ଅପ୍ରାପ୍ତଵତି ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଯୌଵନଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭେ। ସ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁର୍ଧୀମାନ୍କାଲଧର୍ମମୁପେଯିଵାନ୍
ସେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଯୁବାବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିନଥିବା ବେଳେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁ କାଳଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ପ୍ରୟାଣ କଲେ।
ସ୍ଵର୍ଗତେ ଶାନ୍ତନୌ ଭୀଷ୍ମଶ୍ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦମରିନ୍ଦନମ୍। ସ୍ଥାପଯାମାସ ଵୈ ରାଜ୍ଯେ ସତ୍ଯଵତ୍ଯା ମତେ ସ୍ଥିତଃ
ଶାନ୍ତନୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲାପରେ, ଭୀଷ୍ମ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ମତ ଅନୁଯାୟୀ ଶତ୍ରୁଜୟୀ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦକୁ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ।
ସ ତୁ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଃ ଶୌର୍ଯାତ୍ସର୍ଵାଂଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ପାର୍ଥିଵାନ୍। ମନୁଷ୍ଯଂ ନ ହି ମେନ ସ କଂଚିତ୍ସଦୃଶମାତ୍ମନଃ
ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ସେ ମନେ କରୁଥିଲେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହିଁ।
ତଂ କ୍ଷିପନ୍ତଂ ସୁରାଂଶ୍ଚୈଵ ମନୁଷ୍ଯାନସୁରାଂସ୍ତଥା। ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜୋ ବଲଵାଂସ୍ତୁଲ୍ଯନାମାଽଭ୍ଯଯାତ୍ତଦା
ସେ ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଅସୁରମାନେଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କ ସମ ନାମ ଧାରଣ କରିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗନ୍ଧର୍ବ ରାଜା ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଲେ।
ତ୍ଵଂ ଵୈ ସଦୃଶନାମାସି ଯୁଦ୍ଧଂ ଦେହି ନୃପାତ୍ମଜ। ନାମ ଵାଽନ୍ଯତ୍ପ୍ରଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ଯଦି ଯୁଦ୍ଧଂ ନ ଦାସ୍ଯସି
'ତୁମେ ମୋ ସମ ନାମ ଧାରଣ କରୁଛ, ରାଜପୁତ୍ର, ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର। ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହଁ, ତେବେ ଅନ୍ୟ ନାମ ଧାରଣ କର।'
ତ୍ଵଯାହଂ ଯୁଦ୍ଧମିଚ୍ଛାମି ତ୍ଵତ୍ସକାଶଂ ତୁ ନାମତଃ। ଆଗତୋସ୍ମି ଵୃଥାଽଽଭାଷ୍ଯ ନ ଗଚ୍ଛେନ୍ନାମ ତେ ମମ
'ମୁଁ ତୁମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଏହି କାରଣରେ ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି। ଯଦି ତୁମେ ମନା କର, ତେବେ ମୋର ନାମ ତୁମରେ ରହିବ ନାହିଁ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଗର୍ଜମାନୌ ତୌ ହିରଣ୍ଵତ୍ଯାସ୍ତଟଂ ଗତୌ'। ତେନାସ୍ଯ ସୁମହଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ବଭୂଵ ହ
ଏଭଳି ଗର୍ଜନ କରି, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ହିରଣ୍ୟବତୀ ନଦୀର କୂଳକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
ତଯୋର୍ବଲଵତୋସ୍ତତ୍ର ଗନ୍ଧର୍ଵକୁରୁମୁଖ୍ଯଯୋଃ। ନଦ୍ଯାସ୍ତୀରେ ହିରଣ୍ଵତ୍ଯାଃ ସମାସ୍ତିସ୍ରୋଽଭଵଦ୍ରଣଃ
ହିରଣ୍ୟବତୀ ନଦୀର କୂଳରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କୁରୁମୁଖ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ତିନିଟି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
ତସ୍ମିନ୍ଵିମର୍ଦେ ତୁମୁଲେ ଶସ୍ତ୍ରଵର୍ଷସମାକୁଲେ। ମାଯାଧିକୋଽଵଧୀଦ୍ଵୀରଂ ଗନ୍ଧର୍ଵଃ କୁରୁସତ୍ତମମ୍
ସେହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ, ଅସ୍ତ୍ରବୃଷ୍ଟିରେ ଭରିଥିବା ଭୀଷଣ ମୁହାଁମୁହିଁ ଲଢ଼ାଇରେ, ମାୟାଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଥିବା ଗନ୍ଧର୍ବ ଶୂରବୀର କୁରୁନାୟକଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
ସ ହତ୍ଵା ତୁ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦମରିନ୍ଦମମ୍। ଅନ୍ତାଯ କୃତ୍ଵା ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ଦିଵମାଚକ୍ରମେ ତତଃ
ଏହିପରେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳନ କରିଥିବା ମହାପୁରୁଷ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଗନ୍ଧର୍ବ ନିଜ କାମ ସାରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଲେ ନିହତେ ଭୂରିତେଜସି। ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ରାଜା ପ୍ରେତକାର୍ଯାଣ୍ଯକାରଯତ୍
ଏପରି ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ, ପୁରୁଷସିଂହଙ୍କ ବଧ ହେବା ପରେ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଲେ।
ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯଂ ଚ ତଦା ବାଲମପ୍ରାପ୍ତଯୌଵନମ୍। କୁରୁରାଜ୍ଯେ ମହାବାହୁରଭ୍ଯଷିଞ୍ଚଦନନ୍ତରମ୍
ତାପରେ, ମହାବାହୁ ଭୀଷ୍ମ ଏହି ବେଳେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣଯୌବନ ବୟସର ଶିଶୁ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ କୁରୁ ସିଂହାସନରେ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯଃ ସ ତଦା ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଵଚନେ ସ୍ଥିତଃ। ଅନ୍ଵଶାସନ୍ମହାରାଜ ପିତୃପୈତାମହଂ ପଦମ୍
ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ତାହାବେଳେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସରି, ପିତାପୁରୁଷଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କଲେ, ହେ ମହାରାଜ।
ହତେ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦେ ଭୀଷ୍ମୋ ବାଲେ ଭ୍ରାତରି କୌରଵ। ପାଲଯାମାସ ତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ସତ୍ଯଵତ୍ଯା ମତେ ସ୍ଥିତଃ
ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କ ବଧ ହେବା ପରେ, ଭୀଷ୍ମ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ, ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ କୁରୁବଂଶୀଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟର ରକ୍ଷା କଲେ।
ତଥା ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯଂ ତୁ ଵର୍ତମାନଂ ସୁଖେଽତୁଲେ।' ସଂପ୍ରାପ୍ତଯୌଵନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭ୍ରାତରଂ ଧୀମତାଂ ଵରଃ। ଭୀଷ୍ମୋ ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଵିଵାହାଯାକରୋନ୍ମତିମ୍
ଏପରି ଅତୁଳ ସୁଖରେ ବଢ଼ୁଥିବା ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଯେତେବେଳେ ଯୌବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଧୀରମନ୍ତ ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କର ବିବାହ ନିମନ୍ତେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଅଥ କାଶିପତେର୍ଭୀଷ୍ମଃ କନ୍ଯାସ୍ତିସ୍ରୋଽପ୍ସରୋପମାଃ। ଶୁଶ୍ରାଵ ସହିତା ରାଜନ୍ଵୃଣ୍ଵାନା ଵୈ ସ୍ଵଯଂଵରମ୍
ତାପରେ, ଭୀଷ୍ମ ଶୁଣିଲେ ଯେ, କାଶୀରାଜଙ୍କ ତିନିଜଣୀ ଅପ୍ସରା ସମାନ କନ୍ୟା ଏକାସାଥିରେ ସ୍ୱୟଂବର କରୁଛନ୍ତି।
ତତଃ ସ ରଥିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ରଥେନୈକେନ ଶତ୍ରୁଜିତ୍। ଜଗାମାନୁମତେ ମାତୁଃ ପୁରୀଂ ଵାରାଣସୀଂ ପ୍ରଭୁଃ
ତାହାପରେ, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ, ମାଆଁଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଏକାକି ରଥରେ ବସି, ବାରାଣସୀ ନଗରକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ର ରାଜ୍ଞଃ ସମୁଦିତାନ୍ସର୍ଵତଃ ସମୁପାଗତାନ୍। ଦଦର୍ଶ କନ୍ଯାସ୍ତାଶ୍ଵୈ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନୁନନ୍ଦନଃ
ସେଠାରେ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆସିଥିବା ରାଜାମାନେ ଓ ସେଇ କନ୍ୟାମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ତାସାଂ କାମେନ ସଂମତ୍ତାଃ ସହିତାଃ କାଶିକୋସଲାଃ। ଵଙ୍ଗାଃ ପୁଣ୍ଡ୍ରାଃ କଲିଙ୍ଗାଶ୍ଚ ତେ ଜଗ୍ମୁସ୍ତାଂ ପୁରୀଂ ପ୍ରତି
ସେଇ କନ୍ୟାମାନେ ପାଇଁ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, କାଶୀ, କୋଶଳ, ବଙ୍ଗ, ପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ କଳିଙ୍ଗର ରାଜାମାନେ ସମେତେ ସେଇ ନଗରକୁ ଗଲେ।
କୀର୍ତ୍ଯମାନେଷୁ ରାଜ୍ଞାଂ ତୁ ତଦା ନାମସୁ ସର୍ଵଶଃ। ଏକାକିନଂ ତଦା ଭୀଷ୍ମଂ ଵୃଦ୍ଧଂ ଶାନ୍ତନୁନନ୍ଦନମ୍
ସେଇ ବେଳେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ନାମ ଘୋଷିତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ଏକାକି ବୃଦ୍ଧ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ସେଠାରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ।
ସୋଦ୍ଵେଗା ଇଵ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କନ୍ଯାଃ ପରମଶୋଭନାଃ। ଅପାକ୍ରାମନ୍ତ ତାଃ ସର୍ଵା ଵୃଦ୍ଧ ଇତ୍ଯେଵ ଚିନ୍ତଯା
ସେଉଁଠି, ସମସ୍ତ ଅତି ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟାମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ି, 'ଏହେଁ ବୃଦ୍ଧ' ବୋଲି ଭାବି, ସେଉଁମାନେ ସବୁଠୁ ଦୂରେ ହଟିଗଲେ।
ଵୃଦ୍ଧଃ ପରମଧର୍ମାତ୍ମା ଵଲୀପଲିତଧାରଣଃ। କିକାରଣମିହାଯାତୋ ନିର୍ଲଜ୍ଜୋ ଭରତର୍ଷଭଃ
ବୃଦ୍ଧ, ଅତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଚାମ୍ର ଓ ପକା କେଶ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଏହି ଭାରତବଂଶୀ ନାୟକ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ନିର୍ଲଜ୍ଜ ଭାବେ ଆସିଛନ୍ତି?
ମିଥ୍ଯାପ୍ରତିଜ୍ଞୋ ଲୋକେଷୁ କିଂ ଵଦିଷ୍ଯତି ଭାରତ। ବ୍ରହ୍ମଚାରୀତି ଭୀଷ୍ମୋ ହି ଵୃଥୈଵ ପ୍ରଥିତୋ ଭୁଵି
ଭୀଷ୍ମ ନିଜକୁ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ବୋଲି ଲୋକେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହା ମିଥ୍ୟା। ଏହିପରି ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ବ୍ୟର୍ଥ।
କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୀଷ୍ମଶ୍ଚୁକ୍ରୋଧ ଭାରତ
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଭୀଷ୍ମସ୍ତଦା ସ୍ଵଯଂ କନ୍ଯା ଵରଯାମାସ ତାଃ ପ୍ରଭୁଃ। ଉଵାଚ ଚ ମହୀପାଲାନ୍ରାଜଞ୍ଜଲଦନିଃସ୍ଵନଃ
ତାହାବେଳେ, ଭୀଷ୍ମ ନିଜେ ସେଇ କନ୍ୟାମାନେକୁ ବାଛି, ମେଘର ଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ସ୍ୱରରେ, ରାଜାମାନେକୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ, ହେ ରାଜନ।
ରଥମାରୋପ୍ଯ ତାଃ କନ୍ଯା ଭୀଷ୍ମଃ ପ୍ରହରତାଂ ଵରଃ। ଆହୂଯ ଦାନଂ କନ୍ଯାନାଂ ଗୁଣଵଦ୍ଭ୍ଯଃ ସ୍ମୃତଂ ବୁଧୈଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ ସେଇ କନ୍ୟାମାନେକୁ ରଥରେ ବସାଇ, ଘୋଷଣା କଲେ ଯେ, ଗୁଣବାନଙ୍କୁ କନ୍ୟା ଦାନ କରିବାକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
ଅଲଙ୍କୃତ୍ଯ ଯଥାଶକ୍ତି ପ୍ରଦାଯ ଚ ଧନାନ୍ଯପି। ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯପରେ କନ୍ଯାଂ ମିଥୁନେନ ଗଵାମପି
ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଶୁଭ୍ର ଭାବେ ସଜାଇ, ଧନ ଓ ଗୋଧନ ଦେଇ, କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଵିତ୍ତେନ କଥିତେନାନ୍ଯେ ବଲେନାନ୍ଯେଽନୁମାନ୍ଯ ଚ। ପ୍ରମତ୍ତାମୁପଯନ୍ତ୍ଯନ୍ଯେ ସ୍ଵଯମନ୍ଯେ ଚ ଵିନ୍ଦତେ
କେହି ଘୋଷିତ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ, କେହି ଜୋର ଦ୍ୱାରା, କେହି ଅନୁମତି ନେଇ, କେହି ଅସାବଧାନ ସମୟରେ, ଆଉ କେହି ନିଜ ପ୍ରୟାସରେ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଲାଗିଥାନ୍ତି।
ଆର୍ଷଂ ଵିଧିଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଦାରାନ୍ଵିନ୍ଦନ୍ତି ଚାପରେ। ଅଷ୍ଟମଂ ତମଥୋ ଵିତ୍ତ ଵିଵାହଂ କଵିଭିର୍ଵୃତମ୍
କେତେକେ ଋଷି ବିଧି ଅନୁସରି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କରନ୍ତି; ଅଷ୍ଟମ ବିଧି ଅର୍ଥାତ୍ ଧନ ଦ୍ୱାରା ବିବାହକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ମନ୍ୟ କରନ୍ତି।
ସ୍ଵଯଂଵରଂ ତୁ ରାଜନ୍ଯାଃ ପ୍ରଶଂସନ୍ତ୍ଯୁପଯାନ୍ତି ଚ। ପ୍ରମଥ୍ଯ ତୁ ହୃତାମାହୁର୍ଜ୍ଯାଯସୀଂ ଧର୍ମଵାଦିନଃ
ରାଜବଂଶୀମାନେ ସ୍ୱୟଂବରକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ଏବଂ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଧର୍ମପରାୟଣମାନେ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନେବାକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି କହନ୍ତି।