ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧାନ୍ପାଣ୍ଡଵାନେକୋ ଯଦ୍ଦଧାରାସ୍ତ୍ରତେଜସା। ତତ୍ତସ୍ଯ କର୍ମ ଭୂତାନି ସର୍ଵାଣ୍ଯେଵାଭ୍ଯପୂଜଯନ୍
ସେ ଏକା ଅସ୍ତ୍ରର ତେଜରେ କ୍ରୋଧିତ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଯେପରି ରୋକିଥିଲେ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଗର୍ବିତ ହୋଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ସୌଭଦ୍ରେଣ ହତୈଃ ପୂର୍ଵଂ ସୋତ୍ତରାଯୋଧିଭିର୍ଦ୍ଵିପୈଃ। ପାଣ୍ଡୂନାଂ ଦର୍ଶିତଃ ପନ୍ଥାଃ ସୈନ୍ଧଵେନ ନିଵାରିତଃ
ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ତର ଦିଗର ହାତୀମାନେ ମାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦେଖାଇଥିବା ପଥକୁ ସିନ୍ଧୁରାଜ ରୋକିଦେଲେ।
ଯତମାନାସ୍ତୁ ତେ ଵୀରା ମାତ୍ସ୍ଯପାଞ୍ଚାଲକେକଯାଃ। ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚାନ୍ଵପଦ୍ଯନ୍ତ ପ୍ରତିଶେକୁର୍ନ ସୈନ୍ଧଵମ୍
ମାତ୍ସ୍ୟ, ପାଞ୍ଚାଳ, କେକୟ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ପଛୁଆଇଲେ କିନ୍ତୁ ସିନ୍ଧୁରାଜଙ୍କୁ ଜିତିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଯୋ ଯୋ ହି ଯତତେ ଭେତ୍ତୁଂ ଦ୍ରୋଣାନୀକଂ ତଵାହିତଃ। ତତ୍ତମେଵ ଵରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସୈନ୍ଧଵଃ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯତ୍
ତୁମ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବ୍ୟୁହକୁ ଯେଉଁଯେଉଁ ଯୋଦ୍ଧା ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ସେମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସୁଯୋଗ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ସିନ୍ଧୁରାଜ ସେମାନେକୁ ରୋକିଦେଲେ।
ଅର୍ଜୁନୋ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ଗନ୍ଧର୍ଵେଭ୍ଯୋ ଯଦାହୃତମ୍। ତୁମ୍ବୁରୁପ୍ରମୁଖେଭ୍ଯୋ ଵୈ ତେନାମୋହଯତାହିତାନ୍
ଅର୍ଜୁନ ତପସ୍ୟା କରି, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ତୁମ୍ବୁରୁ ଆଦି ଯେଉଁମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଥିଲେ।
ଏକଧା ଶତଧା ରାଜନ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ସ୍ମ ସହସ୍ରଧା। ଅଲାତଚକ୍ରଵତ୍ସଙ୍ଖ୍ଯେ କ୍ଷିପ୍ରମସ୍ତ୍ରାଣି ଦର୍ଶଯନ୍
ହେ ରାଜା, ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଏକଥର, ଶତଥର, ହଜାରଥର ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଦ୍ରୁତ ଅସ୍ତ୍ରମାନେକୁ ଅଗ୍ନିଚକ୍ର ପରି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ।
ରଥଚର୍ଯାସ୍ତ୍ରମାଯାଭିର୍ମୋହଯିତ୍ଵା ପରନ୍ତପଃ। ବିଭେଦ ଶତଧା ରାଜଞ୍ଶରୀରାଣି ମହୀକ୍ଷିତାମ୍
ରଥ ଚଳାଣ, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେବା ପରେ, ସେ ଶୂରବୀର ରାଜାମାନଙ୍କ ଦେହକୁ ଶତ ଖଣ୍ଡରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ରାଜନ।
ପ୍ରାଣାଃ ପ୍ରାଣଭୃତାଂ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ପ୍ରେଷିତା ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ରାଜନ୍ପ୍ରାପୁରସୁଂ ଲୋକଂ ଶରୀରାଣ୍ଯଵନିଂ ଯଯୁଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୀବମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ନଷ୍ଟ ହେଲା; ରାଜନ, ସେମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା ଉପର ଲୋକକୁ ଚଲିଗଲା, ଦେହମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ଧନୂଂଷ୍ଯଶ୍ଵାନ୍ନିଯନ୍ତୄଂଶ୍ଚ ଧ୍ଵଜାନ୍ବାହୂଂଶ୍ଚ ସାଙ୍ଗଦାନ୍। ସିରାଂସି ଚ ଶିତୈର୍ବାଣୈସ୍ତେଷାଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ଫାଲ୍ଗୁନିଃ
ଫାଲ୍ଗୁନୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେମାନଙ୍କର ଧନୁଷ, ଘୋଡ଼ା, ସାରଥି, ଧ୍ୱଜ, କଙ୍କଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ବାହୁ ଓ ଶିରାଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଚୂତାରାମୋ ଯଥା ଭଗ୍ନଃ ପଞ୍ଚଵର୍ଷଃ ଫଲୋପଗଃ। ରାଜପୁତ୍ରଶତଂ ତଦ୍ଵତ୍ସୌଭଦ୍ରେଣ ନିପାତିତମ୍
ଯେପରି ଫଳ ଧରୁଥିବା ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷର ଆମ୍ବ ଗଛ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ସେପରି ସଉଭଦ୍ର ଏକ ସଂଖ୍ୟାର ରାଜପୁତ୍ରମାନେକୁ ପଡ଼ିଦେଲେ।
କ୍ରୁଦ୍ଧାଶୀଵିଷସଙ୍କାଶାନ୍ସୁକୁମାରାନ୍ସୁଖୋଚିତାନ୍। ଏକେନ ନିହତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋଽଭଵତ୍
କ୍ରୁଧ୍ଧ ନାଗ ସଦୃଶ, ସୁକୁମାର ଓ ଆରାମରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ଯୁବକମାନେକୁ ଏକମାତ୍ର ଲୋକ ହତ ହେବା ଦେଖି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ରଥିନଃ କୁଞ୍ଜରାନଶ୍ଵାନ୍ପଦାତୀଂଶ୍ଚାଵମର୍ଦିତାନ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କ୍ଷିପ୍ରମୁପାଯାତ୍ତମମର୍ଷିତଃ
ରଥୀ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ପଦାତିମାନେ ଚୁର୍ମାର୍ଦ୍ଧ ହେଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ତୁରନ୍ତ ରାଗରେ ସେଠାକୁ ଯାଇଲେ।
ତଯୋଃ କ୍ଷଣମିଵାପୂର୍ଵଃ ସଙ୍ଗ୍ରାମଃ ସମପଦ୍ଯତ। ଅଥାଭଵତ୍ତେ ଵିମୁଖଃ ପୁତ୍ରଃ ଶରଶତାହତଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଖ୍ଷଣ ପାଇଁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ପରେ, ଶତଶଃ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ, ରାଜପୁତ୍ର ପିଛୁ ହଟିଗଲେ।
ଅଶ୍ରଦ୍ଧେଯମିଵାଶ୍ଚର୍ଯଂ ସୌଭଦ୍ରସ୍ଯାଥ ଵିକ୍ରମମ୍। କିନ୍ତୁ ନାତ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ତେଷାଂ ଯେଷାଂ ଧର୍ମୋ ଵ୍ଯପାଶ୍ରଯଃ
ସଉଭଦ୍ରଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅବିଶ୍ୱାସ୍ୟ ଲାଗିଲା; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଅତ୍ରାପ୍ଯୁଦାହରନ୍ତୀମମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍। ଅକମ୍ପନସ୍ଯ କଥିତଂ ନାରଦେନ ପୁରା ନୃପ
ଏଠି ମଧ୍ୟ ଏକ ପୁରୁଣା କଥା ଉଦାହରଣ ଦେଉଛନ୍ତି, ରାଜନ; ଏହା ଅକମ୍ପନଙ୍କ କଥା, ଯାହାକୁ ପୂର୍ବେ ନାରଦ କହିଥିଲେ।
ସ ଚାପି ରାଜା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପୁତ୍ରଵ୍ଯସନମୁତ୍ତମମ୍। ଅପ୍ରସହ୍ଯତମଂ ଲୋକେ ପ୍ରାପ୍ତଵାନିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ସେ ରାଜା, ରାଜାନାମ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁଅ ହରାଇବା ଯେପରି ଦୁଃଖ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଭୟଙ୍କର, ଏହି ଦୁଃଖକୁ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ତଦହଂ ସମ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମୃତ୍ଯୋଃ ପ୍ରଭଵମୁତ୍ତମମ୍। ତତସ୍ତ୍ଵଂ ମୋକ୍ଷ୍ଯସେ ଦୁଃଖାତ୍ସ୍ନେହବନ୍ଧନସଂଶ୍ରଯାତ୍
ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ମୃତ୍ୟୁର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ କହିବି; ତାହା ପରେ ତୁମେ ସ୍ନେହ ବନ୍ଧନ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିପାରିବ।
ସମସ୍ତପାପରାଶିଘ୍ନଂ ଶୃଣୁ କୀର୍ତଯତୋ ମମ। ଧନ୍ଯମାଖ୍ଯାନମାଯୁଷ୍ଯଂ ଶୋକଘ୍ନଂ ପୁଷ୍ଟିଵର୍ଧନମ୍
ମୋ ମୁଖରୁ ଶୁଣ, ଯେଉଁ କଥା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ, ଧନ୍ୟତା ଦେଇଥାଏ, ଆୟୁ ଦୀର୍ଘ କରେ, ଶୋକ ଦୂର କରେ ଓ ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଏ।
ପଵିତ୍ରମରିସଙ୍ଘଘ୍ନଂ ପଙ୍ଗଲାନାଂ ଚ ମଙ୍ଗଲମ୍। ଯଥୈଵ ଵେଦାଧ୍ଯଯନମୁପାଖ୍ଯାନମିଦଂ ତଥା
ଏହି କଥା ପବିତ୍ର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ନଶ୍ଟ କରେ, ଦୁଃଖିତମାନେ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳକାରୀ; ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନ ବେଦ ପାଠ ଭଳି ପବିତ୍ର।
ଶ୍ରଵଣୀଯଂ ମହାରାଜ ପ୍ରାତର୍ନିତ୍ଯଂ ନୃପୋତ୍ତମୈଃ। ପୁତ୍ରାନାଯୁଷ୍ମତୋ ରାଜ୍ଯମୀହମାନୈଃ ଶ୍ରିଯଂ ତଥା
ମହାରାଜ, ଏହି କଥା ରୋଜ ସକାଳେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ, ବିଶେଷକରି ଯେଉଁମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପୁଅ, ରାଜ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୀ ଆଶା କରନ୍ତି।
ପୁରା କୃତଯୁଗେ ତାତ ଆସୀଦ୍ରାଜା ହ୍ଯକମ୍ପନଃ। ସ ଶତ୍ରୁଵଶମାପନ୍ନୋ ମଧ୍ଯେ ସଙ୍ଗ୍ରାମମୂର୍ଧନି। `ଯୋଧଯାମାସ ବଲଵାନ୍ବଦ୍ଧଶ୍ଚାସୀଦକମ୍ପନଃ
ପୁରୁଣା କୃତଯୁଗରେ, ବାପା, ଅକମ୍ପନ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ; ସେ ଯୁଦ୍ଧର ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ହାତରେ ପଡ଼ି, ବନ୍ଧି ହେଇଯାଇଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ହରିର୍ନାମ ନାରାଯଣସମୋ ବଲେ। ଶ୍ରୀମାନ୍କୃତାସ୍ତ୍ରୋ ମେଧାଵୀ ଯୁଧି ଶକ୍ରୋପମୋ ବଲୀ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ହରି ନାମରେ, ଶକ୍ତିରେ ନାରାୟଣ ସମ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଣରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତରଂ ଯୁଦ୍ଧେ ତଦଵସ୍ଥଂ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ଅଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ମରଣଂ ଶତ୍ରୁମଧ୍ଯଂ ତତୋଽଵିଶତ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ପିତାଙ୍କୁ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅଗଣା କରି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ଶତ୍ରୁଭିଃ ପରିଵୃତୋ ବହୁଧା ରଣମୂର୍ଧନି। ଯୋଧଯାମାସ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରକୁଶଲୋ ବଲୀ
ଯୁଦ୍ଧର ମଧ୍ୟରେ ସେ ଚାରିପାଖରୁ ଶତ୍ରୁମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଦର୍ଶୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଵର୍ଷନ୍ବାଣସହସ୍ରାଣି ଶତ୍ରୁଷ୍ଵମିତଵିକ୍ରମଃ। ପଦାତିରଥନାଗାଶ୍ଵାନ୍ପ୍ରମମାଥ ମହାବଲଃ
ଅପାର ସାହସିକତାର ଧନୀ ସେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ହଜାର ହଜାର ତୀର ବର୍ଷାଇଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ବିପୁଳ ଶକ୍ତିରେ ପଦାତି, ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଚୁର୍ମାର କରିଦେଲେ।
ସ ଶରୈରାଚିତଶ୍ଚକ୍ରୈର୍ଗଦାଭିର୍ମୁସଲୈରପି। ମୃଦ୍ଗନ୍ରଥସହସ୍ରାଣି ପଦାତୀନ୍ଵାଜିଵାରଣାନ୍
ତୀର, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ମୁଶଳ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇ ସେ ଶତାଧିକ ପଦାତି, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀମାନେକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।
ପରାନୀକଂ ଵିଭିଦ୍ଯାଜୌ ମୋକ୍ଷଯିତ୍ଵା ଚ ତଂ ନୃପମ୍। ପୁନରେଵାକରୋଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଶତ୍ରୁମଧ୍ଯଗତୋ ବଲୀ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଭେଦି, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଇ, ପୁଣିଥରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ତତସ୍ତେ ରଥିନଃ ସର୍ଵେ ସମେତ୍ଯ ପୁନରାହଵେ। ଜଘ୍ନୁସ୍ତଂ ପରିଵାର୍ଯୈକଂ ତୋମରୈରିଵ କୁଞ୍ଜରମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ରଥୀମାନେ ପୁଣିଥରେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକଠା ହୋଇ, ଏକାକି ତାଙ୍କୁ ଘେରି, ତୋମର ଦ୍ୱାରା ହାତୀକୁ ଯେପରି ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଏ, ସେପରି ଆଘାତ କଲେ।
ସ କର୍ମ ଦୁଷ୍କରଂ କୃତ୍ଵା ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଶତ୍ରୁତାପନଃ। ଶତ୍ରୁଭିର୍ନିହତଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ପୃତାନାଯାଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ଏହି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
ଦ୍ଵିଷଦ୍ଭିର୍ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରିଯଂ ପୁତ୍ରମକମ୍ପନଃ। ଅମର୍ଷଜନିତକ୍ରୋଧ ଆହଵାତ୍ସହସାଽଽଗତଃ
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରିୟ ପୁଅ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖି, ଅଚଳ ମନ ଥିବା ସେ, ରୋଷରେ ଭରି, ଅସହ୍ୟ ଦୁଃଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କ୍ରୋଧରେ ହଠାତ୍ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।