ଦନ୍ତାନ୍ଭଙ୍କ୍ତ୍ଵା ସହସ୍ରସ୍ଯ ଭିନ୍ନକର୍ଣାଂସ୍ତଥାଽକରୋତ୍। ତତଃ ସପ୍ତସହସ୍ରାଣାଂ କୁଟୁଧୃପମପାଯଯତ୍
ସେ ଏକ ହଜାର ଲୋକଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଫାଟିଥିବା କାନ କରିଦେଲେ; ପରେ ସେ ସାତ ହଜାର ଲୋକଙ୍କୁ ଗଦାର ବିଷ ପିଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ।
ଶିଷ୍ଟାନ୍ଵଧ୍ଵା ଚ ହତ୍ଵା ଵୈ ତେଷାଂ ମୃର୍ଧ୍ନି ଵିଭିଦ୍ଯ ଚ। ଗୁଣାଵତୀମୁତ୍ତରେଣ ଖାଣ୍ଡଵାଦ୍ଦକ୍ଷିଣେନ ଚ। ଗିର୍ଯନ୍ତେ ଶତସାହସ୍ରା ହୈହଯାଃ ସମରେ ହତାଃ
ଅବଶିଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କୁ ମାରି, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଫାଟିଦେଇ, ଗୁଣାବତୀର ଉତ୍ତର ଓ ଖଣ୍ଡବର ଦକ୍ଷିଣରେ, ଏକ ଲକ୍ଷ ହୈହୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ସରଥାଶ୍ଵଗଜା ଵୀରା ନିହତାସ୍ତତ୍ର ଶେରତେ। ପିତୁର୍ଵଧାମର୍ଷିତେନ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେନ ଧୀମତା
ଅନେକ ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀ ସହିତ ବୀରମାନେ ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ପଡ଼ିଥିଲେ; ଏହା ସବୁ ଘଟିଲା ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ, ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ।
ନିଜଘ୍ନେ ଦଶସାହସ୍ରାନ୍ରାମଃ ପରଶୁନା ତଦା। ନ ହ୍ଯମୃଷ୍ଯତ ତା ଵାଚୋ ଯାସ୍ତୈର୍ଭୃଶମୁଦୀରିତାଃ
ତାପରେ ରାମ ତାଙ୍କର ପରଶୁ ଦ୍ୱାରା ଦଶ ହଜାର ଲୋକଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ; ସେମାନଙ୍କର କଠିନ କଥା ସେ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଭୃଗୌ ରାମାଭିଧାଵେତି ଯଦାକ୍ରନ୍ଦନ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ। ତତଃ କାଶ୍ମୀରଦରଦାନ୍କୁନ୍ତିକ୍ଷୁଦ୍ରକମାଲଵାନ୍
ଯେତେବେଳେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ 'ଭୃଗୁର ରାମ ଆକ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ, ସେତେବେଳେ କାଶ୍ମୀର, ଦରଦ, କୁନ୍ତି, ଶୂଦ୍ରକ ଓ ମାଳବମାନେଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଅଙ୍ଗଵଙ୍ଗକଲିଙ୍ଗାଂଶ୍ଚ ଵିଦେହାଂସ୍ତାମ୍ରଲିପ୍ତକାନ୍। ରକ୍ଷୋଵାହାନ୍ଵୀତିହୋତ୍ରାଂସ୍ତ୍ରିଗର୍ତାନ୍ମାର୍ତିକାଵତାନ୍
ସେ ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, କଳିଙ୍ଗ, ବିଦେହ, ତାମ୍ରଲିପ୍ତ, ରାକ୍ଷୋବାହ, ବିତିହୋତ୍ର, ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତ ଓ ମାର୍ତ୍ତିକାବତମାନେଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଶିବୀନନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ରାଜନ୍ଯାନ୍ଦେଶାନ୍ଦେଶାନ୍ସହସ୍ରଶଃ। ନିଜଘାନ ଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ପ୍ରଭଳ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଶିବି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜାମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ହଜାର ହଜାର ରାଜନ୍ୟଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
କୋଟୀଶତସହସ୍ରାଣି କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ସହସ୍ରଶଃ। ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପକଵର୍ଣସ୍ଯ ବନ୍ଧୁଜୀଵନିଭସ୍ଯ ଚ
କୋଟି ଶତ ହଜାର କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ରକ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପ ପୋକା ଓ ବନ୍ଧୁଜୀବ ଫୁଲ ଭଳି ରଙ୍ଗିନ, ସେମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ ଭାବେ ପଡ଼ିଲେ।
ରୁଧିରସ୍ଯ ପରୀଵାହୈଃ ପୂରଯିତ୍ଵା ସରାଂସି ଚ। ସର୍ଵାନଷ୍ଟାଦଶ ଦ୍ଵୀପାନ୍ଵଶମାନୀଯ ଭାର୍ଗଵଃ
ଭାର୍ଗବ ତାଙ୍କ ରକ୍ତର ଧାରାରେ ହ୍ରଦଗୁଡ଼ିକୁ ପୂରିଦେଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅଠାରଟି ଦ୍ୱୀପକୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ଆଣିଲେ।
ଈଜେ କ୍ରତୁଶତୈଃ ପୁଣ୍ଯୈଃ ସମାପ୍ତଵରଦକ୍ଷିଣୈଃ। ଵେଦୀମଷ୍ଟନଲୋତ୍ସେଧାଂ ସୌଵର୍ଣାଂ ଵିଧିନିର୍ମିତାମ୍
ସେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତିଆରି ହୋଇଥିବା, ଅଷ୍ଟ ହାତ ଉଚ୍ଚ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବେଦୀ ଉପରେ ଶତଶଃ ପବିତ୍ର ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ ଦେଇ।
ସର୍ଵରତ୍ନଶତୈଃ ପୂର୍ଣାଂ ପତାକାଶତମାଲିନୀମ୍। ଗ୍ରାମ୍ଯାରଣ୍ଯୈଃ ପଶୁଗଣୈଃ ସମ୍ପୂର୍ଣାଂ ଚ ମହୀମିମାମ୍
ସେ ବେଦୀକୁ ଶତଶଃ ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନରେ ପୂରିଦେଲେ, ଶତଶଃ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ କଲେ, ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଗୃହସ୍ଥ ଓ ବନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ଭରିଦେଲେ।
ରାମସ୍ଯ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ କଶ୍ଯପଃ। ତତଃ ଶତସହସ୍ରାଣି ଦ୍ଵିପେନ୍ଦ୍ରାନ୍ହେମଭୂଷଣାନ୍
ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଠାରୁ କଶ୍ୟପ ପୃଥିବୀ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ ଶତ ହଜାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷିତ ମହାହସ୍ତୀମାନେ ସହିତ ନେଲେ।
ନିର୍ଦସ୍ଯୁଂ ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ଵା ଶିଷ୍ଟେଷ୍ଟଜନସଙ୍କୁଲାମ୍। କଶ୍ଯପାଯ ଦଦୌ ରାମୋ ହଯମେଧେ ମହାମଖେ
ରାମ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ହିନ୍ନ କରି, ଭଲ ଲୋକମାନେ ଭରିଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ହୟମେଧ ମହାଯଜ୍ଞରେ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।
ତ୍ରିଃସପ୍ତକୃତ୍ଵଃ ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ଵା ନିଃକ୍ଷତ୍ରିଯାଂ ପ୍ରଭୁଃ। ଇଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ରତୁଶତୈର୍ଵୀରୋ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ହ୍ଯମନ୍ଯତ
ପ୍ରଭୁ ଏକୋଇଶିଥର ପୃଥିବୀକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶୂନ୍ୟ କଲେ, ଶତଶଃ ଯଜ୍ଞ କରି, ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ ଭାବିଲେ।
ସପ୍ତଦ୍ଵୀପାଂ ଵସୁମତୀଂ ମାରୀଚୋଽଗୃହ୍ଣତ ଦ୍ଵିଜଃ। ରାମଂ ପ୍ରୋଵାଚ ନିର୍ଗଚ୍ଛ ଵସୁଧାତୋ ମମାଜ୍ଞଯା
ଦ୍ୱିଜ ମାରୀଚି ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଧରାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ପୃଥିବୀ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଅ।'
ସ କଶ୍ଯପସ୍ଯ ଵଚନାତ୍ପ୍ରୋତ୍ସାର୍ଯ ସରିତାମ୍ପତିମ୍। ଇଷୁପାତେ ଯୁଧାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କୁର୍ଵନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଶାସନମ୍
କଶ୍ୟପଙ୍କ ବଚନ ଅନୁସରି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରି, ନଦୀର ନାଥକୁ ଅପସାରଣ କଲେ ଏବଂ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଧ୍ଯାଵସଦ୍ଗିରିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ପର୍ଵତୋତ୍ତମମ୍। ଏଵଂ ଗୁଣଶତୈର୍ଯୁକ୍ତୋ ଭୃଗୂଣାଂ କୀର୍ତିଵର୍ଧନଃ
ସେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତ ଉପରେ ବାସ କଲେ, ଏହିପରି ଶତଶଃ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଭାବେ ଭୃଗୁବଂଶର କୀର୍ତ୍ତି ବଢ଼ାଇଲେ।
ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯୋ ହ୍ଯତିଯଶା ମରିଷ୍ଯତି ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ତ୍ଵଯା ଚତୁର୍ଭଦ୍ରତରଃ ପୁଣ୍ଯାତ୍ପୁଣ୍ଯତରସ୍ତଵ
ଅତି କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ; କିନ୍ତୁ ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ତାଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟଶ୍ରୀ ଓ ଧନ୍ୟ।
ଅଯଜ୍ଵାନମଦକ୍ଷିଣ୍ଯଂ ମା ପୁତ୍ରମନୁତପ୍ଯଥାଃ। ଏତେ ଚତୁର୍ଭଦ୍ରତରାସ୍ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ରଶତାଧିକାଃ। ମୃତା ନରଵରଶ୍ରେଷ୍ଠ ମରିଷ୍ଯନ୍ତି ଚ ସୃଞ୍ଜଯ
ଯିଏ ଯଜ୍ଞ କରିନାହାନ୍ତି, ଦାନ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ଏମିତି ପୁଅ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରନି। ଏହିମାନେ ଓ ଏଠାରୁ ଅଧିକ ଧନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ, ହେ ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ଓ କରିବେ।
ରୂପଂ ଚାପ୍ରତିମଂ ତସ୍ଯ ତ୍ରିଦଶୈଶ୍ଚାପି ଦୁର୍ଲଭମ୍। ଅପଶ୍ଯତୋ ହି ଵୀରସ୍ଯ କା ଶାନ୍ତିର୍ହୃଦଯସ୍ଯ ମେ
ତାଙ୍କର ରୂପ ଅପୂର୍ବ, ଦେବତାମାନେ ପାଇବାକୁ ଦୁର୍ଲଭ। ଏମିତି ବୀରଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୋ ହୃଦୟ କେମିତି ଶାନ୍ତି ପାଇବ?
ଅଭିଵାଦନଦକ୍ଷଂ ତଂ ପିତୄଣାଂ ଵଚନେ ରତମ୍। ନାଦ୍ଯାହଂ ଯଦି ପଶ୍ଯାମି କା ଶାନ୍ତିର୍ହୃଦଯସ୍ଯ ମେ
ଯଦି ଆଜି ମୁଁ ସେଉଁଠିକୁ ଦେଖିପାରିବିନାହିଁ, ଯିଏ ବଡ଼ମାନେଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଓ ବିନୟଶୀଳ, ତେବେ ମୋ ହୃଦୟ କେମିତି ଶାନ୍ତି ପାଇବ?
ସୁକୁମାରଃ ସଦା ଵୀରୋ ମହାର୍ହଶଯନୋଚିତଃ। ଭୂମାଵନାଥଵଚ୍ଛେତେ ନୂନଂ ନାଥଵତାଂ ଵରଃ
ସେ ସଦା ନରମ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ୍ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇବାକୁ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, ଏବେ ନିଶ୍ଚୟ ଭୂମିରେ ଅନାଥ ଭଳି ଶୋଇଛନ୍ତି, ଯଦ୍ୟପି ସେ ନାଥମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଶଯାନଂ ସମୁପାସନ୍ତି ଯଂ ପୁରା ପରମସ୍ତ୍ରିଯଃ। ତମଦ୍ଯ ଵିପ୍ରଵିଦ୍ଧାଙ୍ଗମୁପାସନ୍ତ୍ଯଶିଵାଃ ଶିଵାଃ
ଯାହାଙ୍କୁ ପୂର୍ବେ ଉତ୍ତମ ମହିଳାମାନେ ଶୋଇବାବେଳେ ସେବା କରୁଥିଲେ, ଆଜି ସେ ଦୁଃଖରେ ଶରୀର ଛିଣ୍ଡାଇ ଅଶୁଭ ମହିଳାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛନ୍ତି।
ଯଃ ପୁରା ବୋଧ୍ଯତେ ସୁପ୍ତଃ ସୂତମାଗଧବନ୍ଦିଭିଃ। ବୋଧଯନ୍ତ୍ଯଦ୍ଯ ତଂ ନୂନଂ ଶ୍ଵାପଦା ଵିକୃତୈଃ ସ୍ଵନୈଃ
ଯିଏକି ପୂର୍ବେ ସୂତ, ମାଗଧ ଓ ଗାୟକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଜଗାଯାଉଥିଲେ, ସେ ଏବେ ନିଶ୍ଚୟ ଭୟଙ୍କର ଡାକରେ ବନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଜଗାଯାଉଛନ୍ତି।
ଛତ୍ରଚ୍ଛାଯାସମୁଚିତଂ ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଦନଂ ଶୁଭମ୍। ନୂନମଦ୍ଯ ରଜୋଧ୍ଵସ୍ତଂ ରଣରେଣୁଃ କରିଷ୍ଯତି
ଯେ ସେ ଶୁଭ୍ର ମୁହଁ, ସଦା ଛତାର ଛାୟାରେ ରହିଥିଲା, ଏହି ଦିନ ଯୁଦ୍ଧର ଧୂଳିରେ ଢାକିଯିବ ନିଶ୍ଚୟ।
ହା ପୁତ୍ରକାଵିତୃପ୍ତସ୍ଯ ସତତଂ ପୁତ୍ରଦର୍ଶନେ। ଭାଗ୍ଯହୀନସ୍ଯ କାଲେନ ଯଥା ମେ ନୀଯସେ ବଲାତ୍
ହାଁ, ମୋ ପୁଅ, ଯିଏ ସଦା ବାପାଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ତୃପ୍ତି ପାଉନଥିଲା, ଭାଗ୍ୟହୀନ ମୋତେ ଏବେ କେତେ ନିର୍ଦୟ ଭାବେ କାଳ ତୁମକୁ ଦୂରେ ନେଉଛି।
ସା ଚ ସଂଯମନୀ ନୂନଂ ସଦା ସୁକୃତିନାଂ ଗତିଃ। ସ୍ଵଭାଭିର୍ମୋହିତା ରମ୍ଯା ତ୍ଵଯାଽତ୍ଯର୍ଥଂ ଵିରାଜତେ
ଯମର ଲୋକ, ଯାହା ନିତ୍ୟ ସତ୍କର୍ମୀମାନଙ୍କର ଗତି, ଏବେ ତୁମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ବହୁତ ଉଜାଗର ହୋଇଯାଇଛି।
ନୂନଂ ଵୈଵସ୍ଵତଶ୍ଚ ତ୍ଵାଂ ଵରୁଣଶ୍ଚ ପ୍ରିଯାତିଥିମ୍। ଶତକ୍ରତୁର୍ଧନେଶଶ୍ଚ ପ୍ରାପ୍ତମର୍ଚନ୍ତ୍ଯଭୀରୁକମ୍
ନିଶ୍ଚୟ, ବୈବସ୍ୱତ, ବରୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ କୁବେର ଏବେ ତୁମକୁ ପ୍ରିୟ ଅତିଥି ଭାବେ ସମ୍ମାନ ଦେଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ଏଉଁ ଯୁବକ ଓ ମୃଦୁ ହୃଦୟ ଥିଲେ।
ଏଵଂ ଵିଲପ୍ଯ ବହୁଧା ଭିନ୍ନପୋତୋ ଵଗିଗ୍ଯଥା। ଦୁଃଖେନ ମହତାଽଵିଷ୍ଟୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମପୃଚ୍ଛତ
ଏଭଳି ଅନେକ ଭାବରେ ବିଳାପ କରି, ବାତାସରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ନୌକା ପରି, ଭାରି ଦୁଃଖରେ ଭିଜିଯାଇ, ସେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
କଥଂ ତ୍ଵଯି ଚ ଭୀମେ ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନେ ଚ ଜୀଵତି। ସାତ୍ଯକେ ଶକ୍ରଵିକ୍ରାନ୍ତେ ସୌଭଦ୍ରୋ ନିହତଃ ପରୈଃ
ତୁମେ, ଭୀମ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ସାତ୍ୟକି—ଏମିତି ଶୂରବୀରମାନେ ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ, କିପରି ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ପୁଅ ଶତ୍ରୁମାନେ ମାରିଦେଲେ?