ଅଥ ଶଙ୍ଖ୍ଯୈଶ୍ଚ ଭେରୀଭିଃ ପଣଵୈଃ ସୈନିକାସ୍ତଥା। ସସୂତମାଗଧା ଜିଷ୍ଣୁଂ ସ୍ତୁତିଭିଃ ସମପୂଜଯନ୍
ତାପରେ ଶଂଖ, ଢୋଳ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ସେନାମାନେ, ସହିତ ସୂତ ଓ ମାଗଧମାନେ, ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
ତଦା ଭୀମଂ ବଲଂ ସର୍ଵେ ତେନ ନାଦେନ ମୋହିତମ୍। ତାଵକଂ ତନ୍ମହାରାଜ ଵିଷଣ୍ଣଂ ସମପଦ୍ଯତ
ସେଇ ସମୟରେ, ହେ ମହାରାଜ, ସମସ୍ତ ତୁମ ସେନା ସେଇ ଶବ୍ଦରେ ଭ୍ରମିତ ହେଲା, ଏବଂ ଭୀମଙ୍କର ବଳ ମନ୍ଦ ହୋଇଗଲା।
ନିମିତ୍ତେ ଦୂରପାତିତ୍ଵେ ଲଘୁତ୍ଵେ ଦୃଢଵେଧନେ। ମମ ବ୍ରଵୀତୁ ଭଗଵାନ୍ଵିଶେଷଂ ଫଲ୍ଗୁନସ୍ଯ ଚ
ମୋତେ କୃପାକରି ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କ ବାଣର ବିଶେଷତା—ଏହାର ଦୂର ପ୍ରହାର, ହଳୁକା ଓ ଦୃଢ଼ ଭେଦନ ଶକ୍ତି—ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ।
ଵିଦ୍ଯାଵିଶେଷମିଚ୍ଛାମି ଜ୍ଞାତୁମାଚାର୍ଯ ତତ୍ତ୍ଵତଃ। ଅର୍ଜୁନସ୍ଯାତ୍ମନଶ୍ଚୈଵ ଯାଥାତଥ୍ଯଂ ପ୍ରଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ
ହେ ଗୁରୁଦେବ, ମୁଁ ଏହି ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଅର୍ଜୁନ ଓ ମୋର କ୍ଷମତା କେମିତି ଅଛି, ଠିକ୍ ଭାବେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
ସମମାଚାର୍ଯକଂ ତାତ ତଵ ଚୈଵାର୍ଜୁନସ୍ଯ ଚ। ଯୋଗାଦ୍ଦୁଃଖୋଷିତତ୍ଵାଚ୍ଚ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵତ୍ତୋଽଧିକୋଽର୍ଜୁନଃ
ହେ ପୁତ୍ର, ତୁମେ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଶିକ୍ଷା ସମାନ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଅନୁଶାସନ ଓ କଠିନ ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜୁନ ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି।
ନ ତୁ ତେ ଯୁଧି ସନ୍ତ୍ରାସଃ କାର୍ଯଃ ପାର୍ଥାତ୍କଥଞ୍ଚନ। ଅହଂ ହି ରକ୍ଷିତା ତାତ ଭଯାତ୍ତ୍ଵାଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ତଥାପି ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେଠି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୁଁ ନିଜେ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରିବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନ ହି ମଦ୍ବାହୁଗୁପ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଭଵନ୍ତ୍ଯମରା ଅପି। ଵ୍ଯୂହଯିଷ୍ଯାମି ତଂ ଵ୍ଯୂହଂ ଯଂ ପାର୍ଥୋ ନ ତରିଷ୍ଯତି
ମୋର ବାହୁବଳରେ ଯେଉଁଠି ରକ୍ଷା ମିଳେ, ସେଠି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ କିଛି କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏମିତି ଯୁଦ୍ଧ ବ୍ୟୁହ ଗଠନ କରିବି, ଯାହାକୁ ଅର୍ଜୁନ ଭେଦିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ମାଭୈସ୍ତ୍ଵଂ ସ୍ଵଧର୍ମମନୁପାଲଯ। ପିତୃପୈତାମହଂ ମାର୍ଗମନୁଯାହି ମହାରଥ
ସେହିପାଇଁ ଭୟ ଛାଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧ କର, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କର। ତୁମର ବାପା ଓ ପୁରୁବାପାଙ୍କର ପଥ ଅନୁସରଣ କର, ହେ ମହାରଥୀ।
ଅଧୀତା ଵିଧିଵଦ୍ଵେଦା ଅଗ୍ନଯଃ ସୁହୁତାସ୍ତ୍ଵଯା। ଇଷ୍ଟଂ ଚ ବହୁଭିର୍ଯଜ୍ଞୈର୍ନ ତେ ମୃତ୍ଯୁର୍ଭଯଙ୍କରଃ
ତୁମେ ବିଧିମତେ ବେଦ ପଢ଼ିଛ, ଅଗ୍ନିକୁ ଭଲଭାବେ ହୋମ କରିଛ, ବହୁ ଯଜ୍ଞ କରିଛ। ମୃତ୍ୟୁ ତୁମ ପାଇଁ କେବେ ଭୟଙ୍କର ନୁହେଁ।
ଦୁର୍ଲଭଂ ମାନୁଷୈର୍ମନ୍ଦୈର୍ମହାଭାଗ୍ଯମଵାପ୍ଯ ତୁ। ଭୁଜଵୀର୍ଯାର୍ଜିତାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ଦିଵ୍ଯାନ୍ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସ୍ଯନୁତ୍ତମାନ୍
ସାଧାରଣ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ସଉଭାଗ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ, ସେହି ମହାଭାଗ୍ୟ ତୁମେ ଲାଭ କରିଛ। ତୁମ ବାହୁବଳରେ ଅର୍ଜିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ତୁମେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।
କୁରଵଃ ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚୈଵ ଵୃଷ୍ଣଯୋଽନ୍ଯେ ଚ ମାନଵାଃ। ଅହଂ ଚ ସହପୁତ୍ରେଣ ଅଧ୍ରୁଵା ଇତି ଚିନ୍ତ୍ଯତାମ୍
କୌରବ, ପାଣ୍ଡବ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ୟ ମାନବମାନେ, ଏବଂ ମୁଁ ମୋ ପୁଅ ସହିତ—ସମସ୍ତେ ଅସ୍ଥାୟୀ, ଏହି କଥା ଭଲଭାବେ ବୁଝ।
ପର୍ଯାଯେଣ ଵଯଂ ସର୍ଵେ କାଲେନ ବଲିନା ହତାଃ। ପରଲୋକଂ ଗମିଷ୍ଯାମଃ ସ୍ଵୈଃସ୍ଵୈଃ କର୍ମଭିରନ୍ଵିତାଃ
ସମୟର ଶକ୍ତିରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକ ଏକ କରି ନଶ୍ଟ ହେବୁ। ଆମେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ କର୍ମ ସହିତ ପରଲୋକକୁ ଯିବୁ।
ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ତୁ ଯାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ତପସ୍ଵିନଃ। କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମାଶ୍ରିତାଃ ଵୀରାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ତାନ୍
ଯେଉଁ ଲୋକକୁ ତପସ୍ୱୀମାନେ ତପସ୍ୟା କରି ପାଉଛନ୍ତି, ସେହି ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯୁଦ୍ଧଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ବୀର କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଏଵମାଶ୍ଵାସିତୋ ରାଜା ଭାରଦ୍ଵାଜେନ ସୈନ୍ଧଵଃ। ଅପାନୁଦଦ୍ଭଯଂ ପାର୍ଥାଦ୍ଯୁଦ୍ଧାଯ ଚ ମନୋ ଦଧେ
ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏଭଳି ଆଶ୍ୱାସନ ପାଇ ବାଦ୍ଧା ରାଜା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ନେଇ ଥିବା ଭୟ ଛାଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ମନ ଦେଲେ।
ତତଃ ପ୍ରହର୍ଷଃ ସୈନ୍ଯାନାଂ ତସ୍ଯ ଚାସୀଦ୍ଵିଶାମ୍ପତେ। ଵାଦିତ୍ରାଣାଂ ଧ୍ଵନିଶ୍ଚୋଗ୍ରଃ ସିଂହନାଦରଵୈଃ ସହ
ତାପରେ ସେନାମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ନାୟକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ହେଲା; ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରର ତୀବ୍ର ଶବ୍ଦ ସିଂହ ଦହାଡ଼ ସହିତ ମିଶି ଉଠିଲା।
ନେହ ପଶ୍ଯାମି ଭଵତାଂ ତଥାଵୀର୍ଯଂ ଧନୁର୍ଧରମ୍। ଯୋଽର୍ଜୁନସ୍ଯାସ୍ତ୍ରମସ୍ତ୍ରେଣ ପ୍ରତିହନ୍ଯାନ୍ମହାହଵେ
ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି କୌଣସି ଧନୁର୍ଧର ନାହିଁ, ଯିଏ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିବ।
ଵାସୁଦେଵସହାଯସ୍ଯ ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଧୁନ୍ଵତୋ ଧନୁଃ। କୋଽର୍ଜୁନସ୍ଯାଗ୍ରତସ୍ତିଷ୍ଠେତ୍ସାକ୍ଷାଦପି ଶତକ୍ରତୁଃ
ବାସୁଦେବଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧରିଥିବା ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କିଏ ଦଢ଼ି ରହିପାରିବ? ଏହି କଥା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ମହେଶ୍ଵରୋଽପି ପାର୍ଥେନ ଶ୍ରୂଯତେ ଯୋଧିନଃ ପୁରା। ପଦାତିନା ମହାଵୀର୍ଯୋ ଗିରୌ ହିମଵତି ପ୍ରଭୁଃ
ଶୁଣାଯାଏ ଯେ, ଏକଥା ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧା ମହେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବେ ହିମାଲୟ ପାହାଡ଼ରେ ପଦାତି ଭାବେ ପାର୍ଥ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
ଦାନଵାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ହିରଣ୍ଯପୁରଵାସିନାମ୍। ଜଘାନୈକରଥେନୈଵ ଦେଵରାଜପ୍ରଚୋଦିତଃ
ସେ ଏକା ରଥରେ ବସି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ହିରଣ୍ୟପୁରରେ ବସୁଥିବା ହଜାର ହଜାର ଦାନବଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ।
ସମାଯୁକ୍ତୋ ହି କୌନ୍ତେଯୋ ବାସୁଦେଵେନ ଧୀମତା। ସାମରାନପି ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ହନ୍ଯାଦିତି ମତିର୍ମମ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସହିତ ଥିବା କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ସମସ୍ତ ଦେବତା ସହିତ ତିନି ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ବିନାଶ କରିପାରିବେ—ମୋର ଏହି ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ।
ସୋଽହମିଚ୍ଛାମ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୁଂ ରକ୍ଷିତୁଂ ଵା ମହାତ୍ମନା। ଦ୍ରୋଣେନ ସହପୁତ୍ରେଣ ଵୀରେଣ ଯଦି ମନ୍ଯସେ
ସେହିପାଇଁ, ଯଦି ତୁମେ ଭଲ ଭାବୁଛ, ମୁଁ ମହାତ୍ମା ଦ୍ରୋଣ ଓ ତାଙ୍କର ବୀର ପୁଅଙ୍କଠାରୁ ଅନୁମତି କିମ୍ବା ରକ୍ଷା ଚାହୁଁଛି।
ସ ରାଜ୍ଞା ସ୍ଵଯମାଚାର୍ଯୋ ଭୃଶମତ୍ରାର୍ଥିତୋଽର୍ଜୁନ। ସଂଵିଧାନଂ ଚ ଵିହିତଂ ରଥାଶ୍ଚ କିଲ ସଜ୍ଜିତାଃ
ତେଣୁ ରାଜାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ଗୁରୁ ନିଜେ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେଲେ, ଏବଂ ରଥମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
କର୍ଣୋ ଭୂରିଶ୍ରଵା ଦ୍ରୌଣିର୍ଵୃଷସେନଶ୍ଚ ଦୁର୍ଜଯଃ। କୃପଶ୍ଚ ମଦ୍ରରାଜଶ୍ଚ ଷଡେତେଽସ୍ଯ ପୁରୋଗମାଃ
କର୍ଣ୍ଣ, ଭୂରିଶ୍ରବା, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ, ଅଜୟ ବୃଷସେନ, କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ମଦ୍ରରାଜ—ଏହି ଛଅ ଜଣେ ତାଙ୍କର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀର।
ଶକଟଃ ପଦ୍ମକଶ୍ଚାର୍ଧୋ ଵ୍ଯୂହୋ ଦ୍ରୋଣେନ ନିର୍ମିତଃ। ପଦ୍ମକର୍ଣିକମଧ୍ଯସ୍ଥଃ ସୂଚୀ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଜଯଦ୍ରଥଃ
ଦ୍ରୋଣ ଅର୍ଧ ଗଡ଼ିଏବଂ ଅର୍ଧ ପଦ୍ମ ଆକୃତିରେ ବ୍ୟୁହ ଗଠନ କରିଛନ୍ତି। ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସୂଚୀ ଆକୃତିରେ ଜୟଦ୍ରଥ ଦଢ଼ିଆ ଅଛନ୍ତି।
ସ୍ଥାସ୍ଯତେ ରକ୍ଷିତେ ଵୀରୈଃ ସିନ୍ଧୁରାଟ୍ ସ ସୁଦୁର୍ମଦଃ। ଧନୁଷ୍ଯସ୍ତ୍ରେ ଚ ଵୀର୍ଯେ ଚ ପ୍ରାଣେ ଚୈଵ ତଥୌରସେ
ସିନ୍ଧୁରାଜ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ବିତ ଏବଂ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ, ସେଠାରେ ଶୂରବୀରମାନେ ରକ୍ଷା କରିବେ। ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା, ଅସ୍ତ୍ର, ପ୍ରାଣ ଏବଂ ଶକ୍ତିରେ ସେ ଅଜୟ।
ଅଵିଷହ୍ଯତମା ହ୍ଯେତେ ନିଶ୍ଚିତାଃ ପାର୍ଥ ଷଡ୍ରଥାଃ। ଏତାନଜିତ୍ଵା ସଗଣାନ୍ନୈଵ ପ୍ରାପ୍ଯୋ ଜଯଦ୍ରଥଃ
ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି ଛଅ ରଥୀକୁ ଅପରାଜିତ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ସେମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଜିତିବା ଛଡ଼ା, ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ତେଷାମେକୈକଶୋ ଵୀର୍ଯଂ ଷଣ୍ଣାଂ ତ୍ଵମନୁଚିନ୍ତଯ। ସହିତା ହି ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ନ ଶକ୍ଯା ଜେତୁମଞ୍ଜସା
ତୁମେ ଏହି ଛଅ ଜଣଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କର। ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ସମେତ ଥିଲେ ସହଜରେ ଜିତିହେବେ ନାହିଁ।
ଭୂଯସ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ରଯିଷ୍ଯାମି ନୀତିମାତ୍ମହିତାଯ ଵୈ। ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞୈଃ ସଚିଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ସୁହୃଦ୍ଭିଃ କାର୍ଯସିଦ୍ଧଯେ
ତଥାପି, ତୁମର ଭଲ ପାଇଁ, ନୀତି ଜଣା ବନ୍ଧୁ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆଉ ଉପଦେଶ ଦେବି, ଯାହାଦ୍ୱାରା କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବ।
ତଵ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଭଗଵନ୍କିଂନାଵାପ୍ତଂ ରଣେ ମମ। ଅଵିଷହ୍ଯଂ ହୃଷୀକେଶ କିଂ ଜାନନ୍ମାଂ ଵିଗର୍ହସେ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମର କୃପାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ କଣ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଗଲା? ହେ ହୃଷୀକେଶ, ମୋତେ ଅଜୟ ଜାଣି, କାହିଁକି ତୁମେ ମୋତେ ନିନ୍ଦା କରୁଛ?
ଯଥା ଲକ୍ଷ୍ମ ସ୍ଥିରଂ ଚନ୍ଦ୍ରେ ସମୁଦ୍ରେ ଚ ଯଥା ଜଲମ୍। ଏଵମେତାଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ମେ ସତ୍ଯାଂ ଵିଦ୍ଧି ଜନାର୍ଦନ
ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଚିହ୍ନ ଅଟୁଟ ରହେ, ସମୁଦ୍ରରେ ଜଳ ଯେପରି ନିଶ୍ଚିତ, ସେପରି, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ଏକଦମ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଜାଣ।