃକୁଟି ଭୂଞ୍ଚି ରହିଥିଲେ।
ସୂତୋପକ୍ଲୃପ୍ତାନ୍ ରୁଚିରାନ୍ସଦଶ୍ଵୈରୁପକଲ୍ପିତାନ୍। ରଥାନାସ୍ଥାଯ ତେ ଵୀରାଃ ସର୍ଵପ୍ରହରଣାନ୍ଵିତାଃ
ସେ ସମସ୍ତ ବୀର, ସୁନ୍ଦର ଘୋଡ଼ା ଯୋଜିଥିବା ରଥରେ ଚଢ଼ି, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ସଜାଇ ନିଲେ।
ପ୍ରଯାନ୍ତମଥ କୌରଵ୍ଯମନୁସସ୍ରୁରୁଦାଯୁଧାଃ। ତତଃ ସମଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ତେଷାଂ ତସ୍ଯ ଚ ଭାରତ। ଏକସ୍ଯ ଚ ବହୂନାଂ ଚ ତୁମୁଲଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଯେତେବେଳେ କୌରବ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ; ତାପରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ କପାଳ ଉଠାଉଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ତେ ତ୍ଵିଷୂନ୍ଦଶସାହସ୍ରାଂସ୍ତସ୍ମିନ୍ଯୁଗପଦାକ୍ଷିପନ୍। ଅପ୍ରାପ୍ତାଂଶ୍ଚୈଵ ତାନାଶୁ ଭୀଷ୍ମଃ ସର୍ଵାଂସ୍ତଥାଽନ୍ତରା
ସେମାନେ ଏକାସାଥିରେ ଦଶ ହଜାର ତୀର ଝାଡ଼ିଲେ; କିନ୍ତୁ ତାହା ଉପରେ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ଭୀଷ୍ମ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବାଟେଇ ଦେଲେ।
ଅଚ୍ଛିନଚ୍ଛରଵର୍ଷେଣ ମହତା ଲୋମଵାହିନା। ତତସ୍ତେ ପାର୍ଥିଵାଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵତଃ ପରିଵାର୍ଯ ତମ୍
ସେ ବଡ ତୀର ବର୍ଷା ଦେଇ ସେମାନଙ୍କ ତୀରକୁ କାଟିଦେଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ରାଜା ଚାରିପାଖରୁ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଲେ।
ଵଵୃଷୁଃ ଶରଵର୍ଷେଣ ଵର୍ଷେଣେଵାଦ୍ରିମମ୍ବୁଦାଃ। ସ ତଂ ବାଣମଯଂ ଵର୍ଷଂ ଶରୈରାଵାର୍ଯ ସର୍ଵତଃ
ସେମାନେ ପର୍ବତ ଉପରେ ମେଘ ଝରା ଭଳି ତୀର ବର୍ଷା କଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ ତାହାକୁ ନିଜ ତୀର ଦ୍ୱାରା ପୂରା ଅଟକାଇଦେଲେ।
ତତଃ ସର୍ଵାନ୍ମହୀପାଲାନ୍ପର୍ଯଵିଧ୍ଯତ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିଃ। ଏକୈକସ୍ତୁ ତତୋ ଭୀଷ୍ମଂ ରାଜନ୍ଵିଵ୍ଯାଧ ପଞ୍ଚଭିଃ
ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ତିନିଟି କରି ତୀର ମାଡ଼ିଲେ; ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି କରି ତୀର ମାଡ଼ିଲେ।
ସ ଚ ତାନ୍ପ୍ରତିଵିଵ୍ଯାଧ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ପରାକ୍ରମନ୍। ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମାସୀତ୍ତୁମୁଲଂ ଘୋରଂ ଦେଵାସୁରୋପମମ୍
ସେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୁଇଟି କରି ତୀର ମାଡ଼ିଲେ, ନିଜ ପ୍ରତାପ ଦେଖାଇଲେ; ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ଓ ଉତ୍ତେଜନାକର ହେଲା।
ପଶ୍ଯତାଂ ଲୋକଵୀରାଣାଂ ଶରଶକ୍ତିସମାକୁଲମ୍। ସ ଧନୂଂଷି ଧ୍ଵଜାଗ୍ରାଣି ଵର୍ମାଣି ଚ ଶିରାଂସି
ପୃଥିବୀର ଶୂରମାନେ ଦେଖୁଥିବା ସମୟରେ, ଭୀଷ୍ମ ତୀର ଓ ବଣ୍ଡୁକରେ ଭରିଥିବା ଧନୁଷ, ଧ୍ୱଜର ମୁଣ୍ଡ, କବଚ ଓ ମୁଣ୍ଡମାନେ କାଟିଦେଲେ।
ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ଭୀଷ୍ମଃ ଶତଶୋଥ ସହସ୍ରଶଃ। ତସ୍ଯାତିପୁରୁଷଂ କର୍ମ ଲାଘଵଂ ରଥଚାରିଣଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମ ଶତ ଓ ହଜାର ଧନୁଷ, କବଚ ଓ ମୁଣ୍ଡମାନେ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ; ଏହି ରଥୀର ଅସାଧାରଣ କୌଶଳ ଓ ଦ୍ରୁତତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା।
ରକ୍ଷଣଂ ଚାତ୍ମନଃ ସଂଖ୍ଯେ ଶତ୍ରଵୋଽପ୍ଯଭ୍ଯପୂଜଯନ୍। `ଅକ୍ଷତଃ କ୍ଷପଯିତ୍ଵାନ୍ଯାନସଙ୍ଖ୍ଯେଯପରାକ୍ରମଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ସ୍ୱୟଂ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କଲେ; ଅନେକ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପରେ ଭୀଷ୍ମ ଅକ୍ଷତ ଓ ଅପାର ଶୂରତା ସହିତ ରହିଲେ।
ଆନିନାଯ ସ କାଶ୍ଯସ୍ଯ ସୁତାଃ ସାଗରଗାସୁତଃ।' ତାନ୍ଵିନିର୍ଜିତ୍ଯ ତୁ ରଣେ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ
ତାପରେ, କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ପୁଅକୁ ସାଗର ଯାଇଥିବା ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ଆଣିଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ଜିତି, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭୀଷ୍ମ ହେଲେ।
କନ୍ଯାଭିଃ ସହିତଃ ପ୍ରାଯାଦ୍ଭାରତୋ ଭାରତାନ୍ପ୍ରତି। ତତସ୍ତଂ ପୃଷ୍ଠତୋ ରାଜଞ୍ଶାଲ୍ଵରାଜୋ ମହାରଥଃ
ସେ କନ୍ୟାମାନେ ସହିତ ଭାରତମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଲେ; ତାପରେ, ରାଜା, ଶାଲ୍ବ ରାଜା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ।
ଅଭ୍ଯଗଚ୍ଛଦମେଯାତ୍ମା ଭୀଷ୍ମଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ରଣେ। ଵାରଣଂ ଜଘନେ ଭିନ୍ଦନ୍ଦନ୍ତାଭ୍ଯାମପରୋ ଯଥା
ଅଦମ୍ୟ ଶାଲ୍ବ ରାଜା ଯୁଦ୍ଧରେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କଲେ; ଏକ ହାତୀ ଅନ୍ୟ ହାତୀର ପଛ ଭଙ୍ଗ କରିବା ପରି।
ଵାସିତାମନୁସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଯୂଥପୋ ବଲିନାଂ ଵରଃ। ସ୍ତ୍ରୀକାମସ୍ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତି ଭୀଷ୍ମମାହ ସ ପାର୍ଥିଵଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଳପତି ଗନ୍ଧ ଅନୁସରଣ କରି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଧରିଲେ; ନାରୀ ପାଇଁ ଆଶା କରି, ରାଜା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଥାଉ, ଥାଉ!'
ସାଲ୍ଵରାଜୋ ମହାବାହୁରମର୍ଷେଣ ପ୍ରଚୋଦିତଃ। ତତଃ ସ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଭୀଷ୍ମଃ ପରବଲାର୍ଦନଃ
ଶାଲ୍ବ ରାଜା, ବଳବାନ ଭୁଜ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ସାହିତ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ, ଯେଉଁ ଭୀଷ୍ମ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଓ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ନାଶକ।
ତଦ୍ଵାକ୍ଯାକୁଲିତଃ କ୍ରୋଧାଦ୍ଵିଧୂମୋଗ୍ନିରିଵ ଜ୍ଵଲନ୍। ଵିତତେଷୁଧନୁଷ୍ପାଣିର୍ଵିକୁଞ୍ଚିତଲଲାଟଭୃତ୍
ସେ କଥା ଶୁଣି ଭୀଷ୍ମ କ୍ରୋଧରେ ଦେହିଁ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଉଁ, ଧନୁଷ ଟାଣି ହାତରେ ନେଇ, କ୍ରୋଧରେ ଭୂକୁଣ୍ଡି ଭୂକୁଣ୍ଡି ହେଲେ।
କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଵ୍ଯପେତଭଯସଂଭ୍ରମଃ। ନିଵର୍ତଯାମାସ ରଥଂ ସାଲ୍ଵଂ ପ୍ରତି ମହାରଥଃ
କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଅନୁସରି, ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିରତା ଛାଡି, ମହାରଥୀ ଭୀଷ୍ମ ରଥକୁ ଶାଲ୍ବ ଦିଗରେ ଫେରାଇଲେ।
ନିଵର୍ତମାନଂ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜାନଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ। ପ୍ରେକ୍ଷକାଃ ସମପଦ୍ଯନ୍ତ ଭୀଷ୍ମସାଲ୍ଵସମାଗମେ
ଭୀଷ୍ମ ଫେରିବାକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଶାଲ୍ବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଦର୍ଶକ ହେଲେ।
ତୌ ଵୃଷାଵିଵ ନର୍ଦନ୍ତୌ ବଲିନୌ ଵାସିତାନ୍ତରେ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଵର୍ତେତାଂ ବଲଵିକ୍ରମଶାଲିନୌ
ଯେଉଁ ଦୁଇ ଶୂର ଦଳର ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ଉଘାଳିବା ବଳଦ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଏକାପରେ ଏକା ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଦେଖାଇଲେ।
ତତୋ ଭୀଷ୍ମଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ଶରୈଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ। ସାଲ୍ଵରାଜୋ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସମଵାକିରଦାଶୁଗୈଃ
ତାପରେ, ମନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଶାଲ୍ବ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଶତ ହଜାର ତୀରରେ ବର୍ଷା କଲେ।
ପୂର୍ଵମଭ୍ଯର୍ଦିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀଷ୍ମଂ ସାଲ୍ଵେନ ତେ ନୃପାଃ। ଵିସ୍ମିତାଃ ସମପଦ୍ଯନ୍ତ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍
ପ୍ରଥମେ ଭୀଷ୍ମ ଶାଲ୍ବ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମିତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ରାଜାମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଓ 'ଭଲ କଲା! ଭଲ କଲା!' ବୋଲି କହିଲେ।
ଲାଘଵଂ ତସ୍ଯ ତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମରେ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାଃ। ଅପୂଜଯନ୍ତ ସଂହୃଷ୍ଟା ଵାଗ୍ଭିଃ ସାଲ୍ଵଂ ନରାଧିପମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ରୁତତା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ଶାଲ୍ବ ରାଜାକୁ ବଡ଼ାଇ କଥାରେ ସମ୍ମାନ କଲେ।
କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ତତୋ ଵାଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପରପୁଞ୍ଜଯଃ। କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ଭୀଷ୍ମସ୍ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତ୍ଯଭାଷତ
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଦମନ କରୁଥିବା ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଭୀଷ୍ମ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, 'ଥାଉ! ଥାଉ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ।