ଭୂତଗ୍ରାମାଶ୍ଚ ଵିଵିଧାଃ ସନ୍ତୃପ୍ତା ଯଜ୍ଞସମ୍ପଦା। ଗଯସ୍ଯ ସଦୃଶୋ ଯଜ୍ଞୋ ନାସ୍ତ୍ଯନ୍ଯ ଇତି ତେଽବ୍ରୁଵନ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀଗଣ ଯଜ୍ଞର ଧନ-ସମ୍ପଦରେ ତୃପ୍ତ ହେଲେ; ସେମାନେ କହିଲେ, 'ଗୟାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ପରି ଆଉ କେହି ନାହିଁ।'
ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ଯୋଜନାଯାମା ତ୍ରିଂଶଦ୍ଯୋଜନମାଯତା। ପଶ୍ଚାତ୍ପୁରଶ୍ଚତୁର୍ଵିଂଶଦ୍ଵେଦୀ ହ୍ଯାସୀଦ୍ଧିରଣ୍ମଯୀ
ଛଅତିସ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ତିରିଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା; ପଛ ଓ ସାମ୍ନାରେ ଚବିଶ ଯୋଜନ—ଏହି ବେଦି ସୁନାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।
ଗଯସ୍ଯ ଯଜମାନସ୍ଯ ମୁକ୍ତାଵଜ୍ରମଣିସ୍ତୃତା। ପ୍ରାଦାତ୍ସ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋଽଥ ଵାସାଂସ୍ଯାଭରଣାନି ଚ
ଗୟା ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ମୁକ୍ତା, ହୀରା ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର, ସହିତେ ପୋଶାକ ଓ ଗହଣା ଦାନ କଲେ।
ଯଥୋକ୍ତା ଦକ୍ଷିଣାଶ୍ଚାନ୍ଯା ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣଃ। ଯତ୍ର ଭୋଜନଶିଷ୍ଟସ୍ଯ ପର୍ଵତାଃ ପଞ୍ଚଵିଂଶତିଃ
ସେ ବହୁତ ଦାନଶୀଳ ଥିଲେ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପଚିଶଟି ପାହାଡ଼ ପରି ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଥିଲା।
କୁଲ୍ଯାଶ୍ଚ କ୍ଷୀରଵାହିନ୍ଯୋ ରସାନାଂ ଚାପଭଵଂସ୍ତଦା। ଵସ୍ତ୍ରାଭରଣଗନ୍ଧାନାଂ ଶାରଯଶ୍ଚ ପୃଥଗ୍ଵିଧାଃ
ସେଠାରେ ଦୁଧ ଭରିଥିବା ଛୋଟ ନଦୀମାନେ ଓ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରସର ଜଳାଶୟ ଥିଲା; ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପୋଶାକ, ଗହଣା ଓ ସୁଗନ୍ଧ ମଜୁତ ଥିଲା।
ଯସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵାଚ୍ଚ ଗଯସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ଵଟଶ୍ଚାକ୍ଷଯ୍ଯକରଣଃ ପୁଣ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମସରଶ୍ଚ ତତ୍
ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ଗୟା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ଅକ୍ଷୟ ଦେଇଥିବା ବଟବୃକ୍ଷ ଓ ପବିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମସର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଛି।
ସ ଚେନ୍ମମାର ସ़ଞ୍ଜଯ ଚତୁର୍ଭଦ୍ରତରସ୍ତ୍ଵଯା। ପୁତ୍ରାତ୍ପୁଣ୍ଯତରସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ମା ପୁତ୍ରମନୁତପ୍ଯଥାଃ। ଅଯଜ୍ଵାନମଦକ୍ଷିଣ୍ଯମଭି ଶ୍ଵୈତ୍ଯେତ୍ଯୁଦାହରତ୍
ଯଦି ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥାନ୍ତେ, ହେ ସଞ୍ଜୟ, ସେ ତୁମଠାରୁ ଚାରିଗୁଣା ଅଧିକ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହେବେ; ସେ ତୁମ ପୁଅଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟବାନ୍, ତେଣୁ ପୁଅ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଯିଏ ଯଜ୍ଞ କରେନାହିଁ କିମ୍ବା ଦାନ ଦେଇନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ଅପତ୍ର ଭାବେ କୁହାଯାଏ।
ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଵସ୍ଵୋକସାରେଯମିତ୍ଯୁଚୁସ୍ତତ୍ର ଵିସ୍ମିତାଃ। ସାଙ୍କୃତେ ରନ୍ତିଦେଵସ୍ଯ ଯାଂ ରାତ୍ରିମତିଥିର୍ଵସେତ୍
ସେଠାରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ସମସ୍ତେ କହିଲେ, 'ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଭଲ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗୃହ।' ରନ୍ତିଦେବଙ୍କ ନିକଟରେ ଯେଉଁ ରାତି ଅତିଥି ରହିଥିଲେ, ସେଠି ସବୁ କିଛି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ଆଲଭ୍ଯନ୍ତ ତଦା ଗାଵଃ ସହସ୍ରାଣ୍ଯେକଵିଂଶତିଃ। ତତ୍ର ସ୍ମ ସୂଦାଃ କ୍ରୋଶନ୍ତି ସୁମୃଷ୍ଟମଣିକୁଣ୍ଡଲାଃ
ସେବେଳେ ଏକୋଇଶି ହଜାର ଗାଈ ଆଣାଯାଇଥିଲା; ସେଠି ରନ୍ଧନା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କଣ୍ତାଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ସୂପଂ ଭୂଯିଷ୍ଠମଶ୍ନୀଧ୍ଵଂ ନାଦ୍ଯ ମାଂସଂ ଯଥା ପୁରା। ରନ୍ତିଦେଵସ୍ଯ ଯତ୍କିଞ୍ଚିତ୍ସୌଵର୍ଣମଭଵତ୍ତଦା
ଆଜି ମାଂସ ନୁହେଁ, ବହୁତ ସୁପ ଖାଅ; ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ସୁନା ରନ୍ତିଦେବଙ୍କର ଥିଲା, ସେ ସମସ୍ତ ଦାନ ହୋଇଗଲା।
ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିତତେ ଯଜ୍ଞେ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ହ୍ଯମନ୍ଯତ। ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ତସ୍ଯ ହଵ୍ଯାନି ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣନ୍ତି ଦେଵତାଃ
ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଯଜ୍ଞରେ ବଣ୍ଟିଯାଇଥିଲା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା; ଦେବତାମାନେ ନିଜେ ତାଙ୍କର ହବି ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
କଵ୍ଯାନି ପିତରଃ କାଲେ ସର୍ଵକାମାନ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ। ସ ଚେନ୍ମମାର ସୃଞ୍ଜଯ ଚତୁର୍ଭଦ୍ରତରସ୍ତ୍ଵଯା
ଠିକ ସମୟରେ ପିତୃମାନେ ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କର ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିଲେ। ଯଦି ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥାନ୍ତେ, ହେ ସୃଞ୍ଜୟ, ସେ ତୁମଠାରୁ ଚାରିଗୁଣା ଅଧିକ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହେବେ।
ପୁତ୍ରାତ୍ପୁଣ୍ଡତରସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ମା ପୁତ୍ରମନୁତପ୍ଯଥାଃ। ଅଯଜ୍ଵାନମଦକ୍ଷିଣ୍ଯମଭି ଶ୍ଵୈତ୍ଯେତ୍ଯୁଦାହରତ୍
ସେ ତୁମ ପୁଅଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟବାନ୍, ତେଣୁ ପୁଅ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଯିଏ ଯଜ୍ଞ କରେନାହିଁ କିମ୍ବା ଦାନ ଦେଇନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ଅପତ୍ର ଭାବେ କୁହାଯାଏ।
ଅଲଭନ୍ତୀ ପରିତ୍ରାଣଂ ଵୈନ୍ଯମେଵାଭ୍ଯପଦ୍ଯତ। କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟା ରାଜନ୍ପୂଜ୍ଯଂ ଲୋକୈସ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତଦା
ସେ ରକ୍ଷା ନ ପାଇ ଭୂମିକୁ ଅଶ୍ରୟ କଲେ; ହାତ ଯୋଡି ରାଜାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ତିନି ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ଉଵାଚ ଚୈନଂ ନାଧର୍ମ୍ଯଂ ସ୍ତ୍ରୀଵଧଂ କର୍ତୁମର୍ହସି। କଥଂ ଧାରଯିତା ଚାସି ପ୍ରଜା ରାଜନ୍ମଯା ଵିନା
ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ନାରୀ ହତ୍ୟା ଭଳି ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୋ ବିନା କିପରି ପ୍ରଜାମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ, ରାଜା?'
ଏକସ୍ଯାର୍ଥାଯ ଯୋ ହନ୍ଯାଦାତ୍ମନୋ ଵା ପରସ୍ଯ ଵା। ଏକଂ ପ୍ରାଣାନ୍ବହୂନ୍ଵାପି ପ୍ରାଣିନାଂ ନାସ୍ତି ପାତକଂ
ଏକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଯେଉଁଠି ଜଣେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ, ନିଜ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପାଇଁ ହତ୍ୟା କରେ, ତାହାରେ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ।
ଯସ୍ମିଂସ୍ତୁ ନିହତେ ଭଦ୍ରେ ବହଵଃ ସୁଖମେଧତେ। ତସ୍ମିନ୍ହତେ ତ୍ଵଧଂ ନାସ୍ତି ପାତକଂ ନୋପଭୁଜ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ମରିଲେ ଅନେକ ଲୋକ ଖୁସି ପାଆନ୍ତି, ସେଠି ଏମିତି ହତ୍ୟାରେ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ, ଦୋଷ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ସୋଽହଂ ପାଲନିମିତ୍ତଂ ତ୍ଵାଂ ବଧିଷ୍ଯାମି ଵସୁଂଧରେ। ଯଦି ଚେଦ୍ଵଚନାଦଦ୍ଯ ନ କରିଷ୍ଯସି ମେ ପ୍ରିଯମ୍
ତେଣୁ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, ଯଦି ତୁମେ ଆଜି ମୋ କଥା ଶୁଣି ମୋର ପ୍ରିୟ କାମ କରିବ ନାହାଁ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବଧ କରିବି, ହେ ଭୂମି।
ତ୍ଵାଂ ନିହତ୍ଯ ତୁ ବାଣେନ ମଚ୍ଛାସନପରାଙ୍ମୁଖୀମ୍। ଆତ୍ମାନଂ ପ୍ରଥଯିତ୍ଵାଽହଂ ପ୍ରଜା ଧାରଯିତା ସ୍ଵଯଂ
ମୁଁ ତୁମକୁ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ମାରି, ମୋ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅମାନ୍ୟ କରିଥିବା ଭୂମିକୁ ପଛକୁ ହଟାଇ, ନିଜେ ନିଜ ପରିଚୟ ଦେଇ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିବି।
ସୁଖଂ ଵଚନମାସ୍ଥାଯ ମମ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରେ। ସ़ଞ୍ଜୀଵଯ ପ୍ରଜା ନିତ୍ଯଂ ଶକ୍ତା ହ୍ଯସି ଵସୁନ୍ଧରେ
ମୋ କଥା ଗ୍ରହଣ କରି, ଧର୍ମକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସଦା ପ୍ରଜାମାନେକୁ ଜୀବନ ଦେଅ; ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି କାମ କରିପାରିବ, ହେ ଭୂମି।
ଦୁହିତୃତ୍ଵଂ ଚ ମେ ଗଚ୍ଛ ଏଵମେତନ୍ମହାଶରମ୍। ନିଯଚ୍ଛେଯଂ ତ୍ଵଦର୍ଥାଯ ଉଦ୍ଯତଂ ଘୋରଦର୍ଶନମ୍
ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ମୋ ଝିଅ ଭାବେ ରହ, ଏହିପରି ମହାଶର ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବି।
ସର୍ଵମେତନ୍ମହାରାଜ ଵିଧାସ୍ଯାସି ପରନ୍ତପ। ଵତ୍ସଂ ତ୍ଵଂ ପଶ୍ଯ ରାଜନ୍ଵୈ କ୍ଷରେଯଂ ଯେନ ଵତ୍ସଲା
ହେ ମହାରାଜ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯାହାକୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ତୁମେ ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ କରିପାରିବ; ଦେଖ, ରାଜା, ଯେଉଁ ଛୁଆଁ ଦ୍ୱାରା ଗାଈ ଦୁଧ ଦେଇଥାଏ।
ସମାଂ ତୁ କୁରୁ ସର୍ଵଜ୍ଞ ମାଂ ତୁ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵର। ଯଥା ଵିଷ୍ଯନ୍ଦମାନଂ ଵୈ କ୍ଷୀରଂ ସର୍ଵତ୍ର ଭାଵଯେ
ହେ ସମସ୍ତ କିଛି ଜାଣିଥିବା, ଧର୍ମରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ମୋତେ ସମାନ କର; ଯେପରି ଦୁଧ ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ସେପରି ମୁଁ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପି ଯାଉ।
ତତ ଉତ୍ସାରଯାମାସ ଶିଲାଜାଲାନି ସର୍ଵଶଃ। ପୃଥୁର୍ଵୈନ୍ଯସ୍ତଦା ରାଜା ତେନ ଶୈଲା ଵିଵର୍ଧିତାଃ
ତାପରେ ବେଣଙ୍କ ପୁଅ ପୃଥୁ ରାଜା ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ଓ ପଥର ଅଟକା ହଟାଇଦେଲେ; ଏଭଳି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ମାନେ ବଢ଼ିଗଲେ।
ନ ହି ପୂର୍ଵନିସର୍ଗେ ଵୈ ଵିଷମେ ଵସୁଧାତଲେ। ପ୍ରଵିଭାଗଃ ପୁରାଣାଂ ଵା ଗ୍ରାମାଣାଂ ଵା ମହୀପତେ
ପୂର୍ବ ତିଆରିରେ, ହେ ମହୀପତି, ପୃଥିବୀର ଉଚ୍ଚ-ନିମ୍ନ ସ୍ଥଳରେ କୌଣସି ପୁରୁଣା ଜମି ବା ଗ୍ରାମର ବିଭାଗ ଥିଲାନାହିଁ।
ନ ସସ୍ଯାନି ନ ଗୋରକ୍ଷ୍ଯଂ ନ କୃଷିର୍ନ ଵଣିକ୍ପଥଃ। ଵୈନ୍ଯାତ୍ପ୍ରଭୃତି ରାଜେନ୍ଦର ସର୍ଵସ୍ଯୈତସ୍ଯ ସମ୍ଭଵଃ
କୌଣସି ଫସଲ, ଗାଈ ଚରାଇବା, ଚାଷ ବା ବ୍ୟବସାୟ ରାସ୍ତା ଥିଲାନାହିଁ; ବେଣଙ୍କ ପୁଅ ପୃଥୁ ରାଜାଙ୍କ ପରେ ଏସବୁ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଯତ୍ରଯତ୍ର ଚ ସାମ୍ଯଂ ତୁ ଭୂମାଵାସୀତ୍କିଲାନଘ। ତତ୍ରତତ୍ର ପ୍ରଜାସ୍ତାତ ନିଵାସମଭିରୋଚଯନ୍। କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ଚ ମହାରାଜ ଇତ୍ଯେଵମନୁଶୁଶ୍ରୁମ
ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଠାରେ ସମତଳ ଜମି ଥିଲା, ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ବସିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଏହା ବହୁତ କଷ୍ଟରେ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା, ଏହିପରି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପୁନର୍ଵୈନ୍ଯୋ ଗୃହୀତ୍ଵାଽଽଜଗଵଂ ଧନୁଃ। ଶରାଂଶ୍ଚାପ୍ରତିମାନ୍ଘୋରାଂଶ୍ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵାଽବ୍ରଵୀନ୍ମହୀମ୍
‘ଠିକ୍ ଅଛି’ ବୋଲି କହି, ବେଣଙ୍କ ପୁଅ ପୃଥୁ ପୁଣି ତାଙ୍କ ଗଞ୍ଜନା ଧନୁଷ ଧରି, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଅପୂର୍ବ ବାଣ ଭାବି, ପୃଥିବୀକୁ କହିଲେ।
ଏହ୍ଯେହି ଵସୁଧେ କ୍ଷିପ୍ରଂ କ୍ଷରୈଭ୍ଯଃ କାଙ୍କ୍ଷିତଂ ପଯଃ। ମଚ୍ଛସନାତିଗାଂ ଵୈ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରମଥିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଶରୈଃ
ଆସ, ଆସ ଶୀଘ୍ର, ହେ ପୃଥିବୀ, ତୁମ ଝରଣାରୁ ଆମେ ଯେଉଁ ଦୁଧ ଚାହୁଁଛୁ ତାହା ଦିଅ; ମୋ ଆଜ୍ଞା ମାନିବାକୁ ନ ଚାହିଲେ, ମୁଁ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେବି।
ତଥୋକ୍ତା ସାଽତ୍ମନଃ ଶ୍ରେଯଶ୍ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵାଽବ୍ରଵୀତ୍ପୃଥୁମ୍
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ସେ ନିଜ ଭଲ ଭାବି, ପୃଥୁଙ୍କୁ କହିଲେ।