ଅଧିରୋହ ରଥଂ ମାତର୍ଗଚ୍ଛାଵଃ ସ୍ଵଗୃହାନିତି। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଭୀଷ୍ମସ୍ତାଂ ରଥମାରୋପ୍ଯ ଭାମିନୀଂ
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ, 'ମାଆ, ରଥକୁ ଚଢ଼, ଆମେ ଆମ ଘରକୁ ଚଳିବା।' ଏଭଳି କହି, ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା ମହିଳାଙ୍କୁ ରଥରେ ବସାଇଲେ।
ଆଗମ୍ଯ ହାସ୍ତିନପୁରଂ ଶାନ୍ତନୋଃ ସଂନ୍ଯଵେଦଯତ୍। ତସ୍ଯ ତଦ୍ଦୁଷ୍କରଂ କର୍ମ ପ୍ରଶଶଂସୁର୍ନାରାଧିପାଃ
ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ଘଟିଥିବା ସବୁ କଥା ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ। ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଏହି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମକୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ସମେତାଶ୍ଚ ପୃଥକ୍ଚୈଵ ଭୀଷ୍ମୋଯମିତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍। ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଦୁଷ୍କରଂ କର୍ମ କୃତଂ ଭୀଷ୍ମେଣ ଶାନ୍ତନୁଃ
ସମସ୍ତେ ଏକଠି ଓ ଅଲଗା ଭାବେ କହିଲେ, 'ଏହିଏ ଭୀଷ୍ମ।' ଭୀଷ୍ମ କରିଥିବା ଏହି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମ ଶୁଣି, ଶାନ୍ତନୁ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ବଭୂଵ ଦୁଃଖିତୋ ରାଜା ଚିରରାତ୍ରାଯ ଭାରତ। ସ ତେନ କର୍ମଣା ସୂନୋଃ ପ୍ରୀତସ୍ତସ୍ମୈ ଵରଂ ଦଦୌ
ହେ ଭାରତ, ରାଜା ଶାନ୍ତନୁ ବହୁ ଦିନ ଓ ରାତି ଦୁଃଖିତ ରହିଲେ। ତଥାପି, ପୁଅଙ୍କର କାମରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ।
ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦମରଣଂ ତୁଷ୍ଟୋ ଦଦୌ ତସ୍ମୈ ମହାତ୍ମନେ। ନ ତେ ମୃତ୍ଯୁଃ ପ୍ରଭଵିତା ଯାଵଜ୍ଜୀଵିତୁମିଚ୍ଛସି
ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛାମୃତ୍ୟୁର ବର ଦେଲେ—'ତୁମେ ଯେତେଦିନ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହାଅ, ମୃତ୍ୟୁ ତୁମକୁ ଜିତିପାରିବ ନାହିଁ।'
ତ୍ଵତ୍ତୋ ହ୍ଯନୁଜ୍ଞାଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁଃ ପ୍ରଭଵିତାଽନଘ
'ହେ ନିର୍ମଳ, ତୁମର ଅନୁମତି ମିଳିଲେ ମାତ୍ର ମୃତ୍ୟୁ ତୁମ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରିବ।'
ଚେଦିରାଜସୁତାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦାଶରାଜେନ ଵର୍ଧିତାମ୍। ଵିଵାହଂ କାରଯାମାସ ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା
ଚେଦିରାଜଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ମାଛମାର ରାଜା ଲାଲନା କରିଥିବା କଥା ଜାଣି, ସେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ବିବାହ କରାଇଲେ।
ତତୋ ଵିଵାହେ ନିର୍ଵୃତ୍ତେ ସ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁର୍ନୃପଃ। ତାଂ କନ୍ଯାଂ ରୂପସଂପନ୍ନାଂ ସ୍ଵଗୃହେ ସଂନ୍ଯଵେଶଯତ୍
ବିବାହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ରାଜା ଶାନ୍ତନୁ ସେ ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟାକୁ ନିଜ ଘରେ ରଖିଲେ।
ତତଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ଧୀମାନ୍ସତ୍ଯଵତ୍ଯାମଜାଯତ। ଵୀରଶ୍ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ପୁରୁଷେଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଏକ ପୁଅ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ, ସେ ଏକ ଶୂରବୀର ଓ ପ୍ରବଳ ପୁରୁଷ ଥିଲେ।
ଅଥାପରଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ ସତ୍ଯଵତ୍ଯାଂ ସୁତଂ ପ୍ରଭୁଃ। ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯଂ ରାଜାନଂ ଜନଯାମାସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଏହାପରେ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଆଉ ଏକ ପୁଅ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ, ସେ ଏକ ମହାଧନୁର୍ଧର ଥିଲେ।
ଅପ୍ରାପ୍ତଵତି ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଯୌଵନଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭେ। ସ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁର୍ଧୀମାନ୍କାଲଧର୍ମମୁପେଯିଵାନ୍
ସେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଯୁବାବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିନଥିବା ବେଳେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁ କାଳଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ପ୍ରୟାଣ କଲେ।
ସ୍ଵର୍ଗତେ ଶାନ୍ତନୌ ଭୀଷ୍ମଶ୍ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦମରିନ୍ଦନମ୍। ସ୍ଥାପଯାମାସ ଵୈ ରାଜ୍ଯେ ସତ୍ଯଵତ୍ଯା ମତେ ସ୍ଥିତଃ
ଶାନ୍ତନୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲାପରେ, ଭୀଷ୍ମ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ମତ ଅନୁଯାୟୀ ଶତ୍ରୁଜୟୀ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦକୁ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ।
ସ ତୁ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଃ ଶୌର୍ଯାତ୍ସର୍ଵାଂଶ୍ଚିକ୍ଷେପ ପାର୍ଥିଵାନ୍। ମନୁଷ୍ଯଂ ନ ହି ମେନ ସ କଂଚିତ୍ସଦୃଶମାତ୍ମନଃ
ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ସେ ମନେ କରୁଥିଲେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହିଁ।
ତଂ କ୍ଷିପନ୍ତଂ ସୁରାଂଶ୍ଚୈଵ ମନୁଷ୍ଯାନସୁରାଂସ୍ତଥା। ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜୋ ବଲଵାଂସ୍ତୁଲ୍ଯନାମାଽଭ୍ଯଯାତ୍ତଦା
ସେ ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଅସୁରମାନେଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କ ସମ ନାମ ଧାରଣ କରିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗନ୍ଧର୍ବ ରାଜା ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଲେ।
ତ୍ଵଂ ଵୈ ସଦୃଶନାମାସି ଯୁଦ୍ଧଂ ଦେହି ନୃପାତ୍ମଜ। ନାମ ଵାଽନ୍ଯତ୍ପ୍ରଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ଯଦି ଯୁଦ୍ଧଂ ନ ଦାସ୍ଯସି
'ତୁମେ ମୋ ସମ ନାମ ଧାରଣ କରୁଛ, ରାଜପୁତ୍ର, ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର। ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହଁ, ତେବେ ଅନ୍ୟ ନାମ ଧାରଣ କର।'
ତ୍ଵଯାହଂ ଯୁଦ୍ଧମିଚ୍ଛାମି ତ୍ଵତ୍ସକାଶଂ ତୁ ନାମତଃ। ଆଗତୋସ୍ମି ଵୃଥାଽଽଭାଷ୍ଯ ନ ଗଚ୍ଛେନ୍ନାମ ତେ ମମ
'ମୁଁ ତୁମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଏହି କାରଣରେ ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି। ଯଦି ତୁମେ ମନା କର, ତେବେ ମୋର ନାମ ତୁମରେ ରହିବ ନାହିଁ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଗର୍ଜମାନୌ ତୌ ହିରଣ୍ଵତ୍ଯାସ୍ତଟଂ ଗତୌ'। ତେନାସ୍ଯ ସୁମହଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ବଭୂଵ ହ
ଏଭଳି ଗର୍ଜନ କରି, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ହିରଣ୍ୟବତୀ ନଦୀର କୂଳକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
ତଯୋର୍ବଲଵତୋସ୍ତତ୍ର ଗନ୍ଧର୍ଵକୁରୁମୁଖ୍ଯଯୋଃ। ନଦ୍ଯାସ୍ତୀରେ ହିରଣ୍ଵତ୍ଯାଃ ସମାସ୍ତିସ୍ରୋଽଭଵଦ୍ରଣଃ
ହିରଣ୍ୟବତୀ ନଦୀର କୂଳରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କୁରୁମୁଖ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ତିନିଟି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
ତସ୍ମିନ୍ଵିମର୍ଦେ ତୁମୁଲେ ଶସ୍ତ୍ରଵର୍ଷସମାକୁଲେ। ମାଯାଧିକୋଽଵଧୀଦ୍ଵୀରଂ ଗନ୍ଧର୍ଵଃ କୁରୁସତ୍ତମମ୍
ସେହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ, ଅସ୍ତ୍ରବୃଷ୍ଟିରେ ଭରିଥିବା ଭୀଷଣ ମୁହାଁମୁହିଁ ଲଢ଼ାଇରେ, ମାୟାଶକ୍ତିରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଥିବା ଗନ୍ଧର୍ବ ଶୂରବୀର କୁରୁନାୟକଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
ସ ହତ୍ଵା ତୁ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦମରିନ୍ଦମମ୍। ଅନ୍ତାଯ କୃତ୍ଵା ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ଦିଵମାଚକ୍ରମେ ତତଃ
ଏହିପରେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳନ କରିଥିବା ମହାପୁରୁଷ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଗନ୍ଧର୍ବ ନିଜ କାମ ସାରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଲେ ନିହତେ ଭୂରିତେଜସି। ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ରାଜା ପ୍ରେତକାର୍ଯାଣ୍ଯକାରଯତ୍
ଏପରି ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ, ପୁରୁଷସିଂହଙ୍କ ବଧ ହେବା ପରେ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଲେ।
ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯଂ ଚ ତଦା ବାଲମପ୍ରାପ୍ତଯୌଵନମ୍। କୁରୁରାଜ୍ଯେ ମହାବାହୁରଭ୍ଯଷିଞ୍ଚଦନନ୍ତରମ୍
ତାପରେ, ମହାବାହୁ ଭୀଷ୍ମ ଏହି ବେଳେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣଯୌବନ ବୟସର ଶିଶୁ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ କୁରୁ ସିଂହାସନରେ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯଃ ସ ତଦା ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଵଚନେ ସ୍ଥିତଃ। ଅନ୍ଵଶାସନ୍ମହାରାଜ ପିତୃପୈତାମହଂ ପଦମ୍
ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ତାହାବେଳେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସରି, ପିତାପୁରୁଷଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ କଲେ, ହେ ମହାରାଜ।
ହତେ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦେ ଭୀଷ୍ମୋ ବାଲେ ଭ୍ରାତରି କୌରଵ। ପାଲଯାମାସ ତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ସତ୍ଯଵତ୍ଯା ମତେ ସ୍ଥିତଃ
ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଙ୍କ ବଧ ହେବା ପରେ, ଭୀଷ୍ମ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ, ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ କୁରୁବଂଶୀଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟର ରକ୍ଷା କଲେ।
ତଥା ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯଂ ତୁ ଵର୍ତମାନଂ ସୁଖେଽତୁଲେ।' ସଂପ୍ରାପ୍ତଯୌଵନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭ୍ରାତରଂ ଧୀମତାଂ ଵରଃ। ଭୀଷ୍ମୋ ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଵିଵାହାଯାକରୋନ୍ମତିମ୍
ଏପରି ଅତୁଳ ସୁଖରେ ବଢ଼ୁଥିବା ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଯେତେବେଳେ ଯୌବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଧୀରମନ୍ତ ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କର ବିବାହ ନିମନ୍ତେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଅଥ କାଶିପତେର୍ଭୀଷ୍ମଃ କନ୍ଯାସ୍ତିସ୍ରୋଽପ୍ସରୋପମାଃ। ଶୁଶ୍ରାଵ ସହିତା ରାଜନ୍ଵୃଣ୍ଵାନା ଵୈ ସ୍ଵଯଂଵରମ୍
ତାପରେ, ଭୀଷ୍ମ ଶୁଣିଲେ ଯେ, କାଶୀରାଜଙ୍କ ତିନିଜଣୀ ଅପ୍ସରା ସମାନ କନ୍ୟା ଏକାସାଥିରେ ସ୍ୱୟଂବର କରୁଛନ୍ତି।
ତତଃ ସ ରଥିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ରଥେନୈକେନ ଶତ୍ରୁଜିତ୍। ଜଗାମାନୁମତେ ମାତୁଃ ପୁରୀଂ ଵାରାଣସୀଂ ପ୍ରଭୁଃ
ତାହାପରେ, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ, ମାଆଁଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଏକାକି ରଥରେ ବସି, ବାରାଣସୀ ନଗରକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ର ରାଜ୍ଞଃ ସମୁଦିତାନ୍ସର୍ଵତଃ ସମୁପାଗତାନ୍। ଦଦର୍ଶ କନ୍ଯାସ୍ତାଶ୍ଵୈ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନୁନନ୍ଦନଃ
ସେଠାରେ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆସିଥିବା ରାଜାମାନେ ଓ ସେଇ କନ୍ୟାମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ତାସାଂ କାମେନ ସଂମତ୍ତାଃ ସହିତାଃ କାଶିକୋସଲାଃ। ଵଙ୍ଗାଃ ପୁଣ୍ଡ୍ରାଃ କଲିଙ୍ଗାଶ୍ଚ ତେ ଜଗ୍ମୁସ୍ତାଂ ପୁରୀଂ ପ୍ରତି
ସେଇ କନ୍ୟାମାନେ ପାଇଁ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, କାଶୀ, କୋଶଳ, ବଙ୍ଗ, ପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ କଳିଙ୍ଗର ରାଜାମାନେ ସମେତେ ସେଇ ନଗରକୁ ଗଲେ।
କୀର୍ତ୍ଯମାନେଷୁ ରାଜ୍ଞାଂ ତୁ ତଦା ନାମସୁ ସର୍ଵଶଃ। ଏକାକିନଂ ତଦା ଭୀଷ୍ମଂ ଵୃଦ୍ଧଂ ଶାନ୍ତନୁନନ୍ଦନମ୍
ସେଇ ବେଳେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ନାମ ଘୋଷିତ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ଏକାକି ବୃଦ୍ଧ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ସେଠାରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ।