ଏଵଂ ସଞ୍ଜଲ୍ପତାଂ ତେଷାଂ ତାଵକାନାଂ ମହାରଥଃ। ଆଯାଜ୍ଜଵେନ କୌନ୍ତେଯୋ ରଥଘୋଷେଣ ନାଦଯନ୍
ସେମାନେ ଏପରି କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ରଥର ଗଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ ସହ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଶୋଣିତୋଦାଂ ରଥାଵର୍ତାଂ କୃତ୍ଵା ଵିଶସନେ ନଦୀମ୍। ଶୂରାସ୍ଥିଚଯସଙ୍କୀର୍ଣାଂ ପ୍ରେତକୂଲାପହାରିଣୀମ୍
ସେ ରଥର ଚକ୍ରରେ ରକ୍ତର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ତିଆରି କରି, ଶୂରବୀରମାନଙ୍କ ଅସ୍ଥିର ତାଳ ଭରି, ମୃତଦେହମାନଙ୍କ ତଟକୁ ଭାସାଇ ନେଉଥିବା ଭୟଙ୍କର ନଦୀ ତିଆରି କଲେ।
ତାଂ ଶରୌଘମହାଫେନାଂ ପ୍ରାସମତ୍ସ୍ଯସମାକୁଲାମ୍। ନଦୀମୁତ୍ତୀର୍ଯ ଵେଗେନ କୁରୂନ୍ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵଃ
ଏହି ଶରର ଝରଣା ଓ ତୀର ମାଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତା ଭୟଙ୍କର ନଦୀକୁ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଅଟୁଟି ଅର୍ଜୁନ ଅତିକ୍ରମ କରି କୌରବମାନୋକୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲେ।
ତତଃ କିରୀଟି ସହସା ଦ୍ରୋଣାନୀକମୁପାଦ୍ରଵତ୍। ଛାଦଯନ୍ନିଷୁଜାଲେନ ମହତା ମୋହଯନ୍ନିଵ
ତାପରେ ମୁକୁଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ହଠାତ୍ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବିଭାଗ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ, ବଡ଼ ଶରବୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଢାକିଦେଇ, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେଉଁଠି ସବୁଠି ଭ୍ରମିତ କରିଦେଉଛନ୍ତି।
ଶୀଘ୍ରମଭ୍ଯସ୍ଯତୋ ବାଣାନ୍ସନ୍ଦଧାନସ୍ଯ ଚାନିଶମ୍। ନାନ୍ତରଂ ଦଦୃଶେ କଶ୍ଚିତ୍କୌନ୍ତେଯସ୍ଯ ଯଶସ୍ଵିନଃ
ସେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଶର ତଣି ଏବଂ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ଏମିତି ନିରନ୍ତର କରୁଥିଲେ ଯେ, କେହି ମଧ୍ୟ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ କୌଣସି ବିରତି ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ନ ଦିଶୋ ନାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଚ ନ ଦ୍ଯୌର୍ନୈଵ ଚ ମେଦିନୀ। ଅଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ମହାରାଜ ବାଣଭୂତା ଇଵାଭଵନ୍
ହେ ରାଜା, ସେଠାରେ ଦିଗ, ଆକାଶ, ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ମାଟି କିଛି ଦେଖାଯାଉନଥିଲା—ସବୁଠି ଶରରେ ଏମିତି ଢାକିଯାଇଥିଲା।
ନାଦୃଶ୍ଯତ ତଦା ରାଜଂସ୍ତତ୍ର କିଞ୍ଚନ ସଂଯୁଗେ। ବାଣାନ୍ଧକାରେ ମହତି କୃତେ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନା
ସେ ସମୟରେ, ହେ ରାଜା, ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ଶରରେ ବଡ଼ ଅନ୍ଧାର କରିଦେଲେ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ କିଛି ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ସୂର୍ଯେ ଚାସ୍ତମନୁପ୍ରାପ୍ତେ ତମସା ଚାଭିସଂଵୃତେ। ନାଜ୍ଞାଯତ ତଦା ଶତ୍ରୁର୍ନ ସୁହୃନ୍ନ ଚ କଶ୍ଚନ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ସହ ଅନ୍ଧାର ଛାଇଯିବା ପରେ, ସେଠାରେ ଶତ୍ରୁ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁ କାହାକୁ ଚିହ୍ନିବା ଯାଉନଥିଲା।
ତତୋଽଵହାରଂ ଚକ୍ରୁସ୍ତେ ଦ୍ରୋଣଦୁର୍ଯୋଧନାଦଯଃ। ତାନ୍ଵିଦିତ୍ଵା ପୁନସ୍ତ୍ରସ୍ତା ନ ଯୁଦ୍ଧମନସଃ ପରାନ୍
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ଏହି କଥା ଜାଣି ଶତ୍ରୁପକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରୁ ମନ ହଟାଇ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ସ୍ଵାନ୍ଯନୀକାନି ବୀଭତ୍ସୁଃ ଶନକୈରଵହାରଯତ୍। ତତୋଽଭିତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ପାର୍ଥଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ ପାଣ୍ଡୁସୃଞ୍ଜଯାଃ
ତାପରେ ବୀଭତ୍ସୁ ନିଜ ସେନାକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ପଛକୁ ନେଲେ; ଏହା ପରେ ପାଣ୍ଡବ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ପାଞ୍ଚାଲାଶ୍ଚ ମନୋଜ୍ଞାଭିର୍ଵାଗ୍ଭିଃ ସୂର୍ଯମିଵର୍ଷଯଃ। ଏଂ ସ୍ଵଶିବିରଂ ପ୍ରାଯାଜ୍ଜିତ୍ଵା ଶତ୍ରୂନ୍ଧନଞ୍ଜଯଃ
ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ଏଭଳି ଧନଞ୍ଜୟ ଶତ୍ରୁମାନୋକୁ ଜିତି ନିଜ ଶିବିରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ପୃଷ୍ଠତଃ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାଂ ମୁଦିତୋ ଵୈ ସକେଶଵଃ।। ମସାରଗଲ୍ଵର୍କମୁଵର୍ଣରୂପୈର୍ଵଜ୍ରପ୍ରଵାଲସ୍ଫଟିକୈଶ୍ଚ ମୁଖ୍ଯୈଃ
ଖୁସି ହୋଇ କେଶବ ସହିତ ସେ ସମସ୍ତ ସେନାର ପଛରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଚିତ୍ରେ ରଥେ ପାଣ୍ଡୁସୁତୋ ବଭାସେ ନକ୍ଷତ୍ରଚିତ୍ରେ ଵିଯତୀଵ ଚନ୍ଦ୍ରଃ
ସୁନ୍ଦର ରଥରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ତାରାମଣ୍ଡିତ ଆକାଶରେ ଯେପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସେପରି ସୁନା, ପଗଡ଼, ମଣି ଓ ସ୍ଫଟିକର ଅଲଙ୍କାରରେ ତାଙ୍କ ଭାବ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଯଜ୍ଵାନଃ ପୁତ୍ରିଣୋ ଲୋକ୍ଯାଃ କୃତକୃତ୍ଯାସ୍ତନୁତ୍ଯଜଃ। ଯୋକ୍ଷ୍ଯମାଣାସ୍ତଦାଽଽତ୍ମାନଂ ଯଶସା ଵିଜଯେନ ଚ
ଯେମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ପୁଅ ଥିଲେ, ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିଥିଲେ ଓ ଦେହ ଛାଡ଼ିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲେ, ସେମାନେ ତାବେ ମହିମା ଓ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆତ୍ମାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯୁଶ୍ରୁତିମୁଖୈଃ କ୍ରତୁଭିଶ୍ଚାପ୍ତଦକ୍ଷିଣୈଃ। ପ୍ରାପ୍ଯାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ସୁଯୁଦ୍ଧେନ କ୍ଷିପ୍ରମେଵ ଯିଯାସଵଃ
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଶ୍ରବଣ, ଯଥାଯଥ ଦାନଦେଇ ଯଜ୍ଞ ଓ ଉତ୍ତମ ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେମାନେ ଏବେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯିବାକୁ ଚାହିଁଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମମାଂସ୍ତର୍ପଯିତ୍ଵା ଚ ନିଷ୍କାନ୍ଦତ୍ଵା ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍। ଗାଶ୍ଚ ଵାସାଂସି ଚ ପୁନଃ ସମାଭାଷ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ ଦେଇ, ନିଜ ଅଧିକାର ଛାଡ଼ି, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ, ପୁଣି ପୁଣି ଗାଈ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଆଦି ଏକାପରେ ଏକା ଦେଇ ନେଇଥିଲେ।
ଦ୍ଵିଜମୁଖ୍ଯୈଃ ସମୁଦିତୈଃ କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନାଶିଷଃ। ମୁଦିତାଶ୍ଚ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଜଲଂ ସଂସ୍ପୃଶ୍ଯ ନିର୍ମଲମ୍
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଶୁଭକାମନା ଦେଇ ଚାରିପଟେ ଘେରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଶୁଦ୍ଧ ପାଣି ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।
ପ୍ରଜ୍ଵାଲ୍ଯ କୃଷ୍ଣଵର୍ତ୍ମାନମୁପାଗମ୍ଯ ରଣଵ୍ରତମ୍। ତସ୍ମିନ୍ନଗ୍ନୌ ତଦା ଚକ୍ରୁଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ଦୃଢନିଶ୍ଚଯାଃ
କଳା ଜଳା ଜଳାଇ, ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନିମିତ୍ତେ ସେମାନେ ଆଗ୍ନିକୁ ନିକଟରେ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ସେମାନେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ।
ଶୃଣ୍ଵତାଂ ସର୍ଵଭୂତାନାମୁଚ୍ଚୈର୍ଵାଚୋ ବଭାଷିରେ। ସର୍ଵେ ଧନଞ୍ଜଯଵଧେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ଚାପି ଚକ୍ରିରେ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କଥା କହିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନେଲେ।
ଯେ ଵୈ ଲୋକାଶ୍ଚାଵ୍ରତିନାଂ ଯେ ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଘାତିନାମ୍। ମଦ୍ଯପସ୍ଯ ଚ ଯେ ଲୋକା ଗୁରୁଦାରରତସ୍ଯ ଚ
ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ବ୍ରତ ନ ରଖୁଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରୁଥିବା, ମଦପାନ କରୁଥିବା ଓ ଗୁରୁଙ୍କର ଜଣା ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହ ଅନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଆନ୍ତି—
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହାରିଣଶ୍ଚୈଵ ରାଜପିଣ୍ଡାପହାରିଣଃ। ଶରଣାଗତଂ ଚ ତ୍ଯଜତୋ ଯାଚମାନଂ ତଥା ଘ୍ନତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଧନ ଚୋରି କରୁଥିବା, ରାଜାଙ୍କର ଭୋଜନ ଚୋରି କରୁଥିବା, ଶରଣାଗତକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ଭିକ୍ଷୁକୁ ମାରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ପାଆନ୍ତି—
ଅଗାରଦାହିନାଂ ଚୈଵ ଯେ ଚ ଗାଂ ନିଘ୍ନତାମପି। ଅପକାରିଣାଂ ଚ ଯେ ଲୋକା ଯେ ଚ ବ୍ରହ୍ମଦ୍ଵିଷାମପି
ଘରକୁ ଆଗୁନ୍ ଲଗାଉଥିବା, ଗାଈକୁ ମାରୁଥିବା, ଅନ୍ୟାୟ କରୁଥିବା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ୱେଷୀମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ପାଆନ୍ତି—
ସ୍ଵଭାର୍ଯାମୃତୁକାଲେଷୁ ମୋହାଦ୍ଵୈ ନାଭିଗଚ୍ଛତାମ୍। ଶ୍ରାଦ୍ଧମୈଥୁନିକାନାଂ ଚ ଯେ ଚାପ୍ଯାତ୍ମାପହାରିଣାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ମୂଢତାରେ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଯଥାସମୟରେ ସମ୍ମିଳନ କରନ୍ତିନାହିଁ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବେଳେ କିମ୍ବା ସଂଗମ ସମୟରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ନିଜକୁ ନାଶ କରନ୍ତି—
ନ୍ଯାସାପହାରିଣାଂ ଯେ ଚ ଶ୍ରୁତଂ ନାଶଯତାଂ ଚ ଯେ। କ୍ଲୀବନେ ଯୁଧ୍ଯମାନାନାଂ ଯେ ଚ ନୀଚାନୁସାରିଣାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଜମା ଦେଇଥିବା ଜିନିଷ ଚୋରି କରନ୍ତି, ବେଦ ନାଶ କରନ୍ତି, କ୍ଳୀବତାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ଓ ନିଚ ଲୋକଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲନ୍ତି—
ନାସ୍ତିକାନାଂ ଚ ଯେ ଲୋକା ଯେଽଗ୍ନିମାତୃପିତୃତ୍ଯଜାମ୍। ତାନାପ୍ନୁଯାମହେ ଲୋକାନ୍ଯେ ଚ ପାପକୃତାମପି
ଅନାସ୍ତିକ, ଅଗ୍ନି, ମାଆ ଓ ବାପାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ପାଆନ୍ତି, ଏବଂ ଅପରାଧୀମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ପାଆନ୍ତି, ସେଠିକୁ ଆମେ ପାଉ।
ଯଦ୍ଯହତ୍ଵା ଵଯଂ ଯୁଦ୍ଧେ ନିଵର୍ତେମ ଧନଞ୍ଜଯମ୍। ତେନ ଚାଭ୍ଯର୍ଦିତାସ୍ତ୍ରାସାଦ୍ଭଵେମହି ପରାଙ୍ମୁଖାଃ
ଯଦି ଆମେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ମାରିନାହିଁ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଭୟରେ ପଛକୁ ଫେରିଯିବୁ, ତେବେ ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ଆମେ ପାଉ।
ଯଦି ତ୍ଵସୁକରଂ ଲୋକେ କର୍ମ କୁର୍ଯାମ ସଂଯୁଗେ। ଇଷ୍ଟାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରାପ୍ନୁଯାମୋ ଵଯମଦ୍ଯ ନ ସଂଶଯଃ
କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆମେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହି ଲୋକରେ ଅତି କଠିନ କାମ କରିପାରିବା, ତେବେ ଆଜି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆମେ ଚାହିଦା ସ୍ଥାନ ପାଇବୁ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତଦା ରାଜଂସ୍ତେଽଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ସଂଯୁଗେ। ଆହ୍ଵଯନ୍ତୋଽର୍ଜୁନଂ ଵୀରାଃ ପିତୃଜୁଷ୍ଟାଂ ଦିଶଂ ପ୍ରତି
ଏପରି କହି ରାଜା, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ସେମାନେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଡାକି, ପୂର୍ବଜମାନେ ପସନ୍ଦ କରୁଥିବା ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଆହୂତସ୍ତୈର୍ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୈଃ ପାର୍ଥଃ ପରପୁରଞ୍ଚଯଃ। ଧର୍ମରାଜମିଦଂ ଵାକ୍ଯମପଦାନ୍ତରମବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ନରସିଂହମାନେ ଡାକିବା ପରେ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ପାର୍ଥ, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କୌଣସି ଭୁଲ ଛାଡ଼ି ନ ଥିବା ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଆହୂତୋ ନ ନିଵର୍ତେଯମିତି ମେ ଵ୍ରତମାହିତମ୍। ସଂଶପ୍ତକାଶ୍ଚ ମାଂ ରାଜନ୍ନାହ୍ଵଯନ୍ତି ମହାମୃଧେ
ଡାକିଲେ ମୁଁ କେବେ ପଛକୁ ଫେରିବିନାହିଁ—ଏହି ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା। ରାଜା, ସଂଶପ୍ତକମାନେ ମୋତେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରୁଛନ୍ତି।