କକ୍ଷମଗ୍ନିରିଵୋତ୍ସୃଷ୍ଟୋ ନିର୍ଦହଂସ୍ତରସା ରିପୂନ୍। ମଧ୍ଯେ ଭାରତସୈନ୍ଯାନାମାର୍ଜୁନିଃ ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ
ଝାଡ଼ିରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଦହିଦେଉଥିବା, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁଅ ଭାରତ ସେନାର ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଵିଚରନ୍ତଂ ଦିଶଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଦିଶଶ୍ଚାପି ଭାରତ। ତଂ ତଦା ନାନୁପଶ୍ଯାମଃ ସୈନ୍ଯେ ଚ ରଜସାଽଽଵୃତେ
ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ପ୍ରଦିଗରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ହେ ଭାରତ, ତେବେ ସେତେବେଳେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁନଥିଲୁ, କାରଣ ସେନା ଧୂଳିରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା।
ଆଦଦାନଂ ଗଜାଶ୍ଵାନାଂ ଣାଂ ଚାଯୁଂଷି ଭାରତ। କ୍ଷମେନ ଭୂଯଃ ପଶ୍ଯାମଃ ସୂର୍ଯଂ ମଧ୍ଯଂଦିନେ ଯଥା
ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ମଣିଷମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣ ନେଉଥିବା, ହେ ଭାରତ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ଦେଖିଲୁ, ଯେପରି ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖାଯାଏ।
ଅଭିମନ୍ଯୁଂ ମହାରାଜ ପ୍ରତପନ୍ତଂ ଦ୍ଵିଷଦ୍ଗଣାନ୍। ସ ଵାସଵସମଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଵାସଵସ୍ଯାତ୍ମଜାତ୍ମଜଃ
ମହାରାଜ, ଅଭିମନ୍ୟୁ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦହାଉଥିଲେ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ପୁଅ।
ଅଭିମନ୍ଯୁର୍ମହାରାଜ ସୈନ୍ଯମଧ୍ଯେ ଵ୍ଯରୋଚତ। `ଯଥା ପୁରା ଵହ୍ନିସୁତଃ ସୁରସୈନ୍ଯେଷୁ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ମହାରାଜ, ଅଭିମନ୍ୟୁ ସେନାର ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ, ଯେପରି ପୂର୍ବେ ଅଗ୍ନିପୁତ୍ର ଦେବସେନାରେ ଶୌର୍ୟ ଦେଖାଇଥିଲେ।
ଯନ୍ମାଂ ପୃଚ୍ଛସି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସିନ୍ଧୁରାଜସ୍ଯ ଵିକ୍ରମମ୍। ଶୃଣୁ ତତ୍ସର୍ଵମାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ଯଥା ପାଣ୍ଡୂନଯୋଧଯତ୍
ମୁଁ କ’ଣ ପଚାରିଛ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସିନ୍ଧୁରାଜଙ୍କର ପ୍ରତାପ ବିଷୟରେ—ସେ ସବୁ ମୁଁ କହିବି, କିପରି ସେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଶୁଣ।
ତମୂହୁର୍ଵାଜିନୋ ଵଶ୍ଯାଃ ସୈନ୍ଧଵାଃ ସାଧୁଵାହିନଃ। ଵିକୁର୍ଵାଣା ବୃହନ୍ତୋଽଶ୍ଵାଃ ଶ୍ଵସନୋପରଂହସଃ
ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଅନୁଶାସିତ, ସିନ୍ଧୁ ଜନ୍ମ, ଉତ୍ତମ ଯୁଗ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଉଚ୍ଚ ଓ ପବନ ସମାନ ତ୍ୱରିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରାକାରଂ ଵିଧିଵତ୍କଲ୍ପିତଂ ରଥମ୍। ତସ୍ଯାଭ୍ଯଶୋଭଯତ୍କେତୁର୍ଵାରାହୋ ରାଜତୋ ମହାନ୍
ନିୟମ ଅନୁସାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କର ରଥ ଗନ୍ଧର୍ବ ନଗର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ତାହାରେ ବଡ଼ ରୂପା ଶୂକର ପତାକା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା।
ଶ୍ଵେତଶ୍ଚତ୍ରପତାକାଭିଶ୍ଚାମରଵ୍ଯଜନେନ ଚ। ସ ବଭୌ ରାଜଲିଙ୍ଗୈସ୍ତୈସ୍ତାରାପତିରିଵାମ୍ବରେ
ଧଳା ଛତା, ପତାକା ଓ ଚାମର ସହିତ ସେ ରାଜସିକ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ, ଆକାଶରେ ତାରାମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରଦେବୀ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ସେପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ମୁକ୍ତାଵଜ୍ରମଣିସ୍ଵର୍ଣୈର୍ଭୂଷିତଂ ତଦଯସ୍ମଯମ୍। ଵରୂଥଂ ଵିବଭୌ ତସ୍ଯ ଜ୍ଯୋତିର୍ଭିଃ ଖମିଵାଵୃତମ୍
ମୁକ୍ତା, ହୀରା, ମଣି ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ସେ ଲୋହାର କବଚ ଏମିତି ଚମକୁଥିଲା, ଯେପରି ଆଲୋକରେ ଆକାଶ ଢାକିଯାଏ।
ସ ଵିଷ୍ଫାର୍ଯ ମହଚ୍ଚାପଂ କିରନ୍ନିଷୁଗଣାନ୍ବହୂନ। ତତ୍କଣ୍ଡଂ ପୂରଯାମାସ ଯଦାର୍ଜୁନିରଦାରଯତ୍
ସେ ବଡ଼ ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣି, ବହୁତ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହା ଅର୍ଜୁନ ଭେଦିଥିଲେ, ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ତୀରରେ ପୂରିଦେଲେ।
ସ ସାତ୍ଯକିଂ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈରଷ୍ଟଭିଶ୍ଚ ଵୃକୋଦରମ୍। ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ତଥା ଷଷ୍ଟ୍ଯା ଵିରାଟଂ ଦଶଭିଃ ଶରୈଃ
ସେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ତିନିଟି, ବୃକୋଦରଙ୍କୁ ଆଠଟି, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଷାଠିଟି ଓ ବିରାଟଙ୍କୁ ଦଶଟି ତୀର ମାରିଲେ।
ଦ୍ରୁପଦଂ ପଞ୍ଚଭିସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ସପ୍ତଭିଶ୍ଚ ଶିଖଣ୍ଡିନମ୍। କେକଯାନ୍ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା ଦ୍ରୌପଦେଯାଂସ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିଃ
ଡ୍ରୁପଦଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର, ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ସାତଟି, କେକୟମାନେକୁ ପঁଚିଶଟି ଓ ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରମାନେକୁ ତିନିଟି ତୀର ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ତୁ ସପ୍ତତ୍ଯା ତତଃ ଶେଷାନପାନୁଦତ୍। ଇଷୁଜାଲେନ ମହତା ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ସେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ସତରଟି ତୀର ମାରି, ପରେ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ବଡ଼ ତୀରବୃଷ୍ଟିରେ ଦୂରେଇଦେଲେ, ଯାହା ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ଅଥାସ୍ଯ ଶିତପୀତେନ ଭଲ୍ଲେନାଦିଶ୍ଯ କାର୍ମୁକମ୍। ଚିଚ୍ଛେଦ ପ୍ରହସନ୍ରାଜା ଧର୍ମପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ତା'ପରେ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ହଳଦିଆ ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀର ଦେଇ ହସିହସି ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଅକ୍ଷ୍ଣୋର୍ନିମେଷମାତ୍ରେଣ ସୋଽନ୍ଯଦାଦାଯ କାର୍ମୁକମ୍। ଵିଵ୍ଯାଧ ଦଶଭିଃ ପାର୍ଥଂ ତାଂଶ୍ଚୈଵାନ୍ଯାଂସ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିଃ
ଏକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅନ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇ, ସେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଦଶଟି ତୀର ଓ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ତିନିଟି ତୀର ମାରିଲେ।
ତତ୍ତସ୍ଯ ଲାଘଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଭୀମୋ ଭଲ୍ଲୈସ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିଃ। ଧନୁର୍ଧ୍ଵଜଂ ଚ ଚ୍ଛତ୍ରଂ ଚ କ୍ଷିତୌ କ୍ଷିପ୍ରମପାତଯତ୍
ତାଙ୍କର ତ୍ୱରିତ କୌଶଳ ଦେଖି, ଭୀମ ତିନିଟି ତୀର ଦେଇ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ, ପତାକା ଓ ଛତାକୁ ତୁରନ୍ତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଇଦେଲେ।
ସୋଽନ୍ଯଦାଦାଯ ବଲଵାନ୍ସଜ୍ଜଂ କୃତ୍ଵା ଚ କାର୍ମୁକମ୍। ଭୀମସ୍ଯାପାତଯତ୍କେତୁଂ ଧନୁରଶ୍ଵାଂଶ୍ଚ ମାରିଷ
ସେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇ, ଭୀମଙ୍କର ପତାକା, ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଆଘାତ କରିଲେ।
ସ ହତାଶ୍ଵାଦଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ଚ୍ଛିନ୍ନଧନ୍ଵା ରଥୋତ୍ତମାତ୍। ସୋତ୍ଯକେରାପ୍ଲୁତୋ ଯାନଂ ଗିର୍ଯଗ୍ରମିଵ କେସରୀ
ଘୋଡ଼ାମାନେ ମରିଯିବା ଓ ଧନୁଷ୍ୟ ଭଙ୍ଗ ହେବା ପରେ, ସେ ରଥରୁ ଝାପି ସାତ୍ୟକିଙ୍କ ରଥକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଶିଂହ ପାହାଡ଼ ଶିଖରକୁ ଚଢ଼େ।
ତତସ୍ତ୍ଵଦୀଯାଃ ସଂହୃଷ୍ଟାଃ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଵାଦିନଃ। ସିନ୍ଧୁରାଜସ୍ଯ ତତ୍କର୍ମ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯାଶ୍ରଦ୍ଧେଯମଦ୍ଭୁତମ୍
ତା'ପରେ ତୁମର ସେନାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ 'ଶାବାଶ୍! ଶାବାଶ୍!' ବୋଲି କୁହିଲେ, ସିନ୍ଧୁରାଜଙ୍କର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କାମକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧାନ୍ପାଣ୍ଡଵାନେକୋ ଯଦ୍ଦଧାରାସ୍ତ୍ରତେଜସା। ତତ୍ତସ୍ଯ କର୍ମ ଭୂତାନି ସର୍ଵାଣ୍ଯେଵାଭ୍ଯପୂଜଯନ୍
ସେ ଏକା ଅସ୍ତ୍ରର ତେଜରେ କ୍ରୋଧିତ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଯେପରି ରୋକିଥିଲେ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଗର୍ବିତ ହୋଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ସୌଭଦ୍ରେଣ ହତୈଃ ପୂର୍ଵଂ ସୋତ୍ତରାଯୋଧିଭିର୍ଦ୍ଵିପୈଃ। ପାଣ୍ଡୂନାଂ ଦର୍ଶିତଃ ପନ୍ଥାଃ ସୈନ୍ଧଵେନ ନିଵାରିତଃ
ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ତର ଦିଗର ହାତୀମାନେ ମାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦେଖାଇଥିବା ପଥକୁ ସିନ୍ଧୁରାଜ ରୋକିଦେଲେ।
ଯତମାନାସ୍ତୁ ତେ ଵୀରା ମାତ୍ସ୍ଯପାଞ୍ଚାଲକେକଯାଃ। ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚାନ୍ଵପଦ୍ଯନ୍ତ ପ୍ରତିଶେକୁର୍ନ ସୈନ୍ଧଵମ୍
ମାତ୍ସ୍ୟ, ପାଞ୍ଚାଳ, କେକୟ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ପଛୁଆଇଲେ କିନ୍ତୁ ସିନ୍ଧୁରାଜଙ୍କୁ ଜିତିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଯୋ ଯୋ ହି ଯତତେ ଭେତ୍ତୁଂ ଦ୍ରୋଣାନୀକଂ ତଵାହିତଃ। ତତ୍ତମେଵ ଵରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସୈନ୍ଧଵଃ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯତ୍
ତୁମ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବ୍ୟୁହକୁ ଯେଉଁଯେଉଁ ଯୋଦ୍ଧା ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ସେମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସୁଯୋଗ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ସିନ୍ଧୁରାଜ ସେମାନେକୁ ରୋକିଦେଲେ।
ଅର୍ଜୁନୋ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ଗନ୍ଧର୍ଵେଭ୍ଯୋ ଯଦାହୃତମ୍। ତୁମ୍ବୁରୁପ୍ରମୁଖେଭ୍ଯୋ ଵୈ ତେନାମୋହଯତାହିତାନ୍
ଅର୍ଜୁନ ତପସ୍ୟା କରି, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ତୁମ୍ବୁରୁ ଆଦି ଯେଉଁମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଥିଲେ।
ଏକଧା ଶତଧା ରାଜନ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ସ୍ମ ସହସ୍ରଧା। ଅଲାତଚକ୍ରଵତ୍ସଙ୍ଖ୍ଯେ କ୍ଷିପ୍ରମସ୍ତ୍ରାଣି ଦର୍ଶଯନ୍
ହେ ରାଜା, ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଏକଥର, ଶତଥର, ହଜାରଥର ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଦ୍ରୁତ ଅସ୍ତ୍ରମାନେକୁ ଅଗ୍ନିଚକ୍ର ପରି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ।
ରଥଚର୍ଯାସ୍ତ୍ରମାଯାଭିର୍ମୋହଯିତ୍ଵା ପରନ୍ତପଃ। ବିଭେଦ ଶତଧା ରାଜଞ୍ଶରୀରାଣି ମହୀକ୍ଷିତାମ୍
ରଥ ଚଳାଣ, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେବା ପରେ, ସେ ଶୂରବୀର ରାଜାମାନଙ୍କ ଦେହକୁ ଶତ ଖଣ୍ଡରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ରାଜନ।
ପ୍ରାଣାଃ ପ୍ରାଣଭୃତାଂ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ପ୍ରେଷିତା ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ରାଜନ୍ପ୍ରାପୁରସୁଂ ଲୋକଂ ଶରୀରାଣ୍ଯଵନିଂ ଯଯୁଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୀବମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ନଷ୍ଟ ହେଲା; ରାଜନ, ସେମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା ଉପର ଲୋକକୁ ଚଲିଗଲା, ଦେହମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ଧନୂଂଷ୍ଯଶ୍ଵାନ୍ନିଯନ୍ତୄଂଶ୍ଚ ଧ୍ଵଜାନ୍ବାହୂଂଶ୍ଚ ସାଙ୍ଗଦାନ୍। ସିରାଂସି ଚ ଶିତୈର୍ବାଣୈସ୍ତେଷାଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ଫାଲ୍ଗୁନିଃ
ଫାଲ୍ଗୁନୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେମାନଙ୍କର ଧନୁଷ, ଘୋଡ଼ା, ସାରଥି, ଧ୍ୱଜ, କଙ୍କଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ବାହୁ ଓ ଶିରାଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଚୂତାରାମୋ ଯଥା ଭଗ୍ନଃ ପଞ୍ଚଵର୍ଷଃ ଫଲୋପଗଃ। ରାଜପୁତ୍ରଶତଂ ତଦ୍ଵତ୍ସୌଭଦ୍ରେଣ ନିପାତିତମ୍
ଯେପରି ଫଳ ଧରୁଥିବା ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷର ଆମ୍ବ ଗଛ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ସେପରି ସଉଭଦ୍ର ଏକ ସଂଖ୍ୟାର ରାଜପୁତ୍ରମାନେକୁ ପଡ଼ିଦେଲେ।