ସ୍ଵଧାଂ ପୂଜାଂ ଚ ରକ୍ଷୋଭିର୍ଜନସ୍ଥାନେ ପ୍ରଣାଶିତାମ୍। ପ୍ରାଦାନ୍ନିହତ୍ଯ ରକ୍ଷାଂସି ପିତୃଦେଵେଭ୍ଯ ଈଶ୍ଵରଃ
ରାକ୍ଷସମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଘରରେ ପିତୃପୂଜା ଓ ଦେବପୂଜା ନଷ୍ଟ କରିଥିଲେ, ତାହାକୁ ନଶ୍ଟ କରି ଈଶ୍ବର ପିତୃ ଓ ଦେବମାନଙ୍କର ପୂଜା ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
ସହସ୍ରପୁତ୍ରାଃ ପୁରୁଷା ଦଶଵର୍ଷଶତାଯୁଷଃ। ନ ଚ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଃ କନିଷ୍ଠେଭ୍ଯସ୍ତଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି କୁର୍ଵତେ
ପୁରୁଷମାନେ ହଜାର ପୁଅ ଥିଲେ ଏବଂ ଶତ ବର୍ଷ ଆୟୁ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବଡ଼ମାନେ କେବେ ଛୋଟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁନଥିଲେ।
ଶ୍ଯାମୋ ଯୁଵା ଲୋହିତାକ୍ଷୋ ମତ୍ତମାତଙ୍ଗଵିକ୍ରମଃ। ଆଜାନୁବାହୁଃ ସୁଭୁଜଃ ସିଂହସ୍କନ୍ଧୋ ମହାବଲଃ
ସେ ଗାଢ଼ କଳା, ଯୁବକ, ଲାଲ ଆଖି, ପ୍ରମାଦିତ ହାତୀର ଶକ୍ତି, ଲମ୍ବା ହାତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେହ, ସିଂହର କାନ୍ଧ, ଏବଂ ବିଶାଳ ଶକ୍ତି ଥିଲେ।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦଶଵର୍ଷଶତାନି ଚ। ସର୍ଵଭୂତମନଃକାନ୍ତୋ ରାମୋ ରାଜ୍ଯମକାରଯତ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପ୍ରିୟ ରାମ ଦଶ ହଜାର ଏବଂ ଦଶ ଶତ ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲେ।
ରାମୋ ରାମୋ ରାମ ଇତି ପ୍ରଜାନାମଭଵତ୍କଥା। ରାମଭୂତଂ ଜଗଦଭୂଦ୍ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି
ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁବେଳେ 'ରାମ, ରାମ, ରାମ' ଭାବରେ କଥା ହେଉଥିଲା। ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ରାମରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଚତୁର୍ଵିଧାଃ ପ୍ରଜା ରାମଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ନୀତ୍ଵା ଦିଵଂ ଗତଃ। ଆତ୍ମେଚ୍ଛଯା ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ରାଜଵଂଶମିହାଷ୍ଟଧା
ରାମ ଚାରି ପ୍ରକାରର ଲୋକମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇ ଦିଲେ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଗଲେ, ଏଠାରେ ଆଠ ଶାଖାରେ ରାଜବଂଶ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
ସ ଚେନ୍ମମାର ସୃଞ୍ଜଯ ଚତୁର୍ଭଦ୍ରତରସ୍ତ୍ଵଯା। ପୁତ୍ରାତ୍ପୁଣ୍ଯତରସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ମା ପୁତ୍ରମନୁତପ୍ଯଥାଃ। ଅଯଜ୍ଵାନମଦକ୍ଷିଣ୍ଯମଭି ଶ୍ଵୈତ୍ଯେତ୍ଯୁଦାହରତ୍
ଯଦି ସେ ମରିଥିଲେ, ଶୃଞ୍ଜୟ, ସେ ଚାରି ଦିଗରେ ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ। ସେ ତୁମ ପୁଅଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟବାନ, ତୁମେ ପୁଅ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ଯେ କୌଣସି ଯଜ୍ଞ କରେନି, ଦାନ ଦେଇନି, ତାହାକୁ ଲୋକ 'କୁକୁର ସମାନ' ଭାବରେ କହନ୍ତି।
ରାଜାଽପି ଵିଵିଧୈରିଷ୍ଟ୍ଵା ଯଜ୍ଞୈର୍ଵିଵିଧଦକ୍ଷିଣୈଃ'। ଗତଃ ପୁଣ୍ଯକୃତାଂ ଲୋକାନ୍ଵ୍ଯାପ୍ଯ ସ୍ଵଯଶସା ଦିଶଃ
ରାଜା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଯଜ୍ଞ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦାନ କରି, ପୁଣ୍ୟବାନମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ତାଙ୍କର କୀର୍ତି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପି ଗଲା।
ସ ଚେନ୍ମମାର ସୃଞ୍ଜଯ ଚତୁର୍ଭଦ୍ରତରସ୍ତ୍ଵଯା। ପୁତ୍ରାତ୍ପୁଣ୍ଯତରସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ମା ପୁତ୍ରମନୁତପ୍ଯଥାଃ। ଅଯଜ୍ଵାନମଦକ୍ଷିଣ୍ଯମଭି ଶ୍ଵୈତ୍ଯେତ୍ଯୁଦାହରତ୍
ଯଦି ସେ ମରିଥିଲେ, ଶୃଞ୍ଜୟ, ସେ ଚାରି ଦିଗରେ ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ। ସେ ତୁମ ପୁଅଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟବାନ, ତୁମେ ପୁଅ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ଯେ କୌଣସି ଯଜ୍ଞ କରେନି, ଦାନ ଦେଇନି, ତାହାକୁ ଲୋକ 'କୁକୁର ସମାନ' ଭାବରେ କହନ୍ତି।
ନାଭାଗମମ୍ବରୀଷଂ ଚ ମୃତଂ ସୃଞ୍ଜଯ ଶୁଶ୍ରୁମ। ଯଃ ସହସ୍ରଂ ସହସ୍ରାଣାଂ ରାଜ୍ଞାଂ ଚୈକସ୍ତ୍ଵଯୋଧଯତ୍
ଶୃଞ୍ଜୟ, ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ନାଭାଗ ଓ ଅମ୍ବରୀଷ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ—ସେ ଏକା ହଜାର ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ।
ଜିଗୀଷମାଣାଃ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ସମନ୍ତାଦ୍ଵୈରିଣୋଽଭ୍ଯଯୁଃ। ଅସ୍ତ୍ରଯୁଦ୍ଧଵିଦୋ ଘୋରାଃ ସୃଜନ୍ତଶ୍ଚାଶିଵା ଗିରଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଚାଳନାରେ ପ୍ରବୀଣ ହୋଇ ସେଠି ଚାରିପାଖରୁ ଘେରି ଦେଇଥିଲେ, ଅଶୁଭ ଶବ୍ଦ କହୁଥିଲେ।
ବଲଲାଘଵଶିକ୍ଷାଭିସ୍ତେଷାଂ ସୋଽସ୍ତ୍ରବଲେନ ଚ। ଛତ୍ରାଯୁଧଧ୍ଵଜରଥାଂଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାସାନ୍ଗତଵ୍ଯଥଃ
ଶକ୍ତି ଓ ଦକ୍ଷତାର ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା, ଅସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ଦକ୍ଷ ହୋଇ, ସେ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଛତା, ଅସ୍ତ୍ର, ଧ୍ୱଜ ଓ ରଥକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।
ତ ଏନଂ ମୁକ୍ତସନ୍ନାହାଃ ପ୍ରାର୍ଥଯଞ୍ଜୀଵିତୈଷିଣଃ। ଶରଣ୍ଯମୀଯୁଃ ଶରଣଂ ତଵ ସ୍ମ ଇତି ଵାଦିନଃ
ସେ ସେନାମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି, ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ପାଇଁ ଆସି, 'ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଚାହୁଁଛୁ' ଭାବରେ କହିଥିଲେ।
ସ ତୁ ତାନ୍ଵଶଗାନ୍କୃତ୍ଵା ଜିତ୍ଵା ଚେମାଂ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍। ଈଜେ ଯଜ୍ଞଶତୈରିଷ୍ଟୈର୍ଯଥା ଶକ୍ରସ୍ତଥାଽନଘଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଅଧୀନ କରି, ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଜିତି, ଅନେକ ଯଜ୍ଞ ଓ ଅର୍ପଣ କରି, ନିର୍ମଳ ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ବୁଭୁଜୁଃ ସର୍ଵସମ୍ପନ୍ନମନ୍ନମନ୍ଯେ ଜନାଃ ସଦା। ତସ୍ମିନ୍ଯଜ୍ଞେ ତୁ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ସନ୍ତୃପ୍ତାଃ ପରମାର୍ଚିତାଃ
ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ସବୁ ପ୍ରକାର ଧନ-ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଦ୍ୟ ସଦା ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ଯେଉଁ ଯଜ୍ଞ ହେଉଥିଲା, ସେଠି ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏତେ ତୃପ୍ତ ଓ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ ଯେ, ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଆଦର ମିଳିଲା।
ମୋଦକାନ୍ପୂରିକାପୂପାନ୍ସ୍ଵାଦୁପୂର୍ଣାଶ୍ଚ ଶଷ୍କୁଲୀଃ। କରମ୍ଭାନ୍ପୃଥୁମୃଦ୍ଵୀକା ଅନ୍ନାନି ସୁକୃତାନି ଚ
ସେଠି ମିଠା ଲଡ୍ଡୁ, ପୁରି, ଆଉ ମିଠା ପିଠା, ଭରିପୁରି ଶଶ୍କୁଳୀ, କରମ୍ଭ, ଅଧିକ କିସ୍ମିସ ଓ ଭଲଭାବରେ ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଥିଲା।
ସୂପାନ୍ମୈରେଯକାପୂପାନ୍ରାଗଷାଡଵପାନକାନ୍। ମୃଷ୍ଟାନ୍ନାନି ସୁଯୁକ୍ତାନି ମୃଦୂନି ସୁରଭୀଣି ଚ
ସେଠି ଡାଲି, ମଦ ଦେଇ ପିଠା, ମସଲା ଓ ଟିକିଆ ରସ ମିଶା ଦ୍ରବ୍ୟ, ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ପକାଯାଇଥିବା, ମୃଦୁ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ମିଳୁଥିଲା।
ଘୃତଂ ମଧୁ ପଯସ୍ତୋଯଂ ଦଧୀନି ରସଵନ୍ତି ଚ। ଫଲଂ ମୂଲଂ ସୁସ୍ଵାଦୁ ଦ୍ଵିଜାସ୍ତତ୍ରୋପଭୁଞ୍ଜତେ
ଘିଅ, ମଧୁ, ଦୁଧ, ପାଣି, ରସଭରା ଦହି, ମିଠା ଫଳ ଓ ମୂଳ—ଏସବୁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେଠି ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ।
ମଦନୀଯାନି ପାପାନି ଵିଦିତ୍ଵା ଚାତ୍ମନଃ ସୁଖମ୍। ଅପିବନ୍ତ ଯଥାକାମଂ ପାନପା ଗୀତଵାଦିତୈଃ
ମଦ ଦ୍ରବ୍ୟ ଜାଣି, ନିଜ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ପାନ କରୁଥିଲେ, ଗୀତ-ସଙ୍ଗୀତ ସହିତ।
ତତ୍ର ସ୍ମ ଗାଥା ଗାଯନ୍ତି କ୍ଷୀବା ହୃଷ୍ଟାଃ ପଠନ୍ତି ଚ। ନାଭାଗସ୍ତୁତିସଂଯୁକ୍ତା ନନୃତୁଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ
ସେଠି ମଦମସ୍ତ ଓ ଖୁସିରେ ଲୋକମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ୁଥିଲେ; ହଜାର-ହଜାର ଲୋକ ନାଭାଗଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା କରି ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ତେଷୁ ଯଜ୍ଞେଷ୍ଵମ୍ବରୀଷୋ ଦକ୍ଷିଣାମତ୍ଯକାଲଯତ୍। ରାଜ୍ଞାଂ ଶତସହସ୍ରାଣି ଦଶପ୍ରଯୁତଯାଜିନାମ୍
ସେଠି ଯଜ୍ଞମାନେ ଅମ୍ବରୀଷ ଅପାର ଦାନ ଦେଇଥିଲେ; ଶତ-ହଜାର ରାଜା, କୋଟି-କୋଟି ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଥିଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଵଚାନ୍ସର୍ଵାଞ୍ଶ୍ଵେତଚ୍ଛତ୍ରପ୍ରକୀର୍ଣକାନ୍। ହିରଣ୍ଯସ୍ଯନ୍ଦନାରୂଢାନ୍ସାନୁଯାତ୍ରପରିଚ୍ଛାଦାନ୍
ସେମାନେ ସବୁଠି ସୁନାର କବଚ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଧଳା ଛତା ତଳେ ବସିଥିଲେ; ସୁନାର ରଥରେ ଚଢ଼ି, ନିଜ ଅନୁଚର ଓ ସେବକମାନେ ସହିତ ଥିଲେ।
ଈଜାନୋ ଵିତତେ ଯଜ୍ଞେ ଦକ୍ଷିଣାମତ୍ଯକାଲଯତ୍। ମୂର୍ଧାଭିଷିକ୍ତାଂଶ୍ଚ ନୃପାନ୍ରାଜପୁତ୍ରଶତାନି ଚ
ଯଜ୍ଞ କରି, ସେ ଅମ୍ବରୀଷ ଅପାର ଦାନ ଦେଲେ; ମୁଣ୍ଡରେ ତିଳକ ଲଗାଇଥିବା ରାଜା ଓ ଶତ-ଶତ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଥିଲେ।
ସ ଦଣ୍ଡକୋଶନିଚଯାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ହ୍ଯମନ୍ଯତ। ନୈଵଂ ପୂର୍ଵେ ଜନାଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ନ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଚାପରେ
ସେ ଦଣ୍ଡ ଓ ଧନର ଢେର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦେଇଥିଲେ; ଏପରି କାମ ପୂର୍ବରୁ କେହି କରିନଥିଲେ, ଆଗକୁ କେହି କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଯଦମ୍ବରୀଷୋ ନୃପତିଃ କରୋତ୍ଯମିତଦକ୍ଷିଣଃ। ଇତ୍ଯେଵମନୁମୋଦନ୍ତେ ପ୍ରୀତା ଯସ୍ଯ ମହର୍ଷଯଃ
ଯେଉଁ କିଛି ରାଜା ଅମ୍ବରୀଷ କରନ୍ତି, ଅପାର ଦାନ ଦେଇ, ତାହାକୁ ଖୁସି ହୋଇ ମହାର୍ଷିମାନେ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତି।
ସ ଚେନ୍ମମାର ସୃଞ୍ଜଯ ଚତୁର୍ଭଦ୍ରତରସ୍ତ୍ଵଯା। ପୁତ୍ରାତ୍ପୁଣ୍ଯତରସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ମା ପୁତ୍ରମନୁତପ୍ଯଥାଃ। ଅଯଜ୍ଵାନମଦକ୍ଷିଣ୍ଯମଭି ଶ୍ଵୈତ୍ଯେତ୍ଯୁଦାହରତ୍
ଯଦି ସୃଞ୍ଜୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ରାଜନ୍, ତୁମେ ଚାରିଜଣ ଅଧିକ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଅଛ; ତୁମ ପୁଅ ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ—ତୁମେ ପୁଅ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତିନାହିଁ, ଦାନ ଦେଇନାହିଁ, ସେମାନେ 'ଶ୍ୱେତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଅର୍ଥାତ୍ ଅଯୋଗ୍ୟ।
ସୌଵର୍ଣାଂ ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ଵା ଯ ଇମାଂ ପ୍ରମିଶର୍କରାମ୍। ଵିପ୍ରେଭ୍ଯଃ ପ୍ରାଦଦଦ୍ରାଜା ସୋଽଶ୍ଵମେଧେ ମହାମଖେ
ସୁନାର ମାଟି କରି, ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଚିନି ମିଶାଇଥିବା ପରି, ରାଜା ମହାଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦେଇଥିଲେ।
ଜାମ୍ବୂନଦମଯା ଯୂପାଃ ସର୍ଵେ ରତ୍ନପରିଚ୍ଛଦାଃ। ଗଯସ୍ଯାସନ୍ସମୃଦ୍ଧାସ୍ତୁ ସର୍ଵଭୂତମନୋହରାଃ
ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଖୁଟି ସୁନାରେ ତିଆରି, ମଣିମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ; ଗୟାଙ୍କ ଏହି ଯଜ୍ଞ ଖୁଟି ବଡ଼ ଚମତ୍କାର ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା।
ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧଂ ଚ ପ୍ରାଦାଦନ୍ନଂ ଗଯସ୍ତଦା। ବ୍ରାହ୍ମମେଭ୍ଯଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେଭ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତେଭ୍ଯ ଏଵ ଚ
ଗୟା ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖୁସି ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଦେଇଥିଲେ।
ସସମୁଦ୍ରଵନଦ୍ଵୀପନଦୀନଦଵନେଷୁ ଚ। ନଗରେଷୁ ଚ ରାଷ୍ଟ୍ରେଷୁ ଦିଵି ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଚ ଯେଽଵସନ୍
ସମୁଦ୍ର, ଜଙ୍ଗଲ, ଦ୍ୱୀପ, ନଦୀ, ମରୁଭୂମି, ସହର, ରାଜ୍ୟ, ଆକାଶ ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେଉଁମାନେ ବସୁଥିଲେ, ସେମାନେ ପାଇଁ।