ତାଵକାଶ୍ଚ ମହାରାଜ ଜଯଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ମହାହଵେ। ପାଣ୍ଡଵେଯାନ୍ରଣେ ଜଘ୍ନୁର୍ଦ୍ରଵମାଣାନ୍ସମନ୍ତତଃ
ହେ ମହାରାଜ, ତୁମର ପକ୍ଷର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପଳାଉଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।
ତେ ଦାନଵା ଇଵେନ୍ଦ୍ରେଣ ଵଧ୍ଯମାନା ମହାତ୍ମନା। ପାଞ୍ଚାଲାଃ କେକଯା ମାତ୍ସ୍ଯାଃ ସମକମ୍ପନ୍ତ ଭାରତ
ବଡ଼ ଆତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନେ ଯେପରି ହତ ହେଉଥିଲେ, ସେପରି ପାଞ୍ଚାଳ, କେକୟ ଓ ମତ୍ସ୍ୟମାନେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ସମନୁପ୍ରାପ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ରୋଽହଂ ମୋହଂ ପରମମାଗତଃ। ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣୌ ହତୌ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାହଂ ଜୀଵିତୁମୁତ୍ସହେ
ମୁଁ ଏବେ ଭୟଙ୍କର କଷ୍ଟ ଓ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଛି। ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସୁଣି, ମୋତେ ଏହି ଜୀବନ ରଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେଉନାହିଁ।
ଯନ୍ମାଂ କ୍ଷତ୍ତାଽବ୍ରଵୀତ୍ତାତ ପ୍ରପଶ୍ଯନ୍ପୁତ୍ରଗୃଦ୍ଧିନମ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନେନ ତତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ସୂତ ମଯା ସହ
ମୋ ପୁଅ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଦେଖି, ବିଦୁର ଯାହା କହିଥିଲେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ମୋ ଦ୍ୱାରା ସେ ସବୁ ଏବେ ଘଟିଯାଇଛି, ହେ ସୂତ।
ନୃଶଂସଂ ତୁ ପରଂ ତାତ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଯଦି। ପୁତ୍ରଶେଷଂ ଚିକୀର୍ଷେଯଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ନ ମରଣଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯଦି ମୁଁ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଅବଶିଷ୍ଟ ପୁଅମାନେକୁ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥାନ୍ତି, ତେବେ ଏପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିନାଶ ଆସୁନଥାନ୍ତା।
ଯୋ ହି ଧର୍ମଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଭଵତ୍ଯର୍ଥପରୋ ନରଃ। ସୋଽସ୍ମାଚ୍ଚ ହୀଯତେ ଲୋକାତ୍କ୍ଷୁଦ୍ରଭାଵଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁ ଲୋକ ଲାଭ ପାଇଁ ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେ ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକ ଦୁହିଁଠାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଏ ଓ ନିମ୍ନ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚେ।
ଅଦ୍ଯ ଚାପ୍ଯସ୍ଯ ରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ କୃତୋଚ୍ଛେଦସ୍ଯ ସଞ୍ଜଯ। ଅଵଶେଷଂ ନ ପଶ୍ଯାମି କକୁଦେ ମୃଦିତେ ସତି
ଏବେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବା ପରେ, ମୁଁ କୌଣସି ଅବଶିଷ୍ଟ ଦେଖୁନାହିଁ, କାରଣ ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ହେ ସଞ୍ଜୟ।
କଥଂ ସ୍ଯାଦଵଶେଷୋ ହି ଧୁର୍ଯଯୋରଭ୍ଯତୀତଯୋଃ। ଯୌ ନିତ୍ଯମୁପଜୀଵାମଃ କ୍ଷମିଣୌ ପୁରୁଷର୍ଷଭୌ
ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣ ନେତା ଉପରେ ଆମେ ସଦା ନିର୍ଭର କରୁଥିଲୁ, ସେମାନେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବା ପରେ କିପରି କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିପାରିବ?
ଵ୍ଯକ୍ତମେଵ ଚ ମେ ଶଂସ ଯଥା ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ। କେଽଯୁଧ୍ଯନ୍କେ ଵ୍ଯପାକୁର୍ଵନ୍କେ କ୍ଷୁଦ୍ରାଃ ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ଭଯାତ୍
ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ଘଟିଲା ତାହା ସଫା କହ, କିଏ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, କିଏ ପଛକୁ ହଟିଲେ, ଏବଂ କିଏ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ।
ଧନୁଞ୍ଜଯଂ ଚ ମେ ଶଂସ ଯଦ୍ଯଚ୍ଚକ୍ରେ ରଥର୍ଷଭଃ। ତସ୍ମାଦ୍ଭଯଂ ନୋ ଭୂଯିଷ୍ଠଂ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାଚ୍ଚ ଵୃକୋଦରାତ୍
ଧନଞ୍ଜୟ, ରଥମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ କ'ଣ କଲେ ତାହା ମୋତେ କହ। କାରଣ ଆମର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଭୟ ତାଙ୍କଠାରୁ ଓ ଆମର ଶତ୍ରୁ ବୃକୋଦରଠାରୁ ଥିଲା।
ଯଥାଽସୀଚ୍ଚ ନିଵୃତ୍ତେଷୁ ପାଣ୍ଡଵେଯେଷୁ ସଞ୍ଜଯ। ମମ ସୈନ୍ଯାଵଶେଷସ୍ଯ ସନ୍ନିପାତଃ ସୁଦାରୁଣଃ
ସଞ୍ଜୟ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରୁ ହଟିଗଲେ, ମୋ ଶେଷ ଥିବା ସେନା ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ କେମିତି ଏକଠା ହେଲା?
କଥଂ ଚ ଵୋ ମନସ୍ତାତ ନିଵୃତ୍ତେଷ୍ଵଭଵତ୍ତଦା। ମାମକାନାଂ ଚ ଯେ ଶୂରାଃ କେ କାଂସ୍ତତ୍ର ନ୍ଯଵାରଯନ୍
ସେ ସମୟରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ହଟିଯିବା ପରେ, ତୁମମାନଙ୍କର ମନ କିପରି ଥିଲା? ମୋ ସେନାର କେଉଁ ଶୂରବୀର ଠିଆ ରହିଲେ ଏବଂ କିଏ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ?
ତଂ ଧର୍ମରାଜୋ ବହୁଭିର୍ମର୍ମଭିଦ୍ଭିରଵାକିରତ୍। ମଦ୍ରେଶସ୍ତଂ ଚତୁଃଷଷ୍ଟ୍ଯା ଶରୈର୍ଵିଦ୍ଧ୍ଵାଽନଦଦ୍ଭୃଶମ୍
ଧର୍ମରାଜ ଅନେକ ଧାରାଳ ତୀର ଝଡ଼େଇ ମଦ୍ରରାଜାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ମଦ୍ରରାଜ ମଧ୍ୟ ଚଉଷଠି ତୀର ମାରି ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କଲେ।
ତସ୍ଯ ନାନଦତଃ କେତୁମୁଚ୍ଚକର୍ତ ଚ କାର୍ମୁକମ୍। କ୍ଷୁରାଭ୍ଯାଂ ପାଣ୍ଡଵୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ତତ ଉଚ୍ଚୁକ୍ରୁଶୁର୍ଜନାଃ
ସେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବାବେଳେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ବଡ଼ଭାଇ ଦୁଇଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ତାଙ୍କର ପତାକା ଓ ଧନୁଷ କାଟିଦେଲେ, ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଉଲ୍ଲାସରେ ଚିତ୍କାର କଲେ।
ତଥୈଵ ରାଜା ବାହ୍ଲୀକୋ ରାଜାନଂ ଦ୍ରୁପଦଂ ଶରୈଃ। ଆଦ୍ରଵନ୍ତଂ ସହାନୀକଃ ସହାନୀକଂ ନ୍ଯଵାରଯତ୍
ଏହିପରି, ବାହ୍ଲିକ ରାଜା ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ଦ୍ରୁପଦ ରାଜାଙ୍କୁ ତୀରରେ ଆବୃତ କରି ରୋକିଦେଲେ।
ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଧୋରଂ ଵୃଦ୍ଧଯୋଃ ସହସେନଯୋଃ। ଯଥା ମହାଯୂଥପଯୋର୍ଦ୍ଵିପଯୋଃ ସମ୍ପ୍ରଭିନ୍ନଯୋଃ
ଏହି ଦୁଇ ବୃଦ୍ଧ ରାଜା ଓ ତାଙ୍କର ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ହେଲା, ଯେପରି ଦୁଇଟି ରାଗିଥିବା ବଡ଼ ହାତୀ ତାଙ୍କର ଦଳ ସହିତ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେଉଛନ୍ତି।
ଵିନ୍ଦାନୁଵିନ୍ଦାଵାଵନ୍ତ୍ଯୌ ଵିରାଟଂ ମତ୍ସ୍ଯମାର୍ଚ୍ଛତାମ୍। ସହସୈନ୍ଯୌ ସହାନୀକଂ ଯଥେନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ପୁରା ବଲିମ୍
ଅବନ୍ତିର ବିନ୍ଦ୍ୟ ଓ ଅନୁବିନ୍ଦ୍ୟ ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ବିରାଟଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ବଳିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।
ତଦୁତ୍ପିଞ୍ଜଲକଂ ଯୁଦ୍ଧମାସୀଦ୍ଦେଵାସୁରୋପମମ୍। ମତ୍ସ୍ଯାନାଂ କେକଯୈଃ ସାର୍ଧମଭୀତାଶ୍ଵରଥଦ୍ଵିପମ୍
ମତ୍ସ୍ୟ ଓ କେକୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀମାନେ ଭୟ ନ ଭାବି ଲଡ଼ୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ପରି ହେଲା।
ନାକୁଲିଂ ତୁ ଶତାନୀକଂ ଭୂତକର୍ମା ସଭାପତିଃ। ଅସ୍ଯନ୍ତମିଷୁଜାଲାନି ଯାନ୍ତଂ ଦ୍ରୋଣାଦଵାରଯତ୍
ନକୁଳଙ୍କ ପୁଅ ଶତାନୀକ ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ଦିଗକୁ ତୀରର ବର୍ଷା କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସଭାପତି ଭୂତକର୍ମା ତାଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ।
ତତୋ ନକୁଲଦାଯାଦସ୍ତ୍ରିଭିର୍ଭଲ୍ଲୈଃ ସୁସଂଶିତୈଃ। ଚକ୍ରେ ଵିବାହୁଶିରସଂ ଭୂତକର୍ମାଣମାହଵେ
ତାପରେ, ନକୁଳଙ୍କ ବଂଶଜ ତିନିଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ ତୀରରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୂତକର୍ମାଙ୍କ ଦୁଇ ହାତ ଓ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ସୁତସୋମଂ ତୁ ଵିକ୍ରାନ୍ତମାଯାନ୍ତଂ ତଂ ଶରୌଘିଣମ୍। ଦ୍ରୋଣାଯାଭିମୁଖଂ ଵୀରଂ ସାଲ୍ଵୋ ବାଣୈରଵାରଯତ୍
ସୂତସୋମ ତୀରର ବର୍ଷା କରି ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ଦିଗକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ସାଲ୍ଵ ତାଙ୍କୁ ତୀରରେ ରୋକିଦେଲେ।
ସ ତୁ ଭୀମରଥଃ ସାଲ୍ଵମାଶୁଗୈରାଯସୈଃ ଶିତୈଃ। ଷଡ୍ଭିଃ ସାଶ୍ଵନିଯନ୍ତାରମନଯଦ୍ଯମସାଦନମ୍
କିନ୍ତୁ ଭୀମରଥ ଛଅଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ତୀବ୍ର ଲୋହା ତୀରରେ ସାଲ୍ଵଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ସହିତ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ଶ୍ରୁତକୀର୍ତିଂ ସମାଯାନ୍ତଂ ମଯୂରସଦୃଶୈର୍ହଯୈଃ। ଚିତ୍ରସେନୋ ମହାରାଜ ତଵ ପୌତ୍ରଂ ନ୍ଯଵାରଯତ୍
ମୟୂର ପରି ଘୋଡ଼ା ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ତୁମ ପଉତ୍ର ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ରାଜା, ଚିତ୍ରସେନ ରୋକିଦେଲେ।
ତମାର୍ଜୁନିଃ ଶରୈଶ୍ଚକ୍ରେ ପିତୃଵ୍ଯଂ ଜର୍ଝରଚ୍ଛଵିମ୍। ଶରୈଶ୍ଚ ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରଂ ଚିତ୍ରସେନଃ ସମାଵୃଣୋତ୍
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁଅ ତୀରରେ ତାଙ୍କ ପିସା ଚିତ୍ରସେନଙ୍କ ଦେହକୁ ଫାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଚିତ୍ରସେନ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ ତୀରରେ ଆବୃତ କଲେ।
କିରନ୍ତଂ ଶରଜାଲାନି ପ୍ରଭିନ୍ନମିଵ କୁଞ୍ଜରମ୍। ଶ୍ରୁତକର୍ମାଣମାଯାନ୍ତଂ ଦୌଶ୍ଶାସନିରଵାରଯତ୍
ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ପରି ତୀରର ବର୍ଷା କରୁଥିବା ଏବଂ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ଶ୍ରୁତକର୍ମାଙ୍କୁ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ପୁଅ ରୋକିଦେଲେ।
ତୌ ପୌତ୍ରୌ ତଵ ଦୁର୍ଧର୍ଷୌ ପରସ୍ପରଵଧୈଷିଣୌ। ପିତୄଣାମର୍ଥସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଚକ୍ରତୁର୍ଯୁଦ୍ଧମୁତ୍ତମମ୍
ତୁମର ଏହି ଦୁଇ ଅଜୟ୍ୟ ପଉତ୍ର, ପ୍ରତିଏକେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ପିତାମାନଙ୍କ ସଫଳତା ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ତିଷ୍ଠନ୍ତମଗ୍ରେ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରତିଵିନ୍ଧ୍ଯଂ ମହାହଵେ। ଦ୍ରୌଣିର୍ମାନଂ ପିତୁଃ କୁର୍ଵନ୍ମାର୍ଗଣୈଃ ସମଵାରଯତ୍
ମହାସମରରେ ପ୍ରତିବିନ୍ଧ୍ୟ ଆଗରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବାକୁ ଦେଖି, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ତୀରରେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ।
ତଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରତିଵିଵ୍ଯାଧ ପ୍ରତିଵିନ୍ଧ୍ଯଃ ଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ସିଂହଲାଙ୍ଗୂଲଲକ୍ଷ୍ମାଣଂ ପିତୁରର୍ଥେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍
ପ୍ରତିବିନ୍ଧ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସିଂହପୁଛ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଡ୍ରୋଣପୁଅଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ପ୍ରଵପନ୍ନିଵ ବୀଜାନି ବୀଜକାଲେ କୃଷୀଵଲଃ। ଦ୍ରୌଣାଯନିର୍ଦ୍ରୌପଦେଯଂ ଶରଵର୍ଷୈରଵାକିରତ୍
ଯେପରି ଚାଷୀ ଠିକ୍ ସମୟରେ ବିଆଁ ପକାଇ ଦିଏ, ସେପରି ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅ ଉପରେ ତୀରର ବର୍ଷା କରିଲେ।
ଯସ୍ତୁ ଶୂରତମୋ ରାଜନ୍ନୁଭଯୋଃ ସେନଯୋର୍ମତଃ। ତଂ ପଟଚ୍ଚରହନ୍ତାରଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ସମଵାରଯତ୍
ହେ ରାଜା, ଦୁଇଟି ସେନାରେ ସବୁଠାରୁ ସାହସୀ ଯେଉଁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଢାଳ ଭାଙ୍ଗିବାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରୋକିଦେଲେ।