ଅଥାବ୍ରଵୀନ୍ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଭାରଦ୍ଵାଜଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ହର୍ଷେଣୋତ୍ଫୁଲ୍ଲନଯନଃ କୃପମାଭାଷ୍ଯ ସତ୍ଵରମ୍
ତାପରେ ବଡ଼ ପ୍ରଜ୍ଞାଶାଳୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାରଦ୍ୱାଜ, ଆନନ୍ଦରେ ଚକ୍ଚକାଉଥିବା ଚକ୍ଷୁରେ, ଶୀଘ୍ର କୃପଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଘଟଯନ୍ନିଵ ମର୍ମାଣି ପୁତ୍ରସ୍ଯ ତଵ ଭାରତ। ଅଭିମନ୍ଯୁଂ ରଣେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଦା ରଣଵିଶାରଦମ୍
ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ଏହା ତୁମ ପୁଅଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ଛିଦ୍ର କରିଦେଉଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା, ହେ ଭାରତ।
ଏଷ ଗଚ୍ଛତି ସୌଭଦ୍ରଃ ପାର୍ଥାନାଂ ପ୍ରଥିତୋ ଯୁଵା। ନନ୍ଦଯନ୍ସୁହୃଦଃ ସର୍ଵାନ୍ରାଜାନଂ ଚ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ଏହି ଶୌଭଦ୍ର, ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ମିତ୍ର ଓ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଖୁସି କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛନ୍ତି।
ନକୁଲଂ ସହଦେଵଂ ଚ ଭୀମସେନଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵମ୍। ବନ୍ଧୂନ୍ସମ୍ବନ୍ଧିନଶ୍ଚାନ୍ଯାନ୍ମଧ୍ଯସ୍ଥାନ୍ସୁହୃଦସ୍ତଥା
ସେ ନକୁଳ, ସହଦେବ, ଭୀମସେନ, ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀ, ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଓ ମିତ୍ରମାନୋଁକୁ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛନ୍ତି।
ନାସ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧେ ସମଂ ମନ୍ଯେ କଞ୍ଚିଦନ୍ଯଂ ଧନୁର୍ଧରମ୍। ଇଚ୍ଛନ୍ହନ୍ଯାଦିମାଂ ସେନାଂ କିମର୍ଥମପି ନେଚ୍ଛତି
ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କୌଣସି ଧନୁର୍ଧରକୁ ଦେଖୁନି; ସେ ଚାହିଲେ ଏହି ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କୌଣସି କାରଣରୁ ସେ ଏହା ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି।
ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ପ୍ରୀତିସଂଯୁକ୍ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ ତଵାତ୍ମଜଃ। ଆର୍ଜୁନିଂ ପ୍ରତି ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦ୍ରୋଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ମଯନ୍ନିଵ
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପ୍ରେମଭରା କଥା ଶୁଣି, ତୁମ ପୁଅ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁଅ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ହସୁଥିବା ପରି ଦେଖିଲେ।
ଅଥ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କର୍ଣମବ୍ରଵୀଦ୍ବାହ୍ଲିକଂ ନୃପଃ। ଦୁଃଶାସନଂ ମଦ୍ରରାଜଂ ତାଂସ୍ତଥାଽନ୍ଯାନ୍ମହାରଥାନ୍
ତାପରେ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ କର୍ଣ୍ଣ, ବାହ୍ଲିକ, ଦୁଃଶାସନ, ମଦ୍ରରାଜ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାରଥୀମାନୋଁକୁ କହିଲେ।
ସର୍ଵଭୂର୍ଧାଭିଷିକ୍ତାନାମାଚାର୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମଃ। ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ସୁତଂ ମୂଢଂ ନାଯଂ ହନ୍ତୁମିହେଚ୍ଛତି
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ଓ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମୂଢ଼ ପୁଅକୁ ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି।
ନ ହ୍ଯସ୍ଯ ସମରେ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯେଦନ୍ତକୋଽପ୍ଯାତତାଯିନଃ। କିମଙ୍ଗ ପୁନରେଵାନ୍ଯୋ ମର୍ତ୍ଯଃ ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀମି ଵଃ
ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଆସିବେନି; ତେବେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମଣିଷ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବ? ଏହା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ସୁତଂ ତ୍ଵେଷ ଶିଷ୍ଯତ୍ଵାଦଭିରକ୍ଷତି। ଶିଷ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ଦଯିତାସ୍ତଦପତ୍ଯଂ ଚ ଧର୍ମିଣାମ୍
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁଅ ଥିବାରୁ, ଶିଷ୍ୟତ୍ୱର ନିମିତ୍ତରେ ଦ୍ରୋଣ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି; ଶିଷ୍ୟ, ପୁଅ ଓ ଧର୍ମିକଙ୍କ ସନ୍ତାନ ସବୁ ଆତ୍ମୀୟ ହୋଇଥାନ୍ତି।
ସଂରକ୍ଷ୍ଯମାଣୋ ଦ୍ରୋଣେନ ମନ୍ଯତେ ଵୀର୍ଯମାତ୍ମନଃ। ଆତ୍ମସମ୍ଭାଵିତୋ ମୂଢସ୍ତଂ ପ୍ରମଥ୍ନୀତ ମାଚିରମ୍
ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିବାରୁ ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ବଡ଼ ବୋଲି ଭାବୁଛି; ମୂଢ଼ ଏବଂ ଆତ୍ମସମ୍ମାନରେ ଅନ୍ଧ, ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଦଳିଦିଅ।
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ତେ ରାଜ୍ଞା ସାତ୍ଵତୀପୁତ୍ରମଭ୍ଯଯୁଃ। ସଂରବ୍ଧାସ୍ତେ ଜିଘାଂସନ୍ତୋ ଭାରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ଶାତ୍ୱତୀଙ୍କ ପୁଅ ଉପରେ ଆକ୍ରୋଶରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଭାରଦ୍ୱାଜ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଦୁଃଶାସନସ୍ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଦୁର୍ଯୋଧନଵଚସ୍ତଦା। ଅବ୍ରଵୀତ୍କୁରୁଶାର୍ଦୂଲ ଦୁର୍ଯୋଧନମିଦଂ ଵଚଃ
ସେ ସମୟରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦୁଃଶାସନ କୁରୁମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବିଶିଷ୍ଟ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।
ଅହମେନଂ ହନିଷ୍ଯାମି ମହାରାଜ ବ୍ରଵୀମି ତେ। ମିଷତାଂ ପାଣ୍ଡୁ ପୁତ୍ରାଣାଂ ପାଞ୍ଚାଲାନାଂ ଚ ପଶ୍ଯତାମ୍
ହେ ମହାରାଜ, ମୁଁ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କହୁଛି—ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେବି, ଏହା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ହେବ।
ଗ୍ରସିଷ୍ଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ସୌଭଦ୍ରଂ ଯଥା ରାହୁର୍ଦିଵାକରମ୍। ଉତ୍କ୍ରୁଶ୍ଯ ଚାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ କୁରୁରାଜମିଦଂ ପୁନଃ
ଆଜି ମୁଁ ସୌଭଦ୍ରକୁ ଏମିତି ଗିଲିଯିବି ଯେପରି ରାହୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଗିଲିଯାଏ। ଏଭଳି କହି, ସେ ତାଙ୍କର କଥା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ପୁଣି କୁରୁରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୃଷ୍ଣୌ ମଯା ଗ୍ରସ୍ତଂ ସୌଭଦ୍ରମତିମାନିନୌ। ଗମିଷ୍ଯତଃ ପ୍ରେତଲୋକଂ ଜୀଵଲୋକାନ୍ନ ସଂଶଯଃ
କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଯେତେବେଳେ ଶୁଣିବେ ଯେ ମୁଁ ଅହଂକାରୀ ସୌଭଦ୍ରକୁ ଧରିଛି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହି ଜୀବନ ଛାଡ଼ି, ପିତୃଲୋକକୁ ଚଳିଯିବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତୌ ଚ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୃତୌ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ପାଣ୍ଡୋଃ କ୍ଷେତ୍ରୋଦ୍ଭଵାଃ ସୁତାଃ। ଏକାହ୍ଵା ସସୁହୃଦ୍ଵର୍ଗାଃ କ୍ଲୈବ୍ଯାଦ୍ଧାସ୍ଯନ୍ତି ଜୀଵିତମ୍
ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ମାଟିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେଇ ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁର କଥା ଶୁଣିଲେ, ସେମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ମିତ୍ରମାନେ ଏକ ଦିନରେ ଦୁର୍ବଳତାରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବେ।
ତସ୍ମାଦସ୍ମିନ୍ହତେ ଶତ୍ରୌ ହତାଃ ସର୍ଵେଽହିତାସ୍ତଵ। ଶିଵେନ ମାଂ ଧ୍ଯାହି ରାଜନ୍ନେଷ ହନ୍ମି ରିପୂଂସ୍ତଵ
ତେଣୁ ଏହି ଶତ୍ରୁ ମରିଗଲେ, ତୁମର ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ନାଶ ହେବେ। ରାଜା, ମୋତେ ଶୁଭ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କର, କାରଣ ମୁଁ ତୁମର ଶତ୍ରୁମାନୋକୁ ମାରିଦେବି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵାଽନଦଦ୍ରାଜନ୍ପୁତ୍ରୋ ଦୁଃଶାସନସ୍ତଵ। ସୌଭଦ୍ରମଭ୍ଯଯାତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶରଵର୍ଷୈରଵାକିରନ୍
ଏଭଳି କହି, ତୁମର ପୁଅ ଦୁଃଶାସନ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଆଗେଇଗଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ବାଣର ବର୍ଷା କରିଲେ।
ତମତିକ୍ରୁଦ୍ଧମାଯାନ୍ତଂ ତଵ ପୁତ୍ରମରିଂଦମଃ। ଅଭିମନ୍ଯୁଃ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ଷଡ୍ଵିଂଶତ୍ଯା ସମାର୍ପଯତ୍
ତାପରେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଅଭିମନ୍ୟୁ, ତୁମର ପୁଅ ଯିଏ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଆଗେଇଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଛବିଶିଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ।
ଦୁଃଶାସନସ୍ତୁ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପ୍ରଭିନ୍ନ ଇଵ କୁଞ୍ଜରଃ। ଅଯୋଧଯତ ସୌଭଦ୍ରମଭିମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ତଂ ରଣେ
ଦୁଃଶାସନ ତେଜରେ ମତ୍ତ ହାତୀ ପରି ରାଗରେ ଭରିଯାଇ ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଏବଂ ଅଭିମନ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ତୌ ମଣ୍ଡଲାନି ଚିତ୍ରାଣି ରଥାଭ୍ଯାଂ ସଵ୍ଯଦକ୍ଷିଣମ୍। ଚରମାଣାଵଯୁଧ୍ଯେତାଂ ରଥଶିକ୍ଷାଵିଶାରଦୌ
ଏହି ଦୁଇଜଣ ରଥଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଦୁଇପଟେ ରଥକୁ ଘୁରାଇ ଚକ୍ରାକାର ଚଳନା କରୁଥିଲେ ଓ ଏକାଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ଅଥ ପଣଵମୃଦଙ୍ଗଦୁନ୍ଦୁଭୀନାଂ କ୍ରକଚମହାନକଭେରିଝର୍ଝରାଣମ୍। ନିନଦମତିଭୃଶଂ ନରାଃ ପ୍ରଚକ୍ରୁ-- ର୍ଲଵଣଜଲୋଦ୍ଭଵସିଂହନାଦମିଶ୍ରମ୍
ତାପରେ ମଣିଷମାନେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ କଲେ, ଯାହା ଲୁଣପାଣିର ସିଂହ ଦହାଡ଼, ପଣବା, ମୃଦଙ୍ଗ, ଦୁନ୍ଦୁଭି, କ୍ରକଚ, ବଡ଼ ନକ, ଭେରି ଓ ଝର୍ଝରା ଶବ୍ଦ ସହିତ ମିଶିଗଲା।
ତତଃ ଶିଲାଶିତୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ଭଲ୍ଲୈରାନତପର୍ଵଭିଃ। ଛିତ୍ତ୍ଵା ଧନୂଂଷି ଶୂରାଣାମାର୍ଜୁନିଃ କର୍ଣମାର୍ଦଯତ୍
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ପାଥର ଗୁଣ୍ଡିଥିବା ବାଣରେ ବୀରମାନଙ୍କର ଧନୁଷ କାଟିଦେଲେ ଓ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ଧନୁର୍ମଣ୍ଡଲନିର୍ମୁକ୍ତୈଃ ଶରୈରାଶୀଵିଷୋପମୈଃ। ସଚ୍ଛତ୍ରଧ୍ଵଜଯନ୍ତାରଂ ସାଶ୍ଵମାଶୁ ସ୍ମଯନ୍ନିଵ
ଧନୁଷରୁ ଚକ୍ରାକାର ଭାବେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା, ନାଗ ପରି ବିଷାକ୍ତ ବାଣରେ, ସେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ରଥଚାଳକ, ପତାକା ଓ ଘୋଡ଼ାମାନୋକୁ ତୁରନ୍ତ ଆଘାତ କଲେ, ମନେ ହେଉଥିଲା ହସୁଛନ୍ତି।
କର୍ଣୋଽପି ଚାସ୍ଯ ଚିକ୍ଷେପ ବାଣାନ୍ସନ୍ନତପର୍ଵଣଃ। ଅସମ୍ବ୍ରାନ୍ତଶ୍ଚ ତାନ୍ସର୍ଵାନଗୃହ୍ଣାତ୍ଫଲ୍ଗୁନାତ୍ମଜଃ
କର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଚମକୁଥିବା ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କ ପୁଅ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଧରିନେଲେ।
ତତୋ ମୁହୂର୍ତାତ୍କର୍ଣସ୍ଯ ବାଣେନୈକେନ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ସଧ୍ଵଜଂ କାର୍ମୁକଂ ଵୀରଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ଭୂମାଵପାତଯତ୍
ତାପରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସେ ଶୂରବୀର ଏକଟି ବାଣରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଧନୁଷ ଓ ପତାକା କାଟି ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଇଦେଲେ।
ତତଃ କୃଚ୍ଛ୍ରଗତଂ କର୍ଣଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କର୍ଣାଦନନ୍ତରଃ। ସୌଭଦ୍ରମଭ୍ଯଯାତ୍ତୂର୍ଣଂ ଦୃଢମୁଦ୍ଯମ୍ଯ କାର୍ମୁକମ୍
ତାପରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଅସୁବିଧାରେ ଦେଖି, କର୍ଣ୍ଣ ପରେ ଥିବା ଯୋଦ୍ଧା ଦୃଢ଼ ଧନୁଷ ଟାଣି ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ତୁରନ୍ତ ଆଗେଇଗଲେ।
ତତ ଉଚ୍ଚୁକ୍ରୁଶୁଃ ପାର୍ଥାସ୍ତେଷାଂ ଚାନୁଚରା ଜନାଃ। ଵାଦିତ୍ରାଣି ଚ ସଞ୍ଜଘ୍ନଃ ସୌଭଦ୍ରଂ ଚାପି ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ
ତାପରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ବଡ଼ ହର୍ଷଧ୍ୱନି କଲେ, ବାଜା ମାରିଲେ ଓ ସୌଭଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ସ କକ୍ଷେଽଗ୍ନିରିଵୋତ୍ସୃଷ୍ଟୋ ନିର୍ଦହଂସ୍ତରସା ରିପୂନ୍। ମଧ୍ଯେ ଭାରତସୈନ୍ଯାନାମାର୍ଜୁନିଃ ପର୍ଯଵର୍ତତ
ସେ ଅର୍ଜୁନୀ ଜଣେ ଅଗ୍ନି ପରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଶତ୍ରୁମାନୋକୁ ଦହି, ଭାରତ ସେନାର ମଧ୍ୟରେ ଘୁରିଘୁରି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।