ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହାରିଣଶ୍ଚୈଵ ରାଜପିଣ୍ଡାପହାରିଣଃ। ଶରଣାଗତଂ ଚ ତ୍ଯଜତୋ ଯାଚମାନଂ ତଥା ଘ୍ନତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଧନ ଚୋରି କରୁଥିବା, ରାଜାଙ୍କର ଭୋଜନ ଚୋରି କରୁଥିବା, ଶରଣାଗତକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ଭିକ୍ଷୁକୁ ମାରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ପାଆନ୍ତି—
ଅଗାରଦାହିନାଂ ଚୈଵ ଯେ ଚ ଗାଂ ନିଘ୍ନତାମପି। ଅପକାରିଣାଂ ଚ ଯେ ଲୋକା ଯେ ଚ ବ୍ରହ୍ମଦ୍ଵିଷାମପି
ଘରକୁ ଆଗୁନ୍ ଲଗାଉଥିବା, ଗାଈକୁ ମାରୁଥିବା, ଅନ୍ୟାୟ କରୁଥିବା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ୱେଷୀମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ପାଆନ୍ତି—
ସ୍ଵଭାର୍ଯାମୃତୁକାଲେଷୁ ମୋହାଦ୍ଵୈ ନାଭିଗଚ୍ଛତାମ୍। ଶ୍ରାଦ୍ଧମୈଥୁନିକାନାଂ ଚ ଯେ ଚାପ୍ଯାତ୍ମାପହାରିଣାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ମୂଢତାରେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଯଥାସମୟରେ ସମ୍ମିଳନ କରନ୍ତିନାହିଁ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବେଳେ କିମ୍ବା ସଂଗମ ସମୟରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ନିଜକୁ ନାଶ କରନ୍ତି—
ନ୍ଯାସାପହାରିଣାଂ ଯେ ଚ ଶ୍ରୁତଂ ନାଶଯତାଂ ଚ ଯେ। କ୍ଲୀବନେ ଯୁଧ୍ଯମାନାନାଂ ଯେ ଚ ନୀଚାନୁସାରିଣାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଜମା ଦେଇଥିବା ଜିନିଷ ଚୋରି କରନ୍ତି, ବେଦ ନାଶ କରନ୍ତି, କ୍ଳୀବତାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ଓ ନିଚ ଲୋକଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲନ୍ତି—
ନାସ୍ତିକାନାଂ ଚ ଯେ ଲୋକା ଯେଽଗ୍ନିମାତୃପିତୃତ୍ଯଜାମ୍। ତାନାପ୍ନୁଯାମହେ ଲୋକାନ୍ଯେ ଚ ପାପକୃତାମପି
ଅନାସ୍ତିକ, ଅଗ୍ନି, ମାଆ ଓ ବାପାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ପାଆନ୍ତି, ଏବଂ ଅପରାଧୀମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ପାଆନ୍ତି, ସେଠିକୁ ଆମେ ପାଉ।
ଯଦ୍ଯହତ୍ଵା ଵଯଂ ଯୁଦ୍ଧେ ନିଵର୍ତେମ ଧନଞ୍ଜଯମ୍। ତେନ ଚାଭ୍ଯର୍ଦିତାସ୍ତ୍ରାସାଦ୍ଭଵେମହି ପରାଙ୍ମୁଖାଃ
ଯଦି ଆମେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ମାରିନାହିଁ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଭୟରେ ପଛକୁ ଫେରିଯିବୁ, ତେବେ ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ଆମେ ପାଉ।
ଯଦି ତ୍ଵସୁକରଂ ଲୋକେ କର୍ମ କୁର୍ଯାମ ସଂଯୁଗେ। ଇଷ୍ଟାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରାପ୍ନୁଯାମୋ ଵଯମଦ୍ଯ ନ ସଂଶଯଃ
କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆମେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ଲୋକରେ ଅତି କଠିନ କାମ କରିପାରିବା, ତେବେ ଆଜି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆମେ ଚାହିଦା ସ୍ଥାନ ପାଇବୁ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତଦା ରାଜଂସ୍ତେଽଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ସଂଯୁଗେ। ଆହ୍ଵଯନ୍ତୋଽର୍ଜୁନଂ ଵୀରାଃ ପିତୃଜୁଷ୍ଟାଂ ଦିଶଂ ପ୍ରତି
ଏପରି କହି ରାଜା, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ସେମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଡାକି, ପୂର୍ବଜମାନେ ପସନ୍ଦ କରୁଥିବା ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଆହୂତସ୍ତୈର୍ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୈଃ ପାର୍ଥଃ ପରପୁରଞ୍ଚଯଃ। ଧର୍ମରାଜମିଦଂ ଵାକ୍ଯମପଦାନ୍ତରମବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ନରସିଂହମାନେ ଡାକିବା ପରେ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ପାର୍ଥ, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କୌଣସି ଭୁଲ ଛାଡ଼ି ନ ଥିବା ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଆହୂତୋ ନ ନିଵର୍ତେଯମିତି ମେ ଵ୍ରତମାହିତମ୍। ସଂଶପ୍ତକାଶ୍ଚ ମାଂ ରାଜନ୍ନାହ୍ଵଯନ୍ତି ମହାମୃଧେ
ଡାକିଲେ ମୁଁ କେବେ ପଛକୁ ଫେରିବିନାହିଁ—ଏହି ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା। ରାଜା, ସଂଶପ୍ତକମାନେ ମୋତେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରୁଛନ୍ତି।
ଏଷ ଚ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସାର୍ଧଂ ସୁଶର୍ମାଽଽହ୍ଵଯତେ ରଣେ। ଵଧାଯ ସଗଣସ୍ଯାସ୍ଯ ମାମନୁଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି
ଏଠି ସୁଶର୍ମା ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସେନା ନେଇ ମୋର ବଧ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି; ଆପଣ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।
ନୈତଚ୍ଛକ୍ନୋମି ସଂସୋଢୁମାହ୍ଵାନଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ। ସତ୍ଯଂ ତେ ପ୍ରତିଜାନାମି ହତାନ୍ଵିଦ୍ଧି ପରାନ୍ଯୁଧି
ଏହି ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ମୁଁ ସହିପାରିବିନାହିଁ, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଆପଣଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଛି: ଶତ୍ରୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଶ୍ଚିତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ।
ଶ୍ରୁତଂ ତେ ତତ୍ତ୍ଵତସ୍ତାତ ଯଦ୍ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ଚିକୀର୍ଷିତମ୍। ଯଥା ତଦନୃତଂ ତସ୍ଯ ଭଵେତତ୍ତ୍ଵଂ ସମାଚର
ପିତା, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ଯେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଆପଣ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଶୁଣିଛନ୍ତି; ସେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଫଳ ହେଉ ଭଳି କାମ କରନ୍ତୁ।
ଦ୍ରୋଣୋ ହି ବଲଵାଞ୍ଶୂରଃ କୃତାସ୍ତ୍ରଶ୍ଚ ଜିତଶ୍ରମଃ। ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ଚ ତେନୈତଦ୍ଗ୍ରହଣଂ ମେ ମହାରଥ
ଡ୍ରୋଣ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରବଳ ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଦକ୍ଷ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଏବଂ ସେ ମୋତେ ଧରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନେଇଛନ୍ତି, ମହାରଥୀ।
ଅଯଂ ଵୈ ସତ୍ଯଜିଦ୍ରାଜନ୍ନଦ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ରକ୍ଷିତା ଯୁଧି। ଧ୍ରିଯମାଣେ ଚ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯେ ନାଚାର୍ଯଃ କାମମାପ୍ସ୍ଯତି
ହେ ରାଜା, ଆଜି ସତ୍ୟଜିତ୍ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଧରି ରଖାଯାଇଛି, ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ ନାହିଁ।
ହତେ ତୁ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରେ ରଣେ ସତ୍ଯଜିତି ପ୍ରଭୋ। ସର୍ଵୈରପି ସମେତୈର୍ଵା ନ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ କଥଂଚନ
କିନ୍ତୁ ଯଦି ସତ୍ୟଜିତ୍, ସେ ପୁରୁଷସିଂହ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହେଲେ ମଧ୍ୟ କେହି ଟିକି ପାରିବେ ନାହିଁ।
ଅନୁଜ୍ଞାତସ୍ତତୋ ରାଜ୍ଞା ପରିଷ୍ଵକ୍ତଶ୍ଚ ଫଲ୍ଗୁନଃ। ପ୍ରେମ୍ଣା ଦୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ବହୁଧା ହ୍ଯାଶିଷଶ୍ଚାସ୍ଯ ଯୋଜିତାଃ
ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଓ ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନ ପାଇଁ, ସେ ପ୍ରେମରେ ଅନେକ ଭଳି ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଲେ।
ଵିହାଯୈନଂ ତତଃ ପାର୍ଥସ୍ତ୍ରିଗର୍ତାନ୍ପ୍ରତ୍ଯଯାଦ୍ବଲୀ। କ୍ଷୁଧିତଃ କ୍ଷୁଦ୍ଵିଘାତାର୍ଥଂ ସିଂହୋ ମୃଗଗଣାନିଵ
ତା'ପରେ ପାର୍ଥ ସେଠାରୁ ଛାଡି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉତ୍ସାହିତ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନେଙ୍କ ଉପରେ ଏମିତି ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ଖାଲି ପେଟ ଶିଂହ ତା'ର ଭୋକ ନିବାରଣ ପାଇଁ ହରିଣମାନେ ଉପରେ ଝପଟି ପଡ଼େ।
ତତୋ ଦୌର୍ଯୋଧନଂ ସୈନ୍ଯଂ ମୁଦା ପରମଯା ଯୁତମ୍। ଋତେଽର୍ଜୁନଂ ଭୃଶଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ନିଗ୍ରହେ
ତା'ପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ସେନା, ଅର୍ଜୁନ ବ୍ୟତୀତ, ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ରୋକିବାକୁ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ।
ତତୋଽନ୍ଯୋନ୍ଯେନ ତେ ସୈନ୍ଯେ ସମାଜଗ୍ମତୁରୋଜସା। ଗଙ୍ଗାସରଯ୍ଵୌ ଵେଗେନ ପ୍ରାଵୃଷୀଵୋଲ୍ବଣୋଦକେ
ତା'ପରେ ସେ ସେନାମାନେ ଏକାଉପରେ ଏକା ଶକ୍ତିରେ ଝପଟି ପଡ଼ିଲେ, ବର୍ଷାକାଳରେ ତୁଫାନି ପାଣିରେ ଗଙ୍ଗା ଓ ସରସ୍ବତୀ ନଦୀ ଯେପରି ଏକାଉପରେ ଏକା ଲଗିଯାଏ।
ଭୂଯିଷ୍ଠଂ ପ୍ରତିରୁଦ୍ଧା ଯେ ହତୈର୍ଯୋଧୈର୍ଯଶସ୍ଵିନଃ'। ଵ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ତ ଭଯାଦ୍ଭୀତା ଯତ୍ର ଦୌର୍ଯୋଧନଂ ବଲମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିରୋଧ କରୁଥିଲେ, ସେହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ଅଧିକାଂଶ ଭୟରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ସେନାପାଖକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ତତୋ ଜଘାନଂ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵାସଵିସ୍ତାଂ ମହାଚମୂମ୍। ଶରଜାଲୈରଵିଚ୍ଛିନ୍ନୈସ୍ତମଃ ସୂର୍ଯ ଇଵାଂଶୁଭିଃ
ତା'ପରେ ବାସବୀ କ୍ରୋଧରେ ସେ ମହାସେନାକୁ ଅଖଣ୍ଡ ବାଣବର୍ଷାରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତା'ର କିରଣରେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ହଟାଏ।
ତତୋ ଭଗ୍ନେ ବଲେ ତସ୍ମିନ୍ଵିପ୍ରଲୀନେ ସମନ୍ତତଃ। ସଵ୍ଯସାଚିନି ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଵେ ତ୍ରୈଗର୍ତାନ୍ଭଯମାଵିଶତ୍
ତା'ପରେ ସେ ସେନା ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଓ ଚାରିପାଖରେ ଛିଟିଯିବା ସମୟରେ, ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନେ ଭୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ ହେଲେ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନାଃ ପାର୍ଥେନ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ। ଅମୁହ୍ଯଂସ୍ତତ୍ରତତ୍ରୈଵ ତ୍ରସ୍ତା ମୃଗଗଣା ଇଵ
ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଲ ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଣରେ ଯେଉଁମାନେ ମାରାଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଏଠି-ସେଠି ପଳାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ଭୟରେ ହରିଣମାନେ ପରି ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହେଇଯାଇଥିଲେ।
ତତସ୍ତ୍ରିଗର୍ତରାଟ୍ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତାନୁଵାଚ ମହାରଥାନ୍। ଅଲଂ ଦ୍ରୁତେନ ଵଃ ଶୂରା ନ ଭଯଂ କର୍ତୁମର୍ହଥ
ତା'ପରେ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନଙ୍କ ରାଜା କ୍ରୋଧରେ ମହାରଥୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ଏତେ ଦୌଡ଼ିବା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ, ହେ ଶୂରମାନେ, ଭୟରେ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ଶପ୍ତ୍ଵାଽଥ ଶପଥାନ୍ଘୋରାନ୍ସର୍ଵସୈନ୍ଯସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ। ଗତ୍ଵା ଦୌର୍ଯୋଧନଂ ସୈନ୍ଯଂ କିଂ ଵୈ ଵକ୍ଷ୍ଯଥ ମୁଖ୍ଯଶଃ
ସମସ୍ତ ସେନା ଦେଖିଥିବାବେଳେ, ଭୟଙ୍କର ଶପଥ କରି, ସେ କହିଲେ— 'ତୁମେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ସେନାପାଖକୁ ଗଲେ, ମୁଖ୍ୟମାନେ, କଣ କହିବେ?'
ନାଵହାସ୍ଯାଃ କଥଂ ଲୋକେ କର୍ମଣାଽନେନ ସଂଯୁଗେ। ଭଵେମ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ନିଵର୍ତଧ୍ଵଂ ଯଥାବଲମ୍
ଏହି ଯୁଦ୍ଧର କାରଣରେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ ଲୋକେ ଆମକୁ କେମିତି ହସ୍ୟସ୍ପଦ କହିବେ? ଯେଉଁଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେଠାରୁ ଫେରିଆସ।
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ତେ ରାଜନ୍ନୁଦକ୍ରୋଶନ୍ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ। ଶଙ୍ଖାଂଶ୍ଚ ଦଧ୍ମିରେ ଵୀରା ହର୍ଷଯନ୍ତଃ ପରସ୍ପରମ୍
ଏଭଳି କହାଯିବା ପରେ, ହେ ରାଜା, ସେମାନେ ପୁଣିପୁଣି ଚିତ୍କାର କଲେ, ଓ ଶୂରମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ।
ତତସ୍ତେ ସନ୍ନ୍ଯଵର୍ତନ୍ତଂ ସଂଶପ୍ତକଗଣାଃ ପୁନଃ। ନାରାଯଣାଶ୍ଚ ଗୋପାଲା ମୃତ୍ଯୁଂ କୃତ୍ଵାଽନିଵର୍ତନମ୍
ତା'ପରେ ସଂଶପ୍ତକ ଦଳ ଓ ନାରାୟଣ ଗୋପମାନେ ପୁଣି ଫେରିଆସିଲେ, ମୃତ୍ୟୁକୁ ନିଜ ଶପଥ କରି, ପଛକୁ ଫେରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ସୋତ୍ତରାଯୁଧିନୋ ନାଗାଃ ସପତାକାଙ୍କୁଶଧ୍ଵଜାଃ। ପେତୁଃ ଶକ୍ରାଶନିହତା ଦ୍ରୁମଵନ୍ତ ଇଵାଚଲାଃ
ଉତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ର, ପତାକା, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ଧ୍ୱଜ ଧରିଥିବା ହାତୀମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଘାତରେ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଗଛ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିବା ପରି ଭୂମିରେ ଲୁଟିଗଲେ।