ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦୁଃଖଂ ସଙ୍ଗତଃ ପୁଣ୍ଯକୃଦ୍ଭି-- ରେଷା ମୃତ୍ଯୁର୍ଦେଵଦିଷ୍ଟା ପ୍ରଜାନାମ୍। ପ୍ରାପ୍ତେ କାଲେ ସଂହରନ୍ତୀ ଯଥାଵ-- ତ୍ସ୍ଵଯଂ କୃତା ପ୍ରାଣହରା ପ୍ରଜାନାମ୍
ସେ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି, ପୁଣ୍ୟବାନଙ୍କ ସମ୍ମିଳନରେ ଯୋଗ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହା ଦେବତାମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିବା ମୃତ୍ୟୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ। ସମୟ ଆସିଲେ, ଏହି ମୃତ୍ୟୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରାଣ ନେଇଯାଏ, କାରଣ ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରାଣ ନେବାର ଅଧିକାରୀ।
ପୁତ୍ରାନ୍ନଷ୍ଟାଚ୍ଛୋକମାଶୁ ତ୍ଯଜସ୍ଵ
ତୁମର ହରାଇଯାଇଥିବା ପୁଅ ପାଇଁ ଦୁଃଖକୁ ଶୀଘ୍ର ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାର୍ଥଵଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ନାରଦେନ ପ୍ରକାଶିତମ୍। ଉଵାଚାକମ୍ପନୋ ରାଜା ସଖାଯଂ ନାରଦଂ ତଥା
ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିବା ଏହି ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଅକମ୍ପନ ତାଙ୍କ ସ୍ନେହିତ ନାରଦଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ।
ଵ୍ଯପେତଶୋକଃ ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମି ଭଗଵନ୍ନୃଷିସତ୍ତମ। ଶ୍ରୁତ୍ଵେତିହାସଂ ତ୍ଵତ୍ତସ୍ତୁ କୃତାର୍ଥୋଽସ୍ମ୍ଯଭିଵାଦଯେ
ମୋ ଶୋକ ଦୂର ହୋଇଛି, ମୁଁ ଖୁସି ଅଛି, ଭଗବନ୍ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଏହି ଇତିହାସ ଶୁଣି, ମୁଁ ସଫଳ ହେଲି ଏବଂ ଆପଣଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେଉଛି।
ତଥୋକ୍ତୋ ନାରଦସ୍ତେନ ରାଜ୍ଞା ଦେଵର୍ଷିସତ୍ତମଃ। ଜଗାମ ନନ୍ଦନଂ ଶୀଘ୍ରମଶୋକଵନମାତ୍ମନଃ
ରାଜାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବଋଷିମାନ୍ୟ ନାରଦ ତାଙ୍କ ନିଜ ଦୁଃଖହୀନ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଶୀଘ୍ର ଚଲିଗଲେ।
ପୁଣ୍ଯଂ ଯଶସ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯଂ ଚ ଧନ୍ଯମାଯୁଷ୍ଯମେଵ ଚ। ଅସ୍ଯେତିହାସସ୍ଯ ସଦା ଶ୍ରଵଣଂ ଶ୍ରାଵଣଂ ତଥା
ଏହି ଇତିହାସକୁ ସଦା ଶୁଣିବା ଓ ଶୁଣାଇବା ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟ, କୀର୍ତ୍ତି, ସ୍ୱର୍ଗ, ଧନ୍ୟତା ଏବଂ ଦୀର୍ଘାୟୁ ମିଳେ।
ଏତଦର୍ଥପଦଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦା ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର। କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଂ ଚ ଵିଜ୍ଞାଯ ଶୂରାଣାଂ ଚ ପରାଂ ଗତିମ୍। ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋଽସୌ ମହାଵୀର୍ଯଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ମହାରଥଃ
ଏହି ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ଧର୍ମ ଏବଂ ଶୂରମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି ବୁଝି, ସେ ମହାବୀର ରଥୀ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଅଭିମନ୍ଯୁଃ ପରାନ୍ହତ୍ଵା ପ୍ରମୁଖେ ସର୍ଵଧନ୍ଵିନାମ୍। ଯୁଧ୍ଯମାନୋ ମହେଷ୍ଵାସୋ ହତଃ ସୋଽଭିମୁଖୋ ରଣେ
ଅଭିମନ୍ୟୁ ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ମାରି, ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ ଏବଂ ରଣଭୂମିରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବୀରଗତି ଲାଭ କଲେ।
ଅସିନା ଗଦଯା ଶକ୍ତ୍ଯା ଧନୁଷା ଚ ମହାରଥଃ। ଵିରଜାଃ ସୋମସୂନୁଃ ସ ପୁନସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଲୀଯତେ
ତଳୱାର, ଗଦା, ଶକ୍ତି ଏବଂ ଧନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସେ ମହାବୀର ରଥୀ, ଶୁଦ୍ଧ ସୋମପୁତ୍ର, ସେଠାରେ ଶେଷରେ ପରାଜିତ ହେଲେ।
ତସ୍ମାତ୍ପରାଂ ଧୃତିଂ କୃତ୍ଵା ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ପାଣ୍ଡଵ। ଅପ୍ରମତ୍ତଃ ସୁସନ୍ନଦ୍ଧଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଯୋଦ୍ଧୁମୁପାକ୍ରମ
ଏହିଯୋଗୁଁ, ହେ ପାଣ୍ଡବ, ତୁମେ ତୁମ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧୃତି ଧର, ସଚେତନ ଏବଂ ସଜ୍ଜ ହୁଅ, ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆରମ୍ଭ କର।
ଅଶ୍ଵମେଧଶତୈରୀଜଂ କ୍ରତୁଭିର୍ଭୂରିଦକ୍ଷିଣୈଃ। ଯଶ୍ଚ ଵିପ୍ରପ୍ରସାଦେନ ସର୍ଵକାମାନଵାପ୍ଯ ଚ
ସେ ଶତଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ଏବଂ ବହୁତ ଦାନଦାରୀ ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ଦୟାରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିଲେ।
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ସର୍ଵଭୂତାନୁକମ୍ପନଃ। `ସର୍ଵଦ୍ଵୀପାନଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ପ୍ରଜା ଧର୍ମେଣ ପାଲଯନ୍
ଯଥାଯଥିଭାବେ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି କରୁଣା ଦେଖାଇ, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ଅଧିନରେ ରଖି ଲୋକମାନେକୁ ଧର୍ମରେ ଶାସନ କରିଥିଲେ।
ସ ନିର୍ଗଲଂ ମୁଖ୍ଯତମମଶ୍ଵମେଧଶତଂ ପ୍ରଭୁଃ। ଆଜହାର ସୁରେଶସ୍ଯ ହଵିଷା ମୁଦମାହରନ୍। ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଯଜ୍ଞୈରୀଜେ ବହୁଗୁଣୈର୍ନୃପଃ
ସେ ପ୍ରଭୁ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଶ୍ୱମେଧକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦେବତାମାନେଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ହବି ଦେଇ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
କ୍ଷୁତ୍ପିପାସେଽଜଯଦ୍ରାମଃ ସର୍ଵରୋଗାଂଶ୍ଚ ଦେହିନାମ୍। ସତତଂ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନୋ ଦୀପ୍ଯମାନଃ ସ୍ଵତେଜସା
ରାମ ଭୁଖ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣାକୁ ଜୟ କରିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ରୋଗ ଦୂର କରିଥିଲେ; ସେ ସଦା ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।
ଅତିସର୍ଵାଣି ଭୂତାନି ରାମୋ ଦାଶରଥିର୍ବଭୌ। ଋଷୀଣାଂ ଦେଵତାନାଂ ଚ ମାନୁଷାଣାଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ। ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସହ ଵାସୋଽଭୂଦ୍ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି
ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଋଷି, ଦେବତା ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଉଥିଲେ। ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତେ ପୃଥିବୀରେ ଏକାସାଥିରେ ବସୁଥିଲେ।
