ସଶବ୍ଦମଦ୍ରଵଚ୍ଚାନ୍ଯଃ ଶବ୍ଦାଦନ୍ଯୋଽତ୍ରସଦ୍ଭୃଶମ୍। ସ୍ଵାନନ୍ଯୋଽଥ ପରାନନ୍ଯୋ ଜଘାନ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ଜଣେ ଚିତ୍କାର କରି ଦୌଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ଜଣ ସେଇ ଚିତ୍କାରରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ; ଜଣେ ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ଜଣ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ।
ଗିରିଶୃଙ୍ଗୋପମଶ୍ଚାତ୍ର ନାରାଚେନ ନିପାତିତଃ। ମାତଙ୍ଗୋ ନ୍ଯପତଦ୍ଭୂମୌ ନଦୀରୋଧ ଇଵୋଷ୍ଣଗେ
ଏଠାରେ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ପରି ବଡ଼ ହାତୀଟିଏ ଚୌଡ଼ା ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ ଭୂମିରେ ଢଳିପଡ଼ିଲା, ଯେପରି ଗରମ ଋତୁରେ ନଦୀର ବନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ।
ତଥୈଵ ରଥିନଂ ନାଗଃ କ୍ଷରନ୍ଗିରିରିଵାରୁଜନ୍। ଅଭ୍ଯତିଷ୍ଠତ୍ପଦା ଭୂମୌ ସହାଶ୍ଵଂ ସହସାରଥିମ୍
ଏଭଳି ଚଳିତ ପାହାଡ଼ ପରି ଏକ ହାତୀ ଏକ ରଥ, ତାହାର ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ସହିତ ଭୂମିରେ ଚାପିଦେଲା।
ଶୂରାନ୍ପ୍ରହରତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃତାଶ୍ସ୍ତ୍ରାନ୍ରୁଧିରୋକ୍ଷିତାନ୍। ବହୂନପ୍ଯାଵିଶନ୍ମୋହୋ ଭୀରୂନ୍ହୃଦଯଦୁର୍ବଲାନ୍
ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ଶୂରମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଅନେକ ଭୟଭୀତ ଓ ଦୁର୍ବଳ ହୃଦୟର ଲୋକମାନେ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ସର୍ଵମାଵିଗ୍ନମଭଵନ୍ନ ପ୍ରାଜ୍ଞାଯତ କିଞ୍ଚନ। ସୈନ୍ଯେନ ରଜସା ଧ୍ଵସ୍ତଂ ନିର୍ମର୍ଯାଦମଵର୍ତତ
ସବୁଠାରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ଛାଇଗଲା; କିଛି ବୁଝିପାରାଯାଉନଥିଲା। ସେନା ଧୁଳିରେ ଢାକିଯାଇ, ନିୟମ ଓ ସୀମା ବିନା ଚାଲିଥିଲା।
ତତଃ ସେନାପତିଃ ଶୀଘ୍ରମଯଂ କ୍ରାଲ ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍। ନିତ୍ଯାଭିତ୍ଵରିତାନେଵ ତ୍ଵରଯାମାସ ପାଣ୍ଡଵାନ୍
ତାପରେ ସେନାପତି ତୁରନ୍ତ ଚିତ୍କାର କଲେ, "ଆଗକୁ ବଢ଼! ଆଗକୁ ବଢ଼!" ଏବଂ ସଦା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କଲେ।
କୁର୍ଵନ୍ତଃ ଶାସନଂ ତସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵା ବାହୁଶାଲିନଃ। ସରୋ ହଂସା ଇଵାପେତୁର୍ଘ୍ନନ୍ତୋ ଦ୍ରୋଣରଥଂ ପ୍ରତି
ସେଙ୍କର ଆଦେଶ ମାନି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ ହଂସମାନେ ପରି ଝିଲିକ ପାଇଁ ଦୌଡ଼ି, ଦ୍ରୋଣଙ୍କର ରଥ ଦିଗରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଗୃହ୍ଣୀତାଦ୍ରଵତାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଵିଭୀତା ଵିନିକୃନ୍ତତ। ଇତ୍ଯାସୀତ୍ତୁମୁଲଃ ଶବ୍ଦୋ ଦୁର୍ଧର୍ଷସ୍ଯ ରଥଂ ପ୍ରତି
"ଧର! ମାର!" — ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା, ଯେଉଁଠି ଭୟଭୀତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ, ଦୁର୍ଧର୍ଷଙ୍କର ରଥ ଦିଗରେ ଆସୁଥିବାମାନେ ଖଣ୍ଡିଯାଉଥିଲେ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣଃ କୃପଃ କର୍ଣୋ ଦ୍ରୌଣୀ ରାଜା ଜଯଦ୍ରଥଃ। ଵିନ୍ଦାନୁଵିନ୍ଦାଵାଵନ୍ତ୍ଯୌ ଶଲ୍ଯଶ୍ଚୈତାନ୍ନ୍ଯଵାରଯନ୍
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ, ରାଜା ଜୟଦ୍ରଥ, ଅବନ୍ତିର ବିନ୍ଦ୍ୟ ଓ ଅନୁବିନ୍ଦ୍ୟ, ଶଲ୍ୟ — ଏମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଆଗକୁ ଅଟକାଇଦେଲେ।
ତେ ତ୍ଵାର୍ଯଧର୍ମସଂରବ୍ଧା ଦୁର୍ନିଵାରା ଦୁରାସଦାଃ। ଶରାର୍ତା ନ ଜହୁର୍ଦ୍ରୋଣଂ ପାଞ୍ଚାଲାଃ ପାଣ୍ଡଵୈ ସହ
କିନ୍ତୁ ଆର୍ଯ୍ୟ ଧର୍ମରେ ପ୍ରେରିତ ଓ ଅପରାଜେୟ ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ବହୁତ ବାଣରେ ଆହତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯାଇନଥିଲେ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣୋଽତିସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵିସୃଜଞ୍ଶତଶଃ ଶରାନ୍। ଚେଦିପାଞ୍ଚାଲପାଣ୍ଡୂନାମକରୋତ୍କଦନଂ ମହତ୍
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଶତଶଃ ବାଣ ଛାଡ଼ି, ଚେଦି, ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ହାନି କଲେ।
ତସ୍ଯ ଜ୍ଯାତଲନିର୍ଘୋଷଃ ଶୁଶ୍ରୁଵେ ଦିକ୍ଷଂ ମାରିଷ। ଵଜ୍ରସଂହ୍ରାଦସଙ୍କାଶସ୍ତ୍ରାସଯନ୍ମାନଵାନ୍ବହୂନ୍
ତାଙ୍କର ଧନୁର ତାରର ଧ୍ୱନି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଗୁଞ୍ଜିଲା, ମାରୀଷ, ବଜ୍ର ଗର୍ଜନ ପରି ଏହି ଶବ୍ଦ ଅନେକ ମଣିଷଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଜିଷ୍ଣୁର୍ଜିତ୍ଵା ସଂଶପ୍ତକାନ୍ବହୂନ୍। ଅଭ୍ଯଯାତ୍ତତ୍ର ଯତ୍ରାସୌ ଦ୍ରୋଣଃ ପାଣ୍ଡୂନ୍ପ୍ରମର୍ଦତି
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଜିଷ୍ଣୁ ଅନେକ ସଂଶପ୍ତକଙ୍କୁ ହରାଇ, ସେଠାକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦ୍ରୋଣ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଦଳି ଚାଲିଥିଲେ।
ତାଞ୍ଶରୌଘାନ୍ମହାଵର୍ତାଞ୍ଶୋଣିତୋଦାନ୍ମହାହଦାନ୍। ତୀର୍ଣଃ ସଂଶପ୍ତକାନ୍ହତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ ଫଲ୍ଗୁନଃ
ସେ ସଂଶପ୍ତକମାନଙ୍କୁ ମାରି, ତୀରର ଝରଣା ଓ ରକ୍ତର ବଡ଼ ବହା ଉଲ୍ଲଂଘି, ଫଳ୍ଗୁନ ଏଠାରେ ଦେଖାଦେଲେ।
ତସ୍ଯ କୀର୍ତିମତୋ ଲକ୍ଷ୍ମ ସୂର୍ଯପ୍ରତିମତେଜସଃ। ଦୀପ୍ଯମାନମପଶ୍ଯାମ ତେଜସା ଵାନରଧ୍ଵଜମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଆମେ ଦେଖିଲୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତିମୟ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ବାନର ଝଣ୍ଡା ତେଜରେ ଜଳମଳ କରୁଥିଲା।
ସଂଶପ୍ତକସମୁଦ୍ରଂ ତମୁଚ୍ଛୋଷ୍ଯାସ୍ତ୍ରଗଭସ୍ତିଭିଃ। ସ ପାଣ୍ଡଵଯୁଗାନ୍ତାର୍କଃ କୁରୂନପ୍ଯଭ୍ଯତୀତପତ୍
ସେ ପାଣ୍ଡବ, ନିଜ ଅସ୍ତ୍ରର ରଶ୍ମିରେ ସଂଶପ୍ତକମାନଙ୍କ ଏହି ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୁଖାଇ, ଯୁଗାନ୍ତର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି କୁରୁମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇଦେଲେ।
ପ୍ରଦଦାହ କୁରୂନ୍ସର୍ଵାନର୍ଜୁନଃ ଶସ୍ତ୍ରତେଜସା। ଯୁଗାନ୍ତେ ସର୍ଵଭୂତାନି ଧୂମକେତୁରିଵୋତ୍ଥିତଃ
ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ରର ତେଜରେ ସମସ୍ତ କୁରୁମାନଙ୍କୁ ଦହିଦେଲେ, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ଧୂମକେତୁ ଉଠି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଭସ୍ମ କରିଦିଏ।
ତେନ ବାଣସହସ୍ରୌଧୈର୍ଗଜାଶ୍ଵରଥଯୋଧିନଃ। ତାଡ୍ଯମାନାଃ କ୍ଷିତିଂ ଜଗ୍ମୁର୍ମୁକ୍ତକେଶାଃଶରାର୍ଦିତାଃ
ତାଙ୍କର ହଜାର ହଜାର ବାଣରେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଆଘାତ ପାଇ, ଚୁଲି ଖୋଲିଯାଇ ଓ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
କେଚିଦାର୍ତସ୍ଵନଂ ଚକ୍ରୁର୍ଵିନେଶୁରପରେ ପୁନଃ। ପାର୍ଥବାଣହତାଃ କେଚିନ୍ନିପେତୁର୍ଵିଗତାସଵଃ
କିଛି ଯନ୍ତ୍ରଣାର ଚିତ୍କାର କଲେ, ଆଉ କିଛି ଶାନ୍ତ ହେଇଗଲେ; ପାର୍ଥଙ୍କ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ କିଛି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ।
ତେଷାମୁତ୍ପତିତାନ୍କାଂଶ୍ଚିତ୍ପତିତାଂଶ୍ଚ ପରାଙ୍ମୁଖାନ୍। ନ ଜଘାନାର୍ଜୁନୋ ଯୋଧାନ୍ଯୋଧଵ୍ରତମନୁସ୍ମରନ୍
ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଉଠିଥିଲେ କିମ୍ବା ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚି ପଡ଼ିଥିଲେ, ଯୋଦ୍ଧା ଧର୍ମକୁ ମନେକରି ଅର୍ଜୁନ ସେମାନଙ୍କୁ ମାରିଲେ ନାହିଁ।
ତେ ଵିକୀର୍ଣରଥାଶ୍ଚିତ୍ରାଃ ପ୍ରାଯଶଶ୍ଚ ପରାଙ୍ମୁଖଃ। କୁରଵଃ କର୍ଣକର୍ଣେତି ହାହେତି ଚ ଵିଚୁକ୍ରୁଶୁଃ
ସେଇ କୁରୁମାନେ, ରଥ ଛିଣ୍ଡାଯାଇ ବିଖଣ୍ଡିତ ହୋଇ, ଅଧିକାଂଶେ ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚି, 'କର୍ଣ୍ଣ! କର୍ଣ୍ଣ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି ଦୁଃଖରେ କନ୍ଦିଲେ।
ତମାଧିରଥିରାକ୍ରନ୍ଦଂ ଵିଜ୍ଞାଯ ଶରଣୈଷିଣାମ୍। ମା ଭୈଷ୍ଟେତି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ୍ଯ ଯଯାଵଭିମୁଖୋଽର୍ଜୁନମ୍
ଅଧିରଥପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ସେଇ ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଁଥିବାମାନଙ୍କର ଦୁଃଖର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, 'ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ' ବୋଲି ଆଶ୍ବାସନ ଦେଇ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ସ ଭାରତରଥଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସର୍ଵଭାରତହର୍ଷଣଃ। ପ୍ରାଦୁଶ୍ଚକ୍ରେ ତଦାଗ୍ନେଯମସ୍ତ୍ରମସ୍ତ୍ରଵିଦାଂ ଵାରଃ
ସେ ଭାରତବଂଶର ସ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ତାହାପରେ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରବୀଣମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଗ୍ନିଅସ୍ତ୍ରକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।
ତସ୍ଯ ଦୀପ୍ତଶରୌଘସ୍ଯ ଦୀପ୍ତଚାପଧରସ୍ଯ ଚ। `ଵାରୁଣେନ ତଦସ୍ତ୍ରେଣ ଵିଧୂଯାଥ ଧନଞ୍ଜଯଃ'। ଶରୌଘାଞ୍ଶରଜାଲେନ ଵିଦୁଧାଵ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ତାଙ୍କର ତେଜସ୍ୱୀ ବାଣର ବର୍ଷା ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧନୁଷ୍ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେଖି, ଧନଞ୍ଜୟ ଭାରୁଣାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେଉଁଠି ତାହାକୁ ଦୂର କଲେ, ନିଜ ବାଣର ଜାଲରେ ତାହାକୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।
ତଥୈଵାଧିରଥିସ୍ତସ୍ଯ ବାଣାଜ୍ଜ୍ଵଲିତତେଜସଃ। ଅସ୍ତ୍ରମସ୍ତ୍ରେଣ ସଂଵାର୍ଯ ପ୍ରାଣଦଦ୍ଵିସୃଜଞ୍ଶରାନ୍
ସେପରି ଅଧିରଥୀ କର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ, ତେଜସ୍ୱୀ ବାଣକୁ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରରେ ରୋକି, ପୁଣି ନିଜ ବାଣ ମୁକ୍ତ କଲେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ଭୀମଶ୍ଚ ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚ ମହାରଥଃ। ଵିଵ୍ଯଧୁଃ କର୍ଣମାସାଦ୍ଯ ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିରଜିହ୍ମଗୈଃ
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଭୀମ ଓ ମହାବୀର ସାତ୍ୟକି, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ତିନିଟି କରି ସିଧା ବାଣ ମାରିଲେ।
ଅର୍ଜୁନାସ୍ତ୍ରଂ ତୁ ରାଧେଯଃ ସଂଵାର୍ଯ ଶରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ। ତେଷାଂ ତ୍ରଯାଣାଂ ଚାପାନି ଚିଚ୍ଛେଦ ଵିଶିଖୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ
କିନ୍ତୁ ରାଧେୟ କର୍ଣ୍ଣ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ବାଣର ବର୍ଷାରେ ରୋକି, ସେଇ ତିନିଜଣଙ୍କର ଧନୁଷକୁ ତିନିଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ।
ତେ ନିକୃତ୍ତାଯୁଘାଃ ଶୂରା ନିର୍ଵିଷା ଭୁଜଗା ଇଵ। ରଥଶକ୍ତୀଃ ସମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଭୃଶଂ ସିଂହା ଇଵାନଦନ୍
ଧନୁଷ କାଟାଯିବାରୁ ସେ ଶୂରମାନେ, ବିଷହୀନ ସାପ ପରି, ରଥର ଶକ୍ତି ଉଠାଇ, ସିଂହ ପରି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ।
ତା ଭୁଜାଗ୍ରୈର୍ମହାଵେଗା ନିସୃଷ୍ଟା ଭୁଜଗୋପମାଃ। ଦୀପ୍ଯମାନା ମହାଶକ୍ତ୍ଯୋ ଜଗ୍ମୁରାଧିରଥିଂ ପ୍ରତି
ସେ ମହାଶକ୍ତିମାନେ, ହାତରେ ଦ୍ରୁତ ଛାଡ଼ି, ସାପ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଉଠି, ଅଧିରଥୀ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଗଲେ।
ତା ନିକୃତ୍ଯ ଶରଵ୍ରାତୈସ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିରଜିହ୍ମଗୈଃ। ନନାଦ ବଲଵାନ୍କର୍ଣଃ ପାର୍ଥାଯ ଵିସୃଜଞ୍ଶରାନ୍
ଶକ୍ତିମାନ କର୍ଣ୍ଣ, ସେଇ ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ତିନିଟି କରି ବାଣର ବର୍ଷାରେ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ପାର୍ଥଙ୍କ ଉପରେ ବାଣ ମୁକ୍ତ କରି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ।