ପାଞ୍ଚାଲାଶ୍ଚ ମନୋଜ୍ଞାଭିର୍ଵାଗ୍ଭିଃ ସୂର୍ଯମିଵର୍ଷଯଃ। ଏଂ ସ୍ଵଶିବିରଂ ପ୍ରାଯାଜ୍ଜିତ୍ଵା ଶତ୍ରୂନ୍ଧନଞ୍ଜଯଃ
ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ଏଭଳି ଧନଞ୍ଜୟ ଶତ୍ରୁମାନୋକୁ ଜିତି ନିଜ ଶିବିରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ପୃଷ୍ଠତଃ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାଂ ମୁଦିତୋ ଵୈ ସକେଶଵଃ।। ମସାରଗଲ୍ଵର୍କମୁଵର୍ଣରୂପୈର୍ଵଜ୍ରପ୍ରଵାଲସ୍ଫଟିକୈଶ୍ଚ ମୁଖ୍ଯୈଃ
ଖୁସି ହୋଇ କେଶବ ସହିତ ସେ ସମସ୍ତ ସେନାର ପଛରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଚିତ୍ରେ ରଥେ ପାଣ୍ଡୁସୁତୋ ବଭାସେ ନକ୍ଷତ୍ରଚିତ୍ରେ ଵିଯତୀଵ ଚନ୍ଦ୍ରଃ
ସୁନ୍ଦର ରଥରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ତାରାମଣ୍ଡିତ ଆକାଶରେ ଯେପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସେପରି ସୁନା, ପଗଡ଼, ମଣି ଓ ସ୍ଫଟିକର ଅଲଙ୍କାରରେ ତାଙ୍କ ଭାବ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଯଜ୍ଵାନଃ ପୁତ୍ରିଣୋ ଲୋକ୍ଯାଃ କୃତକୃତ୍ଯାସ୍ତନୁତ୍ଯଜଃ। ଯୋକ୍ଷ୍ଯମାଣାସ୍ତଦାଽଽତ୍ମାନଂ ଯଶସା ଵିଜଯେନ ଚ
ଯେମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ପୁଅ ଥିଲେ, ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିଥିଲେ ଓ ଦେହ ଛାଡ଼ିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲେ, ସେମାନେ ତାବେ ମହିମା ଓ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆତ୍ମାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯୁଶ୍ରୁତିମୁଖୈଃ କ୍ରତୁଭିଶ୍ଚାପ୍ତଦକ୍ଷିଣୈଃ। ପ୍ରାପ୍ଯାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ସୁଯୁଦ୍ଧେନ କ୍ଷିପ୍ରମେଵ ଯିଯାସଵଃ
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଶ୍ରବଣ, ଯଥାଯଥ ଦାନଦେଇ ଯଜ୍ଞ ଓ ଉତ୍ତମ ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେମାନେ ଏବେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯିବାକୁ ଚାହିଁଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମମାଂସ୍ତର୍ପଯିତ୍ଵା ଚ ନିଷ୍କାନ୍ଦତ୍ଵା ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍। ଗାଶ୍ଚ ଵାସାଂସି ଚ ପୁନଃ ସମାଭାଷ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ ଦେଇ, ନିଜ ଅଧିକାର ଛାଡ଼ି, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ, ପୁଣି ପୁଣି ଗାଈ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଆଦି ଏକାପରେ ଏକା ଦେଇ ନେଇଥିଲେ।
ଦ୍ଵିଜମୁଖ୍ଯୈଃ ସମୁଦିତୈଃ କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନାଶିଷଃ। ମୁଦିତାଶ୍ଚ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଜଲଂ ସଂସ୍ପୃଶ୍ଯ ନିର୍ମଲମ୍
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଶୁଭକାମନା ଦେଇ ଚାରିପଟେ ଘେରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଶୁଦ୍ଧ ପାଣି ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।
ପ୍ରଜ୍ଵାଲ୍ଯ କୃଷ୍ଣଵର୍ତ୍ମାନମୁପାଗମ୍ଯ ରଣଵ୍ରତମ୍। ତସ୍ମିନ୍ନଗ୍ନୌ ତଦା ଚକ୍ରୁଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ଦୃଢନିଶ୍ଚଯାଃ
କଳା ଜଳା ଜଳାଇ, ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନିମିତ୍ତେ ସେମାନେ ଆଗ୍ନିକୁ ନିକଟରେ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ସେମାନେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ।
ଶୃଣ୍ଵତାଂ ସର୍ଵଭୂତାନାମୁଚ୍ଚୈର୍ଵାଚୋ ବଭାଷିରେ। ସର୍ଵେ ଧନଞ୍ଜଯଵଧେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ଚାପି ଚକ୍ରିରେ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କଥା କହିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନେଲେ।
ଯେ ଵୈ ଲୋକାଶ୍ଚାଵ୍ରତିନାଂ ଯେ ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଘାତିନାମ୍। ମଦ୍ଯପସ୍ଯ ଚ ଯେ ଲୋକା ଗୁରୁଦାରରତସ୍ଯ ଚ
ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ବ୍ରତ ନ ରଖୁଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରୁଥିବା, ମଦପାନ କରୁଥିବା ଓ ଗୁରୁଙ୍କର ଜଣା ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ଅନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଆନ୍ତି—
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହାରିଣଶ୍ଚୈଵ ରାଜପିଣ୍ଡାପହାରିଣଃ। ଶରଣାଗତଂ ଚ ତ୍ଯଜତୋ ଯାଚମାନଂ ତଥା ଘ୍ନତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଧନ ଚୋରି କରୁଥିବା, ରାଜାଙ୍କର ଭୋଜନ ଚୋରି କରୁଥିବା, ଶରଣାଗତକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ଭିକ୍ଷୁକୁ ମାରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ପାଆନ୍ତି—
ଅଗାରଦାହିନାଂ ଚୈଵ ଯେ ଚ ଗାଂ ନିଘ୍ନତାମପି। ଅପକାରିଣାଂ ଚ ଯେ ଲୋକା ଯେ ଚ ବ୍ରହ୍ମଦ୍ଵିଷାମପି
ଘରକୁ ଆଗୁନ୍ ଲଗାଉଥିବା, ଗାଈକୁ ମାରୁଥିବା, ଅନ୍ୟାୟ କରୁଥିବା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ୱେଷୀମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ପାଆନ୍ତି—
ସ୍ଵଭାର୍ଯାମୃତୁକାଲେଷୁ ମୋହାଦ୍ଵୈ ନାଭିଗଚ୍ଛତାମ୍। ଶ୍ରାଦ୍ଧମୈଥୁନିକାନାଂ ଚ ଯେ ଚାପ୍ଯାତ୍ମାପହାରିଣାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ମୂଢତାରେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଯଥାସମୟରେ ସମ୍ମିଳନ କରନ୍ତିନାହିଁ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବେଳେ କିମ୍ବା ସଂଗମ ସମୟରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ନିଜକୁ ନାଶ କରନ୍ତି—
ନ୍ଯାସାପହାରିଣାଂ ଯେ ଚ ଶ୍ରୁତଂ ନାଶଯତାଂ ଚ ଯେ। କ୍ଲୀବନେ ଯୁଧ୍ଯମାନାନାଂ ଯେ ଚ ନୀଚାନୁସାରିଣାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଜମା ଦେଇଥିବା ଜିନିଷ ଚୋରି କରନ୍ତି, ବେଦ ନାଶ କରନ୍ତି, କ୍ଳୀବତାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ଓ ନିଚ ଲୋକଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲନ୍ତି—
ନାସ୍ତିକାନାଂ ଚ ଯେ ଲୋକା ଯେଽଗ୍ନିମାତୃପିତୃତ୍ଯଜାମ୍। ତାନାପ୍ନୁଯାମହେ ଲୋକାନ୍ଯେ ଚ ପାପକୃତାମପି
ଅନାସ୍ତିକ, ଅଗ୍ନି, ମାଆ ଓ ବାପାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ପାଆନ୍ତି, ଏବଂ ଅପରାଧୀମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ପାଆନ୍ତି, ସେଠିକୁ ଆମେ ପାଉ।
ଯଦ୍ଯହତ୍ଵା ଵଯଂ ଯୁଦ୍ଧେ ନିଵର୍ତେମ ଧନଞ୍ଜଯମ୍। ତେନ ଚାଭ୍ଯର୍ଦିତାସ୍ତ୍ରାସାଦ୍ଭଵେମହି ପରାଙ୍ମୁଖାଃ
ଯଦି ଆମେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ମାରିନାହିଁ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଭୟରେ ପଛକୁ ଫେରିଯିବୁ, ତେବେ ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ଆମେ ପାଉ।
ଯଦି ତ୍ଵସୁକରଂ ଲୋକେ କର୍ମ କୁର୍ଯାମ ସଂଯୁଗେ। ଇଷ୍ଟାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରାପ୍ନୁଯାମୋ ଵଯମଦ୍ଯ ନ ସଂଶଯଃ
କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆମେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ଲୋକରେ ଅତି କଠିନ କାମ କରିପାରିବା, ତେବେ ଆଜି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆମେ ଚାହିଦା ସ୍ଥାନ ପାଇବୁ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତଦା ରାଜଂସ୍ତେଽଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ସଂଯୁଗେ। ଆହ୍ଵଯନ୍ତୋଽର୍ଜୁନଂ ଵୀରାଃ ପିତୃଜୁଷ୍ଟାଂ ଦିଶଂ ପ୍ରତି
ଏପରି କହି ରାଜା, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ସେମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଡାକି, ପୂର୍ବଜମାନେ ପସନ୍ଦ କରୁଥିବା ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଆହୂତସ୍ତୈର୍ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୈଃ ପାର୍ଥଃ ପରପୁରଞ୍ଚଯଃ। ଧର୍ମରାଜମିଦଂ ଵାକ୍ଯମପଦାନ୍ତରମବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ନରସିଂହମାନେ ଡାକିବା ପରେ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ପାର୍ଥ, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କୌଣସି ଭୁଲ ଛାଡ଼ି ନ ଥିବା ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଆହୂତୋ ନ ନିଵର୍ତେଯମିତି ମେ ଵ୍ରତମାହିତମ୍। ସଂଶପ୍ତକାଶ୍ଚ ମାଂ ରାଜନ୍ନାହ୍ଵଯନ୍ତି ମହାମୃଧେ
ଡାକିଲେ ମୁଁ କେବେ ପଛକୁ ଫେରିବିନାହିଁ—ଏହି ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା। ରାଜା, ସଂଶପ୍ତକମାନେ ମୋତେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରୁଛନ୍ତି।
ଏଷ ଚ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସାର୍ଧଂ ସୁଶର୍ମାଽଽହ୍ଵଯତେ ରଣେ। ଵଧାଯ ସଗଣସ୍ଯାସ୍ଯ ମାମନୁଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି
ଏଠି ସୁଶର୍ମା ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସେନା ନେଇ ମୋର ବଧ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି; ଆପଣ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।
ନୈତଚ୍ଛକ୍ନୋମି ସଂସୋଢୁମାହ୍ଵାନଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ। ସତ୍ଯଂ ତେ ପ୍ରତିଜାନାମି ହତାନ୍ଵିଦ୍ଧି ପରାନ୍ଯୁଧି
ଏହି ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ମୁଁ ସହିପାରିବିନାହିଁ, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଆପଣଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଛି: ଶତ୍ରୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଶ୍ଚିତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ।
ଶ୍ରୁତଂ ତେ ତତ୍ତ୍ଵତସ୍ତାତ ଯଦ୍ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ଚିକୀର୍ଷିତମ୍। ଯଥା ତଦନୃତଂ ତସ୍ଯ ଭଵେତତ୍ତ୍ଵଂ ସମାଚର
ପିତା, ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ଯେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଆପଣ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଶୁଣିଛନ୍ତି; ସେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଫଳ ହେଉ ଭଳି କାମ କରନ୍ତୁ।
ଦ୍ରୋଣୋ ହି ବଲଵାଞ୍ଶୂରଃ କୃତାସ୍ତ୍ରଶ୍ଚ ଜିତଶ୍ରମଃ। ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ଚ ତେନୈତଦ୍ଗ୍ରହଣଂ ମେ ମହାରଥ
ଡ୍ରୋଣ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରବଳ ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଦକ୍ଷ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଏବଂ ସେ ମୋତେ ଧରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନେଇଛନ୍ତି, ମହାରଥୀ।
ଅଯଂ ଵୈ ସତ୍ଯଜିଦ୍ରାଜନ୍ନଦ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ରକ୍ଷିତା ଯୁଧି। ଧ୍ରିଯମାଣେ ଚ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯେ ନାଚାର୍ଯଃ କାମମାପ୍ସ୍ଯତି
ହେ ରାଜା, ଆଜି ସତ୍ୟଜିତ୍ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଧରି ରଖାଯାଇଛି, ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ ନାହିଁ।
ହତେ ତୁ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରେ ରଣେ ସତ୍ଯଜିତି ପ୍ରଭୋ। ସର୍ଵୈରପି ସମେତୈର୍ଵା ନ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ କଥଂଚନ
କିନ୍ତୁ ଯଦି ସତ୍ୟଜିତ୍, ସେ ପୁରୁଷସିଂହ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହେଲେ ମଧ୍ୟ କେହି ଟିକି ପାରିବେ ନାହିଁ।
ଅନୁଜ୍ଞାତସ୍ତତୋ ରାଜ୍ଞା ପରିଷ୍ଵକ୍ତଶ୍ଚ ଫଲ୍ଗୁନଃ। ପ୍ରେମ୍ଣା ଦୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ବହୁଧା ହ୍ଯାଶିଷଶ୍ଚାସ୍ଯ ଯୋଜିତାଃ
ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଓ ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନ ପାଇଁ, ସେ ପ୍ରେମରେ ଅନେକ ଭଳି ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଲେ।
ଵିହାଯୈନଂ ତତଃ ପାର୍ଥସ୍ତ୍ରିଗର୍ତାନ୍ପ୍ରତ୍ଯଯାଦ୍ବଲୀ। କ୍ଷୁଧିତଃ କ୍ଷୁଦ୍ଵିଘାତାର୍ଥଂ ସିଂହୋ ମୃଗଗଣାନିଵ
ତା'ପରେ ପାର୍ଥ ସେଠାରୁ ଛାଡି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଉତ୍ସାହିତ ତ୍ରିଗର୍ତ୍ତମାନେଙ୍କ ଉପରେ ଏମିତି ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ଖାଲି ପେଟ ଶିଂହ ତା'ର ଭୋକ ନିବାରଣ ପାଇଁ ହରିଣମାନେ ଉପରେ ଝପଟି ପଡ଼େ।
ତତୋ ଦୌର୍ଯୋଧନଂ ସୈନ୍ଯଂ ମୁଦା ପରମଯା ଯୁତମ୍। ଋତେଽର୍ଜୁନଂ ଭୃଶଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ନିଗ୍ରହେ
ତା'ପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ସେନା, ଅର୍ଜୁନ ବ୍ୟତୀତ, ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ରୋକିବାକୁ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ।
ତତୋଽନ୍ଯୋନ୍ଯେନ ତେ ସୈନ୍ଯେ ସମାଜଗ୍ମତୁରୋଜସା। ଗଙ୍ଗାସରଯ୍ଵୌ ଵେଗେନ ପ୍ରାଵୃଷୀଵୋଲ୍ବଣୋଦକେ
ତା'ପରେ ସେ ସେନାମାନେ ଏକାଉପରେ ଏକା ଶକ୍ତିରେ ଝପଟି ପଡ଼ିଲେ, ବର୍ଷାକାଳରେ ତୁଫାନି ପାଣିରେ ଗଙ୍ଗା ଓ ସରସ୍ବତୀ ନଦୀ ଯେପରି ଏକାଉପରେ ଏକା ଲଗିଯାଏ।