ନାହୀଯତ ତଦା ପ୍ରାମଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ନ ତଦା ଵ୍ଯଥା। ପ୍ରାଣାପାନୌ ସମାଵାସ୍ତାଂ ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି
ସେଇ ସମୟରେ, ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ଅଭାବ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଥିଲାନାହିଁ; ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନ ସମନ୍ୱୟରେ ରହୁଥିଲା।
ପର୍ଯଦୀପ୍ଯନ୍ତ ତେଜାଂସି ତଦାଽନର୍ଥାଶ୍ଚ ନାଭଵନ୍। ଦୀର୍ଘାଯୁଷଃ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ଯୁଵା ନ ମ୍ରିଯତେ ତଦା
ସେ ସମୟରେ ଶକ୍ତିଗୁଡିକ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା, କୌଣସି ଦୁର୍ଘଟଣା ହେଉନଥିଲା। ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଥିଲେ, ଏବଂ କୌଣସି ଯୁବକ ତେବେ ମରିନଥିଲେ।
ଵେଦୈଶ୍ଚତୁର୍ଭିଃ ସୁପ୍ରୀତାଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ଦିଵୌକସଃ। ହଵ୍ଯଂ କଵ୍ଯଂ ଚ ଵିଵିଧଂ ନିଷ୍ପୂର୍ତଂ ହୁତମେଵ ଚ
ଚାରିଟି ବେଦରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଦେବତାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ହୋମ ଓ ପିତୃପୂଜା ଦେଖିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଅର୍ପଣ ଠିକ୍ ଭାବରେ କରାଯାଇଥିଲା।
ଅଦଂଶମଶକା ଦେଶା ନଷ୍ଟଵ୍ଯାଲସରୀସୃପାଃ। ନାପ୍ଯୁ ପ୍ରାଣଭୃତାଂ ମୃତ୍ଯୁର୍ନାକାଲେ ଜ୍ଵଲନୋଽଦହତ୍
ସେଠି ଦେଶଗୁଡିକରେ କୌଣସି କାଟୁଥିବା ପୋକା ବା ମଛି ଥିଲେନି, ଦୁଷ୍ଟ ସରୀସୃପ ମାନେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉନଥିଲା, ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଅସମୟରେ ଜଳିନଥିଲା।
ଅଧର୍ମରୁଚଯୋ ଲୁବ୍ଧା ମୂର୍ଖା ଵା ନାଭଵଂସ୍ତଦା। ଶିଷ୍ଟେଷ୍ଟପ୍ରାଜ୍ଞକର୍ମାଣଃ ସର୍ଵେ ଵର୍ଣାସ୍ତଦାଽଭଵନ୍
ଅଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ, ଲୋଭୀ ଓ ମୂର୍ଖ ଲୋକମାନେ ସେ ସମୟରେ ଥିଲେନି। ସମସ୍ତ ଜନମାନେ ଶିଷ୍ଟ, ଉତ୍ତମ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଦେଖାଇଦିଆ କାମ କରୁଥିଲେ।
ସ୍ଵଧାଂ ପୂଜାଂ ଚ ରକ୍ଷୋଭିର୍ଜନସ୍ଥାନେ ପ୍ରଣାଶିତାମ୍। ପ୍ରାଦାନ୍ନିହତ୍ଯ ରକ୍ଷାଂସି ପିତୃଦେଵେଭ୍ଯ ଈଶ୍ଵରଃ
ରାକ୍ଷସମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଘରରେ ପିତୃପୂଜା ଓ ଦେବପୂଜା ନଷ୍ଟ କରିଥିଲେ, ତାହାକୁ ନଶ୍ଟ କରି ଈଶ୍ବର ପିତୃ ଓ ଦେବମାନଙ୍କର ପୂଜା ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
ସହସ୍ରପୁତ୍ରାଃ ପୁରୁଷା ଦଶଵର୍ଷଶତାଯୁଷଃ। ନ ଚ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଃ କନିଷ୍ଠେଭ୍ଯସ୍ତଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି କୁର୍ଵତେ
ପୁରୁଷମାନେ ହଜାର ପୁଅ ଥିଲେ ଏବଂ ଶତ ବର୍ଷ ଆୟୁ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବଡ଼ମାନେ କେବେ ଛୋଟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁନଥିଲେ।
ଶ୍ଯାମୋ ଯୁଵା ଲୋହିତାକ୍ଷୋ ମତ୍ତମାତଙ୍ଗଵିକ୍ରମଃ। ଆଜାନୁବାହୁଃ ସୁଭୁଜଃ ସିଂହସ୍କନ୍ଧୋ ମହାବଲଃ
ସେ ଗାଢ଼ କଳା, ଯୁବକ, ଲାଲ ଆଖି, ପ୍ରମାଦିତ ହାତୀର ଶକ୍ତି, ଲମ୍ବା ହାତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେହ, ସିଂହର କାନ୍ଧ, ଏବଂ ବିଶାଳ ଶକ୍ତି ଥିଲେ।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦଶଵର୍ଷଶତାନି ଚ। ସର୍ଵଭୂତମନଃକାନ୍ତୋ ରାମୋ ରାଜ୍ଯମକାରଯତ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପ୍ରିୟ ରାମ ଦଶ ହଜାର ଏବଂ ଦଶ ଶତ ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲେ।
ରାମୋ ରାମୋ ରାମ ଇତି ପ୍ରଜାନାମଭଵତ୍କଥା। ରାମଭୂତଂ ଜଗଦଭୂଦ୍ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି
ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁବେଳେ 'ରାମ, ରାମ, ରାମ' ଭାବରେ କଥା ହେଉଥିଲା। ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ରାମରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଚତୁର୍ଵିଧାଃ ପ୍ରଜା ରାମଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ନୀତ୍ଵା ଦିଵଂ ଗତଃ। ଆତ୍ମେଚ୍ଛଯା ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ରାଜଵଂଶମିହାଷ୍ଟଧା
ରାମ ଚାରି ପ୍ରକାରର ଲୋକମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇ ଦିଲେ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଗଲେ, ଏଠାରେ ଆଠ ଶାଖାରେ ରାଜବଂଶ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
ସ ଚେନ୍ମମାର ସୃଞ୍ଜଯ ଚତୁର୍ଭଦ୍ରତରସ୍ତ୍ଵଯା। ପୁତ୍ରାତ୍ପୁଣ୍ଯତରସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ମା ପୁତ୍ରମନୁତପ୍ଯଥାଃ। ଅଯଜ୍ଵାନମଦକ୍ଷିଣ୍ଯମଭି ଶ୍ଵୈତ୍ଯେତ୍ଯୁଦାହରତ୍
ଯଦି ସେ ମରିଥିଲେ, ଶୃଞ୍ଜୟ, ସେ ଚାରି ଦିଗରେ ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ। ସେ ତୁମ ପୁଅଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟବାନ, ତୁମେ ପୁଅ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ଯେ କୌଣସି ଯଜ୍ଞ କରେନି, ଦାନ ଦେଇନି, ତାହାକୁ ଲୋକ 'କୁକୁର ସମାନ' ଭାବରେ କହନ୍ତି।
ରାଜାଽପି ଵିଵିଧୈରିଷ୍ଟ୍ଵା ଯଜ୍ଞୈର୍ଵିଵିଧଦକ୍ଷିଣୈଃ'। ଗତଃ ପୁଣ୍ଯକୃତାଂ ଲୋକାନ୍ଵ୍ଯାପ୍ଯ ସ୍ଵଯଶସା ଦିଶଃ
ରାଜା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଯଜ୍ଞ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦାନ କରି, ପୁଣ୍ୟବାନମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ତାଙ୍କର କୀର୍ତି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପି ଗଲା।
ସ ଚେନ୍ମମାର ସୃଞ୍ଜଯ ଚତୁର୍ଭଦ୍ରତରସ୍ତ୍ଵଯା। ପୁତ୍ରାତ୍ପୁଣ୍ଯତରସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ମା ପୁତ୍ରମନୁତପ୍ଯଥାଃ। ଅଯଜ୍ଵାନମଦକ୍ଷିଣ୍ଯମଭି ଶ୍ଵୈତ୍ଯେତ୍ଯୁଦାହରତ୍
ଯଦି ସେ ମରିଥିଲେ, ଶୃଞ୍ଜୟ, ସେ ଚାରି ଦିଗରେ ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ। ସେ ତୁମ ପୁଅଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟବାନ, ତୁମେ ପୁଅ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ଯେ କୌଣସି ଯଜ୍ଞ କରେନି, ଦାନ ଦେଇନି, ତାହାକୁ ଲୋକ 'କୁକୁର ସମାନ' ଭାବରେ କହନ୍ତି।
ନାଭାଗମମ୍ବରୀଷଂ ଚ ମୃତଂ ସୃଞ୍ଜଯ ଶୁଶ୍ରୁମ। ଯଃ ସହସ୍ରଂ ସହସ୍ରାଣାଂ ରାଜ୍ଞାଂ ଚୈକସ୍ତ୍ଵଯୋଧଯତ୍
ଶୃଞ୍ଜୟ, ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ନାଭାଗ ଓ ଅମ୍ବରୀଷ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ—ସେ ଏକା ହଜାର ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ।