ତସ୍ଯ ନାନଦତୋ ଦ୍ରୋଣଃ ଶିରଃ କାଯାତ୍ସକୁଣ୍ଡଲମ୍। କ୍ଷୁରେଣାପାହରତ୍ତୁର୍ଣଂ ତତୋ ମତ୍ସ୍ଯାଃ ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ
ଶତାନୀକ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଦ୍ରୋଣ ତୁରନ୍ତ ଏକ ଧାରାଳ ତୀର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଶିର ଗହଣା ସହିତ ଦେହରୁ କାଟିଦେଲେ; ଏହା ଦେଖି ମତ୍ସ୍ୟମାନେ ପଳାଇଗଲେ।
ମତ୍ସ୍ଯାଞ୍ଜିତ୍ଵାଽଜଯଚ୍ଚେଦୀନ୍କରୂଶାନ୍କେକଯାନପି। ପାଞ୍ଚାଲାନ୍ସୃଞ୍ଜଯାନ୍ପାଣ୍ଡୂନ୍ଭାରଦ୍ଵାଜଃ ପୁନଃପୁନଃ
ମତ୍ସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ହରାଇ, ଭାରଦ୍ୱାଜ ପୁତ୍ର ପୁଣିପୁଣି ଚେଦି, କରୂଷ, କେକୟ, ପାଞ୍ଚାଳ, ସୃଞ୍ଜୟ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।
ତଂ ଦହନ୍ତମନୀକାନି କ୍ରୁଦ୍ଧମଗ୍ନିଂ ଯଥା ଵନମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୁକ୍ମରଥଂ ଵୀରଂ ସମକମ୍ପନ୍ତ ସୃଞ୍ଜଯାଃ
ତାଙ୍କୁ ସୁନାର ରଥରେ ଅଗ୍ନି ପରି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେନାକୁ ଦହିଦେଉଥିବା ଦେଖି, ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ଭୟରେ କମ୍ପିଉଥିଲେ।
ଉଭାଭ୍ଯାଂ ସନ୍ଦଧାନସ୍ଯ ଧନୁରସ୍ଯାଶୁକାରିଣଃ। ଜ୍ଯାଘୋଷୋ ନିଘ୍ନତୋଽମିତ୍ରାନ୍ଦିକ୍ଷୁସର୍ଵାସୁ ଶୁଶ୍ରୁଵେ
ସେ ଦୁଇହାତରେ ଧନୁଷ ଟାଣି ଦ୍ରୁତ ତୀର ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ଧନୁଷର ତାଣ ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା।
ନାଗାନଶ୍ଵାନ୍ପଦାତୀଂଶ୍ଚ ରଥିନୋ ଗଜସାଦିନଃ। ରୌଦ୍ରା ହସ୍ତଵତା ମୁକ୍ତାଃ ପ୍ରମଥ୍ନନ୍ତି ସ୍ମ ସାଯକାଃ
ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ତୀରମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତରେ ଛାଡ଼ାଯାଇ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ପଦାତି, ରଥୀ ଓ ହାତୀରେ ଚଢ଼ିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ମାରିଦେଉଥିଲେ।
ନାନଦ୍ଯମାନଃ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ମିଶ୍ରଵାତୋ ହିମାତ୍ଯଯେ। ଅଶ୍ମଵର୍ଷମିଵାଵର୍ଷନ୍ପରେଷାଂ ଭଯମାଦଧତ୍
ଶୀତ ଶେଷରେ ବିଭିନ୍ନ ପବନରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ମେଘପରି, ସେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି, ପାଥରର ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ସର୍ଵା ଦିଶଃ ସମଚରତ୍ସୈନ୍ଯଂ ଵିକ୍ଷୋଭଯନ୍ନିଵ। ବଲୀ ଶୂରୋ ମହେଷ୍ଵାସୋ ମିତ୍ରାଣାମଭଯଙ୍କରଃ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରବଳ, ମହାଧନୁର୍ଧର ଯୋଦ୍ଧା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ସେନାକୁ ଉଲଟିଦେବା ପରି ଭୟ ଦେଉଥିଲେ, ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଉଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯୁଦିଵାଭ୍ରେଷୁ ଚାପଂ ହେମପରିଷ୍କୃତମ୍। ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ପଶ୍ଯାମୋ ଦ୍ରୋଣସ୍ଯାମିତତେଜସଃ
ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ସୁନାର ଅଳଙ୍କୃତ ଧନୁଷକୁ ଆମେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ବିଜୁଳି ଚମକିବା ପରି ଦେଖିଲୁ।
ଶୋଭମାନାଂ ଧ୍ଵଜେ ଚାସ୍ଯ ଵେଦୀମଦ୍ରାକ୍ଷ୍ଯ ଭାରତ। ହିମଵଚ୍ଛିଖରାକାରଂ ଚରତଃ ସଂଯୁଗେ ଭୃଶମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀବ୍ର ଚଳାଚଳ କରୁଥିବା ସେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଧ୍ୱଜରେ ହିମାଳୟ ଶିଖର ପରି ଆକୃତିର ଏକ ଚମକୁଥିବା ବେଦି ଦେଖିଲୁ, ହେ ଭାରତ।
ଦ୍ରୋଣସ୍ତୁ ପାଣ୍ଡଵାନୀକେ ଚକାର କଦନଂ ମହତ୍। ଯଥା ଦୈତ୍ଯଗଣେ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସୁରାସୁରନମସ୍କୃତଃ
ଦ୍ରୋଣ ପାଣ୍ଡବ ସେନାରେ ବଡ଼ ହନନ କଲେ, ଯେପରି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ପୂଜିଥିବା ବିଷ୍ଣୁ ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କରିଥିଲେ।
ସ ଶୂରଃ ସତ୍ଯଵାକ୍ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ବଲଵାନ୍ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ। ମହାନୁଭାଵଃ କଲ୍ପାନ୍ତେ ରୌଦ୍ରାଂ ଭୀରୁଵିଭୀଷଣାମ୍
ସେ ନୀତିବାନ୍, ସତ୍ୟବାଦୀ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ପ୍ରବଳ ଓ ଶୌର୍ୟରେ ଅଟୁଟ, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାୟକ, ଯୁଗ ଶେଷରେ ଭୟଙ୍କର ହନନ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
କଵଚୋର୍ମିଧ୍ଵଜାଵର୍ତାଂ ମର୍ତ୍ଯକୂଲାପହାରିଣୀମ୍।। ଗଜଵାଜିମହାଗ୍ରାହାମସିମୀନାଂ ଦୁରାସଦାମ୍
ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ନଦୀରେ କବଚ ଓ ଧ୍ୱଜ ତରଙ୍ଗ, ମଣିଷ ଦଳ ଧାରାରେ ଭାସୁଥିଲେ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ବଡ଼ ମାଛ, ତାଲୱାର ଭୟଙ୍କର ମାଛ ହେବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଵୀରାସ୍ଯିଶର୍କରାଂ ରୌଦ୍ରାଂ ଭେରୀମୁରଜକଚ୍ଛପାମ୍। ଚର୍ମଵର୍ମପ୍ଲଵାଂ ଘୋରାଂ କେଶଶୈଵଲଶାଦ୍ଵଲାମ୍
ନାୟକମାନଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଏହି ନଦୀର କଣ୍କଡ଼ି, ଭୟଙ୍କର, ଢୋଳ ଓ ମୃଦଙ୍ଗ ଏହାର କଚ୍ଛପ, କବଚ ଓ ବର୍ମ ତରା, ଚୁଲି ତିନି ଶାଉଳ ଓ ଘାସ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଶରୌଘିଣୀଂ ଧନୁଃସ୍ରୋତାଂ ବାହୁପନ୍ନଗସଙ୍କୁଲାମ୍। ରଣଭୂମିଵହାଂ ତୀଵ୍ରାଂ କୁରୁସୃଞ୍ଜଯଵାହିନୀମ୍
ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ନଦୀର ଧାରା ତୀର, ପ୍ରବାହ ଧନୁଷ, ବାହୁ ନାଗମାନେ ଭିତରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଥିଲେ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ନଦୀ କୁରୁ ଓ ସୃଞ୍ଜୟ ସେନାକୁ ଭାସାଉଥିଲା।
ମନୁଷ୍ଯଶୀର୍ଷପାଷାଣାଂ ଶକ୍ତିମୀନାଂ ଗଦୋଡୁପାମ୍। ଉଷ୍ଣୀଷଫେନଵସନାଂ ଵିକୀର୍ଣାନ୍ତ୍ରସରୀସୃପାମ୍
ମଣିଷ ମୁଣ୍ଡ ଆକୃତିର ପଥର, ମାଛ ଭଳି ଶକ୍ତି, ତାରା ଭଳି ଗଦା; ମୁଣ୍ଡରେ ଫେନ ଭଳି ଚୁଆ, ଚିରା ହୋଇଥିବା ଅନ୍ତ୍ର ଭଳି ସାପ ଓ ଜନ୍ତୁ ମାନେ ପିନ୍ଧିଥିବା ପୋଶାକ।
ଵୀରାପହାରିଣୀମୁଗ୍ରାଂ ମାଂସଶୋମିତକର୍ଦମାମ୍। ହସ୍ତିଗ୍ରାହାଂ କେତୁଵୃକ୍ଷାଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ନିମଜ୍ଜନୀମ୍
ବୀରମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ହରାଯାନ୍ତି, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ମାଟିଆ, ହାତୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପତାକା ଭଳି ଗଛ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଡୁବିଯାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଏକ ଭୟଙ୍କର ନଦୀ।
କ୍ରୂରାଂ ଶରୀରସଙ୍ଘାଟାଂ ସାଦିନକ୍ରାଂ ଦୁରତ୍ଯଯାମ୍। ଦ୍ରୋଣଃ ପ୍ରାଵର୍ତଯତ୍ତତ୍ର ନଦୀମନ୍ତକଗାମିନୀମ୍
ନିର୍ଦୟ, ଦେହ ଦେହରେ ଗଠିତ, ଅପରିଚଳନୀୟ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥିମାନେ ଭରିଥିବା, ଡ୍ରୋଣ ଏଠାରେ ଏମିତି ଏକ ନଦୀ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହା ଶେଷ ଦିଗକୁ ବହୁଥିଲା।
କ୍ରଵ୍ଯାଦଗଣସଞ୍ଜୁଷ୍ଟାଂ ଶ୍ଵଶୃଗାଲଗଣାଯୁତାମ୍। ନିଷେଵିତାଂ ମହାରୌଦ୍ରୈଃ ପିଶିତାଶୈଃ ସମନ୍ତତଃ
ମାଂସ ଖାଉଥିବା ପଶୁମାନେ, କୁକୁର ଓ ଶିଆଳ ଦଳରେ ଭରିଥିବା, ଭୟଙ୍କର ମାଂସ ଲାଗି ଚାହାଁଥିବା ଜନମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଏଠିକୁ ଆସୁଥିଲେ।
ତଂ ଦହନ୍ତମନୀକାନି ରଥୋଦାରଂ କୃତାନ୍ତଵତ୍। ସର୍ଵତୋଽଭ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ଦ୍ରୋଣଂ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରପୁରୋଗମାଃ
ସେ ନଦୀ ସେନାମାନେକୁ ଦହିଯାଉଥିଲା, ରଥଗୁଡ଼ିକ ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ବିଶାଳ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରମାନେ ଆଗୁଆ କରି ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତେ ଦ୍ରୋଣଂ ସହିତାଃ ଶୂରାଃ ସର୍ଵତଃ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯନ୍। ଗଭସ୍ତିଭିରିଵାଦିତ୍ଯଂ ତପନ୍ତଂ ଭୁଵନଂ ଯଥା
ସେଇ ସମସ୍ତ ଶୂରବୀରମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଘେରି ଦେଲେ, ଯେପରି ରଶ୍ମିମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଘେରି ଥାନ୍ତି, ସେପରି ପୃଥିବୀକୁ ତାପିଥିଲେ।
ତଂ ତୁ ଶୂରଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ ତାଵକାଽଭ୍ଯୁଦ୍ଯତାଯୁଧାଃ। ରାଜାନୋ ରାଜପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ସମନ୍ତାତ୍ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ତୁମର ପକ୍ଷର ରାଜା, ରାଜପୁତ୍ର ଓ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି କରି, ସେ ଶୂରବୀର ଧନୁର୍ଧରଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ଦେଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ତତୋ ଦ୍ରୋଣଂ ପଞ୍ଚଭିର୍ନତପର୍ଵଭିଃ। କ୍ଷତ୍ରଵର୍ମା ଚ ଵିଂଶତ୍ଯା ଵସୁଦାନଶ୍ଚ ପଞ୍ଚଭିଃ
ତାପରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ଧାରାଳ ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ; କ୍ଷତ୍ରବର୍ମା ଏକୋଇଶଟି ତୀରରେ, ଓ ବସୁଦାନ ପାଞ୍ଚଟି ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଉତ୍ତମୌଜାସ୍ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈଃ କ୍ଷତ୍ରଦେଵଶ୍ଚ ସପ୍ତଭିଃ। ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚ ଶତେନାଜୌ ଯୁଧାମନ୍ଯୁସ୍ତଥାଽଷ୍ଟଭିଃ
ଉତ୍ତମୌଜା ତିନିଟି ତୀରରେ, କ୍ଷତ୍ରଦେବ ସାତଟି ତୀରରେ; ସାତ୍ୟକି ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତଟି ତୀରରେ, ଏବଂ ଯୁଧାମନ୍ୟୁ ଅଠଟି ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଦ୍ଵାଦଶଭିର୍ଦ୍ରୋଣଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସାଯକୈଃ। ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ଦଶଭିଶ୍ଚେକିତାନସ୍ତ୍ରିଭିଃ ଶରୈଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଡ୍ରୋଣଙ୍କୁ ବାରଟି ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଦଶଟି ତୀରରେ, ଚେକିତାନ ତିନିଟି ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧଃ ପ୍ରଭିନ୍ନ ଇଵ କୁଞ୍ଜରଃ। ଅଭ୍ଯତୀତ୍ଯ ସ୍ଥାନୀକଂ ଦୃଢସେନମପାତଯତ୍
ତାପରେ ସତ୍ୟବାନ୍ ଡ୍ରୋଣ, ଆହତ ହାତୀ ଭଳି, ସେନା ମଧ୍ୟରୁ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ ଦୃଢ଼ସେନଙ୍କୁ ପତିତ କଲେ।
ତତୋ ରାଜାନମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରହରନ୍ତମଭୀତଵତ୍। ଅଵିଧ୍ଯନ୍ନଵଭିଃ କ୍ଷେମଂ ସ ହତଃପ୍ରାପତଦ୍ରଥାତ୍
ତାପରେ ଭୟହୀନ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗିଁ ନଉଟି ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ଆହତ ହୋଇ ସେ ରଥରୁ ପଡ଼ିଗଲେ।
ସ ମଧ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସୈନ୍ଯାନାଂ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରଵିଚରନ୍ଦିଶଃ। ତ୍ରାତା ହ୍ଯଭଵଦନ୍ଯେଷାଂ ନ ତ୍ରାତଵ୍ଯଃ କଥଂଚନ
ସେ ସେନାର ମଧ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ କେହି ରକ୍ଷା କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ଦ୍ଵାଦଶଭିର୍ଵିଂଶତ୍ଯା ଚୋତ୍ତମୌଜସମ୍। ଵସୁଦାନଂ ଚ ଭଲ୍ଲେନ ପ୍ରୈଷଯଦ୍ଯମସାଦନମ୍
ସେ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ବାରଟି ତୀରରେ, ଉତ୍ତମୌଜାଙ୍କୁ ଏକୋଇଶଟି ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ବସୁଦାନଙ୍କୁ ଚଉଡ଼ା ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀରରେ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ଅଶୀତ୍ଯା କ୍ଷତ୍ରଵର୍ମାଣଂ ଷଡ୍ଵିଂଶତ୍ଯା ସୁଦକ୍ଷିଣମ୍। କ୍ଷତ୍ରଦେଵଂ ତୁ ଭଲ୍ଲେନ ରଥନୀଡାଡପାତଯତ୍
ସେ କ୍ଷତ୍ରବର୍ମାନ୍କୁ ଅଶୀଟି ତୀରରେ, ସୁଦକ୍ଷିଣଙ୍କୁ ଛବିଶଟି ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ; କ୍ଷତ୍ରଦେବଙ୍କୁ ଚଉଡ଼ା ମୁଣ୍ଡିଆ ତୀରରେ ରଥରୁ ପତିତ କଲେ।
ଯୁଧାମନ୍ଯୁଂ ଚତୁଃଷଷ୍ଟ୍ଯା ତ୍ରିଂଶତା ଚୈଵ ସାତ୍ଯକିମ୍। ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ରୁକ୍ମରଥସ୍ତୂର୍ଣଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମୁପାଦ୍ରଵତ୍
ସେ ଯୁଧାମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଚଉଷଠି ତୀରରେ, ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ତିରିଶଟି ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ତାପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥରେ ତୁରନ୍ତ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।